Văn 6 Tuần 21

Nắm đợc nghệ thuật miêu tả cảnh sông nớc trong bài văn của tác giả.. - Tích hợp với tiếng Việt - phép so sánh, với TLV - quan sát, tởng tợng so sánh và nhận xét trong văn miêun tả.. - B

Trang 1

Giáo án ngữ văn 6 Năm học 2010 -2011

Ngày dạy: 10/01/2011

(Đoàn Giỏi)

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

* Kiến thức.

- Cảm nhận đợc sự phong phú và độc đáo của cảnh thiên nhiên sông nớc vùng Cà Mau Nắm đợc nghệ thuật

miêu tả cảnh sông nớc trong bài văn của tác giả.

- Tích hợp với tiếng Việt - phép so sánh, với TLV - quan sát, tởng tợng so sánh và nhận xét trong văn miêun tả.

* Kỹ Năng.

- Rèn luyện kỹ năng đọc văn bản, học tập đợc kỹ năng miêu tả thông qua tìm hiểu văn bản.

* Giáo dục.

- Bồi dỡng tình yêu quê hơng, đất nớc thông qua học văn bản có ý thức trân trọng và giữ gìn cảnh sắc quê

h-ơng.

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: + Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.

+ ảnh nhà văn, tác phẩm.

- Học sinh: + Soạn bài

+ Bảng phụ hoạt động nhóm

C Các bớc lên lớp:

1 ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ: 1 Bài học đờng đời đầu tiên của Dế Mèn là gì? Em suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng

của đế Choắt?

3 Bài mới

* Giới thiệu bài - GV: Chỉ trên bản đồ vị trí địa lí của Cà mauĐây là vùng đất tận cùng của TQ Hôm nay chúng ta sẽ đến với vùng dất đó qua văn

bản Sông nớc Cà Mau.

* Bài mới

Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1:

Tìm hiểu chung về văn bản i Đọc và tìm hiểu chung:

- Nêu những hiểu biết của em về tác

giả? tác phẩm?

* GV: giới thiệu chân dung nhà văn

Đoàn Giỏi và tác phẩm đất rừng phơng

Nam.

- GV giới thiệu cách đọc sau đó đọc

mẫu đoạn 1.

- GV cho HS tìm hiểu chú thích

3,5,10,11,12,15.

- Em hãy nhận xét về ngôi kể và so

sánh với ngôi kể của bài trớc?

- Tác dụng của ngôi kể.

- Hãy nhận xét về bố cục miêu tả của

từng đoạn trích?

- Căn cứ vào văn bản, em hãy chi văn

bản thành từng phần và nêu nội dung

chính của từng phần

- HS trả lời

- HSquan sát

- HS lắng nghe

- HS theo dõi SGK

- HS trả lời

- HS trả lời, nhận xét

1.Tác giả - tác phẩm:

- Tác giả ( 1925 - 1989) quê ở tỉnh Tiền Giang, viết văn từ thời kháng chiến chống Pháp Ông thờng viết về thiên nhiên và cuộc sống con ngời Nam Bộ.

- Tác phẩm Đất rừng phơng Nam (1957) là truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi

- Bài văn Sông nớc Cà Mau trích chơng 18 truyện này.

2 Đọc và giải nghĩa từ khó:

- Yêu cầu đọc: giọng hăm hở, liệt kê, giới thiệu nhấn mạnh các tên riêng.

- Ngôi kể thứ nhất: nhân vật bé Anđồng thời là ngời kể chuyện, kể những điều mắt thấy, tai nghe.

⇒ Tác dụng : thấy đợc cảnh quan vùng sông

n-ớc Cà Mau qua cái nhìn và cảm nhận hồn nhiên, tò mò của một đứa trẻ thông minh ham hiểu biết.

3 Bố cục : Đoạn trích chia làm 4 đoạn

+ Phần 1: khái quát về cảnh sông nớc Cà Mau.

+ Đoạn 2: Cảnh kênh rạch, sông nớc đợc giới

thiệu tỉ mỉ, cụ thể, thấm đậm màu sắc địa

ph-ơng.

+ Đoạn3: Đặc tả cảnh dòng sông Năm Căn + Đoạn 4: Cảnh chợ Năm Căn.

Trang 2

- Tả cảnh Cà Mau qua cái nhìn và cảm

nhận của bé An, tác giả chú ý đến

những ấn tợng gì nổi bật?

- Những từ ngữ hình ảnh nào làm nổi

bật rõ màu sắc riêng biệt của vùng đất

ấy?

- Qua những âm thanh nào?

- Em hình dung nh thế nào về cảnh

sông nớc Cà Mau qua ấn tợng ban đầu

của tác giả?

- HS đọc đoạn 1

- HS suy nghĩ trả

lời

1 Cảnh khái quát:

- Một vùng sông ngòi kênh rạch rất nhiều, bủa giăng chằng chịt nh mạnh nhện ⇒ So sánh sát hợp.

- Màu sắc riêng biệt: Màu xanh của trời nớc, cây, lá rừng tạo thành một thế giới xanh, xanh bát ngá tnhng chỉ toàn một màu xanh không phong phú, vui mắt.

- âm thanh rì rào của gió, rừng, sóng biển đều

ru vỗ triền miên.

- Cảm giác lặng lẽ, buồn buồn, đơn điệu, mòn mỏi

- Hình dung: cảnh sông nớc Cà Mau có rất nhiều kênh rạch, sông ngòi, cây cối, tất cả phủ kín một màu xanh Một thiên nhiên còn hoang sơ, đầy hấp dẫn và bí ẩn.

- Hãy tìm những danh từ riêng trong

đoạn văn?

- Em có nhận xét gì về cách đặt tên?

- Những địa danh đó gợi ra đặc điểm gì

về thiên nhiên và cuộc sống Cà Mau?

- Đoạn văn có phải hoàn toàn thuộc

văn miêu tả không? Vì sao?

- Dòng sông và rừng đớc Năm Căn đợc

tác giả miêu tả bằng những chi tiết nổi

bật nào?

- Theo em, cách tả cảnh ở đây có gì

độc đáo?Tác dụng của cách tả này?

- Đoạn văn tả cảnh sông và đớc Năm

Căn đã tạo nên một thiên nhiên nh thế

nào trong tâm tởng của em?

- Em có nhận xét gì về cách dùng động

từ của tác giả ở câu văn: "Thuyền

chúng tôi chèo thoắt qua kênh bọ mắt,

đổ ra con sông cửa lớn, xuôi về Năm

Căn".

* GV: Cà Mau không chỉ độc đáo ở

cảnh thiên nhiên sông nớc mà còn hấp

dẫn ở cảnh sinh hoạt cộng đồng nơi

chợ búa.

- Quang cảnh chợ Năm Căn vừa quen

thuộc, vừa lạ lùng hiện lên qua các chi

tiết điển hình nào?

- ở đoạn văn trớc tác giả chú ý đến

- HS đọc đoạn văn

- HS trả lời

- HS trao đổi cặp

- HS trả lời

- HS đọc đoạn 3

- HS theo dõi SGK và trả lời

lời

- HS trao đổi cặp trong 2 phút

lời

- Đọc đoạn 4

- HS theo dõi

2 Cảnh kênh rạch, sông ngòi:

- Tên các địa phơng: Chà Là, Cái Keo, Bảy Háp, Mái Giầm, Ba khía

⇒ Cái tên dân dã mộc mạc theo lối dân gian Những cái tên rất riêng ấy góp phần tạo nên màu sắc địa phơng không thể chộn lẫn với các vùng sông nớc khác.

- Thiên nhiên ở đây phong phú đa dạng, hoang sơ; thiên nhiên gắn bó với cuộc sống lao động của con ngời.

- Đoạn văn không chỉ tả cảnh mà còn xen kẻ thể loại văn thuyết minh Giới thiệu cụ thể, chi tiết về cảnh quan, tập quán, phong tục một vùng đất nớc.

3 Tả cảnh dòng sông Năm Căn:

- Dòng sông: Nớc ầm ầm đổ ra biển ngày đêm

nh thác; cá hàng đàn đen trũi nh ngời bơi ếch giữa những đầu sóng trắng.

- Rừng đớc: Dựng cao ngất nh hai dãy trờng thành vô tận; cây đớc ngọn bằng tăm tắp, lớp này chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông, đắp từng bậc màu xanh

- Tác giả tả trực tiếp bằng thị giác, thính giác Dùng nhiều so sánh ⇒ Khiến cảnh hiện lên cụ thể, sinh động, ngời đọc dễ hình dung

⇒ Thiên nhiên mang vẻ đẹp hùng vĩ, nên thơ, trù phú, một vẻ đẹp chỉ có thời xa xa.

- Một câu văn dùng tới 3 động từ (thoát, đổ, xuôi) chỉ các trạng thái hoạt động khác nhau của con thuyền trong những không gian khác nhau ⇒ Cách dùng từ nh vậy vừa tinh tế, vừa chính xác.

4 Tả cảnh chợ Năm Căn:

- Quen thuộc: Giống các chợ kề bên vùng Nam

Bộ, lều lá nằm cạnh nhà tầng; gỗ chất thành

đống, rất nhiều thuyền trên bến.

- Lạ lùng: Nhiều bến, nhiều lò than hầm, gỗ đ-ớc; nhà bè nh những khu phố nổi, nh chợ nổi

Trang 3

miêu tả ở đoạn văn này tác giả chú ý

đến kể chuyện ở đây bút pháp kể đợc

tác giả sử dụng nh thế nào ?

- Qua cách kể của tác giả, em hình

dung nh thế nào về chợ Năm Căn?

SGK trả lời

lời

trên sông; bán đủ thứ, nhiều dân tộc

- Tác giả chú trọng liệt kê hàng loạt chi tiết về chợ năm Căn: Những nhà, những lều, những bến, những lò, những ngôi nhà bè, nhữn ngời con gái, nhữn bà cụ

⇒ Cảnh tợng đông vui tấp nập, hấp dẫn.

Hoạt động 3 Tổng kết

iii Tổng kết:

(SGK - tr23)

- Qua đoạn trích Sông nớc Cà Mau, Em

cảm nhận đợc gì về vùng đất?

- Em có nhận xét gì về tác gỉa qua văn

bản này?

- Em học tập đợc gì từ nghệ thuật tả

cảnh của tác giả

- HS trao đổi nhóm trong 3 phút

3 câu hỏi phần tổng kết

- Thiên nhiên phong phú hoang sơ mà tơi đẹp; Sinh hoạt độc đáo mà hấp dẫn.

- Tình yêu đất nớc sâu sắc và vốn hiểu biết rất phong phú đã giúp tác giả miêu tả, giới thiệu sông nớc Cà Mau tờng tận, hấp dẫn đến nh vậy.

- Biết quan sát, so sánh, nhận xét về đối tợng miêu tả, vó tính cmả say mê với đối tợng đợc tả.

- GV yêu cầu học sinh làm bài tập

Hớng dẫn học sinh -HS viết đoạn trong 5 phút

- Đọc và nhận xét

Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về vùng

Cà Mau qua bài Sông nớc Cà Mau (Khoảng 5 câu).

4 Củng cố.

- GV nhắc lại nội dung chính của bài học

5 Hớng dẫn học tập:

- Học bài, Soạn bài: So sánh

- Hoàn thiện bài tập.

-***** -Ngày dạy: 10/01/2011

A Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

* Kiến thức.

- Nắm đợc khái niệm và cấu tạo của so sánh

- Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng, tiến đén tạo ra những so sánh hay

* Kỹ năng.

- Biết vận dụng những cách so sánh vào bài viết

* Giáo dục.

- Có ý thức nghiêm túc khi sử dụng so sánh, đúng lúc, đúng chỗ để làm tăng hiệu quả của biện pháp

tu từ

B Chuẩn bị:

- Giáo viên: +.Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ Bảng phụ viết VD

- Học sinh: + Soạn bài

+ Tìm các câu văn có chứa so sánh

C Các bớc lên lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Phó từ là gì? Đặt 3 câu có dùng phó từ: đã, đang, thật?

3 Bài mới

* Giới thiệu bài

* Bài mới

Hình thành khái niệm so sánh i So sánh là gì?

Trang 4

* GV treo bảng phụ đã chuẩn

bị

- Những tập hợp từ nào chứa

hình ảnh so sánh?

- Những sự vật, sự việc nào đợc

so sánh với nhau?

? Dựa vào cơ sở nào để có thể

so sánh nh vậy?

- So sánh nh thế nhằm mục

đích gì? (Hãy so sánh với câu

không dùng phép so sánh)

- Câu hỏi 3 SGK: Con mèo đợc

so sánh với con gì?

- Hai con vật này có gì giống

và khác nhau?

- So sánh này khác so sánh trên

ở chỗ nào?

- Em hiểu thế nào là so sánh?

- HS đọc -HS trả lời

- HS trao đổi cặp trong 1 phút

- HS trả lời

-HS rút ra kết luận

- Trả lời, nhận xét

- Trả lời theo ghi nhớ trong SGK

1 Tìm hiểu VD: (SGK - tr24)

- Tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh:

Búp trên cành, hai dãy trờng thành vô tận

- Các sự vật, sự việc đợc so sánh: Trẻ em, rừng

đớc dụng lên cao ngất

- Cơ sở để so sánh:

Dựa vào sự tơng đồng, giống nhau về hình thức, tính chất, vị trí, giữa các sự vật, sự việc khác

+ Trẻ em là mầm non của đất nớc tơng đồng với búp trên cành, mầm non của cây cối Đây

là sự tơng đồng cả hình thức và tính chất, đó là

sự tơi non, đầy sức sống, chan chứa hi vọng

- Mục đích: Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho sự vật, sự việc gợi cảm giác cụ thể, khả năng diễn

đạt phong phú, sing động của tiếng Việt

- Con mèo đợc so sánh với con hổ

- Hai con vật này:

+ Giống nhau về hình thức lông vằn + Khác nhauvề tính cách: mèo hiền đối lập với

hổ dữ

- Chỉ ra sự tơng phản giữa hình thức và tính chất và tác dụng cụ thể của sự vật là con mèo

2 Ghi nhớ (SGK- tr24)

Mô hình hoá cấu tạo của phép so sánh ii Cấu tạo của phép so sánh:

GV: treo bảng phụ đã viết VD

- Gọi HS đọc VD

* GV kẻ bảng (đã chuẩn bị trớc

trên bảng phụ)

- HS đọc

1 Tìm hiểu VD:

Cho các câu sau:

a Thân em nh ớt trên cây Càng tơi ngoài vỏ, càng cay trong lòng

b Trờng Sơn: chí lớn ông cha Cửu Long: lòng mẹ bao la sóng trào

c Đờng vô xứ Nghệ quanh quanh non xanh nớc biếc nh tranh hoạ đồ

d Lòng ta vui nh hội,

Nh cờ bay, gió reo!

- Điền những tập hợp từ chứa

hình ảnh so sánh vào mô hình

phép so sánh?

Vế A (Sự vật

đợc so sánh) Phơng diện so

sánh

Từ so sánh Vế B (Sự vật dùng để so

sánh) Thân em ẩn (số

phận trớ trêu)

nh ớt trên cây

Chí lớn cha

ông;

Lòng mẹ bao la

Thay bằng dấu hai chấm

Trờng Sơn ; Cửu Long (đảo vế B)

Đờng vô xứ Nghệ, non xanh, nớc biếc

nh Tranh hoạ đồ

gió reo

- Em có nhận xét gì về mô hình

- Phơng diện so sánh có thể lộ rõ nhng có thể

Trang 5

- Gọi HS đọc ghi nhớ - HS đọc

ẩn

- Có thể có từ so sánh hoặc không (dấu hai chấm)

- Vế B có thể đợc đảo lên trớc vế A

- Vế A và B có thể có nhiều vế

2 Ghi nhớ:

(SGK - TR25)

- GV nêu yêu cầu của bài tập

- GV gọi mỗi em làm 1 câu

- Các tổ thi trò chơi tiếp sức trong 5 phút

- HS đứng tại chỗ trả lời

Bài 1:

a So sánh đồng loại:

Ngời là Cha, là Bác, là Anh Quả tim lớn lọc trăm ngàn máu nhỏ (Tố Hữu) Bao bà cụ từ tâm nh mẹ

Yêu quý con nh đẻ con ra (Tố Hữu) Đêm nằm vút bụng thở dài Thở ngắn bằng trạch, thở dài bằng lơn (Ca dao)

b So sánh khác loại:

- So sánh vật với ngời: Đoạn năn viết về Dế Choắt

- So sánh cái cụ thể với cái trừu tợng:

Chí ta nh núi Thiên Thai ấy

Đỏ rực chiều hôm, dậy cánh đồng

(Tố Hữu) Đây ta nh cây giữa rừng

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳngr rời (Ca dao)

Bài 2:

- Khoẻ nh voi

- Đen nh cột nhà cháy

- Trắng nh ngó cần

- Cao nh cây sào

4 Củng cố.

- Thế nào là so sánh? Hãy nêu câu tạo của biện pháp so sánh?

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Làm bài tập 3, 4

- Soạn bài: Quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

-***** -Ngày dạy: 12/01/2011

Tiết 79+80 Quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét

trong văn miêu tả

A Mục tiêu bài học.

Giúp học sinh:

* Kiến thức.

- Hiểu đợc vai trò của quan sát tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

* Kỹ năng.

- Hình thành các kĩ năng trên khi nhận diện các đoạn, bài văn miêu tả và khi viết kiểu bài này

- Tích hợp với bài bài học đờng đời đầu tiên, Sông nớc Cà Mau

B Chuẩn bị.

Trang 6

- Giáo viên: + Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Học sinh: + Soạn bài

+ Bảng phụ

C Các bớc lên lớp.

2 Kiểm tra bài cũ: - Để viết đợc bài văn miêu tả hay, ngời viết cần phải có một số năng lực gì?

Trả lời: Quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Em có hiểu các khái niệm này không?

3 Bài mới

* Giới thiệu bài Từ câu hỏi kiểm tra bài cũ, GV dẫn vào bài

* Bài mới.

Vai trò và tác dụng của quan sát, tởng tợng, so

sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

i Quan sát tởmg tợng so sánh và nhận

xét trong văn miêu tả

- Gọi HS đọc đoạn văn

- Ba đoạn văn trên ngời viết tả

gì?

- Điểm nổi bật của đối tợng

miêu tả là gì và đợc thể qua

những từ ngữ hình ảnh nào?

- Để tả đợc nh trên ngời viết

cần có đợc những năng lực gì?

- Tìm những câu văn có sự liên

tởng so sánh trong mỗi đoạn?

- Sự liên tởng và so sánh ấy có

gì đặc sắc?

* GV cho HS đọc bài 3

- Em hãy so sánh với đoạn

nguyên văn ở trên để chỉ ra

đoạn này đã bỏ đi những chữ

gì? Những chữ bị bỏ đi đã làm

ảnh hởng đến đoạn văn miêu tả

này nh thế nào?

- Quan sát, tởng tợng , so sánh

và nhận xét có vai trò tác dụng

gì trong văn miêu tả?

- HS đọc

lời

- HS theo dõi SGK và trả lời

- Hs trao đổi cặp trong 1 phút

- HS rút ra kết luận

- Đọc ghi nhớ

1 Tìm hiểu ví dụ: (SGK - 27 -28)

* Đoạn 1:

-Tả chàng Dế Choắt gầy ốm, đáng thơng

- Thể hiện qua các từ ngữ:, hình ảnh: Gầy gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn ngẩn ngơ ngơ

* Đoạn 2:

- Tả cảnh đẹp thơ mộng và hùng vĩ của sông nớc Cà Mau - Năm Căn

- Các từ ngữ, hình ảnh thể hiện: giăng chi chít

nh mạng nhện, trời xanh, nớc xanh, rừng xanh,rì rào bất tận, mênh mông, ầm ầm nh thác

* Đoạn 3:

- Tả cảnh mùa xuân đẹp, vui, náo nức nh ngày hội

- Các từ ngữ, hình ảnh thể hiện:

Chim ríu rít, cây gạo, táp đèn khổng lồ, ngàn hoa lửa, ngàn búp nõn, nến trong xanh

- Các năng lực cần thiết: quan sát, tởng tợng,

so sánh và nhận xét cần sâu sắc, dồi dào, tinh tế

- Các câu văn có sự liên tởng, tởng tợng so sánh và nhận xét:

+ Nh gã nghiện thuốc phiện + Nh mạng nhện, nh thác, nh ngời ếch, nh dãy trờng thành vô tận

- Nh tháp đèn, nh ngọn lửa, nh nến xanh

- các hình ảnh so sánh, tởng tợng, liên tởng trên nhìn chung đều rất đặc sắc vì nó thể hiện

đúng, rõ hơn, cụ thể hơnvề đối tợng và gây bất ngờ, lí thú cho ngời đọc

* Tất cả những chữ bị bỏ đi đều là những động

từ, tính từ, những so sánh, liên tởng và tởng t-ợng làm cho đoạn văn trở nên chung chung và khô khan

2 Ghi nhớ : (SGK - tr280

* Tiết 2: Hớng dẫn luyện tập Hoạt động 2: ii Luyện tập:

Trang 7

- GV hớng dẫn HS làm bài tập

- Gọi từng em lên trình bày bài

làm của mình trên bảng

- Tổ chức cho học sinh nhận

xét, đánh giá và bổ sung

- Sau khi học sinh làm bài, giáo

viên nhận xét và kết luận

- HS điền

- HS trả lời

HS nêu các hình

ảnh so sánh

1 Bài 1:

a Những chữ cần điền:

+ Gơng bầu dục + Uốn, cong cong + Cổ kính

+ xám xịt + Xanh um

b Tác giả lựa chọn những hình ảnh đặc sắc: Cầu son bắc từ bờ ra đền, tháp giữa hồ

Bài 2: Những hình ảnh tiêunbiểu và đặc sắc:

- Rung rinh, bóng mỡ

- Đầu to, nổi từng tảng

- Răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp,

- Trịnh trọng, khoan thai vút râu và lấy làm hãnh diện lắm

- Râu dài, rất hùng dũng

Bài 4: Tả quang cảnh buổi sáng trên quê hơng

em, em sẽ liên tởng và so sánh:

- Mặt trời ( mâm lửa, mâm vàng, quạ đen, khách lạ )

-Bầu trời (Lồng bàn khổng lồ, nửa quả cầu xanh )

- hàng cây (hàng quân, tờng thành)

- Núi đồi (bát úp, cua kềnh) -Những ngôi nhà (Viên gạch, bao diêm, trạm gác )

- Giáo viên yêu cầu học sinh

vết ra giấy Nếu còn thời gian

cho các em trình bày trớc lớp

- HS viết ra giấy nháp sau đó đọc 5 Tả dòng sông hay hồ nớc quê hơng em bằng một đoạn văn ngắn

4 Củng cố

- Nhắc lại khái niệm về bài văn miêu tả? Muốn có bài văn miêu tả hay, ngời viết cần có những năng lực gì?

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập trong SGK

- Soạn bài: Bức tranh của em gái tôi

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	130,5 KB