HOÁN DỤ

Trả lời : - Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.. Tố Hữu Tiết 101 Nông t

Chµo mõng quÝ thÇy c«

Cïng c¸c em

häc sinh

Ẩn dụ là gì? Có mấy kiểu ẩn dụ, đó là những kiểu nào?

Trả lời : - Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này

bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương

đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho

sự diễn đạt.

- Có 4 kiểu ẩn dụ là:

+ Ẩn dụ hình thức;

+ Ẩn dụ phẩm chất;

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác.

KiÓm tra bµi cò

Áo nâu

Chỉ người nông dân

Áo xanh

Chỉ người công nhân

Quan hệ gần gũi(Đặc trưng)

I Hoán dụ là gì?

1 Ví dụ:

Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.

(Tố Hữu)

Tiết 101

Nông thôn Thị thành

Những người sống ở nông thôn

Những người sống ở thị thành

Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng

Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân ở thành phố đều

đứng lên

=> Cách diễn đạt ở ví dụ có giá

trị biểu cảm, ngắn gọn, tăng tính

hình ảnh và hàm súc cho câu

văn, nêu bật được đặc điểm của

những người được nói đến

=> Cách diễn đạt của câu văn xuôi chỉ thông báo sự kiện

không có giá trị biểu cảm

2 Nhận xét

I Hoán dụ là gì?

1 Ví dụ:

HOÁN DỤ

Tiết 101

2.Nhận xét

3.Ghi nhớ ( SGK – 82 )

- Khái niệm : + Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm

bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần

gũi với nó

+Tác dụng : Nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

I Hoán dụ là gì?

1 Ví dụ:

II Các kiểu hoán dụ

a Bàn tay Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

( Hoàng Trung Thông)

b.

b Một cây làm chẳng lên non

Ba cây chụm lại lên hòn núi cao.

(Ca dao)

c Ngày Huế đổ máu Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

Tình cờ chú cháu

Gặp nhau Hàng Bè.

(Tố Hữu )

Bàn tay là một bộ phận của con người

Một và ba là từ chỉ số lượng.

Một là từ chỉ số ít, ba là từ chỉ số nhiều.

Đổ máu là chỉ sự thương vong trong chiến tranh.

Bộ phận - toàn thể.

Cái cụ thể - cái trừu tượng

Dấu hiệu của sự vật - sự vật.

HOÁN DỤ HOÁN DỤ

Tiết 101

2.Nhận xét

Tiết 101

I Hoán dụ là gì ?

1 Ví dụ:

II Các kiểu hoán dụ

2.Nhận xét

HOÁN DỤ

C¸c kiÓu ho¸n dô

- Lấy vật chứa đựng

để gọi vật bị chứa đựng

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi

sự vật

- Lấy cái

cụ thể để gọi cái

trừu tượng

3 Ghi nhớ

Tiết 101

I Hoán dụ là gì ?

III Luyện tập

II Các kiểu hoán dụ

a Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày

nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể

(Hồ Chí Minh)

Bài tập 1 : Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho

biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì ?

b Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

(Hồ Chí Minh)

HOÁN DỤ

c Áo chàm đưa buổi phân ly

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

(Tố Hữu)

d Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên người : Hồ Chí Minh.

(Tố Hữu)

Tiết 101

I Hoán dụ là gì ?

III Luyện tập

II Các kiểu hoán dụ

HOÁN DỤ

Bài tập 1 : Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì ?

c Áo chàm  Quan hệ giữa dấu hiệu của sự vật với sự vật (áo

chàm – chỉ người Việt Bắc).

d Trái đất  Quan hệ giữa vật chứa đ ựng với vật bị chứa đựng (Trái Đất – nhân loại).

a Làng xóm  Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng (làng xóm – chỉ người sống ở nông thôn).

b Mười năm, trăm năm  Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu

tượng (mười năm - thời gian trước mắt; trăm năm – thời gian lâu

dài).

2 So sánh hốn dụ với ẩn dụ :

Tiết 101

I Hốn dụ là gì ?

II Các kiểu hốn dụ

III Luyện tập

Bài tập 2 : Hốn dụ cĩ gì giống và khác với ẩn dụ ?

HỐN DỤ

- Giống nhau : - Gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng sự

vật, hiện tượng khác.

- Tăng sức gợi hình, gợi cảm

Khác nhau

- Khác nhau:

nhau ) cụ thể:

- Hình thức

- Cách thức

- Phẩm chất

Dựa vào quan hệ tương cận ( gần gũi ) c th : ụ ể

- B ph n - toàn th ộ ậ ể

- V t ch a d ng – v t b ch a đđ ng ậ ứ ự ậ ị ứ ự

- D u hi u c a s v t - s v t ấ ệ ủ ự ậ ự ậ

- C th - tr u t ng ụ ể ừ ượ

2 5

1

4

3

LUẬT CHƠI:

Có 5 ngôi sao, trong đó là 4 ngôi sao ẩn chứa 4 câu hỏi tương ứng và 1 ngôi sao may mắn.

Mỗi nhóm lần lượt chọn một ngôi sao

* Nếu nhóm chọn ngôi sao và trả lời đúng câu hỏi ẩn sau ngôi sao thì được

5 điểm, nếu trả lời sai không được điểm.

* Nếu nhóm chọn ngôi sao ẩn sau là ngôi sao may mắn sẽ được cộng 10 điểm và được chọn ngôi sao tiếp theo để tham gia trả lời câu hỏi.

* Nếu nhóm chọn trả lời sai thì các nhóm khác dành quyền trả lời (bằng cách giơ tay) Nếu trả lời đúng được 5 điểm, trả lời sai không được điểm.

Điền từ còn thiếu vào dấu …… để hoàn chỉnh khái niệm

hoán dụ là gì sau đây ?

Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiên tượng, khái niệm

bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác

có quan hệ ………với nó nhằm tăng sức gợi hình,

gợi cảm cho sự diễn đạt

gần gũi

Có mấy kiểu hoán dụ ? Hãy kể ra ?

Có 4 kiểu hoán dụ là :

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể ;

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng ;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật ;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

2 Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc

kiểu hoán dụ nào ?

Đầu xanh có tội tình chi?

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi.

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc kiểu hoán dụ nào ?

Đầu xanh có tội tình chi?

Má hồng đến quá nửa thì chưa thôi.

(Nguyễn Du)

Đầu xanh  chỉ những người trẻ tuổi ( Chỉ Thuý Kiều )

Má hồng  chỉ những người con gái ( Chỉ Thuý Kiều )

Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng

Cả nước  những người sống trên đất nước ta.

Quan hệ giữa vật chứa đựng với vật bị chứa đựng

Chỉ ra phép hoán dụ trong câu thơ sau và cho biết nó thuộc

kiểu hoán dụ nào ?

Em đã sống bởi vì em đã thắng

Cả nước bên em, quanh giường nệm trắng

( Tố Hữu)

Ngôi sao may mắn ! Chúc mừng bạn được tặng 10 điểm.

Bài tập bổ sung:Trong các thành ngữ, tục ngữ sau yếu tố nào được cấu tạo theo lối hoán dụ.

1.Chân lấm tay bùn

2 Chuột xa chĩnh gạo

3 Chân cứng đá mềm

4 Chân trời góc bể

5 Tay làm hàm nhai.

6 Đi guốc trong bụng.

7 Chân yếu tay mềm.

8 Ếch ngồi đáy giếng

Tiết 101

H ướng dẫn về nhà.

- Về nhà học bài, xem lại vd, BT và

làm BT còn lại.

- Chuẩn bị “Các thành phần chính

của câu” cho tiết sau :

+ Đọc và trả lời các câu hỏi của ví dụ

ở phần I, II, III.