Giáo án Ngữ văn 7 tuần 11

Bµi 11 TuÇn 11 TiÕt 44 c¸cyÕutètùsù, miªu t¶ trongv¨nb¶nbiÓuc¶m A. Môc tiªu cÇn ®¹t 1) VÒ kiÕn thøc: Gióp HS: HiÓu vai trß cña c¸c yÕu tè tù sù, miªu t¶ trong v¨n b¶n biÓu c¶m vµ cã ý thøc vËn dông chóng. 2) Kü n¨ng: Biết cách vận dụng 2 yªu tè ®ã. B. Ph­¬ngph¸p Södôngph­¬ngph¸pgîimë, nªuvÊn ®Ò, th¶oluËn. C. ChuÈn bÞ cña Gi¸o viªn vµ Häc sinh 1. ChuÈn bÞ cña gi¸o viªn Gi¸o ¸n, B¶ng phô 2.ChuÈnbÞcñahäcsinh So¹n bµi, D. TiÕntr×nh BµI d¹y 1. æn ®Þnhtæchøc: GV gäic¸nbélípb¸oc¸csÜsè vµ viÖcchuÈnbÞbµi 2. KiÓmtrabµicò: Dùavµodµn ý ®Ò 4: c¶mnghÜvÒ 1 mãnquµ mµ em ®• ®­îcnhËnthêith¬ Êu: + H•ytr×nhbµy 1 ®o¹n th©nbµi + CãthÓchØc¸cyÕutètùsù, miªu t¶ trongbµiv¨n ®ã. HS tr¶ lêi, HS nhËnxÐt, bæ sung GV nhËn xÐt, cho ®iÓm 3. Bµi míi: Ho¹t ®éng cña GV H§ cña HS KiÕnthøccÇn ®¹t H§ 1: H­íngdÉn HS t×mc¸cyÕutèmiªu t¶, tùsù I. Tùsù vµ miªu t¶ trongv¨nbiÓuc¶m (15’) 1. Bµicanhµ tranhbÞgiãthuph¸. ? H•ychØrac¸cyÕutètùsù vµ miªu t¶ trongbµith¬? Vµ nªu ý nghÜacñachóng ®èivíibµith¬? (Chó ý SGK) Chèt l¹i: Víic¸cyÕutètùsù, miªu t¶ trªn ®• thÓhiÖnrâ: c¶nhnhµ tranhbÞgiãthuph¸ ®ångthêibµytá ®­îct×nhc¶mcñat¸cgi¶ ®èivíinh­ngng­êicïngc¶nhngé. §äcbµith¬ C¸c yÕu tè tù sù vµ miªu t¶: + §o¹n 1: 2 dßng ®Çu: tù sù 3 dßngsau: miªu t¶ Cãvaitrß t¹o bèic¶nhchung. + §o¹n 2: tùsùkÕthípvíibiÓuc¶muÊtøc v× giµ yÕu (bÊtlùc) + §o¹n 3: tùsù, miªu t¶ vµ 2 c©ucuèibiÓuc¶mcamphËnnghÌokhæ. + §o¹n 4: thuÇntuýbiÓuc¶mt×nhc¶mcaoth­îng, vÞthav­¬nlªns¸ngngêi. 2. §o¹n v¨n Tuæith¬ imlÆng DuyKh¸n ? Emh•ychØrac¸cyÕutètùsù vµ miªu t¶ trong ®o¹n v¨n vµ chobiÕtc¶mnghÜcñat¸cgi¶ ®­îcthÓhiÖntrong ®o¹n v¨n ®ã? (Thóngc©u: thuyÒnc©uh×nhtrßnb»ngtre. S¾n thuyÒn: c©ycãnhùa vµ x¬, dïngx¸tvµothuyÒn nan ®Ó n­íckh«ngthÊmvµo) NÕukh«ngcãyÕutètùsù vµ miªu t¶ th× yÕutèbiÓuc¶mcãthÓbéclé ®­îc hay kh«ng? §o¹n v¨n miªu t¶, tù sù trong niÒm håi t­ëng. H•y cho biÕt t×nh c¶m ®• chi phèi tù sù vµ miªu t¶ nh­ thÕ nµo? Tù sù vµ miªu t¶ ®ãng vai trß nh­ thÕ nµo trong biÓu c¶m? §äc ®o¹n v¨n SGK ViÖcmiªu t¶ bµnch©nbè vµ kÓchuyÖnbèng©mch©nn­ícmuèi, bè ®i símvÒkhuyalµmnÒnt¶ngchoc¶mxócth­¬ngbè ë cuèibµi: + YÕutèmiªu t¶ tËptrungvµonh÷ngthµnhphÇncñabµnch©n (ngãn, gan, mu bµnch©n). + YÕutètùsùkÓviÖcbèng©mch©nrªn ®au v× m×nhnhøcch©n, kÓviÖcbè ®i c©uqu¨ngråit¸cgi¶ l¹i miªu t¶ c¸ithóngc©u, c¸ièngc©u…C¸cyÕutèmiªu t¶ tùsùtrªnvõa ®ñ gîi ®Ó bécléc¶mnghÜcñat¸cgi¶: th­¬ngbèvÊt v¶ símkhuya ®Ó kiÕmsèng. Kh«ng NiÒmhåit­ëng ®• chi phèiviÖcmiªu t¶ vµ tùsù miªu t¶ tronghåit­ëng, kh«ngph¶imiªu t¶ trùctiÕpkhªugîic¶mxócchong­êi ®äc. 3. Ghinhí: SGK H§ 3 –LuyÖntËp II. LuyÖntËp(22’) H­íng dÉn häc sinh lµm bµi tËp. 1. KÓ l¹i b»ng v¨n xu«i: Th¸ng t¸m giã thu thæi m¹nh lµm bay ba líp tranh nhµ §ç Phñ Tranh bay r¶i kh¾p n¬i tõ ngän c©y tíi bê m­¬ng. TrÎ con trong th«n khinh chñ nhµ giµ yÕu ch¹y tíi c­íp tranh mang vÒ, chñ nhµ gµo ®uæi ch¼ng ®­îc ®µnh quay vÒ, lßng Êm øc. §ªm ®Õn, giã lÆng, m­a b¾t ®Çu ®æ xuèng, kÐo dµi kh«ng ngít. Nhµ dét, mÒn v¶i máng, con n»m ®¹p r¸ch lãt. T­êng l¹nh l¹i thªm c¸i lo lo¹n l¹c nªn §ç Phñ kh«ng thÓ nµo ngñ ®­îc. ¤ng ao ­íc cã ®­îc ng«i nhµ réng mu«n ngµn gian ®Ó cho nh÷ng ng­êi nghÌo ë. Nh­ thÕ th× m­a giã mÊy còng ch¼ng sî. NÕu cã ®­îc ng«i nhµ Êy th× dï nhµ «ng tan n¸t, «ng chÞu chÕt rÐt còng ®­îc. 2. Häc sinh viÕt  bµi v¨n biÓu c¶m: §©y lµ bµi tËp d¹ng m« pháng  kÕt hîp tù sù, miªu t¶ ®Ó biÓu c¶m. + Tù sù: chuyÖn ®æi tãc rèi lÊy kÑo mÇm ngµy tr­íc. + Miªu t¶: c¶nh ch¶i tãc cña ng­êi mÑ ngµy x­a, h×nh ¶nh ng­êi mÑ. + BiÓu c¶m: lßng nhí bè mÑ kh«n xiÕt. 4. DÆn dß: + Häc bµi: n¾m ®­îc vai trß vµ môc ®Ých cña tù sù, miªu t¶ trong v¨n biÓu c¶m. + Lµm l¹i 2 bµi luyÖn tËp. + So¹n bµi: Cảnh khuya, Rằm tháng giêng

Bài 11 - Tuần 11

Tiết 44 các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn bản biểu

cảm

A Mục tiêu cần đạt

1) Về kiến thức: Giúp HS:

- Hiểu vai trò của các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn bản biểu cảm và có ý thức vận

dụng chúng

2) Kỹ năng:

Biết cỏch vận dụng 2 yêu tố đó

B Phơng pháp

- Sử dụng phơng pháp gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận

C Chuẩn bị của Giáo viên và Học sinh

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án, Bảng phụ

2 Chuẩn bị của học sinh

- Soạn bài,

D Tiến trình BàI dạy

1 ổn định tổ chức: GV gọi cán bộ lớp báo các sĩ số và việc chuẩn bị bài

2 Kiểm tra bài cũ:

- Dựa vào dàn ý đề 4: cảm nghĩ về 1 món quà mà em đã đợc nhận thời thơ ấu:

+ Hãy trình bày 1 đoạn thân bài

+ Có thể chỉ các yếu tố tự sự, miêu tả trong bài văn đó

HS trả lời, HS nhận xét, bổ sung

GV nhận xét, cho điểm

3 Bài mới:

HĐ 1: Hớng dẫn HS tìm các yếu tố miêu

trong văn biểu cảm (15’)

1 Bài ca nhà tranh bị gió thu phá.

? Hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả

trong bài thơ? Và nêu ý nghĩa của chúng đối

với bài thơ? (Chú ý - SGK)

- Đọc bài thơ - Các yếu tố tự sự và miêu tả:

+ Đoạn 1:

* 2 dòng đầu: tự sự

* 3 dòng sau: miêu tả

 Có vai trò tạo bối cảnh chung

+ Đoạn 2: tự sự kết hớp với biểu cảm  uất ức vì già yếu (bất lực)

- Chốt lại: Với các yếu tố tự sự, miêu tả

trên đã thể hiện rõ: cảnh nhà tranh bị gió thu

phá đồng thời bày tỏ đợc tình cảm của tác

giả đối với nhng ngời cùng cảnh ngộ

+ Đoạn 3: tự sự, miêu tả và 2 câu cuối biểu cảm  cam phận nghèo khổ

+ Đoạn 4: thuần tuý biểu cảm

 tình cảm cao thợng, vị tha

v-ơn lên sáng ngời

2 Đoạn văn "Tuổi thơ im lặng" - Duy Khán

? Em hãy chỉ ra các yếu tố tự sự và miêu tả

trong đoạn văn và cho biết cảm nghĩ của tác

giả đợc thể hiện trong đoạn văn đó?

(Thúng câu: thuyền câu hình tròn bằng tre

Sắn thuyền: cây có nhựa và xơ, dùng xát vào

thuyền nan để nớc không thấm vào)

Nếu không có yếu tố tự sự và miêu tả thì

yếu tố biểu cảm có thể bộc lộ đợc hay

không?

Đoạn văn miêu tả, tự sự trong niềm hồi

t-ởng Hãy cho biết tình cảm đã chi phối tự sự

và miêu tả nh thế nào?

Tự sự và miêu tả đóng vai trò nh thế nào

trong biểu cảm?

- Đọc

đoạn văn -SGK - Việc miêu tả bàn chân bố vàkể chuyện bố ngâm chân nớc

muối, bố đi sớm về khuya làm nền tảng cho cảm xúc thơng bố

ở cuối bài:

+ Yếu tố miêu tả tập trung vào những thành phần của bàn chân (ngón, gan, mu bàn chân)

+ Yếu tố tự sự kể việc bố ngâm chân rên đau vì mình nhức chân,

kể việc bố đi câu quăng rồi tác giả lại miêu tả cái thúng câu, cái ống câu… Các yếu tố miêu tả

tự sự trên vừa đủ gợi để bộc lộ cảm nghĩ của tác giả: thơng bố vất vả sớm khuya để kiếm sống

- Không

- Niềm hồi tởng đã chi phối việc miêu tả và tự sự - miêu tả trong hồi tởng, không phải miêu tả trực tiếp  khêu gợi cảm xúc cho ngời đọc

3 Ghi nhớ: SGK

- Hớng dẫn học sinh làm bài tập 1 Kể lại bằng văn xuôi:

- Tháng tám gió thu thổi mạnh làm bay ba lớp tranh nhà Đỗ Phủ - Tranh bay rải khắp nơi từ ngọn cây tới bờ mơng

- Trẻ con trong thôn khinh chủ nhà già yếu chạy tới cớp tranh mang về, chủ nhà gào đuổi

chẳng đợc đành quay về, lòng

ấm ức

- Đêm đến, gió lặng, ma bắt đầu

đổ xuống, kéo dài không ngớt Nhà dột, mền vải mỏng, con nằm đạp rách lót Tờng lạnh lại thêm cái lo loạn lạc nên Đỗ Phủ không thể nào ngủ đợc

- Ông ao ớc có đợc ngôi nhà rộng muôn ngàn gian để cho những ngời nghèo ở Nh thế thì

ma gió mấy cũng chẳng sợ Nếu

có đợc ngôi nhà ấy thì dù nhà

ông tan nát, ông chịu chết rét cũng đợc

2 Học sinh viết  bài văn biểu cảm:

- Đây là bài tập dạng mô phỏng

 kết hợp tự sự, miêu tả để biểu cảm

+ Tự sự: chuyện đổi tóc rối lấy kẹo mầm ngày trớc

+ Miêu tả: cảnh chải tóc của

ng-ời mẹ ngày xa, hình ảnh ngng-ời mẹ

+ Biểu cảm: lòng nhớ bố mẹ khôn xiết

4 Dặn dò:

+ Học bài: nắm đợc vai trò và mục đích của tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm

+ Làm lại 2 bài luyện tập

+ Soạn bài: Cảnh khuya, Rằm thỏng giờng