Bài 10 - Cố ý gây thương tich

Trong quá trình được nhà trường cử đi thực tập tại Viện kiểm sát nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa từ ngày 18 tháng 02 năm 2013 đến ngày 14 tháng 04 năm 2013 em đã tiến hành nghiên

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

KHOA LUẬT

BÁO CÁO

CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP

Đề tài thực tập: “Tình hình tội phạm cố ý gây thương tích trên địa bàn

huyện ……, tỉnh …… giai đoạn 2010 – 2015 và các biện pháp phòng

chống loại tội này”.

(Môn: Luật hình sự)

ĐỊA ĐIỂM THỰC TẬP: Viện kiểm sát nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh

Thanh Hóa

A.MỞ ĐẦU

Bảo vệ quyền con người, bảo hộ quyền được sống khỏe mạnh của con người là mục tiêu của nhiều nghành, nhiều lĩnh vực hoạt động của Nhà nước, trong đó công cụ sắc bén có tính cưỡng chế pháp lý cao nhất là luật hình sự Trong thời gian qua luật hình sự đã góp phần to lớn vào việc bảo vệ quyền con người, giữ vững trật tự, kỷ cương xã hội Tuy nhiên công tác đấu tranh phòng chống các tội xâm hại sức khỏe, tính mạng, nhân phẩm đặc biệt

là tội cố ý gây thương tích cho người khác trên phạm vi cả nước nói chung

và trên địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa nói riêng còn xảy ra rất nhiều và chiếm tỷ lệ rất cao so với các loại tội phạm khác đang là mối lo ngại cho toàn xã hội

Là một huyện miền núi nghèo và có lịch sử hình thành từ lâu đời ở nước ta Huyện Bá Thước của tỉnh Thanh Hóa có diện tích tự nhiên là 777,2

km2, tổng dân số là 96.300 người, với mật độ dân số là 124 người/ km2 Trên tại địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa có nhiều thành phần dân tộc gồm: Mường, Thái, Kinh,…nhưng chủ yếu là người dân tộc thiểu số, còn người kinh hầu hết không phải là dân bản xứ gốc mà là di dân từ vùng xuôi lên như là ở các huyện Hoằng Hóa, Thiệu Hóa, Vĩnh Lộc…theo chương trình di dân lên xây dựng khu kinh tế mới của Nhà nước hoặc dân buôn bán định cư lại Đây là một huyện có vị trí địa lý; tình hình kinh tế xã hội và thành phần dân cư phức tạp Cùng với sự phát triển của đất nước, nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường ở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa bên cạnh mặt tích cực cũng đã bộc lộ những mặt trái Nó tác động lớn đến nhiều quan hệ xã hội được pháp luật điều chỉnh trên cả phương diện rộng cũng như từng quan hệ xã hội cụ thể Do vậy, các quan hệ xã hội nói chung, các quan

hệ hôn nhân, quan hệ gia đình, quan hệ tài sản v.v. mang nhiều nét mới Đặc

điểm này tác động rất lớn đến tình hình tội phạm cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện trong những năm qua Tội cố ý gây thương tích cho người khác có xu hướng tăng về số lượng, về thủ đoạn, phương pháp, công cụ phạm tội ngày càng tinh vi, phức tạp Số vụ sử dụng công cụ phạm tội như: dao, lê, gươm, axit, gậy… ngày càng nhiều Tính chất các mối quan hệ giữa

bị cáo và người bị hại cũng khác trước Đã xuất hiện nhiều vụ anh em trong gia đình đâm chém nhau, chồng đánh vợ, con đánh bố, học sinh đánh thầy cô giáo Đây cũng là báo động về tình hình sa sút đạo đức, vi phạm nghiêm trọng thuần phong mĩ tục nghiêm trọng Phim ảnh, trò chơi bạo lực hiện nay

đã tác động rất lớn hành vi của tầng lớp thanh thiếu niên, nhất là học sinh Chúng thường giải quyết các xích mích bằng dao, đâm chém mà không hề coi trọng tính mạng, sức khỏe của người khác

Chính vì những nguyên nhân như đã nêu trên nên tôi đã chọn đề tài:

“Tình hình tội phạm cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện Bá Thước,

tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2010 – 2012 và các biện pháp phòng chống loại tội này” làm chuyên đề thực tập của mình Nhằm tìm hiểu rõ hơn về tình

hình và tính chất của tội cố ý gây thương tích ở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa nơi mình thực tập Do kinh nghiệm thực tiễn và khả năng phân tích còn hạn chế nên trong chuyên đề còn nhiều thiếu sót cũng như những lập luận chưa sắc bén, nên em mong thầy cô sẽ đóng góp, sửa chữa những phần sai xót để chuyên đề của em được hoàn thiện hơn

B- NỘI DUNG

1 Thời gian và phương pháp thu thập, xử lý số liệu đã thu thập về tội cố

ý gây thương tích cho người khác ở huyện Bá Thước,tỉnh Thanh Hóa từ năm 2010 đến năm 2012

1.1.Thời gian thu thập số liệu về tội cố ý gây thương tích cho người khác ở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa từ năm 2010 đến năm 2012.

Trong quá trình được nhà trường cử đi thực tập tại Viện kiểm sát nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa từ ngày 18 tháng 02 năm 2013 đến ngày 14 tháng 04 năm 2013 em đã tiến hành nghiên cứu hồ sơ các vụ án, thu thập và phân tích số liệu về tội cố ý gây thương tích cho người khác tại phòng tổng hợp số liệu của Viện kiểm sát và Tòa án nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa

1.2 Phương pháp thu thâp và xử lý số liệu đã thu thập về tội cố ý gây thương tích cho người khác ở tỉnh Thanh Hóa.

Được sự giúp đỡ rất nhiệt tình của các anh chị và các cô chú trong

cơ quan Viện kiểm sát nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa đã tạo điều kiện cho em có cơ hội tiếp xúc, nghiên cứu các hồ sơ vụ án, trực tiếp tham gia các vụ án thực tế, áp dụng các phương pháp phân tích, thống kê, lôgíc, suy luận, so sánh … qua các số liệu tổng hợp hàng năm của Viện kiểm sát và Tòa án nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa cũng như qua những buổi tham dự phiên tòa xét xử các vụ án, từ đó em đã thu thập, tổng hợp được những số liệu qua đó đưa ra những phân tích, đánh giá về tội cố ý gây thương tích tại huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa từ năm 2010 đến năm 2012

2 Tình hình tội phạm xảy ra ở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2012.

2.1 Thực trạng của tình hình pham tội cố ý gây thương tích ở tỉnh Thanh hóa từ năm 2010 – 2012.

Theo thống kê của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thanh Hóa, từ năm

2010 đến năm 2012, Tòa án nhân dân huyện Bá Thước đã thụ lý tất cả 37 vụ

án phạm tội cố ý gây thương tích với số bị cáo là 49 người và Tòa án huyện

Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa đã đem ra xét xử tất cả 35 vụ án phạm tội cố ý gây thương tích với 47 bị cáo Trung bình hàng năm có hơn 12 vụ với hơn

16 bị cáo phạm tội cố ý gây thương tích bị viện kiểm sát truy tố

Bảng 2.1 Số vụ án và số bị cáo đã được tòa án nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa Thụ lý và xét xử về tội cố ý gây thương tích từ năm

(Nguồn: Sổ kiểm sát thụ lý xét xử của Viện kiểm sát nhân dân huyện Bá

Thước, tỉnh Thanh Hóa)

Những con số thống kê trên đây đã phản ánh rất rõ thực trạng gia tăng nhanh chóng về tội phạm cố ý gây thương tích cho người khác trong 3 năm qua trên địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa Đây mới chỉ là con số thống kê thu được qua công tác xét xử và kiểm sát xét xử Tuy nhiên, để đánh giá đúng tình hình tội phạm tội cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện

Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa thì không thể giới hạn trên cơ sở số liệu của cơ

quan truy tố, xét xử vì còn rất nhiều vụ phạm tội cho dù cơ quan điều tra đã xác minh thấy rằng có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, nhưng vì nhiều lý do khác nhau như: gia đình người phạm tội thỏa thuận bồi thường thiệt hại hoặc dùng các thủ đoạn khác như đe dọa, cưỡng bức … nên người bị hại đã rút đơn khởi tố vụ án, từ chối giám định, do vậy vụ án bắt buộc phải đình chỉ, hoặc tòa án trả hồ sơ để viện kiểm sát điều tra bổ sung Không những thế khảo sát tình hình thực tế ở địa phương cho thấy thực trạng tội cố ý gây thương tích xảy ra rất nhiều trong xã hội, nhưng do đặc điểm địa hình miền núi, dân cư chủ yếu là người dân tộc thiểu số nên sự am hiểu pháp luật của người dân chưa cao Rất nhiều trường hợp người bị hại không khởi kiện mà lại tìm cách trả thù lại bằng những hành vi tương tự hoặc dã man hơn.

Vì vậy số vụ án được đưa ra xét xử vẫn không phản ánh được đúng thực trạng của tội cố ý gây thương tích ở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, Mà phải xem xét cả những vụ án đã bị đình chỉ cũng như trả lại hồ sơ để viện kiểm sát điều tra bổ sung

2.2 Đặc điểm về hình phạt, quan hệ nhân thân, độ tuổi của người phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác ở tỉnh Thanh Hóa từ năm

2010 đến năm 2012

* Xét về hình phạt đối với người phạm tội.

Tội cố ý gây thương tích cho người khác được quy định tại điều 104 - BLHS với 4 khung hình phạt cho các trường hợp phạm tội Cụ thể: Khung thứ nhất có mức phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; khung thứ hai có mức phạt tù từ 2 đến 7 năm; khung thứ 3

có mức phạt tù từ 5 năm đến 15 năm; khung thứ 4 có mức phạt tù từ 10 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân

Đối chiếu với quy định của Bộ luật hình sự và qua khảo sát số liệu thống kê án hình sự sơ thẩm, cùng với thực tế xét xử tội cố ý gây thương tích

cho người khác từ năm 2010 đến năm 2012 tại Tòa án nhân dân huyện Bá Thước, tôi nhận thấy rằng: Phần lớn các bị cáo phạm tội chủ yếu bị truy tố ở khung hình phạt thứ nhất và khung thứ hai của Điều luật.

Bảng 2.2 Số bị cáo bị xử sơ thẩm tương ứng với 4 khung hình phạt (theo quy định tại Điều 104 – Bộ luật hình sự năm 1999) từ năm 2010 đến năm 2012

(Nguồn: Sổ kiểm sát thụ lý xét xử của Viện kiểm sát nhân dân huyện Bá

Thước, tỉnh Thanh Hóa)

Qua bảng số liệu trên, có thể thấy: mặc dù số bị cáo phạm tội bị xét xử theo khung 3 và khung 4 của Điều 104 - Bộ luật hình sự năm 1999 chiếm số lượng không lớn (chiếm 8,7% số bị cáo đã xử sơ thẩm) nhưng số bị cáo phạm tội ở 2 khung tăng nặng này đang có chiều hướng gia tăng Điều này chứng tỏ tình hình tội phạm cố ý gây thương tích cho người khác trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa diễn ra rất phức tạp và ngày càng nghiêm trọng

Để đánh giá đúng về cơ cấu của tình hình tội phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác đã xảy ra trên địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa, theo tôi không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu số bị cáo đã phạm tội bị xử sơ thẩm tương ứng với khung hình phạt quy định tại Điều 104- Bộ luật hình sự năm 1999 mà còn phải nghiên cứu hình phạt cụ thể mà tòa án đã tuyên với các bị cáo này Qua nghiên cứu số liệu thống kê án hình sự sơ thẩm từ năm 2010 đến năm 2012 của tòa án nhân dân huyện Bá Thước tôi thấy rằng hình phạt được áp dụng với bị cáo phạm tội cố ý gây thương tích

cho người khác chủ yếu gồm hình phạt tù có thời hạn (trong đó có nhiều trường hợp được cho hưởng án treo)

Bảng 2.3 Những hình phạt cụ thể áp dụng đối với số bị cáo phạm tội

cố ý gây thương tích cho người khác trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa từ năm

2005 đến 2008

số bị

Phạt tiền

Cảnh cáo

Cải tạo không

Hình phạt tù có thời hạnCho

hưởng án treo

Dưới

7 năm

từ

7 -20 năm

(Nguồn: Sổ kiểm sát thụ lý xét xử của Viện kiểm sát nhân dân huyện

Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa)

Qua bảng 2.3, chúng ta thấy rằng có tới 24 bị cáo bị phạt tù có thời hạn được tòa cho hưởng án treo, chiếm tỉ lệ khá lớn trong tổng số bị cáo bị phạt tù có thời hạn(chiếm tỉ lệ 55.5%) Như vậy việc tòa án nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa cho các bị cáo phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác bị phạt tù có thời hạn được hưởng án treo còn rất lớn Điều này chứng

tỏ hình phạt tù có thời hạn áp dụng cho các bị cáo phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác trên địa bàn huyện còn chưa nghiêm khắc, tính chất răn

đe và phòng ngừa chưa cao

* Xét về nhân thân người phạm tội

Theo thống kê của tòa án nhân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa thì số bị cáo phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác trên địa bàn

huyện từ năm 2010 đến năm 2012 là 46 bị cáo với đặc điểm nhân thân rất khác nhau được thể hiện cụ thể qua bảng số liệu sau:

Bảng 2.4 Đặc điểm nhân thân của bị cáo phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác trên địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa từ năm

Cán bộ

Tái phạm

Nghiện

ma túy

Dân tộc Giới tính

(Nguồn: Tòa án nhân dân huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa)

Qua số liệu thể hiện trên bảng thống kê nhân thân người phạm tội, chúng ta thấy: trong số 46 bị cáo xử sơ thẩm về tội cố ý gây thương tích cho người khác từ năm 2010 đến năm 2012, tỷ lệ nữ giới chiếm 6,52% với 3 bị cáo là thấp bởi vì tội phạm này là một loại tội có sử dụng bạo lực nên tỉ lệ nam giới phạm tội chiếm đa số với tỷ lệ rất cao lên đến 93,47% Bên cạnh

đó, số bị cáo tái phạm chỉ có 1 bị cáo, số bị cáo phạm tội lần đầu chiếm tỷ lệ rất lớn Điều này cho thấy công tác giáo dục, tuyên truyền và nâng cao ý thức pháp luật cho người dân địa phương còn nhiều hạn chế cần phải khắc phục Trong tổng số các bị cáo thì số bị cáo là người dân tộc thiểu số có tới

34 người chiếm 73,9% đặc điểm này cho thấy tình hình phạm tội của người dân tộc thiểu số là rất cao nó cũng thể hiện việc giáo dục pháp luật tại vùng sâu, vùng xa ở huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa còn chưa hiệu quả, trình độ

và khả năng hiểu biết pháp luật của người dân còn thấp cần phải nâng cao hơn nữa

* Xét về độ tuổi của người phạm tội

Tội cố ý gây thương tích cho người khác ở huyện Bá Thước,

tỉnh Thanh Hóa trong 3 năm qua chủ yếu được thực hiện bởi người có tuổi đời từ 18 đến 30 tuổi và trên 30 tuổi

Bảng 2.5 Độ tuổi phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác ở huyện

Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa từ năm 2010 đến năm 2012

Năm Tổng số

bị cáo

Chưa thành niên

(Nguồn: Sổ kiểm sát thụ lý xét xử của Viện kiểm sát nhân dân huyện Bá

Thước, tỉnh Thanh Hóa)

Qua bảng số liệu chúng ta thấy: người có độ tuổi từ 18 trở lên là 43 bị cáo chiếm tỷ lệ 93.5% ( trong đó người từ 18 đến 30 tuổi là 35 chiếm tỉ lệ 76.0%

và người trên 30 tuổi là 8 người chiếm tỉ lệ 17.4 %), điều này phản ánh ý thức pháp luật, lối sống, đạo đức còn rất thấp của bộ phận dân cư được coi là chín chắn trong xã hội; người chưa thành niên phạm tội là 3 bị cáo chiếm tỷ

lệ không cao với 6.52% đang có xu hướng tăng nhẹ Đây là điều chúng ta đặc biệt phải quan tâm đến trong phòng ngừa tội phạm cố ý gây thương tích cho người khác

3 Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm cố ý gây thương tích cho người khác trên địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa.

Tội phạm là một hiện tượng xã hội, nguyên nhân và điều kiện của nó rất đa dạng và phong phú Vì là một hiện tượng xã hội nên tội phạm xuất

phát từ các quan hệ và các điều kiện xã hội, phát triển theo những sự thay đổi của các điều kiện đó Qua việc nghiên cứu tình hình tội phạm tội cố ý gây thương tích cho người khác trên địa bàn huyện Bá Thước, tỉnh Thanh Hóa từ năm 2010 đến năm 2012, cho thấy có rất nhiều nguyên nhân và điều kiện dân đến thực trạng của tội phạm này ngày càng gia tăng, trong đó chủ yếu là xuất phát từ các nguyên nhân chính sau: nguyên nhân về kinh tế - xã hội; nguyên nhân về văn hóa giáo dục; nguyên nhân về pháp luật và từ cơ quan pháp luật…

3.1 Những nguyên nhân về kinh tế - xã hội

Nền kinh tế thị trường thay đổi đã tác động tổng thể tới các mối quan

hệ trong xã hội nhất là các quan hệ được pháp luật điều chỉnh Riêng đối với tội cố ý gây thương tích có thể thấy rằng quá trình chuyển đổi cơ chế kinh tế

đã kéo theo tình trạng tội phạm này ngày càng gia tăng Tuy nhiên những hiện tượng này không phải hoàn toàn là do kinh tế thị trường đem lại mà tùy vào cách xử sự của mỗi bản thân con người đối với các hiện tượng trong xã hội Trước kia, quan hệ giữa con người và con người hầu như được nhìn nhận một cách đơn giản hơn, người ta thường độ lượng, bao dung với nhau hơn Ngày nay, do mâu thuẫn về lợi ích kinh tế, về lợi nhuận nên họ cư xử với nhau ngày càng lạnh lùng, nhiều khi sẵn sàng nói chuyện với nhau “bằng dao, bằng đá…” đe dọa đến tính mạng, sức khỏe của con người trong xã hội.Khi đặt mục tiêu là lợi nhuận, lợi ích kinh tế lên hàng đầu, một bộ phận không nhỏ những người đã quên đi giá trị nhân bản của con người Do đời sống kinh tế thúc bách nên nhiều người phải lao vào cuộc làm ăn kinh tế với đầy may rủi Nhiều người làm ăn thất bại dẫn tới tình trạng xù nợ, chiếm vốn lẫn nhau, trong khi pháp luật chưa kịp can thiệp thì họ đã xử sự với nhau bằng “luật rừng” từ đó xuất hiện các ổ, băng, nhóm đâm thuê chém mướn