Siêu âm sản phụ khoa đánh giá bánh nhau và dây rốn, CKII.BS.Huỳnh Văn Nhàn

SIÊU ÂM SẢN PHỤ KHOA đánh giá bánh nhau và dây rốn CKII..  Phức hợp dưới bánh nhau: là mạng m/m dưới bánh nhau có vai trò giúp phân biệt bánh nhau- cơ tử cung- u xơ T/C.. II/ BÁNH NHAU

SIÊU ÂM SẢN PHỤ KHOA

( đánh giá bánh nhau và dây rốn )

CKII BS HUỲNH VĂN NHÀN

BÁNH NHAU

I/ SỰ THÀNH LẬP BÁNH NHAU

– > 9W SÂ thấy bánh nhau

– 12W bánh nhau biệt hóa

– < 12W SÂ không cần định vị

– > 12W SÂ cần định vị tổng quát mặt trước và sau – < 12W SÂ định rõ bánh nhau, và đã có sự

thành lập đoạn dưới TC

*Thành phần bánh nhau / SÂ

 Bản đệm: phần chia nhau và ối

 Mô nhau

 Bản đáy: tiếp giáp mô nhau.

 Phức hợp dưới bánh nhau: là mạng m/m dưới bánh nhau có vai trò giúp phân biệt bánh nhau- cơ tử cung-

u xơ T/C.

 Hiện tượng calxi hóa bánh nhau (sinh lý 1) SÂ là

hình ảnh chấm tăng sáng trong mô nhau, đường tăng sáng, vùng tăng sáng.

 >33W bánh nhau mới có hiện tượng calci hóa ít

*Phân loại độ trưởng thành nhau

 Độ 0: +Bản đệm nhẵn, bằng phẳng

+Mô nhau đồng nhất, không điểm vôi hóa, thai kỳ I-II

 Độ 1: +Bản đệm lượn sóng, nhấp nhô.

+Mô nhau phản âm rải rác các điểm sáng vôi hóa

 Độ 2: +Bản đáy có phản âm calci hóa

+Tăng âm dấu phẩy từ bản đệm bánh nhau đi vào mô nhau, tương ứng sự vôi hóa của những vách ngăn múi nhau.

 Độ 3: +Vết hằn bản đệm

+Mô nhau có những vòng tròn calci hóa

II/ BÁNH NHAU BẤT THƯỜNG

• 1/ Bánh nhau phụ: ở bánh nhau ra huyết bất thường

• chú ý xem vị trí đoạn dưới có bánh nhau phụ

• 2/ Bánh nhau màng: SÂ không thấy bánh nhau hoặc

• chỗ nào cũng thấy bánh nhau

• 3/ Bánh nhau hình vòng: bờ bánh nhau nhô lên và

• cuộn vào SÂ cắt ngang 2 bờ bánh nhau dầy lên

• nhiều

III/ VỊ TRÍ NHAU BÁM: 3loại

GRANNUM

• *Nhóm 1: bờ trên bánh nhau vượt qua vị trí đáy

• T/C hoặc ngay vị trí đáy.

• *Nhóm 2: bờ trên bánh nhau vượt lên trên ½ thân

• T/C hoặc ở ngang.

• *Nhóm 3: +Tương ứng nhau bám thấp, nhau tiền đạo

• +Bờ trên bánh nhau vượt lên thấp hơn ½

• dưới thân T/C.

 Type I : nhau bám thấp

 Type II : nhau bám mép

 Type III : nhau tiền đạo bán trung tâm

 Type IV : nhau tiền đạo trung tâm

• H/d thực hành

• Nhau tiền đạo/SÂ

• +Chú ý tam giác KOBAYASHI gh:

– Cổ trong CTC

– Phần thấp nhất ngôi thai (BQ phải đầy)

• + Không là nhau tiền đạo

– Tam giác KOBAYASHI trống

– Khoảng cách ngôi thai và mặt sau T/C <1,5 cm – Từ CTC lên ≥ 4cm không có bánh nhau mặt sau

• Nhóm II

• + Chẩn đoán lầm nhau tiền đạo < 20W

Định vị trí nhau quá sớm / thai kỳ

Co thắt cơ T/C

Trừ cas có ra huyết âm đạo ⇒ nhau bám thấp về phương diện siêu âm = PBIE (placenta bas inséré echographiquement)

• + Nghi ngờ nhau bám thấp mặt sau.

Để bệnh nhân nằm sấp )

Đẩy đầu thai nhi lên ) Siêu âm

NHAU ĐÓNG THẤP

NHAU

CỔ TỬ CUNG

DÂY RỐN

NHAU ĐÓNG THẤP

A

B

THAI

NHAU

VÔI HÓA NHAU

IV/ ĐỘ DÀY BÁNH NHAU

V/ KHỐI HUYẾT TỤ

• 1 - Dưới bánh nhau → nhau bong non

• 2 - Dưới màng ối

• 3 - Dưới bánh nhau

• 4 - Dưới màng đệm

• 5 - Giữa các gai nhau

Khối huyết tụ dưới bánh nhau

– Aâm trung bình: nhau bong non mới

• +Nhau bong non xảy ra sau vài tuần

– Siêu âm-phản âm trống sau bánh nhau

– Siêu âm chẩn đoán # Cixic → phức hợp dưới

VI/ KHỐI U BÁNH NHAU

NANG MÀNG ĐỆM

DÂY RỐN

• + Siêu âm cắt ngang

– 2 động mạch + 1 tỉnh mạch

– 2 vòng nhỏ 1 vòng to

– Bất thường về hình thái học chiếm 25 – 30%

kèm theo bất thường hệ tiết niệu

– Định vị dây rốn cắm vào bánh nhau → lấy máu cuống rốn làm Karyotype.

DAÂY ROÁN

GOÁC NHAU DAÂY ROÁN

ĐỘNG MẠCH RỐN

DÂY RỐN ĐỘNG MẠCH

TĨNH MẠCH

VÒNG RỐN QUẤN CỔ

MÀNG ỐI

• 1/ Giải phẩu học

– Ngoại sản mạc - màng trước

– Trung sản mạc - màng đệm

– Nội sản mạc - màng ối

• 2/ Sự phân ly màng ối + màng đệm

– Bình thường cách biệt nhau.

– Màng ối phát triển nhanh > màng đệm

• 3 Hội chứng dãi sợi ối: ABS

– Xảy ra trong màng ối, màng đệm bị thủng tạo

thành 1 dải sợi ối

– Nếu thai nhi đưa chân qua lổ dải sợi  máu

nuôi giảm  phù nặng  đứt chi

 Tỉ lệ tử vong cao.

• 1 Thay đổi theo thai kỳ

• 2 Tùy thuộc cân nặng thai nhau

– CN < tuổi thai = SGA ối ít

– CN > tuổi thai = LGA ối tăng

• 3 Tùy huyết động học / mẹ

– Cao huyết áp )

– TSG, SG ) thiểu ối

NƯỚC ỐI BẤT THƯỜNG

 Phổi thai nhi phát triển

 Cử động thai nhi

 Nước điện giải

 Tránh sang chấn nhiễm trùng

ĐA ỐI

• 1 Định nghĩa

– Tuổi thai nhất định

– Lượng ối nhiều hơn bình thường

ÑA OÁI

Do thai

• Tổn thương THAI KỲ: Sự nuốt bị cản trở,

khiếm khuyết ống THẦN KINH

– Thoát vị não

– Thoát vị màng não

– Tràn dịch màng não

• Tổn thương hệ tiêu hóa

– Giảm hấp thu đường tiêu hóa

– Teo thực quản

– Teo hẹp tá tràng

– Teo đoạn gần ruột non

• Tổn thương lồng ngực - cơ hoành – chèn ép

thực quản

– U trung thất

– Thoát vị hoành

– Màng phổi dưỡng trấp

– Cystic adenoid laiformation

• Dị tật khác :

– Ngắn chi

– U mặt

– Bướu + hạch cổ

– Sứt môi, chẻ vòm hầu

– Phá thai nhiều lần

• Do mẹ:

– Tiểu đường  đa ối

• Xử trí:

 Đa ối + dị tật thai  chấm dứt

 Đa ối + không dị dạng + chèn ép, mẹ khó thở

 chọc rút ối

 Đa ối  điều trị nội: Endomethacine ức chế prostaglandine  tác dụng phụ

– Suy thận thai nhi

– Kênh động mạch thai đóng sớm tuần hoàn bất

THIỂU ỐI

• 1 Nguyên nhân

 Đường niệu, thai nhi  giảm lường nước tiểu

– Vô sản thận 2 bên

– Van niệu đạo sau

– Thận đa nang 2 bên

– Thai quá ngày – loạn sản + bội nang 2 bên

– NST < 20W

– Rỉ ối

THIEÅU OÁI

• 2 Hậu quả

– Phổi thai nhi kém phát triển suy hô hấp sau sanh – Thai cử động ít  tư thế bất thường sau khi sanh – Chèn ép dây rốn  suy dinh dưỡng  tử vong

• H/c Potter

– Trật khớp háng )

– Tay chân co quắp )

– Cằm lẹm, mũi tẹt ) vô sản thận thai nhi – Tai đóng thấp )

– Chân khoèo )

– H/c Potter sequense ) + nguyên nhân khác

• 3.Xử trí

– Chấm dứt thai kỳ – tăng co - mổ

– Thai nhỏ quá - Siêu âm / W/ lần

- Mất TT  chấm dứt thai kỳ

– Amnio infusion – bơm nước muối sinh lý vào

buồng ối xem hình thái học thai bình thường hay bất thường chấm dứt thời kỳ nguy cơ nhiễm

trùng, có sự đồng ý của bệnh nhân

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ LƯỢNG NƯỚC ỐI

• 1 Phương pháp chủ quan

• 2 Phương pháp cắt ngang bụng thai nhi

Xem một khoang ối cạnh thai nhi có thể chứa thêm 1 bé  Đa ối

• 3 Phương pháp đo khoang ối

– Chọn rộng, lớn, sâu nhất

– < 1cm = vô ối

– < 2 cm = thiểu ối

– > 8 cm = đa ối

Đơn giản, nhanh, không chuẩn: 30W ối nhiều tương đối.

• 4 Phương pháp đánh giá 4 ô:

– Đo độ sâu khoang ối lớn nhất trong 4 ô < 5 thiểu ối

> 18 đa ối

– Chỉ số ối: AFI (Amniotic fluid index)

• 5 Phương pháp đo thể tích toàn phần khối

• lượng tử cung:

– Quét tử cung nhiều lớp, đều đặn diện tích x chiều

dầy cộng lại

– Mất thời gian

– Tử cung < dưới rốn

Ối ít khác không chẩn đoán thai kém phát triển

Cho chẩn đoán sức khỏe thai nhi (3M)

Phản âm nước ối

 Giúp chẩn đoán sự trưởng thành thai nhi

 3 tháng đầu ối ít  dễ sẩy thai

 Echo trống: 32 – 33W, sau đó có những hạt cho phản âm tăng dần ở cuối thai kỳ về âm lượng và số lượng

– Chú ý những tháng đầu có hạt phản âm  chảy

máu buồng ối “Maning”

Xử trí bất thường thai / siêu âm

• 1 Bất thường không phụ thuộc cuộc sống

 Thai vô sọ

 Trisomie 18 – 21

• 2 Bất thường đòi hỏi điều trị ngay

 Rhesus (-), phù thai nhi.

• 3 Bất thường đòi hỏi kéo dài thai kỳ

 Teo thực quản

• 4 Bất thường đòi hỏi chấm dứt thai kỳ

 Thiếu ối, thai đã trưởng thành

• 5 Bất thường đòi hỏi mổ lấy thai