giao an 8 ki I

Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng.. Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết chứng tỏ tâm trạng nhân vật '

Tiết : 1 Ngày day:

văn bản

thanh tịnh

I mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học

Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trờng trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kĩ năng: Đọc hiểu đoạn trích có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3.Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

II chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

Lớp 8a vắng

II iểm tra bài cũ k .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

Hoạt động 1 Tạo tâm thế

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp

8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

Hoạt động 2 : Tri giác (Hớng dẫn

h/s đọc , chú thích , bố cục)

Ph

ơng pháp ; đọc diễn cảm

G nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu ; chú ý giọng

nói của nhân vật '' tôi '' , ngời mẹ

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy

? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 3 : Phân tích cắt nghĩa

Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng bừng

rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu

tr-ờng của tác giả đợc khơi nguồn từ

thời điểm nào ? Quang cảnh ra sao

?

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng đợc

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt

rè cùng mẹ đến trờng

I Đọc , chú thích

1 Tác giả :( 1911-1988)

ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

II đ ọc- hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu tr- ờng

a, Khơi nguồn kỉ niệm những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tng

Từ hiện tại quá khứ Đó

là những cảm giác trong

? Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết

chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật ''tôi''

trên con đờng cùng mẹ tới trờng)

hồi hộp , cảm giác ngỡ ngàng của

nhân vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên

đờng tới trờng ?

? Em có nhận xét gì về sự thay đổi

trong tâm trạng nhân vật ''tôi'' khi

cùng mẹ đi trên đờng ?

bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá

khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra

từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

ớc nh các bạn khác

Lần đầu tiên đợc đến trờng , đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , thớc và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu tiên đợc đến tr-ờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp

ta hình dung t thế ngộ nghĩnh ,

đáng yêu của chú bé

sáng nảy nở trong lòng

b Trên con

đờng cùng

mẹ tới trờng

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

? Hãy tìm những chi tiết chứng tỏ

đến trờng và khi nghe ông

đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ b-

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm hở

trên đờng tới trờng chuyển sang

tâm trạng lo sợ vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ,

ngập ngừng , đây là sự chuyển

biến tâm lí rất phù hợp của một

đứa trẻ lần đầu tiên đợc đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

ng-ời yếu đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng và

cảm giác của ''tôi'' khi bớc vào chỗ

ngồi lạ lùng ntn ?

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng ,

sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử

đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa

bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng

- mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

ớc vào lớp

Bỡ ngỡ , lo sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học

Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trờng trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh.

2 Kĩ năng: Đọc hiểu đoạn trích có yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

3.Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

II chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

Lớp 8a vắng

II iểm tra bài cũ k .

Lồng ghép trong bài dạy

III Bài mới

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện tác

giả đa hình ảnh '' con chim liệng

bay cao '' có ý nghĩa gì ?

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim non

liệng đến '' có ý nghĩa tợng trng

sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự

do nô đùa , thả diều đã chấm dứt

để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng , đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng

có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự

nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi

đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao

G bổ sung , sửa chữa và chốt lại

vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái độ cử

chỉ của những ngời lớn ( ông đốc,

thầy giáo đón nhận học trò mới ,

các bậc phụ huynh ) đối với các

em bé lần đầu đi học ?

khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu ờng đầu tiên , đều trân trọng tham

tr-dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng

đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ ,

cử chỉ của ngời lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

G: Những h/ả về ngời lớn cho thấy

trách nhiệm , tấm lòng của nhà

tr-ờng , gia đình đối với các em h/s

Đây thực sự là những dấu ấn tốt

đẹp , những kỉ niệm trong sáng ,

ấm áp không thể phai nhoà trong

kí ức tuổi thơ , giúp các em tự tin ,

'' Tôi quên thế nào đợc '''' ý nghĩ ấy thoáng qua '''' Họ nh con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 5 : Hớng dẫn luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tợng

của em trong buổi khai giảng lần

đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ngời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên

đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng

và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

Bài 1:

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đọc trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Tiết : 3 Ngày dạy:

cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A mục tiêu.

1 Kiến thức: Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ

2 Kĩ năng: Thực hành, so sánh phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ

3 Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự học

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về

từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

Hoạt động 1: Tạo tâm thế.:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hơu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ

động vật bao hàm nghĩa của ba

từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ

nghĩa hẹp

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' cá rô , cá

thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú , chim , cá '' rộng

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú '' và có phạm

vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trờng , đại bác bom bi ,

ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập.Bài 1:

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV H ớng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng

Tiết 4 Ngày dạy:

tính thống nhất về chủ đề của văn bản

A mục tiêu.

1 Kiến thức: Chủ đề văn bản Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2 Kĩ năng: Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bọ văn bản

Trình bày một văn bản nói, viết thống nhất về chủ đề

3 Kĩ năng: - H S có ý thức xác định chủ đề và có tính nhất quán khi xác định chủ đề của văn bản

II k iểm tra bài cũ .

III ài mới b .

Hoạt động 1:Tạo tâm thế

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

t-ởng ấy gợi lên những ấn tợng gì

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học Sự hồi tởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu trờng

Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trờng

II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

đặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ? - Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp

chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu trờng đầu tiên

? Tìm các từ ngữ , các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi

cùng mẹ đi đến trờng , khi cùng

các bạn vào lớp ?

G: Tất cả các chi tiết trên đều tập

trung khắc họa tâm trạng của

nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu

tr-ờng đầu tiên

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr-ờng

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt , nhng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống

* Khi cùng mẹ tới trờng :Con đờng quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh

đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộ quần

áo mới , cố làm ra vẻ nh một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi mẹ cầm bút th-

ớc ''

* Khi quan sát ngôi trờng : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sân rộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run , đợc mọi ngời nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

Các đoạn văn đã trình bày vấn đề

theo thứ tự nào ? Theo em có thể

thay đổi trật tự sắp xếp này đợc

không ? Vì sao ?

? Nêu chủ đề của văn bản trên ?

? chủ đề ấy đợc thể hiện trong

toàn văn bản Hãy chứng minh ?

đi lặp lại

Hs đọc ghi nhớ

Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

Chủ đề đợc thể hiện qua nhan đề của văn bản , các ý miêu tả hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với ngời

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1

- Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hơng của tác giả

- Thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây

cọ , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây

cọ , tình cảm gắn bó của cây

cọ với ngời dân sông Thao

- Khó thay đổi

đợc trật tự sắp xếp vì các ý này

đã rành mạch , liên tục

Yêu cầu thảo luận theo nhóm

Các từ ngữ lặp lại nhiều lần : rừng cọ , lá cọ và các chi tiết miêu tả về :

+ hình dáng của cây cọ + sự gắn bó của cây cọ với tác giả

+ công dụng của cây cọ đối với

đời sống

Bài 2

Gv yêu cầu thảo luận theo nhóm

Hs thảo luận nhóm và cử đại diện trình bày

Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ý b và d làm cho bài lạc đề vì

nó không phục vụ cho việc chứng minh luận điểm '' Văn ch-

ơng làm cho tình yêu quê

a, Cứ mùa thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ xốn xang

b, Cảm thấy con đờng '' thờng đi lại lắm lần '' tự nhiên cũng thấy lạ , cảnh vật đều thay đổi

c, Muốn thử sức mình bằng việc

tự mang sách vở nh một cậu học trò thực sự

d, Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhièu biến

đổi

e, Lớp học và những ngời bạn mới trở nên gần gũi , thân thơng

Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích trong lòng mẹ.

Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

Y nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng: Bớc đầu biết đọc hiểu một văn bản hồi kí

Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phơng thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện

3: thái độ.Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đau tinh thần, tình yêu thơng mẹ mãnh liệt của bé Hồng

II iểm tra bài cũ k .

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu trờng đầu tiên

H2: Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm ?

A Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phơng thức tạo lập văn bản nh tự sự , miêu tả , biểu cảm

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh so sánh giàu chất trữ tình

'' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về ngời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với bà cô

và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chơng truyện cảm động nhất

2 Tiến trình bài dạy :

1 Đọc

ngữ hình ảnh thể hiện cảm xúc

của nhân vật '' tôi ''

- Các từ ngữ , h/ả , lời nói của

bà cô đọc với giọng đay đả ,

bộc lộ sắc thái châm biếm , cay

Bỉ vỏ , tập thơ trời xanh , Sông núi quê hơng

- Thời thơ ấu trải nhiều cay

đắng đẫ trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi

kí tự truyện cảm động '' Những ngày thơ ấu '' 1938-

1940 Tác phẩm gồm 9

ch-ơng , mỗi chch-ơng kể về

2 Tác giả 1918- 1982 , quê ở Nam Định nhng sống chủ yếu ở Hải

Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học VN

3 Tác phẩm :Chơng 4 của tác phẩm

Hs tự hỏi - đáp chú thích dựa vào SGK / 19

P1: Từ đầu ngời ta hỏi đến chứ : Cuộc đối thoại giữa ngời cô và chú bé Hồng ý nghĩ , cảm xúc của bé Hồng về ngời

mẹ P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

Bố chết , cha đoạn tang , mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳng khá giả gì , đã lâu rồi chú bé không đợc gặp mẹ

*, Bố cục :

Hoạt động 3 : Phân tích cắt

nghĩa

Phơng pháp: gợi mở.Nhóm

? Chú bé Hồng đợc sinh ra

trong hoàn cảnh gia đình ntn ?

G: Rõ ràng hoàn cảnh gia đình

nh vậy cho nên chú bé Hồng

sống dựa vào những ngời họ

hàng thân thích bên nội trong

đó có bà cô

? Ngay ở phần đầu truyện bà cô

xuất hiện với cử chỉ '' cời hỏi ''

bé Hồng Vậy cử chỉ và nội

dung câu hỏi có thể hiện đợc

tình yêu thơng của bà cô với

đứa cháu hay không ?

- Ngời cô '' cời hỏi '' chứ không phải lo lắng , nghiêm nghị hỏi lại , không phải là âu yếm hỏi lại Lẽ thờng , câu hỏi đó sẽ đợc trả lời rằng có, nhất là đối với chú bé vốn đã

thiếu thốn tình yêu thơng ấp ủ Nhng vốn nhạy cảm , nặng tình thơng yêu và lòng kính mến mẹ chú bé Hồng lập tức nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch của

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật bà cô ( qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng )

? Em hiểu '' cời rất kịch '' có

nghĩa là gì ?

Câu hỏi thảo luận :

? Sau lời từ chối của bé Hồng

cuộc đối thoại tởng chừng

chấm dứt , nhng ngời cô đâu đã

chịu buông tha Vậy bà hỏi lại

sự giả dối và độc ác của bà

Bà vẫn tiếp tục đóng kịch , tiếp tục diễu cợt , lôi kéo đứa cháu đáng thơng vào một trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn

* Cô tôi liền vỗ vai tôi cời

mà nói rằng '' Mày dại quá ''

Rõ ràng cử chỉ ấy không chỉ

lộ rõ sự giả dối , độc ác mà còn chuyển sang chiều hớng châm chọc , nhục mạ Quả

Rất kịch : giống nh

đóng kịch trên sân khấu , nhập vai , biểu diễn nghĩa là rất giả dối Bà cô cời , hỏi ngọt ngào , dịu dàng nhng không có ý định tốt đẹp mà đang có dắp tâm xấu đối với ngời cháu của mình

độc ác ,châm chọc , nhục mạ

G: Rõ ràng bà cô quả là cay

nghiệt và cao tay trớc chú bé

đáng thơng và bị động Cho

đến khi chú phẫn uất , nức nở ,

nớc mắt ròng ròng , rồi ''cời dài

trong tiếng khóc '' hỏi lại , ngời

cô vẫn cha chịu buông tha

không gì cay đắng hơn khi vết thơng lòng lại bị chính ngời cô ruột của mình săm soi , hành hạ Hai tiếng '' em bé ''

mà cô tôi ngân dài ra

* Cô tôi vẫn cứ tơi cời kể các chuyện cho tôi nghe

Bài tập : Theo em , nhớ lại cuộc trò chuyện với ngời cô tức là tác giả nhớ lại điều gì ?

A Cảnh ngộ tội nghiệp của một đứa trẻ

B Cảnh ngộ thơng tâm của ngời mẹ hiền từ

H Qua việc phân tích trên em

thấy bà cô bé Hồng là ngời nh

thế nào ?

Tình cảnh túng quẫn , dáng vẻ gầy guộc , rách rới của mẹ chú bé đợc ngời cô miêu tả

một cách tỉ mỉ với vẻ thích thú rõ rệt Đối lập với tâm trạng đau đớn , xót xa nh

bị gai cào , muối xát của đứa cháu là sự vô cảm sắc lạnh

đến ghê rợn của ngời cô

* Cô tôi bỗng đổi giọng , vỗ vai , nhìn vào mặt tôi nghiêm nghị Cử chỉ và lời nói tiếp theo của bà cô phải chăng là

sự thay đổi đấu pháp tấn công Dờng nh đã đánh đến miếng đòn cuối cùng bà ta muốn làm cho đứa cháu đau khổ hơn , thê thảm hơn nữa Khi thấy đứa cháu đau đớn , phẫn uất đến đỉnh điểm , bà ta mới tỏ ra ngậm ngùi , xót th-

ơng ngời đã mất Đến đây sự giả dối , thâm hiểm mà trơ

trẽn của ngời cô đã phơi bày toàn bộ

Đó là ngời đàn bà lạnh lùng,

độc ác , thâm hiểm Đó là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng ngời sống tàn nhẫn , khô

héo cả tình máu mủ ruột thịt trong xã hội thực dân nửa

thâm hiểm mà trơ trẽn của ngời cô

G: Hình ảnh bà cô gây cho ngời

C Sự xảo quệt và độc ác của ngời cô

1 Kiến thức: Khái niệm thể loại hồi kí

Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích trong lòng mẹ

Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

Y nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng: Bớc đầu biết đọc hiểu một văn bản hồi kí

Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phơng thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện

3: thái độ.Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đau tinh thần, tình yêu thơng mẹ mãnh liệt của

II Kiểm tra bài cũ

Nhân vật bà cô hiện lên trong cuộc trò chuyện với bé Hồng là một con ngời ntn ?

A Là một ngời đàn bà xấu xa , xảo quyệt , thâm độc với những '' rắp tâm tanh bẩn ''

B Là một ngời đại diện cho những thành kiến phi nhân đạo , cổ hủ của XH lúc bấy giờ

C Là một ngời có tính cách tiêu biểu cho những phụ nữ từ xa đến nay

(D) Cả A và B

III Bài mới

Đặng thị Thu Hiền- Tr ờng

THCS Phù Ninh 21

? Hãy cho biết hoàn cảnh sống

hiện tại của chú bé Hồng ? - Bố chơi bời nghiện ngập ,

2, Tình yêu th -

ơng của chú bé

? Diễn biến tâm trạng của bé Hồng

khi lần lợt nghe những câu hỏi và

thái độ cử chỉ của bà cô ntn?

Chia nhóm thảo luận :

N1: Khi nghe câu hỏi đầu tiên của

ngời cô '' Hồng ! Mày có muốn

vào Thanh Hoá ''

N2: Lời hỏi thứ hai của ngời cô

N3: Khi nghe ngời cô kể về tình

cảnh tội nghiệp của mẹ mình

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

của nhóm mình

mất sớm

- Mẹ bỏ nhà tha hơng cầu thực , gần năm trời không có tin tức gì ?

- Hồng phải sống với bà cô

trong sự cô đơn , buồn tủi

Hs thảo luận theo nhóm , cử

đại diện trình bày

N1: Mới đầu nghe ngời cô hỏi , lập tức trong kí ức chú bé sống dậy hình ảnh ngời mẹ với vẻ mặt rầu rầu và sự hiền

từ Từ ''cúi đầu không đáp rồi cời và từ chối dứt khoát là một phản ứng thông minh xuất phát từ sự nhạy cảm và lòng tin yêu ngời mẹ của chú

bé Bé Hồng đã sớm nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của ngời cô mình

N2: Trớc những câu hỏi , lời khuyên nh xát muối vào lòng nhng lại chứa đầy sự mỉa mai , nhục mạ của ngời cô , lòng bé Hồng càng thắt lại vì

đau đớn , vì tủi nhục , xúc

động vì thơng mẹ , thơng thân khiến khoé mắt em đã cay cay , rồi '' nớc mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép , chan hoà đầm đìa ở cằm và cổ '' Nỗi đau xót tức tởi đang dâng lên trong lòng

N3 : Tâm trạng đau đớn , uất

ức của chú bé dâng đến cực

điểm khi nghe ngời cô cứ tơi cời kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình Nguyên Hồng

kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

Gv nêu vấn đề thảo luận : tiếng

gọi thảng thốt , bối rối : Mợ ơi !

của bé Hồng và giả thiết tác giả

Những câu nói cuối cùng bày

tỏ sự ngậm ngùi của bà ta đối với ngời anh ruột cũng chỉ là lời vuốt đuôi , giả nhân giả

nghĩa mà thôi - Tiếng gọi ''

Mợ ơi ! '' bối rối, mừng tủi , xót xa , đau đớn , hi vọng Chỉ là bóng của một ngời trông giống mẹ thôi nhng bé Hồng đã cất tiếng gọi vang lên giữa đờng thể hiện niềm khao khát gặp mẹ đang cháy lên trong tâm hồn non nớt của

đứa trẻ mồ côi

- Hình ảnh so sánh ở đây chỉ mang tính giả định nhng lại rất độc đáo phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng thất vọng rồi

đến tuyệt vọng của bé Hồng Tột cùng hạnh phúc , tột cùng

đau khổ , cảm giác gần với cái chết Đó là phong cách văn chơng riêng của Nguyên Hồng

- Cuống cuồng đuổi theo xe

mẹ , thở hồng hộc , ríu cả

chân lại , oà khóc nức nở Giọt nớc mắt lần này khác

b, Tâm trạng của bé Hồng khi gặp mẹ Tột cùng hạnh phúc , tột cùng đau khổ , cảm giác gần với cái chết Đó là phong cách văn ch-

ơng riêng của Nguyên Hồng

hẳn với lần trớc ( khi trả lời

bà cô ) dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện

G bình : Chú bé Hồng bềnh trôi

trong cảm giác vui sớng , rạo rực,

không mảy may nghĩ ngợi gì

Những lời cay độc của ngời cô ,

những tủi cực vừa qua bị chìm đi

giữa dòng cảm xúc miên man ấy

Câu hỏi thảo luận : Có ý kiến cho

rằng đoạn văn cuối bài tả lại cảm

giác trong lòng mẹ của bé Hồng

là một đoạn văn hay , một bài ca

động rất tinh tế , cảm nhận bằng nhiều giác quan + Cảm nhận gơng mặt mẹ ,

đôi mắt , nớc da , hai gò má

+ Cảm giác ấm áp , êm dịu mơn man khắp da thịt + Hơng thơm : hơi quần áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

Tất cả là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở , hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ấm áp tình mẫu tử

Hs thảo luận , nêu vấn đề :

Đoạn văn đã diễn tả niềm sung sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc

đẹp nhất của con ngời Ngời

mẹ , trong lòng đứa con trở nên vĩ đại biết bao Đợc sống trong lòng mẹ những sầu

đau , phiền muộn , tủi hổ ờng nh tan

d-biến hết chỉ còn lại tình mẫu

tử thiêng liêng , bất diệt

- Cảm giác sung ớng đến cực điểm của đứa con khi ở trong lòng mẹ

s-+ Cảm nhận gơng mặt mẹ , đôi mắt , nớc da , hai gò má.+ Cảm giác ấm áp ,

êm dịu mơn man khắp da thịt + Hơng thơm : hơi quần áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

Hoạt động 4 : Hớng dẫn h/ s tổng

kết

? Qua đoạn trích , hãy chứng minh

rằng văn Nguyên Hồng giàu chất

trữ tình ?

- Chất trữ tình thấm đợm ở nội dung câu chuyện đợc kể ở những cảm xúc xót xa , căm giận , yêu thơng lên đến cực

điểm và cách thể hiện ( giọng

điệu , lời văn ) của tác giả + Tình huống và nội dung câu chuyện : hoàn cảnh đáng th-

III Tổng kết

1 Nghệ thuật :

? qua phần tìm hiểu ( chơng truyện

) đoạn trích em hiểu thế nào là hồi

đắng + Diễn biến tâm trạng của chú bé Hồng trong suốt đoạn trích : từ nỗi đau tủi hờn vì

hoàn cảnh sống thiếu thốn tình ấp ủ đến sự phản ứng quyết liệt đối với những lời châm chọc của bà cô và cảm giác sung sớng khi nằm trong lòng mẹ

+ Cách thể hiện của tác giả

cũng góp phần quan trọng tạo nên chất trữ tình của chơng hồi

- Các hình ảnh thể hiện tâm trạng , các so sánh gây sinh

Hồi kí là một thể của kí , ở đó ngời viết kể lại những

chuyện , những điều chính mình đã trải qua , đã chứng kiến

Hs đọc ghi nhớ

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

? Có nhà nghiên cứu nhận định

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ

nữ và nhi đồng Qua đoạn trích

''Trong lòng mẹ '' hãy chứng minh

nhận định trên ?

- Nguyên Hồng là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi

đồng Đây là những con ngời xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông Ông đã

dành cho họ lòng thơng yêu

và thái độ nâng niu trân trọng

+ Nhà văn đã kể lại một cách thấm thía những nỗi cơ cực ,

BT : CM nhận định

tủi nhục mà ngời phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thời trớc

+ Nhà văn trân trọng vẻ đẹp tâm hồn , đức tính cao qúy của phụ nữ và nhi đồng

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học thuộc ghi nhớ

- phân tích diễn biến tâm trạng bé Hồng trong đoạn trích

- Soạn bài mới : '' Tức nớc vỡ bờ ''

Tiết :7 Ngày dạy:

tiếng việt

trờng từ vựng

a mục tiêu.

1 Kiến thức Giúp hs hiểu khái niệm trờng từ vựng

2 Kĩ năng: Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trờng từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trờng từ vựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

II Kiểm tra bài cũ

1 Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng ? Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp ? Lấy ví dụ minh họa ?

2 từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây : h/s , sinh viên , giáo viên, bác sĩ , kĩ s , luật s , nông dân , công nhân, nội trợ

A Con ngời C Nghề nghiệp

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 2 : Tri gác, phân tích, I Thế nào là tr ờng

- Ngời mẹ của bé Hồng

- Chỉ bộ phận cơ thể của con ngời

điểm chung về nghĩa không có đặc điểm

chung về nghĩa thì không có trờng từ

? Gọi h/s đọc ghi nhớ / sgk ?

Bài tập nhanh : Hãy đặt tên trờng từ

vựng cho dãy từ dới đây : nồi, chảo, bếp ,

Từ loại DT chỉ sự

2 Ghi nhớ

- Trờng từ vựng là tập hợp các từ có ít nhất một nét

II u L ý .

a một trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn

b Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ ngữ khác biệt nhau về từ loại

G: Treo bảng phụ ghi sẵn VD :

Trờng mùi vị ; cay ,đắng

Ngọt Trờng âm thanh:the thé

Trờng thời tiết : rét ngọt

? Qua VD em rút ra nhận xét gì ?

G cho quan sát VD sgk trên bảng phụ

? Hãy cho biết đoạn văn trên tác giả

dùng phép nghệ thuật gì ?

vật , ĐT chỉ hoạt

động , TT chỉ tính chất

Có thể tập hợp những

từ khác nhau trong một trờng từ vựng

Hs quan sát ví dụ

Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng

từ vựng khac nhau Nhân hoá con chó Vàng của lão Hạc có suy nghĩ , hành

c Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

? Hãy tìm những từ chỉ suy nghĩ , hành

động , cách xng hô của con ngời ?

G: Trong đoạn văn tác giả đã chuyển các

từ trờng từ vựng về ngời sang trờng từ

- Các trờng từ vựng khác nhau về từ loại

- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều

- Cách xng hô : cậu

- Làm tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn

từ và khả năng diễn

đạt cho bài văn

d Trong thơ văn , trong cuộc sống ng-

ời ta thờng dùng cách chuyển trờng

từ vựng làm tăng sức gợi cảm

* Ghi nhớ

III Luyện tập

Bài 1 :

nhóm đặt tên sau đó đọc đáp án , nhóm

nào đủ đúng thì thởng ?

? Đọc yêu cầu bài tập 4 ( làm cá nhân ) ?

? Chia nhóm làm bài tập 5 Mỗi nhóm

làm 1 từ ?

Khứu giác : mũi , thơm , thính

Thính giác : tai, nghe, điếc, rõ

Trờng từ vựng '' ngời ruột thịt'' : thầy ,

mẹ , cô

a Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

b Dụng cụ để đựng

c Hoạt động của chân

a Lới ( N1)

- Trờng dụng cụ đánh bắt

Bài 2 : Đặt tên ờng từ vựng

tr-Bài 4 :

Bài 5 :

a Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản

b Dụng cụ để đựng

c Hoạt động của chân

- Trờng các hoạt động săn bắt của con

ngời : lới , bẫy, bắn , đâm

- Trờng tính chất tâm lí hoạch tình cảm

của con ngời: lạnh , ấm

? Trong đoạn thơ sau , tác giả đã chuyển

các từ in đậm từ trờng từ vựng nào sang

trờng từ vựng nào ?

thuỷ sản : lới , nơm ,

vó , câu

- Trờng các hoạt động săn bắt của con ngời : lới , bẫy, bắn , đâm

b Lạnh ( N2 )

- Trờng thời tiết và nhiệt độ: lạnh , nóng , hanh ,ẩm , mát

- Trờng tính chất của thực phẩm : lạnh ( đồ lạnh , nóng )

- Trờng tính chất tâm

lí hoạch tình cảm của con ngời: lạnh , ấm Những từ in đậm đợc chuyển từ trờng quân

sự sang trờng chiến sĩ

Bài 6 :

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học thuộc ghi nhớ

- Làm bài tập 3, 7

- Chuẩn bị bài mới : Từ tợng hình , từ tợng thanh

Tiết 8 Ngày dạy:

tập làm văn

bố cục của văn bản

I.mục tiêu

1 Kiến thức: Bố cục của văn bản, tác dụng của cệc xây dựng bố cục

2 Kĩ năng: sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

Vận dụng kiến thức trong vệc đọc hiểu văn bản

3 Thái độ: viết đoạn văn và bài văn phải có đủ bố cục

II Kiểm tra bài cũ

- Chủ đề của văn bản là gì ? Một văn bản có tính thống nhất về chủ đề phải đảm bảo những yêu cầu gì ?

- Kiểm tra bài tập 3 của h/s

III Bài mới

HĐI Tạo tâm thế(kĩ thuật trình bày 1')

Trong tiết trớc chúng ta đã đợc tìm hiểu về chủ đề của văn bản Vậy chủ đề của văn bản có liên quan gì đến bố cục của văn bản Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về mối quan hệ

ấy và ôn tập lại bố cục trong văn bản

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 2 :Tri gác và phân tích cắt

nghĩa

PP; Nêu vấn đề, gợi mở

Hớng dẫn ôn tập lại bố cục của văn

? Qua việc phân tích hãy cho biết bố

cục của văn bản gồm mấy phần ?

Nhiệm vụ của từng phần ? Mối quan hệ

P2 : Tiếp không cho vào thăm

P3 : Còn lại P1 : Giới thiệu về Chu Văn

An P2 : Công lao , uy tín , tính cách của Chu Văn An P3 : Tình cảm của mọi ngời

đối với Chu Văn An -> Các phần luôn gắn bó chặt chẽ với nhau , phần tr-

ớc là tiền đề cho phần sau , phần sau là sự nối tiếp phần trớc

- Các phần đều tập trung làm rõ chủ đề của văn bản là '' '' ''Ngời thầy đạo cao đức trọng ''

Bố cục của văn bản gồm 3 phần : MB , TB , KB Mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ

đề của văn bản Thân bài có nhiệm vụ làm rõ nội dung

mà chủ đề nêu ra Kết bài tổng kết chủ đề của văn bản

* Có quan hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản

Hs đọc ghi nhớ

? Phần thân bài văn bản '' Tôi đi học ''

của Thanh Tịnh kể về những sự kiện

nào ? Các sự kiện ấy đợc sắp xếp theo

II cách bố trí , sắp xếp nội dung

thứ tự nào ?

? Văn bản '' Trong lòng mẹ '' của

Nguyên Hồng chủ yếu trình bày diễn

biến tâm trạng của bé Hồng hãy chỉ ra

diễn biến tâm trạng của cậu bé trong

đầu tiên đi học

- Sự hồi tởng về buổi đầu tiên đi học đợc sắp xếp theo trình tự thời gian , cảm xúc khi cùng mẹ trên đờng đến trờng , cảm xúc khi đứng trong sân trờng , cảm xúc khi rời bàn tay mẹ bớc vào lớp học và bắt đầu buổi học

đầu tiên

+ Cảm xúc trong thời điểm hiện tại của tác giả đợc sắp xếp theo sự liên tởng đối lập với cảm xúc cùng về mùa thu trong buổi tựu trờng trớc

đây

- Tình thơng mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đày đoạ mẹ của bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em

- Niềm vui sớng cực độ của cậu bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Tả ngời , vật , con vật theo trình tự thời gian , theo quan

hệ tình cảm , cảm xúc , quan hệ chủ thể - bộ phận

- Tả phong cảnh : sắp xếp theo thứ tự không gian

phần thân bài của văn bản

? Phần thân bài của văn bản ''Ngời thầy

đạo cao '' nêu các sự việc để thể hiện

chủ đề '' Ng thầy đạo cao đức trọng ''

.Hãy cho biết trình tự sắp xếp các sự

việc ấy ?

- Các sự việc nói về Chu văn

an là ngời tài cao

- Các sự việc nói về Chu văn

An là ngời đạo đức , đợc học trò kính trọng

- Nội dung phần thân bài

th-? Qua bài tập trên hãy cho biết cách sắp

xếp nội dung phần thân bài của văn bản

?

Gọi h/s đọc ghi nhớ

Hoạt động 4 : Hớng dẫn h/s luyện tập

PP; nhóm, nêu vấn đề

? Đọc yêu cầu bài 1 Phân tích cách

trình bày các ý trong đoạn trích

Chia 3 nhóm , mỗi nhóm một phần

ờng đợc sắp xếp theo thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề văn bản , ý đồ giao tiếp của ngời viết

- Các ý trong phần thân bài thờng sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian , sự phát triển của sự việc

Hs đọc ghi nhớ

Các nhóm lần l ợt trình bày N1 : a, Trình bày theo

thứ tự không gian : nhìn xa-

đến gần - đến tận nơi - đi xa dần N2: b, Trình bày theo

thứ tự thời gian : về chiều , lúc hoàng hôn

N3 : c, Các ý trong đoạn

trích đợc sắp xếp theo cách diễn giải : ý sau làm rõ bổ sung cho ý trớc

- Bàn về mối quan hệ giữa

sự thật lịch sử và truyền thuyết

- Luận chứng về lời bàn trên - Phát triển lời bàn và luận chứng

* Ghi nhớ

III Luyện tập Bài 1 :

TB : - Hình ảnh đáng thơng của chú bé Hồng và sự khoa khát tình yêu thơng của mẹ

- Sự cay nghiệt của bà cô và phản ứng quyết liệt của chú

bé Hồng trớc thái độ của bà cô khi nói về mẹ mình

- Niềm sung sớng hạnh phúc của bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

Bài 2 :

IV H ớng dẫn về nhà .

bài 3

văn bản

tức nớc vỡ bờ( trích : tắt đèn )

ngô tất tố

A mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức: cốt truyện, nhân vật sự kiện trong đoạn trích "Tức nớc vỡ bờ"

-Giá trị hiện thực và nhân đạo trong đoạn trích "Tắt đèn"

Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện và xây dựng nhân vật

2 Kiểm tra bài cũ

H1: Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ

H2: Em hiểu gì về chú bé Hồng qua đoạn trích '' Trong lòng mẹ ''

A Là chú bé phải chịu nhiều nỗi đau mất mát

B Là chú bé dễ xúc động , tinh tế và nhạy cảm

C Là chú bé có tình thơng yêu vô bờ đối với mẹ

D Cả A, B , C đều đúng

H3 Tóm tắt ngắn gọn văn bnả "Tức nớc vỡ bờ"

3 Bài mới

HĐ 1 Tạo tâm thế

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng Đề tài trong các tác phẩm văn học của ông chủ yếu viết về ngời nông dân , cho nên ông đợc mệnh danh là '' nhà văn của nông dân '' '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự ngghiệp văn học của Ngô Tất Tố Tác phẩm đã phản ánh đợc những nỗi cơ cực , khốn khổ của ngời nông dân trong vụ thuế ở làng quê đồng bằng Bắc Bộ

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 2 : Tri gác.

PP Cá nhân, thuyết trình.

G nêu yêu cầu đọc : rõ ràng ,

chú ý lời đối thoại của các nhân

I Đọc, chú thích , bố cục

1 Đọc

2 Tác giả

( 1893 - 1954 ) , Đông Anh -

HN

- Là nhà văn xuất sắc nhất của trào lu VHHT trớc cách mạng

? Cho h/s kiểm tra chú thích

bằng cách hỏi - đáp ?

? Gọi h/s tóm tắt lại đoạn trích?

- '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp văn học của Ngô

Tất Tố , đồng thời là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng '' Tắt đèn '' đợc Vũ Trọng Phụng gọi là '' một thiên tiểu thuyết

có luận đề xã hội hoàn toàn phụng

sự dân quê , một áng văn có thể gọi

là kiệt tác tòng lai cha từng thấy ''

- Đoạn trích nằm ở chơng XVIII của tác phẩm

Chú thích : su , cai lệ , xái , lực

điền , hầu cận ( Hs giải thích dựa vào SGK )

Hs tóm tắt dựa vào hai nội dung chính :

? Trong tình thế ấy chị Dậu

mong muốn điều gì ?

- Tình thế của chị Dậu trong buổi sáng sớm :

+ Vụ thuế đang trong thời điểm gay gắt nhất : quan sắp về tận làng để

đốc thuế , bọn tay sai xông vào tận nhà để đánh trói , đem ra đình cùm kẹp

+ Chị Dậu phải bán con , bán chó , cả gánh khoai nhng vẫn không đủ tiền để nộp cả xuất su cho em chồng

đã chết từ năm ngoái + Anh Dậu đang ốm đau rề rề vẫn

có thể bị bắt trói , đánh đập , hành hạ bất cứ lúc nào

Chị Dậu ngời đàn bà đảm đang , nghèo xác xơ này còn

II Đọc - hiểu văn bản

1 Tình thế của gia đình chị Dậu khi bọn tay sai xông đến

G: Tình thế này có thể coi là

thế '' tức nớc đầu tiên '' đợc tác

giả xây dựng và dồn tụ Qua

đây thấy rõ tình yêu thơng của

chị Dậu đối với chồng mình

? Khi đến nhà chị Dậu tên cai

lệ đợc miêu tả ntn ? Lời nói , c

chỉ , hành động của y đối với

anh Dậu , bản chất , tính cách

của y bộc lộ ra sao ?

biết làm gì hơn ngoài sự lo lắng , hi vọng cơ may đến để làm sao bảo vệ

đánh trói ngời là nghề của hắn , đợc hắn làm với một kĩ thuật thành thạo

và sự say mê

- Cử chỉ , hành động của cai lệ : sầm sập tiến vào với roi song , tay thớc

và dây thừng trợn ngợc hai mắt quát , giật phắt cái dây thừng và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu , bịch luôn vào ngực chị Dậu , tát vào mặt chị một cái đánh bốp

2 Nhân vật cai lệ

Cai lệ : viên cai chỉ huy một tốp lính ,

là chức quan thấp nhất trong quân đội thực dân phong kiến

- Hành động

- Lời nói

Là kẻ tàn bạo , không có tình ngời

Bản chất cai lệ

- Lời nói : hắn chỉ biết quát , thét , hầm hè , nham nhảm giống nh tiếng sủa , rít , gầm của thú dữ

Bản chất cai lệ đợc bộc lộ : đó

là kẻ tàn bạo , không chút tình ngời Hắn cứ nhằm vào anh Dậu mà

không bận tâm đến việc hôm qua

đợc bộc lộ : đó

là kẻ tàn bạo , không chút tình ngời

? Chỉ là tên tay sai mạt hạng

nhng tại sao hắn lại có quyền

đánh trói ngời vô tội vạ nh

vậy ? Qua nhân vật cai lệ em

nào ? Quá trình ấy diễn ra ntn ?

Phân tích sự biến chuyển thái

độ chị Dậu từ cách xng hô đến

nét mặt , cử chỉ , hành động ?

anh ốm nặng tởng chết Hắn bỏ ngoài tai mọi lời van xin , trình bày

lễ phép có lí có tình của chị Dậu Trái lại , hắn đã đáp lại chị Dậu bằng những lời lẽ thô tục , hành

động đểu cáng , hung hãn , táng tận lơng tâm

- Trong bộ máy XH đơng thời , cai

lệ chỉ là gã tay sai mạt hạng nhng núp dới bóng quan phủ hắn tha hồ tác oai tác quái Hắn hung dữ , sẵn sàng gây tội ác mà không hề chùn tay , cũng không hề bị ngăn chặn vì

hắn đại diện cho '' nhà nớc '' nhân danh

'' phép nớc '' '' ngời nhà nớc '' để ra tay , còn chồng chị chỉ là kẻ cùng

đinh đang có tội nên chị phải van xin

Bởi vì chị luôn biết rõ thân phận mình là hạng thấp cổ bé

họng , cùng với bản tính mộc

3 Nhân vật chị Dậu

chị chỉ biết van xin rất lễ phép,

cố khơi gợi chút từ tâm, lòng thơng ng-

ời của ông cai

mạc , quen nhẫn nhục.

G: Nhng đến khi tên cai lệ

không thèm nghe chị lấy nửa

lời , đáp lại chị bằng những quả

nhảy vào cạnh anh Dậu , chị đã

vụt đứng dậy với niềm căm

giận ngùn ngụt

? Hãy tìm những chi tiết miêu

tả cảnh tợng chị Dậu quật ngã

hai tên tay sai ?

G: Vừa ra tay , chị Dậu đã

nhanh chóng biến hai tên hũng

hãn , vũ khí đầy mình thành

những kẻ tảm bại xấu xí , tơi tả

Sự thất bại của chúng thật hài

chị chỉ biết van xin rất lễ phép, cố khơi gợi chút từ tâm, lòng thơng ng-

ời của ông cai

- Thoạt đầu chị cự lại bằng lí lẽ '' chồng tôi đau ốm ông không đợc phép hành hạ '' Chị không viện đến pháp luật mà chỉ nói cái lí đơng nhiên, cái đạo lí tối thiểu của con ngời Chị đã thay đổi cách xng hô

tôi- ông nh một ngời ngang hàng

- Cái nghiến răng và câu nói buột ra

từ miệng ngời đàn bà vốn rất hiền dịu ấy cho thấy cơn giận đã lên đến

đỉnh cao , không nghĩ gì đến thân phận , đến hoàn cảnh , chị Dậu đã

quát lại ông cai bằng lời lẽ nanh nọc , đanh đá và thách thức báo hiệu hành động bạo lực tất yếu phải xảy

ra '' Mày trói ''

- Với tên cai lệ '' lẻo khoẻo '' vì

nghiện ngập , chị chỉ cần một động tác '' túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa '' làm y không kịp trở tay ngã '' chỏng quèo '' trên mặt đất

- Đến tên ngời nhà lí trởng, cuộc đọ sức có dai dẳng hơn một chút , nhng cũng không lâu hắn bị chị '' túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm''

Chị đã thay đổi cách xng hô tôi- ông nh một ngời ngang hàng

độc ác , tàn nhẫn ấy ? Việc hai

tên tay sai thảm hại trớc chị

Dậu còn có ý nghĩa và chứng tỏ

điều gì ?

? Qua phân tích đoạn trích ta

thấy chị Dậu là ngời ntn ?

? Sau khi tìm hiểu đoạn trích

- Chiến thắng của chị Dậu cho thấy sức mạnh tiềm tàng của ngời nông dân , ngời phụ nữ VN Chiến thắng của chị là tất yếu , phù hợp với quy luật có áp bức có đấu tranh

-Chị Dậu là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng con , biết nhẫn nhục chịu đựng nhng không hề yếu

đuối , mà trái lại có sức sống mạnh

mẽ , khi bị đẩy tới đờng cùng chị vùng lên chống trả quyết liệt

- Đoạn trích đã diễn tả tâm trạng chị Dậu từ chỗ cam chịu, van xin tên cai

lệ cho đến khi vùng dậy quật ngã

têncai lệ và ngời nhà lí trởng Ngòi bút hiện thực NTT đã

cho ta thấy quy luật : có áp

Là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng , biết nhẫn nhục chịu

đựng nhng lại tiềm tàng sức sống mạnh

CM là tất yếu của quần chúng bị áp bức những bằng cảm quan hiện thực nhà văn đã cảm nhận đợc xu thế '' tức nớc vỡ bờ '' và sức mạnh và sức mạnh của nó

- Khắc họa nhân vật rõ nét nhất là hai nhân vật cai lệ và chị Dậu + Cai lệ đợc tác giả tập trung miêu tả nổi bật Giọng nói hống hách , lời nói xỏ xiên đểu cáng , thân hình loẻo khoẻo vì nghiện ngập , t thế '' ngã chỏng quèo '' mà miệng vẫn còn '' nham nhảm thét trói'' , tất cả đều làm nổi bật h/ả đầy ấn tợng về một

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

'' tuyệt khéo ''

óc quan sát tinh tờng , rất chu đáo

tên tay sai trắng trợn , tàn ác , đểu giả đê tiện

+ N/ vật chị Dậu : miêu tả tính cách rất đa dạng vừa van xin thiết tha lễ phép , vừa ngỗ nghịch , '' đanh đá '' , quyết liệt , vừa chan chứa tình yêu thơng vừa ngùn ngụt căm thù diễn biến tâm lí của chị Dậu đợc thể hiện thật tự nhiên , chân thực , đúng lôgíc tính cách của chị

- Ngòi bút miêu tả linh hoạt , sống

động : đoạn văn miêu tả cảnh chị Dậu liều mạng cự lại hai tên tay sai ,

đúng là

- Ngôn ngữ kể chuyện , miêu tả của tác giả

dị , sinh động trong đời sống hàng ngày Mỗi nhân vật

đã '' xui ngời nông dân nổi

loạn'' Em hiểu thế nào về nhận

xét đó Qua đoạn trích , em

hãy làm sáng tỏ ý kiến trên ?

có ngôn ngữ riêng Ngôn từ của cai

lệ thì thô lỗ , đểu cáng Lời nói của chị Dậu thì thiết tha , mềm mỏng khi van xin , đanh thép quyết liệt khi liều mạng cự lại Khẩu ngữ quần chúng nhân dân đợc nhà văn sử dụng nhuần nhuyễn khiến cho câu văn giản dị , đậm đà

Hs tự ra từ phần ghi nhớ

Nhận định này hoàn toàn đúng vì

trong tác phẩm NTT tuy cha chỉ ra cho ngời nông dân cách đấu tranh

CM nhng ông đã làm toát lên cái chân lí hiện thực của cuộc sống : tức nớc ắt vỡ bờ , ở đâu có áp bức ở đó

có đấu tranh và con đờng tự giải phóng cứu lấy mình là một con đ-ờng tất yếu của ngời nông dân dới chế độ cũ Hành động liều mạng vùng lêncủa chị Dậu đã khơi dậy cho những ngời nông dân đang sống trong cảnh lầm than , cực khổ trớc

CM ý thức sâu sắc hơn về nhân phẩm , giá trị của mình

2 Nội dung

* Ghi nhớ

IV Luyện tập.

IV H ớng dẫn về nhà

- Học thuộc ghi nhớ Thử vẽ tranh minh họa chân dung chị Dậu sau chiến thắng hoặc cảnh

2 tên cai lệ và ngời nhà lí trởng thảm bại dới tay ngời đàn bà

- Soạn bài mới : '' Lão Hạc ''

Ngày giảng :5/9/2011 Tiết : 10

- Nhận biết được từ ngữ chủ đề cõu chủ đề, quan hệ giữa cỏc cõu trong một đoạn văn

- Hỡnh thành chủ đề, viết cỏc từ ngữ và cõu chủ đề, viết cỏc cõu liền mạch theo chủ đề và quan hệ nhất định

- Trỡnh bày một đoạn văn theo kiểu diễn dịch, quy nạp, song hành

3 Thỏi độ: Cú ý thức trau dồi vận dụng tốt khi núi, viết văn.

II Kiểm tra bài cũ

- Bố cục của văn bản gồm có mấy phần ? Nêu nhiệm vụ của từng phần

- Các ý trong phần TB của văn bản thờng đợc sắp xếp theo trình tự nào ?

III Bài mới

HĐ 1 Tạo tâm thế:

Kĩ thuật động não