T5 bài4vật lí lớp 10 nâng cao

MỤC TIÊU : 1 Kiến thức : - Phát biểu được định nghĩa gia tốc - Viết được biểu thức gia tốc trung bình và gia tốc tức thời - Định nghĩa được chuyển động thẳng biến đổi đều 2 Kỹ năng : - G

Tiết5- BÀI 4 : CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU Người soạn : Lê xuân Tý

Ngày soạn :13 /9/06 Ngày giảng :15/9/06

I MỤC TIÊU :

1) Kiến thức :

- Phát biểu được định nghĩa gia tốc

- Viết được biểu thức gia tốc trung bình và gia tốc tức thời

- Định nghĩa được chuyển động thẳng biến đổi đều

2) Kỹ năng :

- Giải được các bài toán liên quan đến gia tốc

- Viết được biểu thức vận tốc theo thời gian

- Vẽ được đồ thị vận tốc theo thời gian

II CHUẨN BỊ :

1) Giáo viên :

- Các câu hỏi về chuyển động thẳng đều và chuyển động thẳng biến đổi đều

Soạn các câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến bài học

2) Học sinh :

Đặc điểm về chuyển động thẳng đều, cách vẽ đồ thị

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

1) Hoạt động 1 : (5') kiểm tra bài cũ

+ Gọi 1 HS lên bảng

Nêu các định nghĩa:chuyển động thẳng đều, vận tốc tức thời, vận tốc trung

bình ?

2) Hoạt động 2 :Đặt vấn đề học tập -Tìm hiểu gia tốc trong chuyển động

thẳng đều

VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA

5’ - Chuyển động của các vật

trong thực tế diễn ra rất phức

tạp trong đó vectơ vận tốc có

thể thay đổi về phương, chiều

và độ lớn Trong bài này chúng

ta sẽ nghiên cứu 1 trong những

chuyển động như vậy

- Xét ví dụ : Hai xe ôtô và xe

đạp xuất phát cùng 1 lúc.Trong

cùng một khoảng thời gian ôtô

đạt vận tốc lớn hơn xe đạp

C1 : xe nào biến đổi vận tốc

nhanh hơn ?

- Ôtô

1) Gia tốc trong

- Giải thích khái niệm gia tốc

- Gọi 1 HS định nghĩa gia

tốc ?

- Kết luận ở câu 1 dựa trên cơ

sở nào ?

- Giới thiệu : trong vật lý

người ta thường so sánh độ

biến thiên của vận tốc trong

một đơn vị thời gian

- So sánh độ biến thiên vận tốc của 2

xe trong cùng một khoảng thời gian

chuyển động thẳng.

a) Định nghĩa gia tốc (SGK)

3) Hoạt động 3 : Tìm hiểu gia tốc trung bình, gia tốc tức thời

10'

- Yêu cầu HS quan sát hình 4.1

SGK

- Xét 1 chất điểm chuyển động

thẳng tại các thời điểm:

2 2

1 1

→

→

→

→

v t

v t

- Gọi 1 HS lên bảng tính :

* Độ biến thiên vận tốc và

khoảng thời gian

* Độ biến thiên vận tốc trong 1

đơn vị thời gian

- Thương số

t

v

∆

∆→ ?

- Đặc điểm : a ?→tb

- Trong chuyển động thẳng giá

trị đại số của gia tốc trung

bình ?

- Đơn vị ?

- Gia tốc trung bình có đặc

trưng cho sự biến đổi nhanh

hay chậm của chuyển động tại

1 thời điểm không ?

- Muốn biết sự biến đổi nhanh

hay chậm của chuyển động tại

1 2

1 2

t t t

v v v

−

=

∆

−

=

1 2

1 2

t t

v v t

v

−

−

=

∆

∆→ → →

-Gia tốc trung bình

→

tb

a

-Cùng phương với quỹ đạo của chất điểm

b) Gia tốc trung bình

1 2

1 2

t t

v v t

v

a tb

−

−

=

∆

∆→ → →

→

-Giá trị đại số

1 2

1 2

t t

v v t

v

a tb

−

−

=

∆

∆

=

Đơn vị : m/s2

- Biểu thức vectơ

- Nêu đặc điểm của →

tt

a

- Trong chuyển động thẳng gía

trị đại số của gia tốc tức thời ?

- Đơn vị : m/s2

- không

-Xét khoảng thời gian t rất nhỏ

 gia tốc trung bình trong 1 khoảng thời gian rất nhỏ = gia tốc tức thời

- Cùng phương với quỹ đạo của chất điểm

t

v t

t

v v

a tt

∆

∆

=

−

−

=

→

→

→

→

1 2

1 2

(t rất nhỏ)

Giá trị đại số :

t

v t

t

v v

a tt

∆

∆

=

−

−

=

1 2

1 2

4) Hoạt động 4 : Tìm hiểu khái niệm chuyển động thẳng biến đổi đều.

5' - Yêu cầu HS làm việc theo

nhóm : tính at b trong những

khoảng thời gian khác nhau

trong thí nghiệm của bài trước

 Nhận xét gì ?

- Kết luận : chuyển động đó là

chuyển động thẳng biến đổi

đều

- HS : định nghĩa chuyển động

thẳng biến đổi đều

(nhấn mạnh a=const)

- Gia tốc trung bình không đổi  gia tốc tức thời không đổi (at b = at t)

2) Chuyển động thẳng biến đổi đều

ĐN : trong chuyển động thẳng biến đổi đều gia tốc tức thời không thay đổi

5) Hoạt động 5 : Tìm hiểu sự biến đổi của vận tốc trong chuyển động thẳng

biến đổi đều

- Xét một chất điểm chuyển

động thẳng biến đổi đều với

gia tốc a Tại thời điểm t0=0

chuyển động với vận tốc v0

Hãy xác định vận tốc của chất

3) Sự biến đổi của vận tốc theo thời gian

a) Công thức vận tốc

điểm tại 1 điểm t bất kỳ

(chọn 1 chiều dương trên quỹ

đạo)

- Yêu cầu HS giải thích các kí

hiệu, đơn vị ?

- Lưu ý : Nếu chọn gốc thời

gian tại 1 thời điểm bất kỳ

(t0≠0) thì công thức vận tốc sẽ

viết như thế nào ?

Gợi ý : Xét khoảng thời gian

xảy ra sự biến thiên vận tốc

- Dựa vào công thức :

vt = v0 + at

Nếu tại thời điểm t:v>0, a>0

hoặc v<0, a<0 thì vận tốc tăng

hay giảm ?

Vậy tích a.v ?

- Kết luận : Đó là chuyển động

nhanh dần đều

- Tương tự : yêu cầu HS trả lời

cho trường hợp chuyển động

chậm dần đều

Chia lớp thành 4 nhóm yêu cầu

mỗi nhóm vẽ 1 đồ thị v-t :

Nhóm 1 : chuyển động thẳng

nhanh dần đều cùng chiều

dương

Nhóm 2 : chuyển động thẳng

nhanh dần đều ngược chiều

dương

Nhóm 3 : Chuyển động thẳng

chậm dần đều cùng chiều

- t = t - t0

 vt = v0 + a(t - t0)

- Tăng

- a.v>0

- a và v khác dấu

- a.v <0

vt = v0 + a.t

Tổng quát

vt=v0+ a(t - t0)

b) Chuyển động nhanh dần đều

- Giá trị tuyệt đối của vận tốc tăng theo thời gian

a cùng dấu với v (a.v>0) c) Chuyển động chậm dần đều

- Giá trị tuyệt đối của vận tốc giảm theo thời gian

a và v khác dấu( a.v<0)

d) Đồ thị vận tốc theo thời gian

Vẽ hình (4.3) và 4.4) : SGK

Nhóm 4 : Chuyển động thẳng

chậm dần đều ngược chiều

dương

- Nhận xét dạng đồ thị ?

- Tính hệ số góc của đường

thẳng đó

 Ý nghĩa ?

- Yêu cầu 1 HS trả lời câu hỏi

1 SGK

- Đường thẳng xiên góc, cắt trục trung tại

1 điểm v0

-Hệ số góc của đường thẳng

tan∝=a=

t

v

v t− 0

Ý nghĩa : SGK

6) Hoạt động 6(5phút ) : Vận dụng, củng cố :

- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm 1-2 SGK

- Về nhà : - Trả lời các câu hỏi và giải các bài tập ở SGK/24

- Nghiên cứu trước bài số 5

IV/ RÚT KINH NGHIỆM :