giáo án ngữ văn lớp 6 tuần 21

-Nắm được nghệ thuật miêu tả và thuyết minh về cảnh sông nước trong bài văn của tác giả.. Giúp HS -Thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn

Trang 1

Ngày soạn:

Tuần 21

Tiết 77

SÔNG NƯỚC CÀ MAU

Đoàn Giỏi

I Mục tiêu.

Giúp HS

-Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước vùng Cà Mau

-Nắm được nghệ thuật miêu tả và thuyết minh về cảnh sông nước trong bài văn của tác giả

II Chuẩn bị.

-GV: Giáo án, tranh ảnh vùng sông nước Cà Mau

-HS: Soạn bài ở nhà theo hướng dẫn của giáo viên

III Tiến trình lên lớp.

1 Ổn định tổ chức: ktss

2 Kiểm tra bài cũ:

-Kể tóm tắt văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”

-Nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Đất nước ta là một đất nước có nhiều phong cảnh thiên nhiên

đẹp và hùng vĩ cho nên nhiều nhà văn, nhà thơ đã ca ngợi rất nhiều trong các bài văn, bài thơ của mình Tiêu biểu là nhà thơ Đoàn Giỏi qua bài: "Sông nước Cà Mau"

HĐ1 HDHS đọc, hiểu chú

thích

-Yêu cầu học sinh đọc chú

thích *

-Yêu cầu học sinh nêu đôi

nét về tác giả?

-Nêu về tác phẩm?

-Yêu cầu học sinh nêu từ

khó

HĐ2 HDHS đọc

Đọc giọng hăm hở, nhấn

mạnh các tên riêng, càng về

sau đọc nhanh lên, đến tả

chợ giọng vui, linh hoạt

-Đọc trước một đoạn

-Nhận xét –sửa sai

HĐ3 HDHS tìm hiểu văn

bản

-Đọc chú thích *

-Nêu đôi nét về tác giả

-Trích từ chương XVIII truyện "Đất rừng phương Nam"

-Nêu từ khó

-Đọc theo hướng dẫn của giáo viên

-Nhận xét giọng đọc của bạn

I Giới thiệu:

1 Tác giả: Đoàn Giỏi

(1925-1989) quê ở Tiền Giang Ông thường viết về cuộc sống thiên nhiên và con người Nam bộ

2 Tác phẩm: Trích từ

chương XVIII truyện:

"Đất rừng phương Nam"

II Đọc-Hiểu văn bản

1 Đọc:

2 Tìm hiểu văn bản:

a Cảnh sông nước Cà

Trang 2

?Bài văn miêu tả cảnh gì?

?Miêu tả theo trình tự nào?

?Dựa vào trình tự miêu tả,

em hãy tìm bố cục bài văn?

-Nhận xét –sửa sai

?Vị trí quan sát của nhân

vật?

?Ấn tượng chung về vùng

Cà Mau như thế nào?

?Quan sát qua những giác

quan nào?

?Những từ ngữ, hình ảnh

nào làm rõ màu sắc riêng

biệt của vùng đất ấy?

?Em có nhận xét gì về cách

đặt tên các dòng sông ở Cà

Mau?

?Đoạn văn trên có phải

hoàn toàn thuộc loại văn

miêu tả không? Vì sao?

?Vậy đoạn văn xen kẽ

những loại văn gì?

*Phân tích:

Cách đặt tên rất tự nhiên,

hoang dã, con người sống

rất gần với thiên nhiên

nên rất giản dị, chất phác

?*Sông Năm Căn được

miêu tả như thế nào?

-Bài văn tả cảnh sông nước Cà Mau

-Đi từ khái quát đến

cụ thể -Chia làm 3 đoạn

+Đ 1: Từ đầu … đơn điệu Ấn tượng chung về thiên nhiên

Cà Mau

+Đ 2: Tiếp theo … ban mai Nói về kênh rạch ở Cà Mau

+Đ 3 : Đoạn còn lại

Miêu tả chợ Năm Căn

-Xuôi theo kênh rạch theo con thuyền

-Kênh rạch chằng chịt

-Mắt và tai

-Sông ngòi chằng chịt, màu xanh của trời, lá cây, âm thanh rì rào của gió, của rừng, cảm giác lặng lẽ, đơn điệu

- Dựa theo đặc điểm của từng con sông

-Kênh rạch chằng chịt

-Không chỉ tả cảnh

mà còn xen kẽ thuyết minh - giới thiệu về cảnh quan, tập quán, phong tục một vùng đất nước

-Rộng lớn, hùng vĩ

-Màu xanh với 3 mức

độ khác nhau: Xanh lá

mạ, xanh rêu, xanh chai lọ

Mau:

-Trình tự miêu tả: Đi từ khái quát đến cụ thể

-Không gian rộng lớn, kênh rạch, sông ngòi chằng chịt bao trùm trong màu xanh của trời, của nước, rừng cây Được cảm nhận bằng nhiều giác quan: Thị giác, thính giác

-Cách đặt tên dựa vào đặc điểm riêng nổi bật của từng con sông

-Sông Năm Căn được miêu tả: Rộng mênh mông, nước đổ ầm ầm, cá nước bơi hàng đàn, con sông rộng hơn ngàn

Trang 3

?Chợ Năm Căn được miêu

tả như thế nào?

?Cảnh sinh hoạt của chợ

diễn ra như thế nào?

HĐ4 HDHS tổng kết

?Bài đã sử dụng nghệ thuật

nào?

?Nêu ý nghĩa tác phẩm?

-Yêu cầu học sinh đọc ghi

nhớ

HĐ5 HDHS luyện tập

-Nhận xét - sửa sai

* Đọc diễn cảm cả bài

-Chợ họp ngay trên mặt sông

-Trả lời dựa vào đoạn văn

-Lần lượt nêu

-Trao đổi trình bày

-Đọc ghi nhớ SGK

-Thực hiện bài tập

-Nhận xét - bổ sung

thước; Màu xanh của rừng đước

Thiên nhiên vùng sông nước Cà Mau có vẻ đẹp hùng vĩ, rộng lớn, đầy sức sống hoang dã

b Chợ Năm Căn:

-Khung cảnh rộng lớn, hàng hóa phong phú -Chợ họp ngay trên mặt sông

-Sự đa dạng về màu sắc, trang phục

Cuộc sống con người ở chợ Năm Căn tấp nập, trù phú, độc đáo

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

-Miêu tả từ bao quát đến

cụ thể;

-Từ ngữ gợi hình;

-Dùng ngôn ngữ địa phương;

-Miêu tả kết hợp thuyết minh

2 Ý nghĩa: Thể hiện sự

am hiểu, tấm lòng gắn bó của tác giả với thiên nhiên

và con người Cà Mau

µGhi nhớ: sgk/23

IV Luyện tập

1* Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về vùng sông nước Cà Mau

4 Củng cố:

Hệ thống lại nội dung của bài

5 Hướng dẫn:

-Hoàn thành phần luyện tập

-Chuẩn bị bài: “So sánh”

Trang 4

IV Rút kinh nghiệm.

………

Tiết 78

SO SÁNH

I Mục tiêu.

Giúp HS

-Nắm được khái niệm về cấu tạo của phép so sánh

-Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các vật để tạo ra những so sánh đúng tiến đến những so sánh hay

-GV: Giáo án, bảng phụ, mô hình

-Phó từ là gì? Cho ví dụ Phân loại phó từ

-Làm bài tập 1b, 2 sgk/15

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: So sánh là một phép tu từ rất cần thiết trong văn miêu tả So

sánh giúp cho câu văn thêm gợi cảm Để nắm vững hơn về phép tu từ so sánh này…

HĐ1 HDHS tìm hiểu khái

niệm về so sánh

-Yêu cầu học sinh đọc yêu

cầu 1

?Tìm tập hợp từ có chứa

hình ảnh so sánh?

?Trong mỗi phép so sánh

trên sự vật nào được so

sánh với sự vật nào?

?Dựa vào cơ sở nào để có

thể so sánh như vậy? Vì

sao có thể so sánh như

vậy?

?So sánh như vậy để làm

gì?

-Yêu cầu học sinh đọc mục

3

-Đọc yêu cầu

-Tìm tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh

*Phân tích:-Trẻ em

được so sánh với búp trên cành, rừng đước được so sánh với 2 dãy trường thành vô tận

-Vì giữa 2 sự vật có nét tương đồng

-Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

-Đọc yêu cầu

I So sánh là gì?

Xét ví dụ sgk/24

1 Tìm tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh:

a) Trẻ em như búp trên cành b) Rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành

vô tận

2 Các sự vật được so sánh có nét tương đồng với nhau

Trang 5

?Con mèo được so sánh

với con gì?

*Phân tích:?Hai con vật

này có gì giống và khác

nhau ?

?Sự so sánh trong câu này

có gì khác với sự so sánh

trong các câu trên?

nhớ

*Bài tập nhanh: (2’)

?Tìm các sự vật được so

sánh trong câu sau:

Áo chàng đỏ tựa ráng pha

Ngựa chàng sắc trắng như

là tuyết in.

HĐ2 HDHS tìm hiểu cấu

tạo của phép so sánh

cầu

-Yêu cầu học sinh điền

phép so sánh đã tìm được ở

bài tập 1 vào mô hình

?Như vậy mô hình của

phép so sánh như thế nào?

?Nêu thêm các từ so sánh

mà em biết?

* Lấy 1 vài ví dụ có sử

dụng phép so sánh.

cầu 3

?Cấu tạo phép so sánh có

gì đặc biệt?

-Con mèo được so sánh với con hổ

-Giống nhau về hình thức

-Khác nhau về tính chất : Mèo hiền, hổ dữ

-Chỉ ra sự tương phản của 2 con vật

-Áo so sánh với ráng pha, ngựa so sánh với tuyết

-Đọc yêu cầu

-Điền vào mô hình

-Trả lời theo SGK

-Từ so sánh: Như, như là, bằng, tựa như, hơn

Lấy Vd

-Đọc yêu cầu 3

-Vắng mặt từ so sánh

và phương diện so sánh

3 Các sự vật được so sánh có nét tương đồng về hình dáng nhưng khác nhau về tính chất

µGhi nhớ1: sgk/24

II Cấu tạo của phép so sánh:

1 Điền vào mô hình:

SS

Từ SS

Vế B

-Trẻ em

-Rừng đước

dựng

ngất

như như

búp trên cành hai tận

2 Tìm thêm từ so sánh: Như, như là, tựa như, bằng, hơn, giống như, bao nhiêu bấy nhiêu, …

3 Cấu tạo so sánh có gì đặc biệt:

a) Vắng mặt từ so sánh, phương diện so sánh

b) Từ so sánh và vế B đảo lên phía trước

µGhi nhớ2: sgk/24

Trang 6

nhớ

HĐ3 HDHS làm bài tập

-Yêu cầu học sinh đọc bài

tập

-Yêu cầu học sinh thảo

luận nhóm

-Yêu cầu đại diện nhóm

lên trình bày kết quả

-Yêu cầu học sinh lên bảng

làm

-Đọc cho học sinh ghi vào

vở bài tập

-HDHS chữa lỗi

-Chấm điểm cho học sinh

- Nhận xét

-Đọc bài tập

-Thảo luận nhóm

-Đại diện nhóm lên trình bày kết quả

-Học sinh lên bảng làm

-Nhận xét- bổ sung -Ghi vào vở bài tập

-Đổi tập chữa lỗi cho nhau

III Luyện tập:

Bài 1: Với mẫu so sánh tìm thêm ví dụ

a) So sánh đồng loại:

* Người với người:

-Thầy thuốc như mẹ hiền

* Vật với vật:

-Sông ngòi chi chít như mạng nhện

b) So sánh khác loại:

* Vật với người:

-Cá nước bơi hàng đàn đen trũi như người bơi ếch giữa những đầu sóng trắng

* Cái cụ thể với cái trừu tượng:

- Công cha như núi ngất trời Bài 2: Tìm thêm vế b để tạo thành phép so sánh

-Khỏe như voi

-Đen như than

-Trắng như tuyết

-Cao như núi

Bài 4: * Chính tả (Nghe viết) bài: "Sông nước Cà Mau" từ dòng sông Năm Căn… Ban mai

4 Củng cố:

-Chuẩn bị bài: “Quan sát, sát, tưởng tượng … miêu tả”

………

…………

Trang 7

Tiết 79-80

QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT

TRONG VĂN MIÊU TẢ

I Mục tiêu.

Giúp HS

-Thấy được vai trò và tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

-Bước đầu hình thành cho học sinh kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

-Nhận diện và vận dụng những thao tác cơ bản trên trong đọc và viết bài văn miêu tả

-GV: Giáo án, bài mẫu

-Thế nào là văn miêu tả?

-Kiểm tra bài tập, bài soạn

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Muốn làm một bài văn tả cảnh hay thì trước hết phải biết quan

sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

HĐ1 HDHS tìm hiểu về quan

sát, tưởng tượng, so sánh và

nhận xét trong văn miêu tả

-Giới thiệu các thao tác khi

miêu tả

-Yêu cầu học sinh đọc 3 đoạn

văn miêu tả

-Yêu cầu đọc mục 2 trả lời câu

hỏi

Vấn đáp:?Đoạn 1 tả cái gì?

?Đặc điểm miêu tả là gì? Và

được thể hiện qua những từ

ngữ, hình ảnh nào?

?Đoạn 2 tả cảnh gì?

?Đặc điểm nào thể hiện?

-Đọc 3 đoạn văn

-Trả lời câu hỏi

-Tả chàng dế Choắt xấu

xí

-Gầy gò, dài lêu nghêu,

bè bè

-Tả cảnh hùng vĩ của sông nước Cà Mau

-Sông ngòi chi chít như mạng nhện

I Quan sát, tưởng tượng,

so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:

1 Đọc các đoạn văn:

2 Trả lời câu hỏi:

a) -Đoạn 1 văn tả chàng dế Choắt gầy yếu, đáng thương Đặc điểm: Gầy gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn ngẩn ngơ ngơ…

-Đoạn 2 tả cảnh đẹp thơ mộng và hùng vĩ của sông nước Cà Mau

Đặc điểm: Chi chít như mạng nhện, trời xanh, rừng xanh, nước xanh, rì rào bất tận, mênh mông, ầm ầm như

Trang 8

?Đoạn 3 tả cảnh gì?

?Đặc điểm nào thể hiện?

?Để viết được bài văn tả cảnh

người viết cần phải có năng lực

gì?

?Hãy tìm những câu văn có sự

liên tưởng và so sánh trong mỗi

đoạn văn?

HĐ2 Tìm hiểu đoạn văn

-Yêu cầu học sinh đọc đoạn

văn đã bị lược bỏ và đoạn

nguyên bản và so sánh

?Chỉ ra đoạn văn bị lược bỏ

những chữ gì?

?Những chữ bị lược bỏ là

những hình ảnh gì?

?Những chỗ lược bỏ đi ảnh

hưởng như thế nào đến đoạn

văn?

* Nhận xét vai trò của quan

sát, tưởng tượng, so sánh và

nhận xét trong văn miêu tả?

-Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ

HĐ3 HDHS làm bài tập

Chia nhóm thảo luận cặp 3p

-Yêu cầu học sinh đọc bài tập

1

-Thực hiện yêu cầu bài tập 1

-Tả cảnh đẹp mùa xuân

-Đặc điem: Chim ríu rít, cây gạo …

-Phải biết quan sát, tưởng tượng, so sánh va nhận xét trong văn miêu tả

-Tìm câu văn có sự liên tưởng và so sánh trong các đoạn văn

-Đọc thầm đoạn văn và tìm những câu có chứa hình ảnh so sánh

-Ầm ầm, như thác, như người bơi ếch, như 2 dãy trường thành

-So sánh

-Khô khan, không hay

Nhận xét

-Đọc bài tập 1

Thảo luận nhóm*

-Điền từ thích hợp

- Nhận xét - bổ sung

thác…

-Đoạn 3 tả cảnh đẹp mùa xuân

Đặc điểm: Chim ríu rít, cây gạo, tháp đèn khổng lồ, ngàn hoa lửa, ngàn búp nõn…

b) Để tả được như trên người viết phải có năng lực:

So sánh, tưởng tượng, quan sát và nhận xét trong văn miêu tả

c) Đoạn 1: Như gã nghiện thuốc phiện, như người cởi trần mặc áo ghi lê…

Đoạn 2: Như mạng nhện, như thác, như người bơi ếch, như dãy trường thành vô tận Đoạn 3: Như tháp đèn, như ngọn lửa, như nến xanh

3 Đọc đoạn văn đã bị lược

bỏ một số chữ:

-Những chỗ bị lược bỏ đi là những hình ảnh so sánh -Nếu lược bỏ đi hết những hình ảnh so sánh đó thì đoạn văn trở nên chung chung, khô khan

µGhi nhớ: sgk/28

II Luyện tập

Bài 1: Điền từ thích hợp: -Chiếc gương bầu dục

-Cong cong

-Lấp ló

-Xám xịt

-Xanh um

Trang 9

-Yêu cầu học sinh đọc bài tập 2

?Đoạn văn tả cái gì?

?Tìm từ ngữ đặc sắc miêu tả dế

Mèn?

-Yêu cầu học sinh đọc bài tập 3

-HDHS làm

-Yêu cầu làm ra giấy

-Tả dế Mèn

-Làm ra giấy

-Nhận xét

Bài 2: Từ ngữ đặc sắc tả dế Mèn:

-Rung rinh màu nâu bóng mỡ

-Đầu to, nổi từng tảng

-Răng đen nhánh

-Râu dài

-Trịnh trọng, khoan thai vuốt râu

Bài 3: Em hãy quan sát và ghi ra giấy đặc điểm ngôi nhà hoặc căn phòng em ở và ngôi nhà đó có đặc điểm nào nổi bật

4 Củng cố:

-Chuẩn bị bài: “Bức tranh của em gái tôi”

………

TT ký duyệt:

Phạm Khưu Việt Trinh

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	120 KB