Ngữ Văn 8 tuần 1 (kiến thức chuẩn)

 HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên I- TÌM HIỂU CHUNG: 1/ Tác giả: Thanh Tịnh là nhà văn có sáng tác từ trước Cách mạng tháng Tám ở các thể loại thơ, truyện; sáng tác của Thanh T

Trang 1

NS: 06/08/2010 TUẦN 01

= =  =  = = =

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm.

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1/ Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh.

2/ Kĩ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân.

III–HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN:

Hoạt động 1: Khởi động

1.ổn định

2.Kiểm tra bài cũ

3 Giới thiệu bài mới: Trong

cuộc đời mỗi con người, những

kĩ niệm tuổi học trò thường được

lưu giữ bền lâu trong trí nhớ

Đặc biệt càng đáng nhớ hơn là

các kĩ niệm, các ấn tượng của

ngày tựu trường đầu tiên Truyện

ngắn Tôi đi học đã diễn tả cảm

xúc ấy của nhân vật “tôi”, gieo

vào lòng ta bao nỗi niềm bâng

khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng

trong sáng Đọc truyện ngắn này,

chúng ta như được cùng tác giả

trở về ngày đầu tiên của tuoour

học trò để sống lại những kĩ

niệm mơn man của một thời thơ

ấu

HS thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

? Dựa vào chú thích SGK, em

hãy giới thiệu đôi nét về tác giả

và tác phẩm?



I- TÌM HIỂU CHUNG:

1/ Tác giả: Thanh Tịnh là nhà văn có

sáng tác từ trước Cách mạng tháng Tám ở các thể loại thơ, truyện; sáng tác của Thanh Tịnh toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

2/ Tác phẩm: Tôi đi học in trong tập Quê

Trang 2

mẹ, xuất bản năm 1941.

3/ Trình tự sự việc trong đoạn trích: Từ

thời gian và không khí ngày tựu trường ở

thời điểm hiện tại, nhân vật tôi hồi tưởng

về kĩ niệm ngày đầu tiên đi học

Hoạt động 3: Đọc - hiểu văn bản

GV gọi học sinh đọc văn bản

SGK

 Những sự việc nào gợi lên

trong lòng nhân vật “tôi” có

những liên tưởng về ngày đầu

tiên đi học của mình?



 Em có nhận xét như thế nào

về không khí của ngày hội tựu

trường?

 Tìm những hình ảnh, chi tiết

chứng tỏ tâm trạng hồi hộp, cảm

giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”?

 Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng

của nhân vật tôi về thầy giáo,

trường lớp, bạn bè và những

người xung quanh như thế nào

trong buổi tựu trường đầu tiên?



 Hãy tìm và phân tích các hình

ảnh so sánh được nhà văn sử

dung trong truyện ngắn?

 Nhận xét về đặc sắc nghệ

thuật của truyện ngắn này? Theo

em, sức cuốn hút của tác phẩm

được tạo nên từ đâu?



Biến chuyển của cảnh vật sang thu, hình ảnh những em

bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường,

Náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng

“Tôi quên thế nào … bầu trời quang đãng”

“ ý nghĩ ấy thoáng qua … trên ngọn núi”

“ Họ như con chim con … rụt

rè trong cảnh lạ”

 các so sánh xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nhân vật tôi Đây là các hình ảnh so sánh giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm được gắn với các cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình

- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên

đi học.

- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo, ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi.

- Giọng điệu trữ tình trong sáng.

II- ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN :

1/ Nội dung:

những liên tưởng về ngày đầu tiên đi

sang thu, hình ảnh những em bé núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường,

b Những hồi tưởng của nhân vật tôi:

- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ nhưng cũng rất trang trọng;

- Tâm trạng, cảm xúc, ấn tượng của

nhân vật tôi về thầy giáo, trường lớp,

bạn bè và những người xung quanh trong buổi tựu trường đầu tiên.

2/ Nghệ thuật:

- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của ngày đầu tiên đi học.

- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo, ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật tôi.

- Giọng điệu trữ tình trong sáng.

Trang 3

Hãy tổng kết lại giá trị nội

dung và nghệ thuật qua văn bản

“ Tôi đi học”?



Trình bày suy nghĩ của em về

dòng cảm xúc của nhân vật “tôi”

trong truyện ngắn “ tôi đi học”?

* Sức cuốn hút: Tình huống truyện; tình cảm ấm áp trìu mến của người lớn đối với các

em nhỏ; hình ảnh thiên nhiên, ngôi trương và các so sánh giàu sức gợi cảm;

HS tổng hợp, khái quát lại dòng cảm xúc, tâm trạng của nhân vật “tôi” thành các bước theo trình tự thời gian

3/ Ý nghĩa:

- Buổi tựu trường đầu tiên sẽ mãi không thể nào quên ttrong kí ức của nhà văn Thanh Tịnh.

- Thanh Tịnh đã diễn tả dòng cảm nghĩ bằng nghệ thuật tự sự xen miêu tả và biểu cảm, với những rung động tinh tế qua truyện ngắn “tôi đi học”.

4/ Hướng dẫn tự học:

- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học.

- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất.

- Soạn bài: Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ để hiểu được thế nào là từ ngữ nghĩa rộng? thế

nào là từ ngữ nghĩa hẹp? từ đó có thể vẽ được sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ trong một nhóm từ ngữ cho trước.

= =  =  = = =

- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc hiểu và tạo lập văn bản.

Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.

2/ Kĩ năng:

Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.

1.ổn định

3 Giới thiệu bài mới: Ở lớp 7,

các em đã được tìm hiểu 2 mối

Trang 4

quan hệ về nghĩa của từ ngữ:

Quan hệ đồng nghĩa và quan hệ

trái nghĩa Lên lớp 8, các em sẽ

được tìm hiểu thêm một mối

quan hệ khác về nghĩa của từ

ngữ, đó là mối quan hệ bao hàm

Nói đến mối quan hệ bao hàm

tức nói đến phạm vi khái quát

của nghĩa từ ngữ Vậy cấp độ

khái quát của nghĩa từ ngữ là

như thế nào Tiết học hôm nay sẽ

giúp chúng ta có thêm kiến thức

để hiểu điều đó

Hãy quan sát sơ đồ SGK và

trả lời câu hỏi.

Nghĩa của từ động vật rộng

hơn hay hẹp hơn nghĩa của các

từ thú, chim, cá? Vì sao?

Nghĩa của từ thú rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của các từ voi,

hươu? Nghĩa của từ chim rộng

hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ tu

hú, sáo? Nghĩa của từ cá rộng

hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ cá

rô, cá thu? Vì sao?

Qua tìm hiểu và phân tích, ta

thấy nghĩa của một từ ngữ có thể

rộng hơn (khái quát hơn) hoặc

hẹp hơn( ít khái quát hơn) nghĩa

của từ ngữ khác

Hãy cho biết : Khi nào một từ

ngữ được coi là có nghĩa rộng?

khi nào một từ ngữ được coi là

có nghĩa hẹp?



Từ sơ đồ trên, Nghĩa của từ thú,

chim, cá rộng hơn nghĩa của

những từ nào, đồng thời hẹp hơn

nghĩa của từ nào?

Kết luận: 

I-TỪ NGỮ NGHĨA RỘNG, TỪ NGỮ NGHĨA HẸP:

Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng hơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn( ít khái quát hơn) nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm

vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác

Hoạt động 3: Luyện tập

 Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ ttrong mỗi

nhóm từ ngữ ttrong bài tập 1

SGK trang 10 – 11

II- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

Trang 5

 Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so

với nghĩa của các từ ngữ ở mỗi

nhóm ttrong bài tập 2 ttrang 11

SGK

 Tìm các từ ngữ có nghĩa được

bao hàm trong phạm vi nghĩa

của mỗi từ ngữ có trong bài tập 3

trang 11 SGK

a.

Quần dài, quần đùi Áo dài, sơ mi

b

Súng trường, đại bát Bomba càng, bom bi

Bài tập 2:

a Chất đốt.

b Nghệ thuật.

c Thức ăn.

d Nhìn.

e Đánh.

Bài tập 3:

a Xe cộ: xe đạp, xe máy, xe hơi, …

b Kim loại: Sắt, đồng, nhôm,…

c Hoa quả: cam, quýt, bưởi,

d Họ hàng: Cô, chú, bác,

e Mang:Xách, khiêng, gánh,…

- Về nhà học bài Làm bài tập 4 trang 11 SGK: Chỉ ra những từ ngữ không thuộc cùng một

phạm vi nghĩa.

- Đọc đoạn văn bản trong bài tập 5 trang 11 SGK, sau đó tìm 3 động từ thuộc cùng một phạm vi

nghĩa theo yêu cầu bài tập 5 và lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát về nghĩa của các từ ngữ đó.

- Soạn bài: Tính thống nhất về chủ đề của một văn bản theo những yêu cầu sau:

+ Đọc lại văn bản “Tôi đi học” và trả lời câu hỏi 1,2,3 mục I trang 12 SGK.

+ Tìm hiểu các câu hỏi mục II để nắm được tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

+ Đọc văn bản rừng cọ quê tôi của tác giả Nguyễn Thái Vận xác định văn bản viết về đối tượng nào? Trình tự trình bày đối tượng và vấn đề sau đó thử phát biểu chủ đề của văn bản.

Y PHỤC

Vũ khí

Trang 6

NS: 09/08/2010 TUẦN 01 ND: 12/08/2010 TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN TIẾT 04

= =  =  = = =

- Thấy được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của một văn bản cụ thể.

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề.

- Chủ đề văn bản.

- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản.

2/ Kĩ năng:

- Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản.

- trình bày một văn bản(nói,viết) thống nhất về chủ đề.

1.ổn định

3 Giới thiệu bài mới: Khi các

em làm một bài văn tức là tạo

lập một văn bản Nếu các em

không đọc kỹ yêu cầu của đề thì

bài viết sẽ không đạt yêu cầu,

nhiều khi là lạc đề tức là làm bài

không đúng chủ đề Vậy chủ đề

là gì? Làm thế nào để bài viết

không bị lạc đề? Tiết học hôm

nay sẽ cung cấp những kiến thức

cần thiết để chúng ta trả lời

những câu hỏi như thế

Trong văn bản Tôi đi học, tác

giả nhớ lại những kĩ niệm sâu

sắc nào trong thời thơ ấu của

mình Sự hồi tưởng ấy gợi lên

những ấn tượng trong lòng tác

giả?

Nội dung trả lời câu hỏi trên

chionhs là chủ đề của văn bản

Tôi đi học Hãy phát biểu chủ đề

của văn bản này

Qua nhận thức trên, phát biểu

một cách khái quát chủ đề là gì?



Trong văn bản, tác giả nhớ lại

kĩ niệm sâu sắc buổi tựu trường đầu tiên của thời thơ ấu

sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác trong sáng nãy nở trong lòng tác giả

Đó là tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu ttruwowngf đầu tiên trong đời

I-CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN:

Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt

Trang 7

Hãy cho biết : Căn cứ vào đâu

mà em là văn bản Tôi đi học nói

lên những kĩ niệm của tác giả về

buổi tựu trường đầu tiên?

Tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm

trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ

của nhân vật “tôi” trong buổi tựu

trường đầu tiên

Tìm các từ ngữ, các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi

cùng mẹ đi đến trường, khi cùng

các bạn đi vào lớp

Qua phân tích, thế nào là tính

thống nhất về chủ đề của một

văn bản?

Để đảm bảo tính thống nhất về

chủ đề cần có những điều kiện

nào?

Hãy trình bày cách viết một

văn bản đảm bảo tính thống nhất

về chủ đề?

Dựa vào nhan đề cho phép dự đoán văn bản nói về chuyện tôi

đi học.Đó là những kĩ niệm về buổi đầu tiên đi học của “Tôi”, nên đại từ “Tôi” và từ ngữ biểu thị ý nghĩa “ Đi học” được lập đi lập lại nhiều lần

-Cảm nhận về con đường Thay đổi hành vi

-Cảm nhận về ngôi trường Cảm giác bỡ ngỡ , lúng túng khi xếp hàng vào lớp

-Trong lớp học:Cảm giác xa mẹ

II-TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN:

1 Khái niệm: Mọi chi tiết trong văn bảnđều nhằm biểu hiện đối tượng và vấn đề chính được đề cập đến trong văn bản, các đơn vị ngôn ngữ đều bám sát vào chủ đề

2 Những điều kiện để đảm bảo tính thống nhất về chủ đề của một văn bản: Mối quan hệ chặt chẽ giữa nhan đề và bố cục, giữa các phần của văn bản và những câu văn, từ ngữ then chốt

3 Cách viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề: Xác lập hệ thống ý cụ thể, sắp xếp và diễn đạt những ý đó cho hợp với chủ

đề đã được xác định

Hoạt động 3: Luyện tập

 Đọc yêu cầu bài tập 1, trang

13 SGK

Văn bản viết về đối tượng nào

và về vấn đề gì? Các đoạn văn

đã trình bày đối tượng và vấn đề

theo một thứ tự nào? Trật tự này

có thay đổi được không? Vì sao?

Hãy nêu chủ đề của văn bản

trên?

Chủ đề ấy được thể hiện trong

Văn bản viết về rừng cọ quê tôi, tả cây cọ, lợi ích của cọ, thể hiện sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân Sông Thao với rừng cọ quê mình Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn đề theo thứ tự: Giới thiệu rừng cọ quê mình – tả cây cọ - tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cọ

Các ý này được sắp xếp một cách hợp lí, không nên thay đổi

HS thực hiện theo yêu cầu của

III- LUYỆN TẬP:

Bài tập 1:

a Văn bản viết về rừng cọ quê tôi, tả cây cọ, lợi ích của cọ, thể hiện sự gắn bó và tình cảm yêu thương của người dân Sông Thao với rừng cọ quê mình Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn đề theo thứ tự: Giới thiệu rừng cọ quê mình – tả cây cọ - tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cọ Các ý này được sắp xếp một cách hợp lí, không nên thay đổi

b Chủ đề: tình cảm gắn bó của người

dân sông Thao đối với rừng cọ

c Chủ đề đó được thể hiện rõ trong các

Trang 8

toàn văn bản, từ việc miêu tả

rừng cọ đế cuộc sống của người

dân Hãy chứng minh điều đó?

 Tìm các từ ngữ, các câu tiêu

biểu thể hiện chủ đề văn bản?

Đọc bài tập 2, trang 14b SGK

Hãy trao đổi theo nhóm xem ý

nào sẽ làm cho bài văn bị lạc đề?

 Đọc bài tập 3, trang 14b SGK

 Hãy thảo luận cùng bạn để bổ

sung, lựa chọn, điều chỉnh lại

các từ, các ý cho thật sát với yêu

cầu của đề bài?

giáo viên

yếu tố tạo nên văn bản: Từ nhan đề đến việc miêu tả rừng cọ và sự gắn bó của cây

cọ với cuộc sống người dân

d Các câu văn tiêu biểu thể hiện chủ đề của văn bản:

+ Chẳng có nơi nào…trập trùng

+ Cuộc sống quê tôi… Sông Thao

+ Người dân … quê mình

Bài tập 2:

Ý câu b và d sẽ làm cho văn bản lạc đề Bài tập 3:

- Ý c và g bị lạc đề

- Có nhiều ý hợp với chur đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề b, e

- Sau đây là một số phương án có thể chấp

nhận được:

a Cứ mùa thu về… xốn xang

b Cảm thấy con đường thường đi lại lắm lần tự nhiên cũng thấy lạ nhiều cảnh vật thay đổi

c Muốn thử cố gắng tự mang sách vỡ như một học trò thực sự

d Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng có nhiều biến đổi

e Cảm thấy gần gũi thân thương đối với lớp học, với những người bạn mới

- Về nhà học bài Dựa vào bài tập 3, SGK viết lại thành một đoạn văn có sự đảm bảo về tính thống

nhất về chủ đề của văn bản

- Soạn bài: Văn bản: Trong lòng mẹ

+ Đọc văn bản “Trong lòng mẹ” và trả lời câu hỏi 1,2,4 trong phần đọc – hiểu văn bản trang 20 SGK + Ghi lại một đoạn văn ngắn khoảng 12 câu về một trong những kĩ niệm của bản thân với người thân

DUYỆT CỦA TỔ TRƯỞNG

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	118 KB