Tự chọn văn 9

-GV hướng dẫn HS làm bài tập 3mụcI H: Hãy cho biết danh từ có thể đứng sau những từ nào, động từ có thể đứng sau những từ nào, tính từ có thể đứng sau những từ nào trong những từ nêu trê

Trang 1

Tuần 32

I.Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức :

Giúp học sinh hệ thống hoá kiến thức đã học từ lớp 6 đến lớp 9 về từ loại, cụm từ.( danh từ , động từ, tính

từ , cụm danh từ, cụm tính từ và những từ loại khác )

2 Kĩ năng :

-Tổng hợp kiến thức về từ loại và cụm từ, nhận biết và sử dụng thành thạo những từ loại đã học

3 Tư tưởng:

Có ý thức sử dụng đúng từ loại , biết sử dụng các cụm từ

II Chuẩn bị: GV: Bảng phụ, tài liệu liên quan.

HS: Trả lời câu hỏi và bài tập SGK

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học:

1.Ổn định lớp.

2.Kiểm tra bài cũ:

Nêu các cách liên kết câu và liên kết đoạn văn Cho ví dụ.

Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý Cho ví dụ minh hoạ.

3 Bài mới:

a Giới thiệu bài

b Hoạt động dạy – học

Hoạt động của thầy Hoạt động của Học sinh Nội dung ghi bảng

HĐ1: Hướng dẫn học sinh hệ thống

hoá về từ loại

GV hướng dẫn HS làm bài tập 1

mục I

Cho HS đọc các đoạn trích ở mục I

Trong số các từ in đậm, từ nào là

danh từ, từ nào là động từ, từ nào là

tính từ?

-GV hướng dẫn HS làm bài tập 2

mụcI

Cho biết từ loại mỗi từ trong ba cột

đó

HS nghe giáo viên hướng dẫn

Thảo luận nhóm thực hành các nhiệm vụ mà giáo viên giao

Hãy thêm các từ:

a.những, các, một b.hãy, đã, vừa c.rất, hơi, quá vào trước những từ thích hợp với chúng trong ba cột bên dưới

A- TỪ LOẠI:

I.Danh từ, động từ, tính từ:

BT1: Tìm danh từ, động từ, tính

từ:

-Danh từ: lần, lăng, làng.

-Động từ: đọc, nghĩ ngợi, phục dịch, đập.

-Tính từ: hay, đột ngột, phải, sung sướng.

BT2: Điền cụm từ thích hợp vào

cột:

(c) hay (a) cái lăng (c) đột ngột

(b) đọc (b) phục dịch (a) ông giáo

(a) lần (a) làng (c) phải

(b) nghĩ ngợi (b) đập (c) sung sướng

*Từ đứng sau (a) được sẽ là danh từ

Từ đứng sau (b) được sẽ là động từ

Từ đứng sau (c) được sẽ là tính

Trang 2

-GV hướng dẫn HS làm bài tập 3

mụcI

H: Hãy cho biết danh từ có thể đứng

sau những từ nào, động từ có thể

đứng sau những từ nào, tính từ có

thể đứng sau những từ nào trong

những từ nêu trên?

mụcI

Kẻ bảng theo mẫu và điền các từ có

thể kết hợp với danh từ, động từ,

tính từ vào những cột để trống

mụcI

Trong các đoạn trích a, b, c các từ in

đậm vốn thuộc từ loại nào và ở đây

chúng được dùng như từ loại nào?

HĐ2: Hệ thống hoá về các từ loại

khác

-GV h/dẫn HS làm bài tập 1 mục II

Xếp những từ in đậm trong các đoạn

trích vào cột thích hợp theo bảng

mẫu

-GV h/dẫn HS làm bài tập 2 mục II

Tìm những từ chuyên dùng ở cuối

câu để tạo câu nghi vấn Cho biết

các từ ấy thuộc loại từ nào?

HĐ3: Tìm hiểu mục B: Cụm từ.

-GV h/dẫn HS làm bài tập 1

Tìm phần trung tâm của các cụm

danh từ in đậm

Chỉ ra những dấu hiệu cho biết đó là

cụm danh từ

-GV h/dẫn HS làm bài tập 2

Tìm phần trung tâm của các cụm từ

in đậm Chỉ ra dấu hiệu cho biết đó

là cụm động từ

HS làm bài tập 1

Số từ: ba, năm Đại từ: tôi, bao nhiêu, bao giờ, bấy giờ

Lượng từ: những Chỉ từ: ấy, đâu Phó từ: đã, mới, đã, đang Quan hệ từ: ở, của, nhưng, như Trợ từ: chỉ, cả, ngay, chỉ Tình thái từ: hả

Thán từ: trời ơi

HS làm bài tập 2

Học sinh thực hiện bài tập , trình bày , các em khác nhận xét , bổ sung

từ

BT3:

Danh từ có thể đứng sau những, các, một

Động từ có thể đứng sau hãy,

đã, vừa Tính từ có thể đứng sau rất, hơi, quá

BT4: Từ các kết quả đạt được ở

các bài tập trước, GV hướng dẫn

HS điền từ vào bảng tổng kết theo mẫu ở SGK

BT5:

-tròn là tính từ, ở đây nó được

dùng như động từ

-lí tưởng là danh từ; được dùng

như tính từ

-băn khoăn là động từ; được

dùng như danh từ

II Các từ loại khác:

BT1: Bảng tổng kết về các từ

loại khác:

BT2:Những từ chuyên dùng ở

cuối câu để tạo câu nghi vấn: à,

ư, hử, hở, hả

Chúng thuộc loại tình thái từ.

B- CỤM TỪ:

BT1:

a.ảnh hưởng, nhân cách, lối sống

(lượng từ những, một, một đứng

trước) b.ngày (khởi nghĩa): Dấu hiệu là

những

c.Tiếng (cười nói): có thể thêm

những vào trước.

BT2:

a.đến, chạy, ôm Dấu hiệu là đã,

sẽ, sẽ b.lên (cải chính) Dấu hiệu là vừa

BT3:

a.Việt Nam, bình dị, Việt Nam, phương Đông, mới, hiện đại Dấu hiệu là rất

b.êm ả Dấu hiệu là có thể thêm rất vào trước

c.phức tạp, phong phú, sâu sắc.

Trang 3

-GV hướng dẫn HS làm bài tập 3.

Tìm phần trung tâm của các cụm từ

in đậm Chỉ ra những yếu tố phụ đi

kèm với nó

Dấu hiệu là có thể thêm rất vào

phía trước

4 Củng cố : Qua bài ôn tập , cần nắm lại các khái niệm đã học , nắm chắc các nội dung bài tập thực hành

để chuẩn bị kiểm tra học kì II

5.Dặn dò:

Tuần 33:

TỔNG KẾT VỀ NGỮ PHÁP (T.T)

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức :

Giúp học sinh tiếp tục hệ thống hoá kiến thức đã học từ lớp 6 đến lớp 9 về thành phần câu, kiểu câu , biến đổi câu

2 Kĩ năng : Tổng hợp kiến thức về câu Nhận biết và sử dụng thành thạo các kiểu câu đã học

II.Chuẩn bị: GV: Giáo án , SGK, SGV

HS: Trả lời câu hỏi và bài tập SGK

III.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học:

1.Ổn định lớp.

2.Kiểm tra bài cũ:

Kể tên và cho ví dụ các từ loại tiếng Việt Tìm cụm từ trong đoạn văn cho sẵn

3.Bài mới:

a Giới thiệu bài

b Hoạt động dạy- học

Hoạt động của thầy Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng

HĐ1: Hướng dẫn HS Ôn tập về thành

phần chính, phụ

GV hướng dẫn HS thực hiện BT1 mục I

H: Kể tên các thành phần chính của

câu?

H: Nêu dấu hiệu nhận biết từng thành

phần.?

H: Kể tên các thành phần phụ của câu

H: Dấu hiệu nhận biết chúng?

GV hướng dẫn HS làm BT2 mục I

Hãy phân tích các thành phần câu của

các câu a,b,c

Học sinh lần lượt thực hành làm bài tập , trình bày , nhận xét , bổ sung

B1: Ôn tập lí thuyết

B2: Thực hành bài tập

C THÀNH PHẦN CÂU:

I.Thành phần chính và

thành phần phụ:

1.Chủ ngữ là thành phần

chính của câu nêu tên sự vật, hiện tượng có hoạt động, đặc điểm, trạng thái, được miêu tả ở vị ngữ

CN thường trả lời cho câu hỏi: Ai, Con gì, Cái gì?

2.Vị ngữ là thành phần chính

của câu có khả năng kết hợp với các phó từ chỉ quan hệ thời gian và trả lời cho các câu hỏi: Làm gì, Làm sao, Như thế nào, Là gì?

3.Trạng ngữ: đứng ở đầu

câu, cuối câu hoặc đứng giữa

Trang 4

HĐ2: Hướng dẫn HS Ôn tập về

thành phần biệt lập.

GV hướng dẫn HS thực hiện BT1 mục

II

H: Kể tên và nêu dấu hiệu nhận biết các

thành phần biệt lập của câu?

GV hướng dẫn HS làm BT2 mục II

Từ ngữ in đậm thuộc thành phần gì của

câu?

HĐ3 : Hướng dẫn học sinh Ôn tập về

các kiểu câu.

GV hướng dẫn HS làm BT1 mục II

Tìm chủ ngữ, vị ngữ trong các câu đơn

a,b,c,d,e

-GV hướng dẫn HS làm BT2

Trong các đoạn trích a, b, c câu nào là

câu đặc biệt?

hãy tìm câu ghép trong các đoạn trích a,

* Phân tích thành phần câu:

a.Đôi càng tôi: Chủ ngữ; mẫm bóng: vị ngữ.

b.Sau lòng tôi: trạng ngữ;

mấy người cũ: chủ ngữ đến sắp hàng dưới hiên, đi vào lớp:

vị ngữ

c.Còn tấm gương tráng bạc:

khởi ngữ; nó: chủ ngữ; vẫn

là độc ác :vị ngữ.

HS trả lời nội dung lí thuyết các thành phần biệt lập Thảo luận nhóm , trả lời bài tập , trình bày trước lớp , nhận xét

bổ sung

HS trình bày

a.Nghệ sĩ : CN; ghilại có rồi, muốn nói mới mẻ:VN

b.Lời gửi nhân loại: CN;

phức tạp sâu sắc hơn: VN.

c.Nghệ thuật : CN; là tiếng nói của tình cảm: VN

d.Tác phẩm: CN; là kết tinh sáng tác, lòng: VN.

e.Anh : CN; thứ sáu và cũng tên Sáu: VN

a.-Có tiếng nói léo xéo ở gian

trên -Tiếng mụ chủ.

b.Một thanh niên hai mươi bảy tuổi!

c.-Những ngọn điện thần tiên

chủ ngữ và vị ngữ, nêu lên hoàn cảnh về không gian, thời gian, cách thức, phương tiện, nguyên nhân, mục đích, diễn ra sự việc nói ở trong câu

4.Khởi ngữ: thường đứng

trước chủ ngữ, nêu lên đề tài của câu nói,có thể thêm quan

hệ từ và, đ/với vào trước

II/ Thành phần biệt lập:

Thành phần tình thái, thành phần cảm thán, thành phần gọi đáp, thành phần phụ chú (xem lại bài cũ)

+Dấu hiệu nhận biết: chúng không trực tiếp tham gia vào

sự việc được nói trong câu Cũng vì vậy, chúng được gọi chung là thành phần biệt lập

*Từ ngữ in đậm thuộc thành phần:

a.Có lẽ: tình thái

b.Ngẫm ra: tình thái c.dừa xiêm vỏ hồng: phụ chú

d.Bẩm: gọi – đáp; có khi: tình thái.

e.Ơi: gọi đáp.

D.CÁC KIỂU CÂU:

I.Câu đơn:

1.Chủ ngữ và vị ngữ trong câu:

2.Câu đặc biệt trong các đoạn trích:

Trang 5

b, c, d, e.

Chỉ ra các kiểu quan hệ về nghĩa giữa

các vế trong những câu ghép tìm được ở

BT1

Quan hệ về nghĩa giữa các vế trong

những câu ghép a, b, c là quan hệ gì?

Hãy tạo ra những câu ghép chỉ các kiểu

quan hệ nguyên nhân, điều kiện, tương

phản, nhượng bộ bằng những quan hệ

từ thích hợp

biến đổi câu.

Tìm câu rút gọn trong đoạnvăn

Trong đoạn trích “Những ngôi sao xa

xôi” những câu nào vốn là một bộ phận

của câu đứng trước được tách ra? Mục

đích?

Hãy biến đổi các câu sau thành câu bị

động

các kiểu câu ứng với những mục đích

giao tiếp khác nhau.

Tìm câu nghi vấn trong đoạn trích

-Hoa trong công viên - Những quả bóng góc phố

-Tiếng rao trên đầu – Chao

ôi, những cái đó

a.Anh gửi vào chung quanh

b.Nhưng vì bom nổ gần, Nho

bị choáng

c.Ông lão vừa nói hả hê cả lòng

d.Còn nhà hoạ sĩ đẹp một cách kì lạ

e.Để người con gái trả cho

cô gái =>

HS trình bày a.Quan hệ bổ sung

b.Quan hệ nguyên nhân

c.Quan hệ bổ sung

d.Quan hệ nguyên nhân

e.Quan hệ mục đích

HS tạo câu ghép

-Nguyên nhân: Vì quả bom

không (nên ) hầm sập.

-Điều kiện: Nếu quả bom

không thì hầm bị sập.

-Tương phản: Quả bom nổ

gần nhưng hầm bị sập.

-Nhượng bộ: Hầm của Nho

sập, tuy quả bom gần.

a.Đồ gốm được người thợ thủ

II Câu ghép:

1.Câu ghép trong các đoạn trích:

2.Quan hệ về nghĩa giữa các

vế trong những câu ghép:

a.Quan hệ bổ sung b.Quan hệ nguyên nhân c.Quan hệ bổ sung d.Quan hệ nguyên nhân e.Quan hệ mục đích

3.Quan hệ về nghĩa giữa các

vế trong những câu ghép:

a.Quan hệ tương phản b.Quan hệ bổ sung

c.Quan hệ điều kiện - giả thiết

4.Tạo câu ghép có kiểu quan

hệ mới trên cơ sở các câu cho sẵn:

III Biến đổi câu:

1.Câu rút gọn trong đoạn trích:

-Quen rồi.– Ngày nào ít: ba lần

2.Câu vốn là một bộ phận

Trang 6

Chúng có được dùng để hỏi không?

Những câu nào là câu cầu khiến? Chúng

dùng để làm gì?

Câu nói của anh Sáu trong đoạn trích

“Chiếc lược ngà” có hình thức của kiểu

câu nào? dùng để làm gì? Chỗ nào trong

lời kể của tác giả xác nhận điều đó?

công làm ra khá sớm

b.Một cây cầu lớn sẽ được tỉnh

ta bắc qua tại sông này

c.Những ngôi đền ấy đã được

người ta dựng lên từ

-Ba con, sao con không nhận?

(Dùng để hỏi) -Sao con biết là không phải?

(Dùng để hỏi)

của câu đứng trước được tách ra:

a.Và làm việc có khi suốt đêm

b.Thường xuyên

c.Một dấu hiệu chẳng lành

*Tách câu như vậy để nhấn mạnh nội dung của bộ phận được tách ra

3.Tạo câu bị động từ các câu cho sẵn:

IV.Các kiểu câu ứng với những mục đích giao tiếp khác nhau:

1.Câu nghi vấn trong đoạn trích:

2.Câu cầu khiến ở đoạn trích:

a Ở nhà trông em nhá!

(Dùng để ra lệnh)

Đừng có đi đâu đấy

(Dùng để ra lệnh)

b Thì má cứ kêu đi (Dùng

để yêu cầu)

Vô ăn cơm! (Dùng để mời)

*Cơm chín rồi! là câu trần thuật được dùng làm câu CK

3 Câu nói của anh Sáu:

“Sao mày cứng đầu quá vậy,

hả?” có hình thức câu nghi vấn.

Nó được dùng để bộc lộ cảm xúc.

Điều này được xác nhận trong câu đứng trước của tác

giả: “Giận quá và không kịp suy nghĩ, anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên:”

4 Củng cố : Cho HS hệ thống toàn bộ kiến thức vừa ôn tập , giáo viên khắc sâu

5 Dặn dò:

Tự ôn tập các kiến thức Tiếng Việt đã học về từ loại, cụm từ, câu

Trang 7

Tìm ví dụ, đặt câu, phân tích cấu tạo cụm từ, biến đổi câu

Chuẩn bị tốt các kiến thức để làm bài kiểm tra Tiếng Việt vào tiết 157 KBTBắc , ngày tháng năm 2011 Kí duyệt của tổ trưởng

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	79 KB