Cho biết với các tình huống ấy em phải làm gì để giải quyết Hai đoạn văn ấy có giúp em hình dung được đặc điểm nổi bật của hai chú dế không Những chi tiết nào giúp em hình dung được điều
Trang 1I.Mục tiêu: Giúp HS:
1.Kiến thức: Hiểu nội dung, ý nghĩa của bài.
-Thấy đượctác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích
2.Kĩ năng: Rèn kỹ năng cảm thụ văn bản hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu
tố miêu tả
-Phân tích các nhân vật trong đoạn trích
- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả
3.Thái độ: HS ý thức được bài học về cách ứng xử, lối sống, đạo đức
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn bài Tìm đọc tài liệu liên quan
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở bài soạn của HS.
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài: “Dế Mèn phiêu lưu ký” là tác phẩm hay, đặc sắc, hấp dẫn của Tô
Hoài dành cho thiếu nhi Mèn là một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ ham hiểu biết, trọng lẽ phải khao khát lý tưởng và quyết tâm hành động cho mục đích cao đẹp nhưng với tính xốc nổi, kiêu căng của tuổi mới lớn Mèn đã phải trả giá đắt bằng một bài học đường đời đáng nhớ Đó là nội dung của bài học hôm nay
Hoạt động của GV - HS Nội dung kiến thức
Hoạt động I: Giới thiệu chung
Đoạn trích chia làm mấy phần ?
Nêu nội dung của mỗi phần?
I.Giới thiệu chung:
1.Tác giả : Tô Hoài : sinh năm 1920, nhà văn
thành công trên con đường nghệ thuật từ trước cách mạng tháng Tám 1945, có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi
2.Tác phẩm : " Bài học đường đời dầu tiên
"trích từ truyện "Dế Mèn phiêu lưu kí "- tác
phẩm được xuất bản lần đầu năm 1941.:
3 Đọc – Chú thích:
4.Bố cục : 2 đoạn :
- Đoạn 1: Từ đầu đến "thiên hạ rồi ": Miêu
tả vẻ đẹp hình dáng của Dế Mèn
- Đoạn 2: Còn lại : câu chuyện về bài học
đường đời đầu tiên của Dế Mèn
Trang 2Hình dáng của Dế Mèn được miêu
tả qua chi tiết nào?
-Đầu to nổi tảng, rất bướng -Răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoạm, râu dài, rất đỗi hùng dũng
=> miêu tả bằng các tính từ độc đáo => Vẻ đẹp khoẻ mạnh, cường tráng, pha chút bướng bỉnh
Quan sát phần kể tiếp SGK và tìm chi tiết
thể hiện tính cách của Dế Mèn?
Khi viết về tính cách Dế Mèn tác giả đã sử
dụng từ loại gì ? Qua cử chỉ (gây sự, quát,
đá ghẹo) thể hiện tính cách gì của Dế Mèn ?
Gọi HS đọc lại đoạn cuối truyện? Nội dung
đoạn này là gì?
Thái độ của Dế Mèn đối với Dế Choắt như
thế nào? Thái độ đó thể hiện điều gì của
Mèn?
Thái độ của Choắt đối với Mèn như thế
nào?
Câu chuyện về bài học đường đời đầu tiên
của Dế Mèn được bắt đầu bằng việc gì?
Hãy phân tích thái độ của Dế Mèn đối với
chị Cốc ?
Kết quả của sự trêu chọc đó là gì ?
Qua đó Dế Mèn rút ra được bài học gì?
Em hãy nêu vài nét đặc sắc nghệ thuật của
2 Bài học đường đời đầu tiên
* Thái độ của Mèn đối với Choắt :
-Mèn đặt tên cho Choắt -Mèn trịnh thượng kể cả gọi “chú mày”
-Không cho thông hang, mắng Choắt trịnh thượng, ích kỷ
*Bài học đường đời đầu tiên :
-Rủ Choắt trêu chị Cốc, khi Choắt can ngăn thì quắc mắt, mắng
-Hát trêu Cốc Tự cao tự đại
=> Kết quả: Choắt chết oan
Hối hận, rút ra bài học cho mình : " Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ " không chỉ mang vạ cho người khác
Trang 3Hãy khái quát nội dung và nghệ thuật của
HS đọc ghi nhớ SGK
Sử dụng hiệu quả các phép tu từ.-Lựa chọn lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc
2 Ý nghĩa văn bản :Đoạn trích nêu
lên bài học : tính kiêu căng của tuổi trẻ có thể làm hại người khác, khiến
ta phải ân hận suốt đời
4 Củng cố : - Theo em, Dế Mèn là chàng dế như thế nào?
- Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn là gì?
- Qua bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn em rút ra bài học gì cho bản thân em?
5.Dặn dò:
-Tìm đọc truyện " Dế Mèn phiêu lưu kí "
-Hiểu , nhớ được ý nghĩa và nghệ thuật độc đáo của văn bản " Bài học đường đời đầu tiên "
Soạn bài : Phó từ
Trang 4Tiết 75/20:
Tiếng Việt: PHÓ TỪ
Ngày soạn : 02/01/2011Ngày dạy : 05/01/2011
I.Mục tiêu:Giúp HS
1.Kiến thức: Nắm được các đặc điểm của phó từ
-Nắm được các loại phó từ
2.Kĩ năng:-Nhận biết phó từ trong văn bản
-Phân biệt các loại phó từ
-Sử dụng phó từ để đặt câu
3.Thái độ: Ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan Tích hợp phần Văn ở
bài “Sông nước Cà Mau” Bảng nhóm
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài ở nhà của HS
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài: Trong chương trình TV học kỳ I, ta đã tìm hiểu về một vài loại từ
chính như danh từ, động từ, tính từ Hôm nay chúng ta tìm hiểu về phó từ
đi kèm với động tư, tính từ để bổ
sung ý nghĩa cho động từ, tính từ đó
rất bướng
* Nhận xétNhững từ in đậm trong SGK chuyên đi kèm với ĐT, TT để bổ nghĩa cho ĐT, TT
=> Phó từ
2 Ghi nhớ (SGK/12)
II Các loại phó từ
Phó từ chỉ Quan hệ thời gian
Phó từđứng trước
Phó từ đứng sau
… mức độ
… chỉ sự tiếp
Rất … Cũng, vẫn
Lắm
Trang 5HS đọc bài tập 1 /13
Tìm các phó từ bỏ nghĩa cho các
động từ, tính từ in đậm?
Hãy thống kê các động từ, tính từ tìm
được ở các mục I, II vào bảng bên?
Dựa vào bảng thống kê bên, kể các
III.Hoạt động III: Luyện tập
HS nêu yêu cầu BT 1 và 2
… khả năng
chưa, không đừng
RaĐược
*Ghi nhớ SGK/14 III Luyện tập:
Bài 1(SGK/14) : Tìm Phó Từ và nêu ý nghĩa của phó từ
- đã (thời gian), không còn (không: phủ định); còn: tiếp diễn tương tự; đã (thời gian)
- đều (tiếp diễn tương tự); đương, sắp (thời gian); lại (tiếp diễn tương tự); ra (kết quả, hướng)
- cũng (tương tự); sắp (thời gian); đã (thời gian); cũng (tiếp diễn tương tự); sắp (thời gian); đã (thời gian); được (kết quả)
Bài 2/SGK/15 Viết đoạn văn thuật lại việc Mèn trêu Cốc dẫn đến cái chết thảm thương của Choắt từ 3 – 5 câu
Vào một buổi chiều, thấy chị Cốc đang kiếm mồi, Mèn liền đọc một câu thơ trêu trọc chị Cốc rồi chui tọt vào hang Chị Cốc rất tức giận đi tìm kẻ dám trêu mình Thấy Choắt đang đứng trước cửa hang, Cốc bèn trút cơn giận dữ lên đầu Choắt
4 Củng cố : Nhắc lại phó từ là gì? Kể tên các loại phó từ đã học
5.Dặn dò: Học thuộc 2 ghi nhớ Làm BT 4 + 5/SBT/5 Xem trước bài So sánh
Trang 6Tiết 76/20 :
Tập Làm Văn: TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ
Ngày soạn : 02/01/2011Ngày dạy : 07/01/2011
I.Mục tiêu:Giúp HS
1.Kiến thức: HS nắm những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả trước khi đi sau
vào một số thao tác chính nhằm tạo lập loại văn bản này
2.Kĩ năng: Kỹ năng nhận diện được những đoạn văn, bài văn miêu tả
3.Thái độ: Ý thức học tập, rèn luyện thể loại văn miêu tả
* Giới thiệu bài: Trong phân môn Tập Làm Văn học kì I các em đã tìm hiểu văn tự
sự Hôm nay, ta được tìm hiểu về văn miêu tả là thể loại ta được học ở cấp I Để tìm hiểu về thể loại này, chúng ta tìm hiểu tiết học hôm nay
I.Hoạt động I
Gọi HS đọc 3 tình huống ở bài tập
Cho biết với các tình huống ấy em
phải làm gì để giải quyết
Hai đoạn văn ấy có giúp em hình
dung được đặc điểm nổi bật của hai
chú dế không
Những chi tiết nào giúp em hình dung
được điều đó
Theo em mục đích giao tiếp của hai
đoạn văn trên là gì?
Vậy theo em thế nào là văn miêu tả?
I Thế nào là văn miêu tả ?
1 Ví dụ 1,2 SGK /15
- Nhận xét Bài tập 1:
Tình huống 1: Tả con đường và ngôi nhà
để người khách nhận ra, không bị lạc Tình huống 2: Tả cái áo cụ thể để người bán hàng không bị lẫn, mất thời gian
Tình huống 3: Tả chân dung người lực sĩ
=> với các tình huống trên, để giải quyết, người ta phải dùng văn miêu tả
Bài tập 2: Văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” tả dế Mèn: Càng, chân, khoeo, vuốt, vuốt, đầu, cánh, răng, râu => Động tác ra oai
Ở dế Choắt: Dáng người gầy, dài lêu nghêu như gã nghiện thuốc phiện … gilê
=> Những động từ, tính từ chỉ sự xấu xí, yếu đuối
=> Giúp người đọc hình dung được những đặc điểm, tính chất nổi bật của sự vật, sự
Trang 7HS đọc to phần ghi nhớ SGK /16
II.Hoạt động II : Luyện tập
HS đọc bài tập 1/16
Mỗi đoạn văn miêu tả ở trên tái hiện
lại điều gì? Hãy chỉ ra đặc điểm nổi
bật của chú Dế Mèn
Hãy chỉ ra những chi tiết thể hiện ở
các đặc điểm ấy
Hãy chỉ ra các đặc điểm của Lượm ?
Đặc điểm ấy được thể hiện qua chi
tiết nào
Đặc điểm nổi bật của ba đoạn văn là
gì?
Những đặc điểm ấy được thê hiện qua
những chi tiết nào
=> Văn miêu tả
2.Ghi nhớ SGK /16
II Luyện tập Bài 1/SGK/16
Đoạn1: tả chú Dế Mèn vào độ tuổi “thanh niên cương tráng “ Đặc điểm nổi bật to khoẻ và mạnh mẽ
Đoạn 2 : Tái hiện lại hình ảnh chú bé liên lạc lượm Đặc điểm nổi bật nhanh nhẹn , vui vẻ hồn nhiên
Đoạn 3 : Miêu tả một vùng bãi ven hồ ngập nước sau mưa Đặc điểm nổi bật một thế giới động vật sinh động , ồn áo , uyên náo
Bài 2/ SGK /17
a) Miêu tả cảnh mùa đông :Đặc điểm : lạnh lẽo , ẩm ướt , gió bấc và mưa phùn
+ Đêm dài , ngày ngắn + Bầu trời như âm u thấp xuống , ít thấy trăng sao , nhiều mây và sương mù
+ Cây cối trơ trọi , khẳng khiu lá vàng rụng nhiều
+ Mùa của hoa đào, mai, hoa hồng và nhiều loại hoa , chuẩn bị cho mùa xuân a) Miêu tả khuôn mặt mẹ:
- Khuôn mặt mẹ tôi có khuôn mặt hình trái soan, nước da bánh mật, cái miệng cười tươi rói, hàm răng trắng và đều đặn
4 Củng cố : Thế nào là văn miêu tả? Trong văn miêu tả, người viết thường sử dụng
năng lực gì để cảnh vật hiện lên sóng động trước mắt người đọc, người nghe?
5.Dặn dò: Học thuộc ghi nhớ
Xem trước bài : “Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả”
Trang 8I.Mục tiêu:Giúp HS
1.Kiến thức: Hiểu đoạn văn miêu tả làm hiện lên cảnh sông nước Cà Mau với vẻ
đẹp rộng lớn hùng vĩ , đầy sức sống hoang dã Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập trù phú, độc đáo ở vùng đất tận cùng phía Nam Tổ Quốc
2.Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích cảm thụ những nét đặc sắc của một đoạn
văn miêu tả với ngôn ngữ bình dị và phong phú đậm màu sắc Nam Bộ
3.Thái độ: Giáo dục lòng yêu mến những con người lao động ở mọi miền của tổ
quốc , tình yêu đối với thiên nhiên hùng vĩ , yêu tiếng mẹ đẻ giàu có trong sáng
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn bài Tìm đọc tài liệu liên quan Sưu tầm tranh ảnh của tác giả
Soạn giáo án điện tử
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà Soạn bài theo câu hỏi SGK
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: Hãy kể tóm tắt đoạn trích “ Bài học đường đời đầu tiên “ hãy
nêu nội dung và nghệ thuật của truyện ?
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài: Tác phẩm “Đất rừng phương Nam “ là truyện dài nổi tiếng của
Đoàn Giỏi Đây là câu chuyện kể về cuộc đời lưu lạc của bé An tại vùng đất rừng U minh Tác giả đưa người đọc đến với cảnh thiên nhiên hoang dã phong phú , độc đáo
và cuộc sống của con người ở đất rừng cực Nam tổ Quốc
I.Hoạt động I: Giới thiệu chung
Gọi HS đọc chú thích SGK/20
GV giảng giải thêm về tác giả, tác
phẩm rồi chốt?
Nêu nội dung khái quát?
II.Hoạt động II: Đọc – Hiểu văn
bản
GV đọc mẫu đoạn đầu GV gọi HS
đọc tiếp?
Giải thích một số từ khó SGK
Đoạn trích có thể chia làm mấy đoạn
I.Giới thiệu chung:
1 Tác giả :Đoàn Giỏi (1925- 1989), quê ở Tiền Giang, viết văn từ kháng chiến chống Pháp
- Đề tài : viết về cuộc sống, thiên nhiên và con người Nam Bộ
2 Tác phẩm: “Sông nước Cà Mau” trích ở chương 15 truyện “ Đất rừng phương Nam” của Đoàn Giỏi
* Nội dung khái quát : Cảnh sông nước Cà Mau với vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ và cuộc
Trang 9Nêu rõ nội dung mỗi đoạn
* Gọi HS đọc lại đoạn đầu của
truyện? Nhắc lại nội dung chính của
đoạn này?
An tượng ban đầu bao trùm cảnh
song nước Cà Mau được thể hiện qua
chi tiết nào?
- Ấn tượng ấy được cảm nhận qua
giác qua nào của tác giả? (thị giác,
thính giác, vị giác)
- Ấn tượng ấy được tác giả sử dụng
nghệ thuật gì?
- Từ ngữ ấy em có nhận xét gì về các
ấn tượng này của tác giả?
sống con người ở vùng đất cực Nam Tổ quốc
3.Đọc – Chú thích:
4.Bố cục: 3 phần
+ Phần 1: Từ đầu đến màu xanh đơn điệu
Những ấn tượng ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau
+ Phần 2: Tiếp đến “ban mai” Kênh rạch
và sông ngòi vùng Cà Mau+ Phần 3: Còn lại chợ Năm Căn đông vui, trù phú
So sánh, điệp ngữ, phối hợp tả xen lẫn kể liệt kê =>không gian mênh mông rộng lớn một màu xanh
* HS quan sát đoạn 2 và nhắc lại nội
dung chính toàn đoạn?
- Kênh rạch Cà Mau được thể hiện qua
chi tiết nào? Em có nhận xét gì về cách
gọi tên một số địa danh? Những địa
danh này gợi em suy nghĩ gì về thiên
nhiên vùng Cà Mau? Con người Cà
Mau?
- Tìm chi tiết nước ta sự rộng lớn của
con sông Năm Căn? Cảnh rừng đước
được thể hiện qua từ ngữ hình ảnh
nào? Trong câu “thuyền chúng tôi …
về Năm Căn” có những Động từ nào
chỉ cũng 1 hoạt động của con thuyền?
Quan sát đoạn cuối truyện Nội dung
đoạn này là gì? Tìm chi tiết miêu tả về
chợ Năm Căn? Tác giả sử dụng nghệ
b) Kênh rạch Cà Mau và sông Cà Mau
Kênh rạch: Mái Giầm, kênh Bọ Mắt, kênh
Ba Khía tên gọi một số địa danh căn cứ vào đặc điểm riêng biệt => Thiên nhiên hoang dã, phong phú, con người giản dị, chất phác
Sông Năm Căn Con song rộng hơn ngàn thước Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác
Cá nước bơi hàng ngàn đen trũi … người bơi ếch
Rừng đước dựng lên cao ngút như tường thành vô tận
So sánh, từ ngữ chính xác tinh tế => Sông Năm Căn rộng lớn hùng vĩ, đầy sức sống
c) Chợ Năm Căn
Ồn ào, đông vui, tấp nậpNhững bến phà nhộn nhịp dọc dài theo sông
Những lò than …
Trang 10thuật gì khi miêu tả chợ Năm Căn? Em
hiểu gì về chợ Năm Căn vùng đất
mũi?
III Hoạt động III: Tổng kết
Bài học hôm nay em cần ghi nhớ
những gì về nội dung và nghệ thuật?
(HS đọc to ghi nhớ SGK/23)
Em cảm nhận gì về thiên nhiên và con
người vùng cực Nam tổ quốc?
IV.Hoạt động IV: Luyện tập
Viết 1 đoạn văn trình bày sự cảm nhận
của em về vùng Cà Mau qua bài học
GV: gợi ý – HS viết từ 5 7 câu theo
yêu cầu bài tập
Gọi HS đọc bài viết, cả lớp nhận xét,
bổ sung
Những ngôi nhà bè …Người dân thuộc nhiều dân tộc khác nhau
So sánh, quan sát tỉ mỉ => Sự trù phú những nét độc đáo của chợ Năm Căn
III Tổng kết
1 Nghệ thuật: Kết hợp miêu tả và thuyết minh Sử dụng từ ngữ địa phương
2 Ý nghĩa : Sông nước Cà Mau là một đoạn trích độc đáo hấp dẫn thể hiện
sự am hiểu , tấm lòng gắn bó của nhà văn Đoàn Gỏi với thiên nhiên Ghi nhớ SGK/23
IV Luyện tập
Viết 1 đoạn văn trình bày sự cảm nhận của
em về vùng Cà Mau qua bài học
4 Củng cố : Em cảm nhận gì về thiên nhiên và con người vùng cực Nam tổ quốc?
5.Dặn dò: Học bài theo nội dung phân tích
Soạn “Bức tranh của em gái tôi”
Trang 11Tiết 78/21
Tiếng Việt: SO SÁNH
Ngày soạn : 09/01/2011Ngày dạy : 12/01/2011
I.Mục tiêu: Giúp HS:
1.Kiến thức: Nắm khái niệm, cấu tạo của so sánh
2.Kĩ năng: Kỹ năng nhận diện được phép so sánh
-Nhận biết và phân tích được các kiểu so sánh đã dùng trong văn bản, chỉ ra được tác dụng của các kiểu so sánh đó
3.Thái độ: Giáo dục tình cảm quý trọng tiếng Việt.
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan Tích hợp phần Văn ở
bài “Sông nước Cà Mau”
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: Phó từ là gì? Nêu các loại phó từ đã học, cho VD và chỉ ra phó
từ ấy có ý nghĩa gì?
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài: Trong giao tiếp hàng ngày chúng ta thường đem sự vật này đối
chiếu với sự vật khác để tìm sự tương đồng hoặc đối lập giữa chúng nhằm nhận thức
sự vật Đó chính là biện pháp tu từ mà chúng ta tìm hiểu trong bài học hôm nay
VDb Rừng đước dựng lên cao ngất như
hai dãy trường thành vô tận
2.VDa Trẻ em được so sánh búp trên cành VDb Rừng đước được so sánh với hai dãy
trường thành vô tận
-Dựa vào sự tương đồng nhau về hình thức, tính chất, vị trí, chức năng giữa sự vật này với sự vật khác )
-Tạo ra hình ảnh mới mẻ, gợi cảm giác cụ thể hấp dẫn khi nghe, nói, đọc, viết
=> Ghi nhớ (SGK)
II Cấu tạo phép so sánh :
Trang 12Hoạt động III: Luyện tập
HS đọc bài tập 1 : Dựa vào mẫu so
sánh hãy tìm thêm 1 VD?
GV hướng dẫn HS làm bài
HS nêu yêu cầu BT 2
GV hướng dẫn HS làm bài HS chia
4 nhóm thảo luận(3phút) vào điền
vào phiếu học tập các từ còn thiếu
SS )
Phương diện SS
dựng lên
như như
búp trên cành
dãy trường thành
2.Những từ so sánh : như, như là, bằng, tựa,
tựa như, hơn…
3 Cấu tạo của phép so sánh có điểm đặc biệt :
a.vắng mặt từ chỉ phương diện so sánh, từ so sánh
b.từ so sánh và vế B được đảo lên trước vế A
Bài 2: Điền vào chỗ trống tạo thành ngữ
- Khoẻ như voi (Trương Phi)
- Đen như (bồ hóng, cột nhà cháy, củ tam thất )
- Trắng như (bông, ngà, trứng gà bóc, ngó sen)
- Cao như (núi, sếu, cây sào)
Bài 3: Tìm những câu có phép so sánh
Trong " Bài học đường đời đầu tiên"
- Những ngọn cỏ gãy rạp y như có nhát dao
- Hai cái răng đen nhánh như lưỡi liềm máy -Cái chàng Dế Choắt, người như một gã nghiện thuốc phiện, cánh như người cởi
Trang 13trần măc áo gi lêtrường thành vô tận.
4 Củng cố : Thế nào là so sánh?Cấu tạo và tác dụng? VD?
5.Dặn dò: Về nhà tìm những văn bản chứa phép so sánh chuẩn bị bài QUAN
SÁT,TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
Tiết79+80/21:
Tập Làm Văn: QUAN SÁT,TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ
NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
Ngày soạn : 09/01/2011Ngày dạy : 12/01/2011
I.Mục tiêu: Giúp HS
1.Kiến thức:- Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét
trong văn miêu tả
- Vai trò tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
2.Kĩ năng: - Quan sát, tượng tưởng, so sánh, nhận xét khi miêu tả,
- Nhận diện và vận dụng những thao tác cơ bản trên khi đọc, viết văn miêu tả
3.Thái độ: - Ý thức học tập, rèn luyện thể loại văn miêu tả
* Giới thiệu bài: Để viết được bài văn miêu tả hay , nhất thiết người viết cần có
năng lực quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét Những năng lực và thao tác này được thể hiện qua tiết học hôm nay
*.Hoạt động 1: Vai trò và tác dụng của
quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét
trong văn miêu tả
GV nói chậm: Quan sát, cầm, nghe, nhìn,
ngửi, sờ…bằng các giác quan mắt, mũi,
tai,da…tưởng tượng , hình dung ra sự vật
So sánh: dùng cái đã biết để làm rõ, làm nổi
cái chưa biết rõ
Nhận xét: đánh giá, khen, chê …
* Gọi HS đọc 3 đoạn văn SGK
Đoạn 1: Tả cái gì? đặc điểm nổi bật của đối
tượng miêu tả của đoạn văn này là gì? Được
I.Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
Cụ thể (từ ngữ thể hiện) : bủa giăng chi chít như mạng nhện, trời xanh, nước xanh, cây xanh, rì rào bất tận, mênh mông, ầm ầm như thác,
Trang 14thể hiện qua từ ngữ, hình ảnh nào?
Đoạn 2: Tả cái gì? Cảnh đẹp và hùng vĩ của
sông nước Cà Mau thể hiện qua từ ngữ hình
ảnh nào?
Đoạn 3: Tả cảnh gì? Cảnh cây gạo vào mùa
xuân như thế nào? Chi tiết, hình ảnh nào thể
hiện ở đoạn văn ấy?
Để tả được các đoạn văn trên người viết cần
có những năng lực cơ bản nào?
Tìm những câu văn có sự liên tượng, tượng
tượng và so sánh trong các đoạn trên
Sự tưởng tượng và so sánh đó có gì đặc sắc?
Gọi HS đọc phần 3 () SGK/28 Cho biết
so với đoạn gốc, đoạn này đã bỏ đi những từ
ngữ nào?
Những từ ngữ bỏ đi ấy ảnh hưởng như thế
nào đến đoạn văn
Bài học cần ghi nhớ những gì?
(HS đọc to ghi nhớ SGK/28)
*Hoạt động 2 : Luyện tập
- HS đọc yêu cầu BT1/SGK/29 GV hướng
dẫn Đoạn văn miêu tả cảnh hồ nào?
=> Để tả được các đoạn văn trên cần
có năng lực quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét
Tất cả những chữ bỏ đi đều là những những hình ảnh so sánh, liên tưởng và tượng tượng làm cho đoạn văn trở mất đi sự sinh động, không gợi trí tưởng tượng trong người đọc
Bài 2/29 Những hình ảnh tiêu biểu, đặc sắc miêu tả Dế
Mèn cường tráng, bướng bỉnh, kiêu căng: Cả người rung rinh một màu nâu bóng mỡ, soi gương được, răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp, đầu to nổi từng tảng rất bướng.Trịnh trọng, khoan thai, vuốt râu và lấy làm hãnh diện lắm
Râu dài, rất đỗi hùng dũng
Bài 3/29 Quan sát và ghi chép những đặc điểm ngôi nhà
hoặc căn phòng em ở? Trong những đặc điểm đó đặc điểm nào nổi bật nhất?
(GV lưu ý HS chỉ nêu những khả năng tiêu biểu đặc sắc nhất.)
Bài 4/29 Nếu tả lại quang cảnh 1 buổi sáng trên quê
hương em, em sẽ liên tưởng và so sánh những hình ảnh
sự vật sau đây với những gì?
Trang 15Những hàng cây như những bức tường thành cao vút, Núi, đồi như cái bát úp,
Những ngôi nhà như những bao diêm, như những trạm gác,
Bài 5/29 Tả con suối, dòng sông, ngọn thác, biển cả, mà
em từng quan sát bằng 1 đoạn văn ngắn từ 8 12 câu?
4 Củng cố : Nhắc lại nội dung bài học : Vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng
tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả?
Trang 16Tiết: 81,82/22
Tạ Duy Anh
-Ngày soạn : 16/01/2011Ngày dạy : 17/01/2011
I.Mục tiêu:Giúp HS
1.Kiến thức: Nắm được những nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và miêu tả
tâm lí nhân vật trong tác phẩm
-Thấy được sự chiến thắng của tình cảm trong sáng , nhân hậu đối với lòng ghen ghét, dố kị
2.Kĩ năng: -Đọc diễn cảm , giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật.
-Đọc- hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm
lí nhân vật
-Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn
3.Thái độ: Giáo dục HS ý thức và cách ứng xử đúng đắn, biết thắng được sự ghen
tị trước tài năng hay thành công của người khác
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn bài Tìm đọc tài liệu liên quan Sưu tầm tranh ảnh của tác giả
2 Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi SGK
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: Hãy tóm tắt văn bản “Sông nước Cà Mau” Nêu nghê thuật và
nội dung của văn bản ấy ?
3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Tiết ngữ văn trước ta đã học chương 18 của tác phẩm
“Đất rừng phương Nam” của nhà văn Đoàn Giỏi Hôm nay cô giới thiệu với các em truyện ngắn rất hay của Tạ Duy Anh với tác phẩm "Bức tranh của em gái tôi"
Hoạt động I: Giới thiệu chung
HS đọc phân chú thích * SGK
Em hãy giới thiệu vài nét về tác giả
Tạ Duy Anh và truyện ngắn " Bức
tranh của em gái tôi "
GV giới thiệu và chốt lại nội dung
chính
I.Giới thiệu chung:
1 Tác giả :Tạ Duy Anh sinh 1959, quê ở
Hà Tây ( nay thuộc Hà Nội )
2.Tác phẩm: “Truyện ngắn “Bức tranh của
em gái tôi” của Tạ Duy Anh đạt giải Nhì của báo thiếu niên tiền phong tổ chức với chủ đề "Tương lai vẫy gọi"
Trang 17Qua đoạn truyện vừa đọc Khi thấy
mặt em gái hãy bị bôi bẩn, người anh
đã làm gì? ?Thái độ người anh được
thể hiện qua chi tiết nào khi thấy em
hay lục lọi đồ vật?
? Khi biết em tự chế thuốc vẽ, người
anh đã làm gì? Tâm trạng người anh
thế nào?
?Nhận xét gì về thái độ của người anh
đối với em gái mình?
-Khó chịu khi thấy em lục lọi đồ vật
-Bí mật theo dõi em gái khi thấy em tự pha chế thuốc vẽ
=>Nhìn em bằng con mắt kể cả, không chú
ý, quan tâm
?Tìm chi tiết trong truyện thể hiện tâm
trạng người anh khi em gái có tài năng hội
hoạ? Theo em đó là tâm trạng gì?
=>Từ tâm trang đó, người anh đối xử với
người em như thế nào? Nhận xét của em
về tâm trang ấy?
?Vì sao người anh không thân với em
nữa?
Trước tài năng của em gái, người anh đã
hành động như thế nào? Tâm trạng của
người anh khi đó ra sao?
?Dưới con mắt của người anh, những bức
tranh ấy như thế nào?Thái độ của người
anh khi xem tranh? Em có nhận xét gì về
thái độ của người anh lúc này?
Vẻ mặt ngộ nghĩnh của em gái trước kia
nay người anh thấy thế nào?
Đó là tâm trạng gì? (Ghen tị)
Thái độ của người anh như thế nào khi
nghe tin em gái sẽ tham dự trại thi vẽ quốc
tế?
Trong niềm vui đạt giải nhất khi em gái
lao vào ôm anh, người anh có hành động
B Khi tài năng hội hoạ của em được
phát hiện
-Thấy em có tài năng hội hoạ, cảm thấy thất vọng, mình bất tài, muốn khóc
Tự tị, mặc cảm -Không thân với em như trước nữa, chỉ một lỗi nhỏ cũng gắt um lên
Tự ái, xa lánh em Xem trộm tranh của em gái Thấy tranh đẹp thì thở dài
Thầm cảm phục em nhưng không công khai, biểu lộ
-Cảm thấy vẻ mặt em ngộ nghĩnh trước kia nay như chọc tức mình -> Ghen tị
-Không vui khi được tin em tham dự trại thi vẽ quốc tế
Đẩy nhẹ em khi em ôm cổ mình trong niềm vui đạt giải
C Khi đứng trước bức tranh giải nhất của em gái
+ Giật đứng người, ngỡ ngàng, hãnh diện, xấu hổ ,muốn khóc
Trang 18gì?
Quan sát đoạn truyện từ “trong gian
phòng …” đến hết và cho biết :
Bức tranh ấy vẽ về ai? Vẽ như thế nào?
Đứng trước bức tranh ấy, người anh có
thái độ, cử chỉ như thế nào?
? Vì sao người anh lại sững người, ngỡ
ngàng? Vì sao lại hãnh diện?
? Tại sao người anh lại xấu hổ?
Khi nghe mẹ hỏi “Con có nhận ra con
không?” Người anh có tâm trạng gì?
? Người anh nếu nói với mẹ về bức tranh
sẽ nói câu gì? Em hiểu gì về câu nói ấy?
? Người anh đã nhận ra cách xử sự của
mình với em gái có đúng đắn không?
Quan sát phần đầu truyện, người em gái
được giới thiệu qua những chi tiết nào? (từ
lời của người anh)
? Kiều Phương là em bé có nét gì đáng
chú ý ở phần 1 của câu chuyện? Sau khi
được phát hiện là có tài hội hoạ Kiều
Phương có thay đổi gì không trong quan
hệ với anh trai và mọi người? Tranh em
gái được đánh giá như thế nào?
? Khi hay tin em mình đạt giải nhất, cô
em gái đã có hành động gì với anh
? Nhận xét gì về nhân vật Kiều
Phương ?
Nêu vài nét về nghệ thuật của truyện ?
Em hãy nêu ý nghĩa văn bản ?
Hoạt động III Tổng kết :Gọi HS đọc ghi
nhớ SGK
Hoạt động IV: Luyện tập
+ Muốn nói với mẹ rằng không phải con đâu, đấy là tâm hồn, là lòng nhân hậu của em con đấy
Ích kỷ được thức tỉnh và tự nhận ra lỗi lầm của mình
2 Nhân vật cô gái Kiều Phương
Mặt luôn bị bôi bẩn, thích thú lục lọi các đồ vật
Tự chế thuốc vẽ Tranh vẽ rất độc đáo Nghe tin đạt giải nhất, lao vào ôm cổ anh muốn cùng anh đi nhận giải
=> Hồn nhiên, trong sáng, say mê hội họa, nhân hậu
III Tổng kết
1 Nghệ thuật:
-Kể chuyện bắng ngôi thứ nhất tạo nên sự chân thật cho câu chuyện -Miêu tả chân thực diến biến tâm lí của nhân vật
2 Ý nghĩa văn bản : Tình cảm trong
sáng , nhân hậu bao giờ cũng lớn hơn, cao đẹp lòng ghen ghét, đố kị
* Ghi nhớ: sgk
IV Luyện tập
Bài 1/ 35 Viết 1 đoạn văn thuật lại
tâm trạng của người anh trong truyện khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất của em gái
4.Củng cố: Suy nghĩ của em về nhân vật người anh trong truyện Hãy nhắc lại
nội dung và nghệ thuật của bài học ?
5.Hướng dẫn tự học :-Đọc kí truyện, nhớ những sự việc chính, kể tóm tắt được
truyện
-Hiểu ý nghĩa truyện
-Hình dung và tả lại thái độ của những người xung quanh khi có một ai đó đạt thành tích xuất sắc
Trang 19-Soạn bài “Luyện nói "
Tiết 83 + 84/22 Tập Làm Văn: LUYỆN NÓI QUAN SÁT,TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ
NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
Ngày soạn : 16/01/2011Ngày dạy : 19/01/2011
-Đưa các hình ảnh có phép tu từ so sánh vào bài nói
-Nói trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm , nói đúng nội dung, tác phong
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ Vai trò của quan sát, tưởng tượng, so sánh và miêu tả nhận xét
trong văn miêu tả ?
3 Bài mới: * Giới thiệu bài: Các em vừa học xong tiết “Quan sát, tưởng tượng, so
sánh và nhận xét trong văn miêu tả” Để giúp các em củng cố chắc hơn những kiến thức về quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả và đặc biệt là kĩ năng nói trước tập thể, chúng ta học tiết tập nói
Hoạt động của GV - HS Nội dung kiến thức
Hoạt động I:Củng cố kiến thức.
GV nói rõ vai trò quan trọng của việc
luyện nói : để thực hiện thành công
tiết học yêu cầu HS phải chuẩn bị dàn
I Củng cố kiến thức :
Trang 20bài ở nhà đến lớp nói thành văn trôi
Hoạt động II : Thực hành luyện nói
*Gọi HS đọc y/c bài tập 1/SGK/35
-Cử đại diện trình bày nhận xét của
em về nhân vật Kiều Phương trong đó
miêu tả người em Kiều Phương theo
tưởng tượng của em (không gò bó)
Nhận xét về nhân vật Kiều Phương:
Hình ảnh người anh trong bức tranh
và người anh thực của Kiều Phương
có khác nhau không ?
*Yêu cầu HS nói về những người
thân của mình (nói về anh, chị hoặc
em của mình)
Lưu ý: Cần làm nổi bật đặc điểm
bẳng các hình ảnh, so sánh và nhận
xét
Chú ý: Phải trung thực, không tô vẽ
làm dàn ý, không viết thành văn, nói
chứ không đọc
Các nhóm cử đại diện nói trước lớp
HS nhận xét, bổ sung? GV chốt ý
*HS đọc y/c của bài tập 3
Gợi ý: HS làm dàn ý theo các câu hỏi
ở BT và nói theo dàn ý đó về một
đêm trăng
-Đó là một đêm trăng như thế nào?
- Đêm trăng có gì đặc sắc,tiêu biểu ?
-Em so sánh đêm tăng sáng với hình
II.Thực hành luyện nói
Bài tập 1/35 (SGK)
Từ truyện “Bức tranh của em gái tôi” hãy lập dàn ý để trình bày ý kiến của em trước lớp
a) Kiều Phương : là một cô bé nhanh
nhẹn, giàu tình cảm, có óc quan sát và trí tưởng tượng phong phú , một cô bé đáng yêu
+Ngoại hình : gương mặt bầu bĩnh thường lem luốc , đôi mắt đen ,rèm mi uốn cong ,răng khểnh
+Hành động : nhanh nhẹn ,kĩ lưỡng pha chế các màu để vào từng lọ, gặp bạn thì thường mừng quýnh lên
+Tình cảm : hồn nhiên trong sáng xem mọi vật trong nhà đều thân thiết , nhất là anh trai
b) Nhân vật người anh :
-Hình dáng : không tả rõ nhưng có thể suy
ra từ cô em gái, chẳng hạn : cao , đẹp trai, sáng sủa
-Tính cách : ghen tị, nhỏ nhen, mặc cảm,
ân hận, ăn năn , hối lỗi
Hình ảnh người anh thực và người anh trong bức tranh , xem kĩ thì không khác nhau Hình ảnh người anh trong bức tranh thể hiện bản chất tính cách của người anh qua caias nhìn trong sáng , nhân hậu của
cô em gái
Bài 2/ SGK/ 36
Trình bày về anh, chị, em của mình:
- Hình dáng ; - Tính cách ; -Tình cảm
Trang 21trong thế giới những câu chuyện cổ
tích bẳng tư tưởng của mình
Nói theo dàn ý, không viết thành văn
Ở mỗi bài tập, khi HS nói xong ,HS
các nhóm có thể nhận xét, GV bổ
sung và ghi điểm
Hoạt động III Tổng kết bài học :
GV nhận xét toàn tiết học
Lập dàn ý và nói trước lớp về quang cảnh một buổi sáng trên biển
-Mặt trời :quả cầu lửa
-Bầu trời: trong veo,rực sáng
- Mặt biển phẳng lì như tấm lụa mênh mông
III Tổng kết
Ưu: HS vận dụng lý thuyết đã học của quan sát , tưởng tượng , so sánh, nhận xét khi miêu tả
-Khi quan sát HS đã biết kết hợp nhận xét nhận xét ,so sánh liên tưởng để làm cho bài nói hấp dẫn
- Diễn đạt rõ ràng,mạch lạc thể hiện rõ nội dung miêu tả
- Do chưa chuẩn bị bài tốt cho nên tiết luyện nói thành công
Tồn tại :còn một vài em còn nói sơ sài
do chuẩn bị dàn ý chưa tốt ,năng lực quan sát, tưởng tượng, so sánh còn hạn chế
- Một vài em còn nhút nhát ,thiếu tự tin ,lúng túng , diễn đạt yếu
4 Củng cố : Nhận xét giờ luyện nói
5 Hướng dẫn tự học : Xác định đối tượng miêu tả cụ thể , nhận xét về đối
tượng và làm rõ nhận xét đó qua các chi tiết , hình ảnh tiêu biểu ( Ví dụ ; tả một em
bé khoảng ba tuổi ) và lập dàn ý cho đề văn đó.
- Chuẩn bị bài “Vượt thác “
Trang 22Tiết 85/23 Văn bản: VƯỢT THÁC
(Trích: “Quê nội” - Võ Quảng)
Ngày soạn : 23/01/2011Ngày dạy : 24/01/2011
I.Mục tiêu: Giúp HS
1.Kiến thức: Thấy được giá trị nội dung và nghệ thuật độc đáo trong "Vượt thác
-Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng con người và thiên nhiên trong đoạn trích
3.Thái độ: Tình cảm yêu quí thiên nhiên, con người lao động, yêu quê hương đất
nước
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn bài Tìm đọc tài liệu liên quan Sưu tầm tác phẩm của tác giả
2 Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi SGK
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số.
2.Kiểm tra bài cũ: Kể tóm tắt truyện “Bức tranh của em gái tôi” Qua bài học cần
ghi nhớ những gì?
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài: Ở bài học 19, chúng ta đã hiểu vể thiên nhiên hoang dã, phong
phú, độc đáo và cuộc sống con người ở vùng đất cực Nam Tổ quốc Bài “Vượt
thác” sẽ cung cấp cho chúng ta cảnh quan của một khúc sông Thu Bồn của miền Trung Việt Nam với vẻ đẹp hùng vĩ, dữ dội của thiên nhiên và những con người lao động dũng cảm.
Hoạt động I: Giới thiệu chung
Gọi HS đọc về tác giả – tác phẩm ở chú thích
I.Giới thiệu chung:
1.Tác giả :Võ Quảng (1920-2007 )
Trang 23Hoạt động II: Đọc – Hiểu văn bản
Hướng dẫn các đọc, chú ý thay đổi giọng điệu
cho phù hợp với nội dung của từng đoạn :
nhẹ nhàng; sôi nổi, mạnh mẽ; êm ả, thoải mái
GV giải thích một số từ khó
Đoạn trích có thể chia làm mấy phần ?( bảng
phụ )
Đoạn 1: Từ đầu => "nhiều thác nước"
Cảnh thuyền nhổ sào, ngược dòng sông,
chuẩn bị vượt nhiều thác nước
Đoạn 2: Tiếp theo => "Cổ Cò" Cảnh
Dượng Hương Thư chỉ huy thuyền vượt thác
Đoạn 3: Còn lại Qua nhiều lớp núi, thuyền
lại tiến tới vùng đồng bằng
Sau khi đọc bài văn, xác định vị trí quan sát
để miêu tả của người kể chuyện? (ở trên
thuyền )
Theo em, vị trí quan sát ấy có phù hợp
không? (có ) Vì sao?( vì sẽ miêu tả được chi
tiết những gì diễn ra )
Cảnh dòng sông và hai bên bờ đã có sự thay
đổi như thế nào theo từng chặng đường của
con thuyền ?
Đoạn sông ở đồng bằng thì êm đềm, hiền
hòa ,thơ mộng, thuyền bè tấp nập
-Cảnh hai bên bờ thì rộng rãi, trù phú với
những bãi dâu trải ra bạt ngàn
* Ở đoạn sông có nhiều thác dữ : " nước từ
trên cao phóng giữa hai vách đá dựng đứng
chảy đứt đuôi rắn "
* Ở đoạn cuối, dòng sông vẫn chảy quanh co
giữa những núi cao, nhưng dường như đã bớt
quê ở Quảng Nam, nhà văn chuyên viết truyện cho thiếu nhi
b Cảnh Dương Hương Thư chỉ huy con thuyền vượt thác :
* Cảnh con thuyền vượt thác :
Ba người liên tục phóng sào xuống
Trang 24hiểm trở và đột ngột mở ra một vùng khá
bằng phẳng
Vì sao cảnh lại thay đổi như vậy ?
GV giải thích : do địa lí ở vùng miền Trung
nước ta có giải đồng bằng hẹp tiếp liền với
núi, vì vậy phần lớn các dòng sông không dài
lắm , độ dốc lớn, có nhiểu thác và dòng chảy
thay đổi rõ rệt qua từng vùng
Em có nhận xét gì về cảnh thiên nhiên nơi
đây ?
GV chuyển ý : với cảnh quan như vậy thì
hình ảnh con người chèo thuyền vượt thác dữ
như thế nào , chúng ta tìm hiểu phần b
Cảnh con thuyền vượt thác đã được miêu tả
như thế nào ?
HS tìm : (Nước từ trên cao phóng xuống
chảy đứt đuôi rắn
Ba người liên tục phóng sào xuống lòng
sông., chiếc sào cong lại, nước bị cản văng
bọt tứ tung, thuyền vùng vằng cứ chực trụt
xuống )
GV :Động từ : trụ , ghì, phóng, uốn được
dùng rất phù hợp miêu tả công việc nặng
nhọc, khẩn trương của người lái, người chèo ,
người phóng sào
Đặc biệt từ vùng vằng dùng rất hay, nó diễn tả
được sự cố gắng chống chọi của con người,
sự ngang ngược của dòng thác, sự khó bảo
của con thuyền
Người chỉ huy con thuyền vượt thác là ai ?
Tìm chi tiết miêu tả ngoại hình và hành động
của Dượng Hương Thư ?
Ngoại hình : Dương Hương Thư như một pho
tượng đồng đúc Các bắp thịt cuồn cuộn, hai
hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt
nảy lửa,
* Động tác :co người phóng chiếc sào xuống
lòng sông, ghì chặt đầu sào, cắn răng, thả sào,
rút sào nhanh như cắt
Em có nhận xét gì về ngoại hình và những
động tác của DHT trong cuộc vượt thác?
Có thể nói khái quát như thế nào về dượng
Hương Thư ?
lòng sông , dùng hết sức chống lại dòng thác, thuyền vùng vằng cứ chực trụt xuống
Thuyền vượt qua khỏi thác Cổ Cò
* Dượng Hương Thư trong cảnh vượt thác :
-Ngoại hình : khỏe, đẹp, rắn chắc thể hiện sức mạnh, sự cố gắng hết sức, tập trung tất cả tinh thần và nghị lực để chiến đấu với dòng thác.-Động tác :nhanh nhẹn , quyết liệt
=> Con người lao động quả cảm, người chỉ huy vượt thac dày dạn kinh nghiệm đồng thời là người khiêm nhường, nhu mì trong cuộc sống gia đình
III.Tổng kết :
1 Nghệ thuật :
-Phối hợp miêu tả cảnh thiên nhiên
và miêu tả ngoại hình, hành động của con người
-Sử dụng phép nhân hóa, so sánh phong phú và có hiệu quả
-Lựa chọn các chi tiết miêu tả đặc sắc , có chọn lọc
-Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm và gợị lên nhiều liên tưởng
2 Ý nghĩa văn bản: "Vượt thác " là
một bài ca về thiên nhiên, đất nước quê hương, về lao động; từ dó đã kín đáo nói lên tình yêu đất nước, dân tộc của nhà văn
* Ghi nhớ SGK /41
IV Luyện tập
Trang 25Hãy chỉ ra nét đặc sắc trong nghệ thuật của
văn bản ?
HS chỉ ra một số hình ảnh nhân hóa, so sánh :
-Những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt, đứng
trầm ngâm, lặng nhìn xuống nước.
- Dương Hương Thư như một pho tượng
đồng đúc, giống như một hiệp sĩ vĩ.
-Những cây to như những cụ già
Em hãy nêu ý nghĩa văn bản ?
Hoạt động III: Tổng kết
Qua bài văn em cảm nhận như thế nào về
thiện nhiên và con người lao động được miêu
tả ? ( thiên nhiên miền Trung vừa thơ mộng
vừa dữ dội, con người lao động quả cảm, biết
vượt qua khó khăn)
HS đọc ghi nhớ
Hoạt động IV: Luyện tập
Hãy nêu những nét đặc sắc của phong cảnh
thiên nhiên được miêu tả ở bài “Sông nước
- Thiên nhiên sông nước Cà Mau có
vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ đầy sức hoang dã, chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp tập, trù phú, độc đáo vùng cực nam Tổ quốc
+ Phong cảnh thiên nhiên thay đổivà cảnh vượt thác dữ dội của con thuyền trên sông Thu Bồn tỉnh Quảng Nam
* Nghệ thuật miêu tả:
- Tả cảnh sông nước từ ấn tượng chung, từ cái nhìn khái quát đến cụ thể
- Nghệ thuật tả cảnh, tả người, từ điểm nhìn trên con thuyền theo hành trình vượt thác
4 Củng cố : Nhắc lại nghệ thuật, nội dung bài học
5.Hướng dẫn tự học :
-Đọc kĩ văn bản, nhớ những chi tiết miêu tả tiêu biểu
-Hiểu ý nghĩa của các phép tu từ được sử dụng trong bài khi miêu tả cảnh thiên
Trang 26Tiếng Việt: SO SÁNH (tiếp theo)
Ngày soạn : 23/01/2011Ngày dạy : 25/01/2011
I.Mục tiêu:Giúp HS
1.Kiến thức: Nắm 2 kiểu so sánh cơ bản là so sánh ngang bằng và so sánh không
ngang bằng, hiểu tác dụng của so sánh
2.Kĩ năng: -Phát hiện sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra được những so sánh
đúng, hay
-Đặt câu có sử dụng phép tu từ so sánh theo hai kiểu cơ bản
3.Thái độ: Thích thú khi học phép so sánh
II.Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Soạn và lấy nhiều ví dụ, tìm tài liệu liên quan Tích hợp phần Văn ở
bài “Sông nước Cà Mau” Bảng nhóm
2 Học sinh: Soạn và chuẩn bị bài ở nhà
III.Tiến trình bài dạy:
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ: So sánh là gì? Nêu cấu tạo của phép so sánh? cho VD cụ thể?
3 Bài mới: * Giới thiệu bài:
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Sosánh không ngang bằng
(2 )Mẹ là ngọn gió của con suốt đời
Sosánh ngang bằng
- kiểu so sánh ngang bằng: Là, tựa, như, giống như , bao nhiêu bấy nhiêu
* Ghi nhớ (SGK)