Van 9 - Tuan 4, 5, 6

- Thấy rõ thân phận nhỏ nhoi, bi thảm của ngời phụ nữ dới chế độ phong kiến.- Tìm hiểu những thành công nghệ thuật của tác phẩm: nghệ thuật dựng truyện, nghệ thuật XD nhân vật, sự sáng t

- Thấy rõ thân phận nhỏ nhoi, bi thảm của ngời phụ nữ dới chế độ phong kiến.

- Tìm hiểu những thành công nghệ thuật của tác phẩm: nghệ thuật dựng truyện, nghệ thuật XD nhân vật, sự sáng tạo trong việc kết hợp những yếu tố kỳ ảo với những tình tiết có thực tạo nên

vẻ đẹp riêng của loại truyện truyền kỳ

b tổ chức các hoạt động dạy học

1 ổn định lớp

2 Bài cũ: ? Trong mục 2 VB “ Tuyên bố về sự sống còn ” đã nêu lên lí do gì mà trẻ em

cần phải có quyền đợc sống, quyền đợc phát triển?

Gợi ý trả lời:

- Trẻ em đều trong trắng, dễ bị tổn thơng và còn phụ thuộc – Trẻ em luôn ham hiểu biết, ham hoạt động và có nhiều ớc mơ – Sự trởng thành và tơng lai của trẻ em tuỳ thuộc sự hoà hợp và tơng trợ của XH, của GD

2 Tác phẩm

“ Chuyện Ngời con gái Nam Xơng” là truyện thứ 16 trong Truyền kỳ mạn lục Truyện đã phối hợp đợc sự hài hoà giữa chất liệu hiện thực với những nét đặc trng của thể loại truyền kỳ

II đọc , giải từ khó, tìm cấu trúc văn bản

Em hiểu nh thế nào về nhan đề “

Truyền kỳ mạn lục”?

? Xác định thể loại của văn bản? Vì

sao em lại xác định nh vậy?

? Em hãy tìm hiểu bố cục của văn

bản và nêu nội dung của từng phần

- Thể loại: Truyền kỳ, vì đây là loại văn xuôi tự sự,

có nguồn gốc từ văn học Trung Quốc Truyện truyền

kỳ thờng mô phỏng những cốt truyện dân gian

* Bố cục : 3 phần

+ Phần 1: Từ đầu đến "lo liệu nh đối với cha

mẹ mìn" (Hạnh phúc của Vũ Nơng)

+ Phần 2 Tiếp đến "những việc trót đã qua rồi" (

Nỗi oan khuất và cái chết bi thảm của Vũ Nơng)

+ Phần 3 Còn lại (Cuộc gặp gỡ giữa Phan Lang và

Vũ Nơng Vũ Nơng đợc giải oan.)

III tìm hiểu nội dung văn bản

? Vũ Nơng ban đầu đợc tác giả giới

Cảm thông sâu sắc với nỗi khổ mà ngời chồng ra đi

sẽ phải chịu đựng (việc quân khó liệu lẩn lút, quân triều gian lao)

- Thể hiện nổi nhớ nhung khắc khoải của mình (tiện thiếp băn khoăn, mẹ hiền lo lắng sợ không có cánh hồng bay bổng)

- Thổn thức nh nhuộm màu quan san

Thuỷ chung, yêu chồng tha thiết nên nỗi buồn cứ dài theo năm tháng

- Là con dâu thảo, nàng tận tình thay chồng chăm sóc thuốc thang cho mẹ

Là ngời mẹ hiền, nàng một mình nuôi con nhỏ

- Dùng hình ảnh ớc lệ, mợn hình ảnh của tự nhiên

để nói về s trôi chảy của thời gian

=> Hạnh phúc đó do chính bản thân Vũ Nơng tạo ra

2 Nỗi oan của Vũ N ơng.

Vũ Nơng phải chịu nỗi oan nào? Vì

Sao nàng lại phải chịu oan?

? Khi bị chồng nghi oan, Vũ Nơng

? Theo em, cái chết của Vũ Nơng do

những nguyên nhân nào tạo ra?

? Qua đó, em có cảm nhận gì về

ng-ời phụ nữ trong XH phong kiến xa?

GV: Cái chết của Vũ chính là lời tố

cáo XH phong kiến đồng thời bày tỏ

lòng thơng tiếc của tác giả đối với

ngời phụ nữ Chỉ vì lời nói ngây

htow của đứa trẻ, vì sự hồ của ngời

chồng ghen tuông mà phải kết liễu

cuộc đời mình.

? Phần kết của đoạn trích có điều gì

làm em bất ngờ?

? Em hãy tìm những yếu tố kì ảo

- Nỗi oan về hạnh phúc vợ chồng, vì Trơng Sinh là một ngời chồng có tính đa nghi, con nhà hào phú nhng không có học

- Lời thoại 1: Khóc, phân trần, cầu Trơng Sinh

đừng nên nghi oan cho mình

- Lời thoại 2: Nói lên nỗi đau đớn, thất vọng khi không hiểu sao mình bị đối xử bất công “ mắng nhiếc, bị đuổi đi”

- Lời thoại 3: Thất vọng đến nỗi tột cùng Cuộc hôn nhân không hàn gắn nổi Vũ mợn dòng nớc quê h-

ơng giãi bày tấm lòng trong trắng của mình

* Trơng Sinh:

- La um lên cho hạ giận

- Không tin vợ, không nói rõ chuyện do ai nói

- Mắng nhiếc đuổi đi

- Nguyên nhân gián tiếp : Sự bất bình đẳng giữa

ng-ời vợ và ngng-ời chồng, giữa nam – nữ trong XH phong kiến

Do những cuộc chiến tranh phi nghĩa

=> Số phận của ngời phụ nữ: Mỏng manh, bi thảm, không đợc bênh vực che chở mà còn bị đối xử một cách bất công, phi lí.

3 Vũ Nơng đợc giải oan và gặp Phan Lang

- Vũ không chết mà đợc ngời động Linh Phi cứu và cho nàng sống ở thuỷ cung, sau đó nàng gặp ngời cùng làng là Phan Lang, để từ đó có dịp đa tin cho chồng con, rồi ghé về trần gian trên chiếc kiệu hoa

- Các yếu tố kì ảo:

+ Phan Lang nằm mộng thả rùa

+ Phan Lang lạc vào động rủa của Linh Phi đợc

trong đoạn cuối truyện?

? Những yếu tố kì ảo có ý nghĩa nh

thế nào trong việc thể hiện t tởng

chủ đề của tác phẩm?

đãi tiệc và gặp Vũ Nơng + Vũ Nơng đợc sứ giả của Linh Phi rớc về dơng thế

+ Vũ Nơng hiện về sau khi Trơng Sinh lập đàn tràng giải oan ở bến Hoàng Giang lung ling huyền

ảo

- ý nghĩa của yếu tố kì ảo: + Hoàn chỉnh thêm nét đẹp của Vũ Nơng + Tạo kết thúc có hậu, thể hiện ớc mơ ngàn đời của nhân dân về sự công bằng Ngời tốt đợc trả xứng đáng, cái thiện bao giờ cũng thắng IV tổng kết Em hãy nêu khái quát về giá trị nghệ thuật của truyện? Em hãy tóm tắt nội dung của đoạn trích? 1 Nghệ thuật: - Kết cấu độc đáo, sáng tạo Nghệ thuật XD tình huống truyện đặc sắc; lối kể kết hợp với biểu cảm và các yếu tố kì ảo làm cho câu chuyện lôi cuốn, hấp dẫn; cách thể hiện diễn biến tâm lí nhân vật tự nhiên, phù hợp 2 Nội dung. - Truyện thể hiện nỗi cảm thơng đối với số phận oan nghiệt của ngời phụ nữ Việt Nam dới chế độ phong kiến đồng thời khẳng định vẻ đẹp truyền thống của họ * GV: Củng cố nội dung bài học * Dặn dò: HS chuẩn bị cho Tiết 18: Xng hô trong hội thoại * Rút kinh nghiệm giờ dạy: ……… ………

……… ………

……… ………

………

&&&&&&&&&&

Ngày soạn: / /2010

Ngày dạy: / / 2010

a muc tiêu cần đạt

Giúp HS:

- Hiểu đợc sự phong phú và đa dạng các từ ngữ xng hô trong tiếng Việt

- Hiểu rõ mqh chặt chẽ giữa việc sự dụng từ ngữ xng hô với tình huống giao tiếp

- ý thức sâu sắc tầm quan trọng của việc sự dụng thích hợp từ ngữ xng hô và biết cách sự dụng tốt những phơng tiện này

b tổ chức các hoạt động dạy học

1 ổn định tổ chức

2 Bài cũ:

* Một khách mua hàng hỏi ngời bán:

- Hàng có tốt không anh?

Chủ: - Mốt mới đấy, mua đi! Dùng rồi sẽ biết

? Cách trả lời của ngời bàn hàng có vi phạm phơng châm hội thoại nào không?Vì sao?

Gợi ý trả lời:

Vi phạm phơng châm cách thức Đây là cách nói nửa vời mục đích là để bán hàng

3 Bài mới

hoạt động của gv và hs nội dung cần đạt

? Trong tiếng Việt, có những từ ngữ nào

thờng dùng xng hô ở ngôi thứ nhất?

? Nhận xét hệ thống từ ngữ dùng đẻ xng

hô đó?

? Với sự đa dạng và phong phú nh vậy,

yêu cầu đối với chúng ta trong khi giao

tiếp thoại”

GV yêu cầu HS đọc bài tập ở SGK, trao

đổi theo câu hỏi

HS thảo luận, trả lời

tôi, tao , tớ, mình, ta, ông, em, bác, anh, cậu

- Hệ thống từ ngữ xng hô hết sức đa dạng, phong phú

-> Nh vậy, khi giao tiếp phải dựa vào ngữ cảnh để lựa chon từ xng hô cho thích hợp nhằm tạo nên những sắc thái biểu cảm trong sự dụng

2 Sự dụng từ ngữ xng hô trong hội thoại.

* Bài tập ( SGK tr 38)

Từ xng hô:

a) em anh– (Dế Choắt nói với dế Mèn);

ta chú mày– (Dế Mèn nói với Dế Choắt)

b) tôi anh– (Dế Choắt – Dế Mèn Và Dế Mèn – Dế Choắt)

- Sự thay đổi cách xng hô:

*) Đoạn 1 : Cách xng hô bất bình đẳng của kẻ ở

thế yếu, cảm thấy thấp hèn cần nhờ vả ngời khác – kẻ ở thế mạnh kiêu căng, hách dịch

*) Đoạn 2 Cách xng nhô đã thay đổi Sự bình

đẳng, không ai tháy mình thấp hơn hay cao hơn

- Giải thích: Vì tình huống giao tiếp thay đổi

- Chúng tôi tôi– : Tăng tính khách quan cho luận điểm khoa học trong văn bản

- Thể hiện sự khiêm tốn của tác giả

- Nhng khi cần bộc lộ ý kiến cá nhân thì dùng tôi thích hợp hơn.

Bài tập 3:

- Đứa bé gọi mẹ: theo cách gọi thông thờng

- Với sứ giả: Ta - ông: Thánh Gióng là đứa trẻ khác thờng.

Bài tập 4:

- Vị tớng gọi thầy xng con

- Thầy giáo gọi vị tớng là ngài thì ông vẫn không hề thay đổi cách xng hô.

- Cách xng hô này thể hiện thái độ kính cẩn và lòng biết ơn của vị tớng đối với thầy giáo của mình Đây là bài học sâu sắc về tinh thần "tôn s trọng đạo”

Bài tập 5,6: HS làm ở nhà.

* GV: Củng cố nội dung bài học

* Dặn dò: HS chuẩn bị cho Tiết 19: Cách dẫn trực tiếp …

* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ……… ………

……… ………

……… ………

……… ………

&&&&&&&&&&

Ngày soạn: / /2010

Ngày dạy: / / 2010

tiết 19

Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp a muc tiêu cần đạt Giúp HS: - Nắm đợc thế nào là cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp Nhận biết lời dẫn, ý dẫn - Rèn luyện kĩ năng nhận biết, sự dụng cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp b tổ chức các hoạt động dạy học 1 ổn định lớp 2 Kiểm tra bài cũ: a) Tìm những từ chỉ ngời nói, những từ chỉ ngời nghe, những từ chỉ ngời đợc nói tới trong Tiếng Việt? b Lấy VD minh hoạ cho từ “ông” khi sử dụng để chỉ ngời nói, ngời nghe và ngời đợc nói đến? * Gợi ý trả lời: a) Những từ ngời nói xng: tôi, ta, tao, tớ, mình, anh, ông, bà, chú, bác, cô gì, cậu, mợ

- Những từ chỉ ngời nghe: anh, em, mày, cạu, bác, cô, gì,

- Những từ gọi ngời đợc nói đến: nó, hắn, lão ta, bà ta

b) Từ “ ông” ngời nói xng VD: Cháu lại đây với ông

Từ “ ông “ gọi ngời nghe: VD: Chào ông, cháu về

Từ “ông “ gọi ngời đợc nói tới VD: ông ấy dạo này không đợc khoẻ

3 Bài mới

Hoạt động của GV và HS

GV: Hơng dân HS phân tích ví dụ

bên hoặc trong SGK

? Phần trong dấu ngoặc kép là lời nói

hay ý nghĩ? Vì sao em xác định nh vậy?

Nội dung cần đạt

1 Cách dẫn trực tiếp

Xét VD 1 : Bây giờ mẹ mới vui lòng nói: “Chỗ này là chỗ con ta ở đợc đây.” (Mẹ hiền dạy con)

Xét VD 2: Bây giờ mẹ mới nghĩ rằng: “Chỗ này là chỗ con ta ở đợc”

- ở VD 1 là lời nói, vì có từ “nói” đứng trớc dấu

hai chấm

- ở VD 2 là ý nghĩ ,“ ” vì có từ nghĩ đứng trớc

? Em hãy cho biết, phần lời dẫn và phần

trích dẫn có quan hệ nh thế nào với

nhau?

H: Cách trích dẫn đó gọi là gì?

? Em hãy cho biết cách dẫn này có gì

giống và khác với cách dẫn trực tiếp?

? Tại sao trong trờng hợp này, ngời dẫn

không sự dụng dấu hai chấm và dấu

GV cho HS chuyển các trờng hợp sau:

a Hôm qua, nó quả quyết nói với tôi

rằng: “Ngày mai, tôi sẽ đến nhà anh

chơi”

b Khi phê phán một trào lu văn

học,nhà nghiên cứu Đặng Thái Mai nói:

“Giết ai, cái thứ văn chơng ấy”

? Từ bài bài tập đó , em hãy rút ra kinh

nghiệm về cách chuyển từ trực tiếp sang

gián tiếp?

dấu hai chấm

= Phần lời dẫn và phần đợc trích dẫn ngăn cách nhau bởi dấu hai chấm Phần đợc dẫn nằm trong dấu ngoặc kép, còn phần lời dẫn ở phía trớc dấu hai chấm

=> Cách trích dẫn trực tiếp: Là trích nguyên

văn câu nói, ý kiến, suy nghĩ của ngời khác, trích dẫn nguyên văn câu tục ngữ, ca dao, dân ca

Lời trích dẫn thờng để sau dấu hai chấm và

đạt trong dấu ngoặc kép Phải ghi rõ xuất xứ lời dẫn(Lời của ai? Câu thơ trong bài nào? của tác giả nào?)

2 Trích dẫn gián tiếp

*Xét VD1: Bây giờ bà mẹ mới vui lòng bảo rằng đây là chỗ con bà ở đợc

* Xét VD2: Độc lập tự do là quý

- Giống : Nội dung không thay đổi

- Khác: Không sự dụng dấu hai chấm và dấu

*) ý nghĩa của trích dẫn:

Là để chứng tỏ” nói có sách, mách có chứng Trích dẫn làm cho ngôn ngữ đợc đậm đà, cụ thể, thể hiện tầm hiểu biết sâu rộng

3 Chuyển lời dẫn trực tiếp sang lời dẫn gián tiếp

*) HS thảo luận nhóm để chuyển đổi

a Hôm qua, nó quả quyết vối tôi rằng, hôm

nay nó đến nhà tôi chơi

b Khi phê phán trào lu văn học, nhà nghiên

cứu Đặng Thái Mai cho rằng cái thứ văn chơng

ấy giết đợc ai

= Cách chuyển: Bỏ dấu hai chấm và dấu ngoặc

kép, chuyển chủ ngữ ở lời dẫn trực tếp sang một ngôi thích hợp( thờng là ngôi thứ 3) thay đổi các

từ định vị thời gian cho phù hợp Cấu trúc ngữ pháp có thể thay đổi

4 luyện tập

Bài tập 1: Cách dẫn ở câu a và b đều là dẫn trực tiếp Câu a: "A! Lão già…" là ý nghí mà nhân

vật gán cho con chó Câu b: "Cái vờn là " là ý nghĩ của nhân vật … (lão tự bảo rằng)

Bài tập 2:

a -Trong báo cáo chính trị năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ: “Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng”

- Năm 1951, trong báo cáo chính trị, Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy tiêu biểu cho một dân tộc anh hùng

Bài tập 3: HS làm ở nhà

* GV: Củng cố nội dung bài học * Dặn dò: HS chuẩn bị bài: Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự * Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………… ……… ………

……….……… ………

……….……… ………

……….………

&&&&&&&&&&

Ngày soạn: / /2010

Ngày dạy: / / 2010

tiết 20 : Luyện tập : Tóm tắt văn bản tự sự

a mục tiêu cần đạt

Giúp HS:

- Ôn lại mục đích và cách thức tóm tắt văn bản tự sự

- Rèn luyện kĩ năng tóm tắt văn bản tự sự

b tổ chức các hoạt động dạy học

1.ổn định lớp

2 Bài cũ:

3 Bài mới

Hoạt động của gv và hs

? Em hiểu nh thế nào về tác phẩm tự sự?

Tóm tắt văn bản tự sự là gì?

Em hiểu nh thế nào về sự cần thiết phải

tóm tắt văn bản tự sự?

nội dung cần đạt

1 Tìm hiểu về tác phẩm tự sự

- Tác phẩm tự sự là những tác phẩm phản ánh hiện thực đời sống bằng cách kể lại các sự việc, tái hiện bức tranh về đời sống qua các sự kiện, biến cố, xung đột xảy ra trong cuộc sống của con ngời, miêu tả hành động, chân dung, tính cách của nhân vật

2 Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự

- Là ghi lại một cách ngắn gọn, trung thực, chính xác và hoàn chỉnh những nội dung gồm ( nhân vật, sự việc, chi tiết tiêu biểu của tác phẩm đó để cho ngời đọc, ngời nghe nắm đợc nội dung chính

và hình dung đợc toàn bộ câu chuyện

*) Sự cần thiết phải tóm tắt văn bản tự sự:

- Việc tóm tắt văn bản tự sự, giúp ngời đọc,

ng-ời nghe dễ nắm bắt nội dung chính của một văn bản Làm nổi bật đợc các sự vật, nhân vật chính Văn bản tóm tắt ngắn gọn, dễ nhớ

3 Yêu cầu của tóm tắt văn bản

? Yêu cầu của một văn bản tóm tắt là

gì?

? Muốn tóm tắt một văn bản tốt, chúng

ta cần phải tiến hành nh thế nào?

GV yêu cầu HS quan sất bài tập 1

HS thảo luận trả lời theo yêu cầu của

SGK

HS: Tóm tắt theo yêu cầu trong SGK

GV: Tham khảo trong SGV trang 60

- Thứ ba: Đảm bảo tính hoàn chỉnh ( Mở đầu,

- Xác định nội dung cần tóm tắt: lựa chọn các nhân vật chính, các sự việc và chi tiết tiêu biểu

- Sắp xếp nội dung theo một trình tự hợp lí

4 Thực hành tóm tắt văn bản tự sự Bài tập 1 SGK, ttr 58.

- 7 sự việc: khá đầy đủ của cốt truyện

- Thiếu một sự việc quan trọngSau khi vợ trẫm mình, một đêm Trơng Sinh ngồi bên đèn cùng con trai, đứa con chỉ chiếc bóng trên tờng và nói đó chính là ngời hay tới với mẹ ban đêm (Chính sự việc này làm cho Trơng Sinh

Ngày tháng năm 2010 … …

Duyệt của tổ chuyên môn Ngày tháng năm 2010 Duyệt của tổ BGH … …

tuần 5

Ngày soạn: / /2010

2 Bài cũ: Chuyển các lời dẫn trực tiếp trong các trờng hợp sau thành lời dẫn gián tiếp:

a Nhân vật ông giáo trong truyện : "Lão Hạc" thầm hứa sẽ nói với con trai ông lão rằng: Đây“

là cái vờn ông cụ thân sinh ra anh, đã cố để lại cho anh trọn vẹn, cụ thà chết chứ không chịu bán đi một sào”.

b Chiều hôm qua, Hoàng tâm sự với tôi: “ Hôm nay mình cố chạy cho đủ tiền mà gửi cho

con ”

c Nam hứa với tôi nh đinh đóng cột: “Tối mai, tôi sẽ gặp các bạn ở Bến Nhà Rồng ”

3 Bài mới

Hoạt động của gv và hs

GV nêu yêu cầu của bài tập

HS thảo luận trả lời

- Ngày nay ta không dùng từ kinh tế theo nghĩa

nh vậy mà theo nghĩa: Toàn bộ hoạt động của con ngời trong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối và sự dụng của cải, vật chất làm ra

* Kết luận: Nghĩa của từ không phải bất biến

Nó có thể thay đổi thao thời gian Có những từ nghĩa cũ bị biến mất nhng nghĩa mới lại hình thành

Bài 2

- Xuân (1): Mùa chuyển tiếp từ đông sang hạ,

thời tiết ấm dần lên thờng coi là mở đầu cho một năm (nghĩa gốc)

- Xuân (2): Thuộc về tuổi tác (nghĩa chuyển)

- Tay (1): Bộ phận phía trên của cơ thể, từ vai

đến các ngón dùng để cầm nắm (nghĩa gốc)

- Tay (2): Ngời chuyên hoạt động hay giỏi về

một môn, một nghề nào đó (nghĩa chuyển)

*) Kết luận: Một từ ngữ có thể phát triển nhiều

nghĩa trên cơ sở nghĩa gốc

- Do trong quá trình phát triển của XH, nhiều

triển nghĩa của các trờng hợp trên?

? Tại sao từ vựng lại có sự phát triển nh

vậy?

? Sự phát triển từ vựng diễn ra theo những

con đờng nào?

Từ vựng phát triển dựa vào những phơng

thức nào?

sự vật, hiện tợng mới nảy sinh Do vậy, ngôn ngữ cũng cần có từ ngữ mới để biểu thị sự vật, hiện tợng đó

- Sự phát triển của từ vựng diễn ra theo hai con

đờng:

+ Thứ nhất: tạo thêm nghĩa cho từ có sẵn để

biểu thị sự vật, hiện tợng mới

+ Thứ hai: Phát triển số lợng từ ngữ bằng

cách sáng tạo hoặc vay mợn

=> Từ ngữ phát dựa vào hai phơng thức chuyển nghĩa: ẩn dụ và hoán dụ

Luyện tập

Bài 1:

a Từ "chân" đợc dùng với nghĩa gốc.

b Từ "chân" đợc dùng với nghĩa chuyển theo phơng thức hoán dụ

c Từ "chân" đợc dùng với nghĩa chuyển theo phơng thức ẩn dụ

d Từ “chân” đợc dùng với nghĩa chuyển theo phơng thức ẩn dụ

Bài 2:

- Từ "trà" đợc dùng với nghĩa chuyển, sản phẩm từ thực vật, đợc chế biến thành dạng khô, dùng để pha nớc uống

Bài 3

Đồng hồ điện, đồng hồ nớc, đồng hồ xăng Từ đồng hồ đợc dùng theo phơng thức nghĩa chuyển

(chuyển ẩn dụ), chỉ những khí cụ dùng để đo có bè ngoài giống đồng hồ.

Bài 4-5: HS làm ở nhà

* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ……….………

……… ………

……… ………

………

&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&& Ngày soạn: / /2010

Ngày dạy: / / 2010

Tiết 22: Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

A muc tiêu cần đạt

Giúp HS:

- Hiểu đợc cuộc sống xa hoa vô độ của vua chúa, sự nhũng nhiễu của quan lại dới thời Lê - Trịnh và thái độ phê phán của tác giả

- Bớc đầu nhận biết đặc trng cơ bản của thể loại tuỳ bút thời xa và đánh giá đợc giá trị nghệ thuật của những dòng ghi chép đầy tính hiện thực

b tổ chức các hoạt động dạy và học

1 ổn định lớp

2 Bài cũ:

? Chỉ rõ yếu tố dân gian và yếu tố lịch sự trong văn bản “ Chuyện ngời con gái Nam

Ông sống vào buổi đất nớc rối ren nên muốn ẩn

c, nhng đến thời Minh Mạng nhà Nguyễn, ông

đ-ợc mời ra làm quan Tuy vậy, ông cũng nhiều lần

từ quan Ông đã để lại nhiều công trình biên soạn, khảo cứu viết bằng chữ Hán có giá trị đủ mọi lĩnh vực: văn học, triết học, lịch sự, địa lí

2 Tác phẩm:

Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh gồm 88 mẫu chuyện nhỏ, viết theo thể tuỳ bút, bàn về thứ lễ nghi, phong tục tập quán, ghi chép những việc xảy ra

trong XH bây giờ; viết về một số nhân vật, di tích lịch sự, khảo cứu về địa d Tác phẩm đợc thể hiện một cách giản dị, sinh động và hấp dẫn Vì thế nó không những có giá trị văn chơng mà còn cung cấp nhiều t liệu quý về sử học, địa lí, xã hội học

II đọc, giải từ khó , tìm cấu trúc văn bản

? Em hiểu nh thế nào về “Vũ trung tuỳ

*) Bố cục: 2 đoạn

+ Đoạn 1: từ đầu đến triệu bất tờng: Thói ăn

chơi xa xỉ, vô độ của chúa Trịnh và các quan lại + Đoan 2: còn lại : Sự tham lam, nhũng nhiễu của quan lại trong phủ chúa

IIi tìm hiểu nội dung văn bản

? Theo dõi đoạn 1, em hãy cho biết,

những chuyện cũ xảy ra trong quá khứ

đợc tác giả ghi lại nh thế nào?

? Thói ăn chơi nh vậy của vua chúa đã

Điều bất công vô lí nhất ở đây là gì?

? Thái độ của chúng đã đẩy nhân dân

rơi vào một cuộc sống nh thế nào?

- Thói ăn chơi xa xỉ, vô độ, tốn kém, xô bồ, thiếu văn hoá của chúa Trịnh và các quan lại hầu cận trong phủ chúa

- Dùng quyền lực cỡng đoạt Lợi dụng công sức của ngời khác

=> Đó là cách hởng thụ chiếm đoạt

Lo chơi, không lo việc nớc, ăn chơi bằng quyền lực, thiếu văn hoá

2 Sự tham lam, nhũng nhiễu của quan lại

- Bọn quan lại hầu cận trong phủ chúa rất đợc sùng aí, do chúng đắc lực giúp chúa bày các trò

- Tên hoạn quan vừa vơ đầy túi lại vừa đợc tiếng mẫn cán trong việc nhà chúa

- Nhân dân sống bất an, khi thì phải bỏ của ra kêu oan, khi thì tự mình đập núi non bộ, chặt cây cảnh để tránh tai vạ

- Tác giả kể câu chuyện từng xảy ra ở gia đình mình Đó là bà mẹ nhà văn sai chặt cây lê, cây lựu để tránh tai vạ

* MĐ: Làm cho cách viết thêm sinh động Sức

tố cáo vì thế cũng thêm mạnh và kín đáo

3 Ghi nhớ:

Sử dụng thể loại tuỳ bút với cách viết nhẹ nhàng

nhng không kém phần sắc sảo, ghi chép sự việc

cụ thể, sinh động, tác giả đã phản ánh đời sống

xa hoa của vua chúa và sự nhũng nhiễu của bọn quan lại thời Lê - Trịnh

Iv luyện tập Hãy so sánh những nét khác biệt về mặt thể loại của hai văn bản” Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh” và "chuyện Ngời con gái Nam Xơng”?

- Chuyện ngời con gái Nam Xơng của Nguyễn Dữ thuộc loại truyện Vì thế, hiện thực cuộc sống thông qua số phận con ngời cụ thể , cho nên có cốt truyện và nhân vật Cốt truyện đợc triển khi, nhân vật đợc khắc hoạ nhờ một hệ thống nghệ thuật phong phú, đa dạng , bao gồm: chi tiết sự kiện, xung đột, chi tiết nội tâm, ngoại hình nhân vật, chi tiết tính cách, thậm chí cả những chi tiết tợng tợng, hoang đờng

- Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh thuộc thể loại tuỳ bút, một thể loại ghi chép về những con ngời, những sự việc cụ thể, có thực, qua đó tác giả có thể bộc lộ cảm xúc, suy ngẫm, đánh giá của mình về con ngời và cuộc sống một cách trực tiếp Việc ghi chép ở thể loại này tuỳ theo cảm hứng chủ quan, có thể tản mạn, không gò bó theo hệ thống kết cấu nào, nhng vẫn đi theo một t tởng, hay một cảm xúc chủ đạo

* Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………

……….………

……….……… ………

……….………

&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&& Ngày soạn: / /2010

Ngày dạy: / / 2010

tiết 23, 24 Hoàng Lê nhất thống chí

a mục tiêu cần đạt:

Giúp HS:

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp hào hùng củ ngời anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong chiến côngđại phá quân Thanh, sự thảm hoạ của bọn xâm lợc và số phận của bè lũ quan quân phản hại nớc

- Hiểu sơ bộ về thể loại và đánh giá giá trị nghệ thuật kết hợp miêu tả sinh động

b tổ chức các hoạt động dạy học

1 ổn định lớp

2 Bài cũ:

? Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh là một thể loại tuỳ bút, em hãy nêu những đặc điểm của thể

loại tuỳ bút qua văn bản đó?

Gợi ý trả lời

Viết theo dòng cảm xúc của mình, không gò bó, không cần cốt truyện mà chủ yếu là ghi chép

đầy đủ, chân thực sau đó bày tỏ thái độ phê phán của tác giả đối với bọn quạn lại

3.Bài mơí:

hoạt động của gv và hs nội dung cần đạt

i Vài nét về tác giả, tác phẩm

1 Tác giả

“Hoàng Lê nhất thống chí” là tác phẩm của Ngô Gia Văn Phái, một tác phẩm thuộc dòng họ Ngô Thì, ở làng Thanh Oai, nay thuộc huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây, trong đó có hai tác giả chính là Ngô Thì Chí và Ngô Thì Du

Ngô Thì Chí ( 1753 – 1788) là em ruột của Ngô Thì Nhậm, làm quan dới thời Lê Chiêu Thống Ông là ngời tuyệt đối trung thành với nhà Lê Khi Nguyễn Huệ sai Nguyễn Văn Nhậm

ra Bắc diệt Nguyễn Hữu Chỉnh(1787), Ngô Thì Chí chạy theo Lê Chiêu Thống, dâng “ trung

h-ng sách” bàn kế khôi phục nhà Lê Sau đó ôh-ng đợc Lê Chiêu Thốh-ng cử đi Lạh-ng Sơn chiêu tập những kẻ lu vong, lập nghĩa binh chống Tây Sơn, nhng trên đờng đi, ông bị bệnh và mất tại huyện Gia Bình , Bắc Ninh

2.Tác phẩm:

- Gồm 17 hồi, viết bằng chữ Hán, tác phẩm đã tái hiện chân thực một giai đoạn lịch sử đầy biến

động của XH phong kiến VN khoảng 30 năm cuối thế kỉ 18 Đó là giai đoạn mà các tập đoàn

Phong kiến rơi vào sự thối nát cực độ, sự tranh giành quyền lực của các phe phái diễn ra quyết liệt, dữ dội, dẫn đến cuộc nổi dậy nh bão táp của phong trào nông dân Tây Sơn Rồi Quang Trung Nguyễn Huệ thống nhất đất nớc, đánh tan giặc xâm lợc Xiêm La và Mãn Thanh.Cuối cùng cơ nghiệp Tây Sơn tan rã dẫn đến sự ra đời của nhà Nguyễn.

- Hoàng Lê nhất thống chí viết về những sự kiện lịch sử, chịu ảnh hởng của lối viết tiểu thuyết chơng hồi của Trung Quốc Các tác giả rất chú ý tôn trọng sự thật lịch sử nên có ý kiến xếp nó vào kí sự lịch sử Nhng xét về hình thức kết cấu, nghệ thuật khắc hoạ nhân vật, cách miêu tả, tự

sự, tác phẩm vẫn đậm chất tiểu thuyết, nên phần lớn ý kiến vẫn xem đây là tiểu thuyết lịch sử.… Đoạn trích miêu tả chiến thắng lẫy lừng của vua Quang Trung, sự thảm bại của quan tớng nhà Thanh và số phận của lũ vua quan bán nớc, hại dân

- Đoạn trích thuộc thể Chí vì nó là thể văn vừa có tính VH vừa có tính lịch sử

Bố cục: Gồm 3 phần + Phần 1 : Từ đầu đến … 25 tháng chạp Mậu Thân:

Đợc tin báo quân Thanh đã chiếm Thăng Long, Bắc Bình Vơng Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế và thân chinh cầm quân dẹp giặc

+ Phần 2 Tiếp đến vua Quang Trung tiến binh vào

Thăng Long rồi kéo vào thành: Cuộc chiến công thần

tốc và chiến thắng lẫy lừng của vua Quang Trung

+ Phần 3: Còn Lại: Sự đại bại của quân tớng nhà

Thanh và tình trạng thảm hại của vua tôi Lê Chiêu Thống

? Hình tợng Quang Trung

Nguyễn Hụê đợc thể hiện ở

những phơng diện nào?

? Hành động quyết đoán của vua

Quang Trung đợc thể hiện ở

- Trong một thời gian rất ngắn, hơn một tháng( từ 24/

11 đến 30 / 12) , Nguyễn Hụê đã làm nhiều việc nh sau: + Tế cáo trời đất lên ngôi Hoàng Đế

+ Đốc suất đại binh ra Bắc + Gặp gỡ ngời cống sĩ ở huyện La Sơn + Tuyển mộ quân lính và mở cuộc duyệt binh lớn ở Nghệ An

+ Phủ dụ tớng sĩ, định kế hoạch hành quân đánh giặc

và cả kế hoạch đối phó với nhà Thanh sau chiến thắng

? Trí tuệ sáng suốt, nhảy bén của

vua Quang Trung đợc thể hiện

nh thế nào

? ý chí quyết tâm của Quang

Trung đợc thể hiện ra sao?

? Em hãy cho biết tài dụng binh

nh thần của vua Quang Trung?

? Qua những chi tiết đó, em hình

dung đợc hình ảnh vua Quang

động xâm lăng phi nghĩa, làm trái đạo trời của giặc

ph-ơng Bắc + Nêu bật dã tâm của giặc( giết hại nhân dân, vơ vét của cải.)

+ Kêu gọi quan, lính đồng tâm hiệp lực và ra kỉ luật nghiêm

-Sáng suốt trong việc xét đoán và dùng ngời, thể hiện rất rõ qua cách xử trí của các tớng sĩ tại Tam Điệp

*) ý chí quyết tâm và tầm nhìn xa trong rộng của vua Quang Trung:

- Vua nói nh đinh đóng cột là “ phơng lợc tiến đánh đã

có sẵn” lại còn tính đến cả kế sách ngoại giao sau khi chiến thắng để dẹp bỏ binh đao vĩnh viễn mà nuôi lực lợng

- Ông cho khao quân ăn tết sớm, và hẹn sẽ chiếm lại Thăng Long vào ngày mồng 7 năm mới Và trong thực

tế, chiến thắng đã đến sớm hơn cả ngày hẹn

*) Tài dụng bing của vua Quang Trung:

- Ngày 25 tháng chạp bắt đầu xuất quân ở Phú Xuân ( Huế) thì ngày 29 đã tới Nghệ An

- Tại Nghệ An, vừa tuyển quân, vừa tổ chức đội ngũ, vừa duyệt binh lớn nhng chỉ trong một ngày

- Hôm sau tiến quân ra Tam Điệp, họp quân, ra kế hoạch chiến đấu

- Đêm 30 tháng chạp lên đờng tiến quân ra Thăng Long, vừă hành quân, vừa đánh giặc chỉ trong 5 ngày( vợt kế hoạch 2 ngày )

- Hành quân xa liên tục với quy mô rất lớn mà cơ nào,

đội nấy vẫn chỉnh tề, chiến đấu nhịp nhàng, hiệu quả, trong khi đó có tới một vạn quân mới tuyển trớc đó và ngày

*) Hình ảnh vua Quang Trung trong chiến trận:

- Thân chinh cầm quân với t cách tổng chỉ huy chiến dịch thc sự: hoạch định phơng lợc tiến đánh, tổ chức quân sĩ, tự mình thống lĩnh một mũi tiến công, cỡi voi

đi đốc thúc, xông pha tên đạn, bày ma tính kế

- Lãnh đạo tài tình:

+ Bắt sống quân do thám ở Phú Xuyên để giữ bí mật tạo bất ngờ

+ Vây kín làng Hà Nội + Công phá đồn Ngọc Hồi lấy ván ghép

Hình ảnh ngời anh hùng đợc khắc hoạ khá đậm nét tính cách mạnh mẽ, quả cảm, có trí tuệ sáng suốt nhảy bén, có tài dụng binh nh thần; là linh hồn của chiến công vĩ đại

*) Đội quân của Quang Trung khi xung trận:

- Giữ vững kỉ luật, tuân theo chiến lợc của vua Quang Trung: bắt sống hết quân do thám giữ đợc bí mật để tạo