Kiến thức: - Hiểu rõ các khái niệm vectơ độ dời, vectơ vận tốc trung bình, vectơ vận tốc tức thời.. Hiểu rằng phương trình chuyển động mô tả đầy đủ các đặc tính của chuyển động - Biết cá
Trang 1Tiết 2 +3 Bài2: VẬN TỐC TRONG CHUYỂN ĐỘNG THẲNG
CHUYỂN ĐỘNG THẲNG ĐỀU
GV Lê xuân Tý Lớp 10A4
Ngày soạn : 4/9/06 Ngày giảng : 9/9/06
A Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Hiểu rõ các khái niệm vectơ độ dời, vectơ vận tốc trung bình, vectơ vận tốc tức thời Nắm vững tính chất vectơ của các đại lượng này
- Hiểu rằng thay cho việc khảo xác các vectơ trên,ta khảo xác các giá trị đại số của chúng mà không làm mất đi đặc trưng vectơ của chúng
- Phân biệt được độ dời và quãng đường đi, vận tốc với tốc độ
- Biết cách thiết lập pphương trình chuyển động thẳng đều Hiểu rằng phương trình chuyển động mô tả đầy đủ các đặc tính của chuyển động
- Biết cách vẽ đồ thị tọa độ theo thời gian, vận tốc theo thời gian, từ đồ thị có thể xác định được các đặc trưng động học của chuyển động
2 Kỹ năng:
- Phân biệt so sánh được các khái niệm
- Biểu diễn độ dời và các đại lượng vật lý bằng vectơ
- Lập phương trình chuyển động , vẽ đồ thị , khai thác đồ thị
3 Thái độ:
- Lòng say mê học vật lý
- Cẩn thận trong việc lập phương trình, vẽ đồ thị
B.Chuẩn bị :
!.Giáo viên:
- Câu hỏi liên quan đến vectơ, biểu diễn vectơ
- Chuẩn bị câu hỏi trắc nghiệm
- Một ống thủy tinh dài đựng nước và bột khí
- Chuẩn bị thí nghiệm về chuyển động thẳng,
- Chuyển động thẳng đều
2.Học sinh:
- Xem lại chuyển động thẳng đều ở lớp 8
- Các đặc trưng của một vectơ
- Giấy ô vuông kẻ nhỏ để vẽ đồ thị
C Tổ chức hoạt động dạy học :
Tg Hoạt động của GV Hoạt động của HS Kiến thức cơ bản
Trang 210
ph
5p
10
ph
1 Hoạtđộng1 : Ổn định, kiểm tra bài cũ
Đặt câu hỏi , gọi học sinh lên bảng
-Chuyển động là gì? Nêu cách xác định quĩ
đạo của một chất điểm? Trình bày hệ qui
chiếu?
2
Hoạt động 2 : Tìm hiểu khái niệm độ dời,
quãng đường
Ghi các đề mục lên bảng
-Yêu cầu học sinh đọc các mục 1,2 SGK
-Nêu câu hỏi: một đại lượng vectơ được
xác định bởi các yếu tố nào?
-Hướng dẫn học sinh vẽ hình và xác định
tọa độ của chất điểm trong chuyển động
cong và chuyển động thẳng
-Cho học sinh xác định vectơ M1M2
Đặt câu hỏiC2
-Cho học sinh so sánh độ dời và dường đi
-Lấy ví dụ như SGK
-Đặt câu hỏi C3
3
Hoạt động 3: Thiết lập công thức vận
tốc trung bình, vận tốc tức thời
Yêu cầu HS trả lời câu C4
Hướng dẫn HS vẽ hình, xác định tọa độ
chất điểm trong chuyển động thẳng
Cho HS viết công thức
Yêu cầu HS trả lời câu C5
Vận tốc trung bình có phải là đại lượng
vectơ không?
Yêu cầu HS đọc SGK
Chấp nhận công thức tốc độ trung bình
So sánh vận tốc trung bình và tốc độ trung
bình
Yêu cấu HS trả lời câu C5
Yêu cầu HS quan sát hình 2.4
Tốc kế trên xe mày hiển thị vận tốc tại thời
điểm nào?
Một học sinh lên bảng trả lời, các học sinh khác chú
ý nhận xét Ghi các đề mục vào vở Đọc mục 1,2
Học sinh trả lời câu hỏi Học sinh vẽ hình và xác định tọa độ x1,x2của chất điểm tại M1, M2 của chuyển động cong và chuyển động thẳng
Xác định, kết luận
Trả lời câu hỏi
So sánh Lắng nghe Trả lời
Trả lời
Vẽ hình và xác định Viết công thức Trả lời
Thảo luận và trả lời, đưa ra kết luận
Đọc sách Ghi công thức
1.Độ dời
Độ dời là đại lượng vectơ Trong chuyển động tẳnggiá trị đại số của độ dời là :
1
x
x= −
∆
x
∆ : Độ dời
x1 tọa độ ban đầu
x2 tọa độ sau
3 Độ dời và quảng đường đi
- Khi chất điểm chuyển động thìquảng đường mà
nó đi được có thể không trùng cới độ dời
- Nếu chất điểm chuyyển động theo một chiều trùng với chiều dương của trục tọa độ thì độ dời trùng với quảng đường
3
Vận tốc trung bình
t
M M
v tb
∆
= 1 2
∆t = t2-t1
- Vectơ vận tốc trung
bình có phương chều trùng với vectơ độ dời Giá trị đại số của vận tốc trung bình:
t
x t
t
x x
v tb
∆
∆
=
−
−
=
1 2
1 2
Tốc độ trung bìnhbằng thương số giữa quảng đường và khoảng thời gian
Chú ý : khi chất điểm
chuyển động thẳng theomột chiều của trục tọa
Trang 3ph
5p
15
ph
10
ph
5p
Hướng dẫn HS vẽ hình và viết công thức
vận tốc tức thời
Đưa ra định nghĩa
4
Hoạt động 4: Tìm hiểu chuyển động
thẳng đều
Nêu một số ví dụ vế chuyển động thẳng,
chuyển động thẳng đều
Cùng HS làm thí nghiệm SGK
Hướng dẫn HS vẽ hình, xác định tọa độ
chất điểm
Cho học sinh nhận xét về quĩ đạo, vận tốc
của vật
Yêu cầu HS nhận xét vận tốc trung bình,
vận tốc tức thời trong chuyển động thẳng
đều
Yêu cầu HS so sánh vận tốc trung bình và
vận tốc tức thời trong
5.Hoạt động 5 : Thiết lập phương trình
chuyển động thẳng đều, vẽ đồ thị
Yêu cầu HS chọn hệ qui chiếu
Từ định nghĩa chuyển động thẳng đều hãy
viết công thức tính vận tốctheo tọa độ
Yêu cầu HS suy ra công thức tọa độ
Yêu cầu HS nhận xét phương trình này là
phương trình bậc mấy theo x và t
Lấy ví dụ cụ thể với
x0và v cho HS vẽ đồ thị x theo t
Đưa ra đồ thị tổng quát
Yêu cầu HS quan sát dạng đồ thị và nhận
xét V>0, V<0 thì đồ thị có dạng như thế
nào?
Đưa ra ý nghĩa hệ số góc
Yêu cầu HS trả lời C6
Trong chuyển động thẳng đều thì độ lớn
vận tốc có thay đổi theo thời gian không?
Cho HS nhận xét và vẽ đồ thị
6.Hoạt động 6 : Vận dụng củng cố
Nêu và yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 1,2,
3, 4 SGK
Yêu cầu HS thảo luận nhóm trả lời các bài
tập1, 2, 3SGK
So sánh
Trả lời Quan sát Trả lời
Vẽ hình và viết công thức Ghi nhận
Cùng GV làm thí nghiệm
Vẽ hình xác định tọa độ
Nhận xét Thảo luận và đưa ra các nhận xét
Học sinh chọn hệ qui chiếu
Viết công thức
Nhận xét
Ap dụng kiến thức toán và vẽ
Học sinh vẽ Quan sát và nhận xét Ghi nhận
Nhận xét và vẽ đồ thị Trả lời lần lược các câu hỏi
Thảo luận nhóm và trả lời Làm việc cá nhân và giải Ghi câu hỏi và bài tập
độ thì vận tốc trung bình
bằng tốc độ trung bình
4.Vận tốc tức thời
t
s t
x v
∆
∆
=
∆
∆
= (∆trất nhỏ ) Định nghĩa SGK
Hết tiết một
5
Chuyển động thẳng đều
a)Định nghĩa SGK
b)Phươngtrình huyển dộng của chuyển động thẳng đều
x= x o + vt ( t0 = 0 )
xo: Tọa độ ban đầu
Nhận xét : Tọa độ x là
hàm bậc nhất theo thời gian t
6.Đồ thị SGK
a) Đồ thị tọa độ:
Trong chuyển động thẳng đèu đồ thị tọa độ x theo thời gian t có dạng là một đường thẳng xiên góc xuất phát từ điểm (x0 , 0 )
Ý nghĩa hệ số góc SGK
t
x
x 0
=
−
b) Đồ thị vận tốc : Trong chuyển động thẳng
đều đồ thị vận tốc v theo thời gian t có dạng là một đường thẳng song song với trục thời gian t
Trang 4ph
Yêu cầu HS giải bài tập 6 SGK
7.Hoạt động 7 : Hướng dẫn về nhà
Nêu câu hỏi và bài tâp về nhà
Chuẩn bị bài: Khảo xác thực nghiệm của chuyển động thẳng
Trang 5ph