Siêu âm sản phụ khoa, BS.Nguyễn Xuân Hiền, khoa chẩn đoán hình ảnh bệnh viện Bạch Mai

Thân tử cung ở ng ời lớn: * Cấu trúc âm vang tử cung đều, ở giữa là nội mạc tử cung tăng âm.. Cấu trúc âm đều, hơi giảm âm, có các nang trứng to nhỏ không đều nh ng thành nang mỏng và nh

Siªu ©m s¶n – phô khoa

Bs NguyÔn Xu©n HiÒn Khoa ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh

BV B¹ch mai

Siªu ©m s¶n – phô khoa

Bs NguyÔn Xu©n HiÒn Khoa ChÈn ®o¸n h×nh ¶nh

+ Cã thÓ lµm ®i lµm l¹i nhiÒu lÇn

-Siªu ©m dïng trong chÈn ®o¸n: F= 1-10MHz,

I≥0,002w/cm2

I Chỉ định:

1, Đau vùng khung chậu: Chửa ngoài TC, viêm BT … .

2, Khối vùng tiểu khung

3, Chảy máu âm đạo bất th ờng

4, Thay đổi bất th ờng ở âm đạo

5, Mất kinh nguyệt

6, Kiểm tra dụng cụ tránh thai: Số l ợng, vị trí ,

7, Đau bụng lan toả ở nữ giới: GEU

8, Theo dõi sự phát triển của nang trứng

II Chuẩn bị

* Bệnh nhân: Bàng quang căng( Nhịn tiểu, bơm

qua sonde)

* T thế: Ngửa, nghiêng, ngồi

* Thiết bị: Máy siêu âm, đầu dò 3-5 MHz, convex hoặc Linear Có thể dùng đầu dò âm đạo, nếu dùng

đầu dò âm đạo thì làm khi bàng quang rỗng

III Kỹ thuật siêu âm

Cắt các lớp ngang, dọc, chếch tuỳ theo mục đích

IV Giải phẫu siêu âm

Tử cung nằm sau bàng quang và tr ớc trực tràng

1 Thân tử cung ở ng ời lớn:

* Cấu trúc âm vang tử cung đều, ở giữa là nội mạc tử cung tăng âm Nội mạc tử cung từ 8-12mm, trên 15mm là c ờng nội mạc tử cung Cách đo nội mạc tử cung … .

* Nội mạc tử cung dày: Giữa kỳ kinh, có thai….

* Nội mạc tử cung mỏng: Đầu kỳ kinh, mãn kinh….

* Kích th ớc tử cung sau mỗi lần đẻ tăng mỗi chiều khoảng

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

TrÎ em: Cao 20-30mm, dµy vµ réng 5-10mm.

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

Ng êi lín

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

H×nh ¶nh siªu ©m tö cung b×nh th êng

IV Giải phẫu siêu âm

2 Cổ tử cung

Cấu trúc âm giống thân tủ cung

ở giữa có thể giảm âm: Rụng trứng(nhầy), viêm nhiễm tử cung, buồng trứng(dịch)

Nang Naboth từ vài mm đến 3cm

3 Âm đạo: Thành mỏng ở giữa tăng âm (khí)

IV Giải phẫu siêu âm

4 Buồng trứng: Tuỳ theo tuổi và chu kỳ kinh

Cấu trúc âm đều, hơi giảm âm, có các nang

trứng to nhỏ không đều nh ng thành nang mỏng

và nhẵn, nang trứng có thể to đến 5cm

Kích th ớc buồng trứng:

Cao 25-35mm, rộng 10-20mm, dày 10-15mm

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

H×nh ¶nh siªu ©m buång trøng b×nh th êng

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

IV Gi¶i phÉu siªu ©m

5 Sinh lý nang trøng

Ngµy 1-7: Cã tõ 5-7 nang, KT vµi mm

Ngµy 8-12: T¸ch ra nang lín 14-15mm, nang cßn l¹i th× teo

Ngµy 13-15: To nhanh 20-30mm Rông trøng.Khi trøng rông th× nang lín xÑp, cã dÞch DouglasSau rông trøng: Nang t¨ng ©m, thµnh dµy ThÓ vµng

VI Dụng cụ tránh thai

DCTT là hình tăng âm, tuỳ loại mà có hình ảnh khác nhau: Tcu, Danna, Số 7, Lipper – loop.Cần xem:

+ Vị trí: Trong buồng TC: Cân đối, cao, thấp

Trong cơ TC, ngoài TC

+ Số l ợng: một hay nhiều DCTT

VI Dông cô tr¸nh thai

Danna

Danna

VI Dông cô tr¸nh thai

Vßng Tcu

VI Dông cô tr¸nh thai

VII BÊt th êng bÈm sinh

VII BÊt th êng bÈm sinh

ë tö cung

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

1 U xơ tử cung

- Chiếm 20-30% nữ giới, đặc biệt > 30 tuổi.

- Cấu trúc âm thay đổi tuỳ theo loại u:

+ U xơ-cơ: Tăng âm

+ U cơ-xơ: Giảm âm

Nếu u to có thể thấy hoại tử ở giữa

hoặc có vôi hoá.

- Số l ợng từ 1 đến vài u

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

+ U trong cơ tử cung

+ U d ới niêm mạc tủ cung

+ U d ới thanh mạc tử cung

Hai loại trên th ờng có đè đẩy nội mạc TC, loại thứ ba

th ờng không đè dẩy nội mạc TC mà đè đẩy vào

thành tr ớc trực tràng hay thành sau bàng quang

Triệu chứng lâm sang rất đặc biệt: Cảm giác mót

rặn hay khó tiểu tiện hoặc bít đái.

- Bờ khối u rõ, không có hiện t ợng xâm lấn ra xung

quanh u.

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

- Kích th ớc u xơ tử cung thay đổi theo chu kỳ

kinh nguyệt: To lên tr ớc khi rụng trứng hoặc

có thai

- Khi thăm khám u xơ tử cung nên thăm khám

vào những ngày sau khi sạch kinh nguyệt trong các tr ờng hợp khó

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

Mét sè h×nh ¶nh minh ho¹ U x¬ tö cung

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

Tiến triển u xơ tử cung

+Thoái hoá trong: Cấu trúc âm không đều, vùng giảm âm nằm rải rác trong vùng tăng âm của u

+Thoái hoá thành nang: Có thể toàn bộ u thoái hoá thành nang lớn hoặc nhiều nang nhỏ, biểu hiện trên siêu âm là các nang giảm âm nh ng thành dày và không đều, dịch

trong.

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

2 Sarcom tử cung

-Rất khó chẩn đoán bàng hình ảnh

-Phải chẩn đoán bằng mô bệnh học

-Dấu hiệu siêu âm gợi ý: Tử cung to không đều,

bờ gồ ghề, khối u tăng âm không rõ bờ, xâm

lấn ra tổ chức xung quanh, th ờng có hoại tử

trong u và hoại tử chảy máu Ngoài ra có thể

thấy hạch vùng tiểu khung, dịch Douglas

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

3.Bệnh lý nội mạc tử cung

* C ờng nội mạc tử cung: Rong kinh, đau bụng, siêu

âm thấy nội mạc tử cung dày > 15mm.

* Lạc nội mạc tử cung: Bất kỳ cơ quan bộ phận nào của cơ thể Tuỳ vị trí lạc nội mạc tử cung mà có các dấu hiệu lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh khác nhau Siêu âm chỉ có thể chẩn đoán lạc nội mạc tử cung

trong: Thành tử cung, buồng trứng, ổ bụng, khoang màng phổi … thể hiện là vùng giảm âm không đều, to nhanh trong chu kỳ kinh nguyệt.

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

4 Bế kinh

Lâm sàng: Không thấy kinh, bụng d ới to, đau

bụng có chu kỳ dạng kỳ kinh

Siêu âm: Rất có giá trị chẩn đoán, thấy tử cung

to, thành mỏng, cấu trúc âm bên trong là dịch

đặc, có thể thấy máu cục

Cần chẩn đoán phân biệt u nang buồng trứng,

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

5 Bệnh lý buồng trứng

* U nang buồng trứng: ĐK > 50mm, tồn tại sau vài chu kỳ kinh Biến chứng: Xoắn, chảy máu, nhiễm trùng

* U nang tuyến giả nhày: Có hai loại

+ Lành tính: Thành mỏng, nhẵn, dịch tăng âm đều + ác tính: Thành dày, xù xì, dịch tăng âm không

đều.

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

• DÊu hiÖu u nang buång trøng xo¾n

+ §au bông cÊp

Xo¾n buång trøng

Xo¾n buång trøng

Xo¾n buång trøng

Xo¾n buång trøng

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

+Cấu trúc âm không đều, có thể thấy tăng âm kèm

bóng cản.

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

* Héi chøng Fitz-Hugh-Curtis: Viªm quanh gan trªn BN cã viªm vßi trøng do Chlamydiae

L©m sµng: Gièng viªm tói mËt

Siªu ©m: DÞch quanh gan, tói mËt b×nh th êng

Vßi trøng cã dÞch, Ên ®au, cã thÓ cã dÞch quanh vßi trøng vµ tö cung RÊt cã gi¶

trÞ chÈn ®o¸n( DÞch quanh gan+dÞch vßi trøng)

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

* Ung th biểu mô dạng nang( Cystadenocarcinoma)+ Phần đặc và lỏng, đặc càng nhiều  ác tính cao.+ Có nhiều vách dày không đều

+ Có dịch tự do trong ổ bụng

Mổ càng sớm càng tốt

* U đặc buồng trứng: Nguyên phát hoặc thứ phát

+ Th ờng ác tính cao

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

• Chẩn đoán phân biệt u nang buồng trứng

+ U nang mạc treo: Nằm cao, di động mạnh

+ Nang giả tụy: Tiền sử, thành rất mỏng

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

hîp viªm buång trøng ph¶i

VIII Bệnh lý tử cung, phần phụ

* Vòi trứng: Có các loại sau

+ ứ dịch, ứ mử vòi trứng

+ Giãn tĩnh mạch buồng trứng: Doppler

+ Tắc TM buồng trứng sau đẻ: Sau 2-3 ngày

sau đẻ xuất hiện sốt, đau vùng tiểu khung, th

ờng do viêm nội mạc tử cung Chẩn đoán dựa vào siêu âm Doppler

H

HuyÕt khèi TM buång trøng

Viªm vßi trøng

ø mñ vßi trøng

ø mñ vßi trøng

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

Mét sè h×nh ¶nh bÖnh lý buång trøng

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

Nh©n qu¸i

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô

VIII BÖnh lý tö cung, phÇn phô