TUD viem phuc mac sau phau thuat san phu khoa

I.ăPhơnălo iăchung  VPM nguyên phát: khôngăt năth ngă t ng,ădoăviăkhu năt ăđ ngătiêuăhóaăhayă đ ngămáuăvƠoătrongă ăb ngămƠăkhôngăcóăngu nărõărƠng.ăCóăkho ngă10-30%ăb nhă nhơnăx ăganăc

BV T

D

 Viêm phúcăm c (VPM)ălƠă1ătrongăcácătaiăbi nănhi mătrùngăn ngăsauăph uăthu t

 T iăb nhăvi năT ăD ăt ăl ăVPMăsauăm ăl yăthaiăkho ngă1-4/10.000ăvƠăsauăm ăph ă khoaăkho ngă1-3/10.000

I.ăPhơnălo iăchung

 VPM nguyên phát: khôngăt năth ngă t ng,ădoăviăkhu năt ăđ ngătiêuăhóaăhayă

đ ngămáuăvƠoătrongă ăb ngămƠăkhôngăcóăngu nărõărƠng.ăCóăkho ngă10-30%ăb nhă nhơnăx ăganăc ătr ng b ăVPMănguyênăphátăv iăt ăl ăt ăvongăkho ngă25%

 VPMăth ăphát: lƠăh uăqu ăc aăviêmăc ăquanăn iăt ngă(nh ăviêmăru tăth a,ăviêmă

túiăth a),ăkhôngăth ngăt ngă<10%,ăcóăth ngăt ngă>ă50%,ătaiăbi nănhi mătrùngăph uă thu tă ăb ng,ăph uăthu tăs năph ăkhoa,ăầăc năđi uătr ăđ căb ngăph uăthu t

 VPM tái phát: táiăphátănhi mătrùngăsauăkhiăđi uătr ăVPMăđ yăđ ,ăth ngăth yă ă

nh ngăb nhănhơnăcóăb nhălỦăđiăkèmăho cănh ngăng iăđangăsuyăgi mămi năd ch Riêngătrongălưnhăv căs năph ăkhoaăchúngătaăth ngăg pă2ălo iăVPMăth ăphátăvà tái

phát

II Y uăt ănguyăc ă

1 Doăb nhănhơn

 Suyădinhăd ng,ăđi uăki năkinhăt ăth p

 B nhăn iăkhoa:ăgan,ăth n,ăti uăđ ng,ă.ă.ă.ă

 Thi uămáuăHbă<ă12ăg%

 Tu iă>ă60,ăbéoăphì

 Cóăv tăm ăc

 Th iăgianăn măvi nătr căm ăcƠngălơuănguyăc ănhi mătrùngăt ng;ăn măvi nă1 ngày nguyăc ănhi mătrùngă1,1%,ăn măvi nă1ătu nănguyăc ănhi mătrùngă2%,ăn măvi nă

h nă2ătu nănguyăc ănhi mătrùngăă4,3%

 Th iăgianăchuy năd ,ăv ă iăkéoădƠiălƠmăt ngănguyăc ănhi mătrùng

2 Doăph uăthu t

 Ph uăthu tă(PT)ăph căt p,ăth iăgianăph uăthu tădƠi,ănguyăc ănhi mătrùngăt ngăg pă2ă

l năsauăm iăgi ăPTăngayăc ăv tăm ăs ch

 PTăm tămáuănhi u,ăcóămáuăt ,ănhi uămôăho iăt ,ănhi uăv tăl

 Khángăsinhăd ăphòngăth tăb i

 PTătrongăphòngăm ănhi m,ăPTăc păc uănhi mătrùngăt ngăg pă2ăl n

III Nguyên nhân

 Cácălo iăviătrùngăgơyăVPM:

 VTăhi uăkhíăth ngăg p: Lactobacillus, Streptococcus

Diphteroides, Staphylococcus

E.coli, Enterococcus

 VTăk ăkhíăth ngăg p: Bacteroides, Clostridia

BV T

D

 VPMăth ăphátăsauăm ădoănhi mătrùngătrongăph uăthu t,ănhi mătrùngăv tăm ăl yă thai,ăm măc tăt ăcung,ăt năth ngăru t,ăbƠngăquang,ăni uăqu nầ

 VPM tái phátă th ngă do:ă Enterobacter, Pseudomonas, Enterococcus,

Staphylococcus, và Candida sp

 Viêmăphúcăm căsauăph uăthu tăvùngăch uăth ngădoănhi uălo iăviătrùng,ăph năl nă (60%)ădoăviătrùngăk ăkhí,ă20%ăc uătrùngăhi uăkhíăGramă(+),ă20%ătr cătrùngăhi uă

khí Gram (-)

 Nhi mătrùngătrongă24ăgi ăđ uăsauăph uăthu tăth ngădoăc uătrùngăGram(+)ăhayăđôiă khiădoătr cătrùngăGram(-).ă(Penicillinăph ăr ngăhayăCephalosporinălƠăl aăch năt tă

nh tătrongăcácănhi mătrùngăs m)

 Nhi mătrùngăsauă48ăgi ăđ uăth ngădoăvi trùng k ăkhí

IV Tri uăch ng

1 Tri uăch ngăc ăn ng

 auăb ng,ăs t.ăL uăỦ:ăVPMătrênăb nhănhơnăb ăx ăganăgiaiăđo nămu năho cănhi mă trùngăhuy tăn ngăcóăth ăch ăs tănh ă

 Khóăth ,ăbu nănôn/nôn,ă năl nh,ăchánă n,ăti uăít,ăloăl ng

2 Tri uăch ngăth căth

 M chănhanh,ăs tă>ă38oC,ănh păth ănhanhănông

 B ng:ăph nă ngăd i,ăđau,ăthƠnhăb ngăc ng,ăb ngăch ngăv iăti ngăru tăgi măho că khôngă có.ă ( auă b ngă cóă th ă khôngă rõă ă b nhă nhơnă sauă m ă l yă thaiă ho că cóă c ă

tr ngădoăx ăgan)

3 C nălơmăsƠngă

 Huy tăđ ,ăb chăc uăt ngă>ă11.000/mm3,ăBCăđaănhơnăt ng.ă

 C yămáu,ăCRPăt ng

 Procalcitonin

 PhơnătíchăvƠăc yăn căti u

 Ch căn ngăgan,ăth n

 Amylase, lipase

 ôngămáuătoƠnăb

 Ionăđ

4 Ch năđoánăhìnhă nhă

 Ch păb ngăn măng aăhayăđ ngăkhôngăs aăso n,ăcóăkhíătrongă ăb ng,ăru tănon,ăđ iă trƠngădưnăr ng,ăphùăn ăthƠnhăru t

 Siêuăơmăcóăth ăcóăkh iătrongă ăb ng,ăcóăd chă ăb ng

 CTăcóăc năquangăru tăho căMRI:ăcóăkh iătrongă ăb ng,ăcóăd chă ăb ng,ăcóăd chăc nă quangălanăvƠoă ăb ng.ăTrênăhìnhă nhăCT,ăMRIăth yăđ căphúcăm căthƠnhăb ngădƠy.ă

N uădoăsótăg căho căd ăv tăcóăth ăth yătrongă ăb ng

5 Ch cărútăd chă ăb ng

 Trongătr ngăh păkhóăch năđoán,ălƠmăcácăxétănghi m:

BV T

D

 măh ngăc u,ăb chăc u

 C yătìmăviătrùngă(ơmătínhăgi ătrongă80%ătr ngăh p)

 Nhu măGram

 ProteinătoƠnăph n,ăGlucose,ăAlbumin

 Lactate dehydrogenase, Amylase, Lipase

 TrongăVPMănguyênăphát:ăth ngăd chă ăb ngăcóănhi uăb chăc uăđaănhơnă(BC N)ă

≥ă250 /mm3(n uăc yăd ngătính,ăcóăth ăg pă1ălo iăviătrùngătrongă90%ătr ngăh p)

 VPMăth ăphát:ăb chăc uăđaănhơnă≥ 250/mm3 hay ≥ă500 BC/mm3 (c yăcóăth ăg pă nhi uălo iăviătrùng)

 VPMăth phátăđi năhìnhăcóăítănh tă2ătrongă3ătiêuăchu năsau:

+ ProteinătoƠnăph nătrongăd chă ăb ngă>ă1ăg/Dl

+ Glucoseăd chă ăb ngă<ă50ămg/dLă(2,8ămmol/L)

+ T ng lactate dehydrogenase ≥ă225 UI/L

 Cácătr ngăh păVPMădoăungăth ,ăviêmăt y,ăxu tăhuy tăvƠoăd chăc ăch ng,ălaoă phúcăm c,ăc ngăcóăBC Nă≥ă250ă/mm3,ănh ngăt ăl ăBC Năth ngă<ă50%ăt ngăs ă BC.ăThêmăvƠoăđóăc yăviătrùngăth ngăơmătính

 D chă ăb ngăc yăm cănhi uălo iăviătrùngănh ngăBC Nă<ă250ăBC/mm3th ngădoăviă trùngă lanătrƠnă quaăl ă th ngă ru tăsauă ch că rútăd chă ăb ng.ă R iă roănƠyă hi mă g pă chi măt ăl ă<ă0,6%ăcácătr ngăh păch cădòă ăb ngăvƠăt ăl ăt ăvongăth p

V Ch năđoán

1 Ph năl năc năc ătrênălơmăsƠngăă

 S tă>ă380C kéo dài

 auăb ngănhi u

 Cóăph nă ngăthƠnhăb ngă(sauăMLTăthƠnhăb ngănhưoăd uăhi uăkhôngărõ)

 Ch ngăb ng,ăli tăru t

 D chă ăb ng

 Choángănhi mătrùng,ăn uăđ ămu n

2 Ph iăh păv iăcácăk tăqu ăc nălơmăsƠng

 BC > 11.000 BC/mm3

 CRPăt ngăcao

 SỂ:ăcóăd chă ăb ng,ăt ngănhanh,ăd chăkhôngăđ ngănh t,ăcóăecho,ăth yăt năth ngă

n iănguyênăphát

 X-Quang:ăli tăru t,ăn uăcóăt năth ngăru tăcóăth ăth yăli măh iăd iăc ăhoƠnhătrênă phimăch păb ngăđ ng

 Ch cădòăquaăthƠnhăb ngăd iăsiêuăơmăs ăth yăcóăd chăđ căm ,ăxétănghi măd chă ă

b ng:ăcóăBCăđaănhơnă>ă250ăBC/mm3, tb m ăVPMăth ăphátăđi năhìnhăcóăítănh t 2 trongă3ătiêuăchu năsau:

 ProteinătoƠnăph nătrongăd chă ăb ngă>ă1ăg/dL

 Glucoseăd chă ăb ngă<ă50ămg/dLă(2,8ămmol/L)

 T ngăLactateădehydrogenaseă≥ă225ăUI/L

BV T

D

VI Ch năđoánăphơnăbi t

 Abscesăd iăhoƠnh,ăd iă gan,ătrongă ăb ng,ăvùngăch u,ăviêmă phúcă m că doăru tă

th aăv

 Li tăru t,ăxo năru t,ăl ngăru t,ăr iălo nătiêuăhóa

 Viêmăh chăm cătreo,ăviêmăru tăth a,ăviêmăt y,ăviêmăph năph ,ăviêmăc uăth n

VII i uătr ă

1 Nguyênăt c

 H iăs cătíchăc c

 Khángăsinhăph ăr ng,ăph iăh pănhi uăkhángăsinh

 Ph uăthu tăc păc uăthámăsát,ăl yă ănhi mătrùng,ăr aăb ng,ăd năl u

2 H iăs c

 Th ăoxyăn uăb nhănhơnăth yăkhóăth

 Bùăd chăđi năgi i,ătránhăr iălo năh ăth ngăth ăphát

 Truy năAlbumină1,5ăg/kgăTTMăngƠyăth ă1ăsauăđóă1ăg/kgăngƠyăth ă3ăchoăviêmăphúcă

m căth ăphátăđ ăng aăh iăch ngăganăth n

 tăthôngăFoleyătheoădõiăl ngăn căti u.ă

3 Kháng sinh

 Khángă sinhă ph ă r ngă vƠă ph iăh pă nhi uă khángăsinhă s ă d ngă ngayă khiănghiăng ă nhi mătrùng,ăd chă ăb ngăcóăBC Nă≥ă250/mm3.ă i uăch nhăkhángăsinhătheoăk tăqu ă khángăsinhăđ

 Viêmăphúcăm căth ăphát:ăc năkhángăsinhăbaoăvơyăcácăviătrùngăk ăkhí,ăhi uăkhíăgramă ơmăvƠăcácăviătrùngăc ăh iăkhác

 Cácăkhángăsinhăcóăth ăch năl a:

 Cefotaximeă2ăgăTMăm iă8ăgi ă×ă5ậ14ăngƠy;ăthu căvƠoăd chă ăb ngăt tăvƠăkhông

h iăth n;ătácăd ngăph ăth ngăg pălƠăn iăm năđ

 Ceftriaxone 1gă/24ăgi ă×ă5ậ14 ngày

 Ampicillin-sulbactamă3ăgăTMăm iă6ăgi ă×ă5ậ14 ngày

 Quinolones (Norfloxacin, Ofloxacin, Ciprofloxacin) × 7 ngày

 Cácă khángă sinhă cóă tácă d ngă trênă viă trùngă k ă khí:ă Metronidazole, Cefotetan,

Ticarcillin-Clavulanate, Piperacillin-Tazobactam, Ampicillin-Sulbactam, Imipenem

4 Ph uăthu t

 Ph uăthu tăm ăb ngăkh năc p:ăl yăs chă ănhi mătrùng,ăr aăs chă ăb ngăvƠăd năl u,ă

l uăỦăh căganăláchătránhăápăxeăt năl uăsauănƠy.ă

 N uăVPMăsauăm ăl yăthaiădoănhi mătrùngăv tăm ăc ăt ăcung,ăc năth nătr ngăkhiă quy tăđ nhăb oăt năvìănguyăc ătáiăphátăcao

BV T

D

5 Ch măsóc,ădinhăd ng

 Nh n nău ng

 Nuôiă năquaăđ ngăt nhăm ch

 Cơnăb ngăn c và đi năgi i

 Ch ăchoă năsauăkhiăcóăti ngăru t,ăhayăđ iăti năđ c

 Rút d năl uă≥ă4ăngƠyăsauăm

6 D ăphòng

 Chu năb ăt tăb nhănhơnătr căm ,ăth căhi năđ yăđ ăcácăquiătrìnhăvôătrùng

 Khángăsinhăd ăphòngăcácăph uăthu tăs năph ăkhoa

 Cácătr ngăh păph uăthu tăkhó,ădính,ăcóăd chăc ăch ngăt ătr căph uăthu t,ăch yă máuănhi u,ăkhóăc mămáu,ăầănênăđ tăd năl uăm măc tăho căquaăh căch u

 Trongăph uăthu tăc năth nătr ng lúcăs ăd ngămáyăđ tăđi năvìăt năth ngăcóăth ăx yă

ra 1-2ătu năsauăm

 Theoădõiăh uăph uăc năl uăỦăk ăcácătri uăch ngăd uăhi uănh ăs t,ăđauăb ng.ăTrongă 48ăgi ăđ uăsauăm ăph năl nădoăch aăbùăđ ăd ch,ănh ngăc ngăkhôngălo iătr ăđ că nhi mătrùngăGramă(+),ăc năđánhăgiáăc năth năkhôngăđ ămu n

 V iăcácătr ngăh păsauăm ăl yăthai,ăc nătheoădõiăk ăthuăh iăt ăcung,ămƠuăs c,ămùiă hôiăs năd chăn uăcóălƠăđưăcóănhi mătrùngătrongăt ăcung,ăc năn oăki mătraăvƠăchoă thu căcoăt ăcungăđ ătránhă ăđ ngăs năd chăvƠăgi mănguyăc ăbungăv tăm ăl yăthaiăvƠă

VPM

- V iăcácătr ngăh păđưăc tăt ăcung,ăn uăcóăs tăsauăm ăc năkhámăk ăxemăcóămáuăt ă

m măơmăđ o,ăn uănghiăng ăki mătraăb ngăsiêuăơmăvƠănênătháoăm măvƠoăngƠyăh uă

ph uăth ă3ăđ ăthoátămáu,ăd chă ăđ ng,ătránhănhi mătrùngălanăr ngăgơyăVPM

VIII Tiên l ng

 T ăl ăt ăvongăviêmăphúcăm cănguyênăphátăt iă80%ăn uăb nhănhơnăđ căph uăthu tă thámăsátăkhôngăc năthi t

 Viêmăphúcăm căth ăphátăkhôngăbi năch ngăt ăl ăt ăvongă<5%;ăVPMăth ăphátăn ngă

t ăvongă30ậ50%,ăv iă1/2ădoăxu tăhuy tătiêuăhóa,ăsuyăth n,ăhayăsuyăgan

 N uăVPMăth ăphátăcóăsuyăth nălƠăbi uăhi năn ng,ănguyăc ăt ăvongăcaoănh t

 Cácăch ăs ătiênăl ngăx u:ă

 BC cao

 B nhănhơnăl nătu i

 Li tăru tăkéoădƠi

 Suyăki t,ăho căungăth

 B nhănhơnăVPMăth ăphátădoănhi mătrùngătrongăb nhăvi năcóănguyăc ăt ăvongăcao

IX Bi năch ng

 Gi măth ătíchătu năhoƠn

 Nhi mătrùngăhuy t,ăchoángănhi mătrùng

 Suyăth n,ăsuyăgan

BV T

D

 Suyăhôăh p

 Ápăxeăt năl u

 T căru t

 TẨIăLI UăTHAMăKH O

1 W.D Hager, J.W Larsen, Postoperative Infections: Prevention and Management, Chapter 11 in Te Linde's Operative

Gynecology, 10 th edit 2008,190-222

2 Schwartz's Principles of Surgery 9 th ed 2010, Chapter 6 Surgical Infections

3 Frank J Domino, Acute Peritonitis, 5 Minute Clinical Consult 20 th ed 2012.