Giao An Van 6 Chuan KTKN

- Hiểu đợc ý nghĩa của các chi tiết tởng tợng, kì ảo .- Hiểu đợc nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết.. + Truyền thuyết: "Sơn Tinh – Thủy Tinh" nhằm

I/ Mục tiêu cần đạt.

1 Kiến thức

- Giúp học sinh hiểu đợc định nghĩa về TT+ Chỉ ra và hiểu đợc ý nghĩa của những chi tiết kì ảo tởng tợng

+ Hiểu rõ nội dung ý nghĩa của văn bản

+ Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu

+ Bóng dáng lịch sử thời kì dựng nớc của dân tộc ta trong tác phẩm văn học dân gian thời kì dựng nớc

2 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra một số chi tiết tởng tợng kì ảo trong truyện

3.Thái độ

- Giáo dục lòng tự hào về nguồn gốc giống nòi của ngời Việt

II/ Chuẩn bị của thầy và trò

- Giới thiệu bài

GV Hoạt động 1 ; Tìm hiểu K/n TT

- Gọi HS đọc chú thích SGK

- Nhấn mạnh những ý chính

+ TT là loại truyện dân gian kể về các NV

và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời

quá khứ Thờng có yếu tố tởng tợng kì

ảo TT thể hiện thái độ và cách đánh giá

của nhân dân đối vơí các sự kiện và nhân

vật lịch sử đợc kể

I Khái niệm về truyền thuyết

- SGK/7

II Đọc, chú thích

Truyền thuyết:"Con Rồng cháu Tiên".giải

thích nguồn gốc cao đẹp của ngời Việt

Nam, niềm tự hào và tinh thần đoàn kết

B Tìm hiểu chi tiết

1 Hình ảnh Lạc Long Quân và Âu Cơ

- LLQ là ngời tài đức vẹn toàn

Nhấn mạnh: yếu tố kì ảo là đặc điểm của

truyền thuyết Có ý nghĩa tô đậm tính chất

kì lạ lớn lao, đẹp đẽ của các nhân vật sự

kiện

HS đọc: "Thế rồi một hôm →lên đờng."

Trong đoạn này LLQ đã nói gì?

"Ta vốn…→lời hẹn", ý nguyện của

Hẹn nhau khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn

nhau, đừng quên lời hẹn

Qua truyện này dân tộc ta có nguồn gốc

Nhấn mạnh: Sự kết hợp giữa bộ Lạc Việt

và Âu Việt là nguồn gốc chung của c dân

Văn Lang

⇒ là có thật - đặc điểm của truyền thuyết.

Trong truyện có nhiều chi tiết tởng tợng

kì ảo Vậy em hiểu chi tiết tởng tợng kì ảo

- Tự lớn lên

⇒ Kì lạ, khác thờng.

+ Chia con cai quản các phơng: năm mơi con theo cha xuống biển, năm mơi con theo mẹ lên núi

⇒ Ngời Việt là con cháu các vua

Hùng, thuộc dòng dõi Rồng Tiên

2

ý nghĩa :

Trong truyện: "Con Rồng Cháu Tiên" có

những chi tiết kì ảo nào?

Hình dáng, nguồn gốc của LLQ và Âu

Cơ, việc kết duyên sinh nở

Những chi tiết kì ảo này có vai trò ntn

Qua việc tìm hiểu nội dung bài, em hãy

nêu ý nghĩa của truyện?

Thảo luận trả lời

- Kinh và Ba Na là anh em

- "Quả trứng to nở ra con ngời" (Ngời

M-ờng)

"Quả bầu mẹ." (Ngời Khơ Mú)

Em hãy kể lại một truyện mà em yêu

thích

Kể chuyện

- Truyện kể về nguồn gốc dân tộc con Rồng cháu Tiên , ngợi ca nguồn gốc cao quý của dân tộc và

ý nguyện đoàn kết gắn bó của dân tộc ta

- Xây dựng hình tợng nhân vật mang dáng dấp thần linh

IV Luyện tập

* Nghệ thuật:

- Sử dụng các yếu tố tởng tợng, kì

ảo kể về nguồn gốc của LLQ và

ÂC, về việc sinh nở của ÂC

- Xây dựng hình tợng nhân vật mang dáng dấp thần linh

* Ghi nhớ (Sgk)

IV Củng cố:

- LLQ là ngời ntn?

- Truyện "Con Rồng, cháu Tiên" có ý nghĩa gì ?

- GV nhấn mạnh những chi tiết có thực: Vua Hùng, Phong Châu, Văn Lang

⇒ đặc điểm của truyền thuyết

V H ớng dẫn

- Về nhà học bài

- Soạn bài: "Bánh chng, bánh giầy"

+ Trả lời các câu hỏi Sgk

- Hiểu đợc ý nghĩa của các chi tiết tởng tợng, kì ảo

- Hiểu đợc nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết

- Cốt lõi lịch sử thời kì dựng nớc của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhóm truyền thuyết thời kì Hùng Vơng

- Cách giải thích của ngời Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nông một nét đẹp văn hóa của ngời Việt

2 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng đọc- hiểu văn bản thuộc thể loại truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính trong truyện

3 Thái độ

- Giáo dục HS thái độ yêu mến, quý trọng nghề nông

II Chuẩn bị của thầy và trò

- Giới thiệu bài

Mỗi khi tết đến, xuân về, ngời Việt Nam chúng ta lại nhớ tới đôi câu

đối quen thuộcvà rất nổi tiếng:

"Thịt mỡ, da hành, câu đối đỏ, Cây nêu, tràng pháo, bánh chng xanh "

Bánh chng và bánh giầy là hai thứ bánh không những rất ngon, rất bổ, không thể thiếu

đ-ợc trong mâm cỗ tết của dân tộc Việt Nam mà còn mang bao ý nghỉa sâu xa, lý thú

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

Truyền thuyết: "Bánh chng, bánh giầy" đề cao

lòng tôn kính đối với Trời, Đất và biết ơn sâu

sắc đối với tổ tiên; đồng thời ca ngợi tài năng

sáng tạo của con ngời

Kể tóm tắt

Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy?

Trả lời

Bố cục văn bản đợc chia thành mấy phần? Nội

dung của mỗi phần là gì?

Nhấn mạnh: điều vua đòi hỏi mang tính chất

một câu đố đặc biệt để thử tài (làm vừa ý vua

cha mà không biết ý vua cha là gì)

Các anh em của Lang Liêu có cuộc sống nh thế

nào?

Cuộc sống đầy đủ sung sớng đợc hởng lộc vua

Theo em cuộc sống của Lang Liêu có gì khác

so với cuộc sống của những ngời anh ?

Trả lời

Trong số hai mơi hoàng tử, chỉ có Lang Liêu

đợc giúp đỡ Vì sao Lang Liêu đợc thần giúp

B Tìm hiểu chi tiết

1.Vua Hùng chọn ng ời nối ngôi

- Hoàn cảnh: Vua đã già, đất nớc thanh bình

- ý của Vua: ngời nối ngôi vua phải nối đợc chí vua + Chú trọng tài năng không coi trọng thứ bậc con trởng và con thứ, thể hiện sự sáng suốt

IV Củng cố:

- Vua Hùng chọn ngời nối ngôi trong hoàn cảnh nào?

- Vì sao LL đợc thần giúp đỡ?

- ý nghĩa của truyện là gì?

- GV chốt nội dung cơ bản của bài

V H ớng dẫn:

- Về nhà học bài

- Tìm đọc những truyện dân gian cùng đề tài: "Sự tích lễ hội Chử Đồng Tử ";

"Cóc kiện trời"; (Tiếng Việt 3-Tâp 2)

- Chuẩn bị bài: Từ và cấu tạo từ tiếng Việt

- Học bài cũ, chuẩn bị bài mới; kẻ bảng phần bài tập

III/ Tiến trình tổ chức dạy và học

1/ Kiểm tra

- Kể tóm tắt truyện “Bánh chng bánh giầy” và nêu ý nghĩa của truyện?2/ Bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

Khi nào tiếng đợc coi là từ?

Là những tiếng có nghĩa dùng để tạo câu

Vậy em hiểu từ là gì?

Đọc ghi nhớ

Nhấn mạnh nội dung

* Hoạt động 2 Tìm hiểu về từ đơn, từ phức.

Đa ví dụ bảng phân loại theo SGK

Thảo luận nhóm điền vào bảng phân loại

Dựa vào phần phân loại, em hãy cho biết xét về

cấu tạo có thể chia từ thành mấy loại?

Em hãy lấy ví dụ về từ ghép và từ láy?

Dãy 1 lấy ví dụ về từ ghép

Dãy 2 lấy ví dụ về từ láy

- Từ ghép: chăn nuôi, bánh chng, bánh giầy

- Từ lấy: trồng trọt

2 Nhận xét

Từ đơn (1 tiếng)

- Từ Từ phức (2 tiếng

trở lên)

Từ ghép Từ láy

* Ghi nhớ (SGK)

8

3 Củng cố:

- Thế nào là từ đơn? Cho ví dụ

- Thế nào là từ phức? Lờy ví dụ minh họa

- GV chốt kiến thức về từ và cấu tạo từ

4 H ớng dẫn :

- Về nhà học bài viết đoạn văn kể chuyện có sử dụng từ láy

- Chuẩn bị bài: Giao tiếp, văn bản và phơng thức biểu đạt

Ngày soạn:………

Ngày giảng:…………

……….……

Tiết: 04 Giao tiếp, văn bản và phơng pháp biểu

- Nhận ra kiểu văn bản ở một văn bản cho trớc căn cứ vào phơng thức biểu đạt

- Nhận ra tác dụng của việc lựa chọn phơng thức biểu đạt ở một đoạn văn bản cụ thể

II/ Chuẩn bị của thầy và trò

1 Thầy

- SGK, SGV, Bảng phụ

2 Trò

- Học bài, chuẩn bị bài

III/ Tiến trình tổ chức dạy học

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

Trong cuộc sống khi có một t tởng hay một

nguyện vọng nào đó muốn biểu đạt cho ngời khác

biết em phải làm nh thế nào? chẳng hạn em muốn

Câu ca dao sáng tác nhằm mục đích gì? ý nghĩa

của câu ca dao?

Câu ca dao khuyên chúng ta giữ chí vững vàng,

không dao động trớc mọi hoàn cảnh

Giảng: Câu ca dao biểu đạt trọn vẹn một nội dung

ý nghĩa, đợc coi là một văn bản vì nó có nội dung,

chủ đề: khuyên giữ chí kiên định đợc liên kết với

nhau về vần, ý chặt chẽ

Em hãy kể một số văn bản mà em biết?

Bức th viết cho bạn, đơn xin nghỉ học,truyện tiểu

thuyết, nghị quyết biên bản…

Văn bản có thể ngắn hoặc dài nhng phải diễn đạt

chọn vẹn về nội dung, liên kết mạch lạc, chặt chẽ

Vậy em hiểu văn bản là gì?

Trả lời

* Hoạt động 2: Tìm hiểu kiểu văn bản và phơng

thức biểu đạt

Hớng dẫn học sinh điền ví dụ

Có mấy kiểu văn bản? Căn cứ để phân loại văn

bản là gì?

Có 6 kiểu văn bản ứng với 6 kiểu phơng thức biểu

I/ Tìm hiểu chung về văn bản và ph ơng thức biểu

đạt

1 Văn bản và mục đích giao tiếp

- Giao tiếp là hoạt động truyền đạt và tiếp nhận bằng phơng tiện ngôn từ

- Văn bản là chuỗi lời nói, bài viết có chủ đề thống nhất, mạch lạc

2 Kiểu văn bản và ph ơngthức biểu đạt

10

TT p.thức biểu đạt Kiểu VB, MĐ giao tiếp Ví dụ

1 Tự sự Trình bày diễnbiến sự việc Kể lại truyện con rồng cháu tiên.

2 Miêu tả Tái hiện lại trạng thái sự vật con, ngời Tả lại những pha bóng đẹp trong trận đấu bóng đá.

3 Biểu cảm Bày tỏ tình cảm xúc Bày tỏ lòng yêu mến bộ môn bóng đá.

4 Nghị luận Nêu ý kiến đánh giá bàn luận.

Bác bỏ ý kiến cho rằng môn bóng đá không có tác dụng

5 Thuyết minh Giới thiệu đặc điểm, tính chất phơng pháp. Diến biến trận đấu bóng đá.

6 Hành chính, công vụ. Thể hiện quyền hạn trách nhiệm. Đơn từ, đề nghị, báo cáo.HS

Đọc yêu cầu bài tập

Hãy xác định phơng thức biểu đạt của các

đoạn văn, đoạn thơ

Thảo luận trả lời

Kết luận

Theo em truyền thuyết: “Con Rồng, cháu

Tiên” thuộc kiểu văn bản nào?

a Tự sự

b Miêu tả

c Nghị luậnd.Biểu cảm

đ Thuyết minh

* Bài tập 2

Truyền thuyết: “Con Rồng, cháu Tiên” thuộc kiểu văn bản tự sự Bởi nội dung văn bản trình bày diễn biến sự việc

- Soạn bài: “Thánh Gióng”

+ Đọc kĩ văn bản và trả lời các câu hỏi Sgk

+ Những sự kiện và di tích phản ánh lịch sử đấu tranh giữ nớc của ông cha

ta đợc kể trong một tác phẩm truyền thuyết

2 Kĩ năng:

- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trng thể loại

- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết nghệ thuật kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt tác phẩm thông qua hệ thống các sự việc đợc kể theo trình tự thời gian

- Học bài, soạn bài

III/ Tiến trình tổ chức dạy học

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

- Tâu: tâu lên vua

- Tục truyền: Truyền khẩu lại từ xa trong dân

Bố cục của văn bản đợc chia làm mấy phần? Nội

dung của mỗi phần là gì?

Trả lời

- Đoạn 1: từ đầu đến: nằm đấy ⇒Sự ra đời của

Thánh Gióng

- Đoạn 2: tiếp theo đến: cứu nớc ⇒Gióng găp sứ

giả cả làng cùng nuôi Gióng lớn

- Đoạn 3: tiếp theo đến: “lên trời” ⇒ Gióng đánh

ở phần một đã giới thiệu thời đại lịch sử, quê

quán của Thánh gióng nh thế nào?

* Thể loại: Truyền thuyết lịch sử

* Nhân vật chính: Thánh Gióng

* Bố cục: 4 phần

* Đại ý: ca ngợi ngời anh hùng làng Gióng đã có công diệt giặc Ân cứu nớc thời Hùng Vơng thứ sáu

B Tìm hiểu chi tiết

4 Củng cố:

- Kể tóm tắt truyện

- Hình tợng Gióng đợc miêu tả bằng những chi tiết nào?

- GV chốt kiến thức cơ bản của tiết học

- Học bài, chuẩn bị bài

III Tiến trình tổ chức dạy học

1 Tổ chức lớp

2 Kiểm tra

Câu hỏi: Hình tợng Thánh Gióng đợc miêu tả bằng những chi tiết nào? Câu nói

đầu tiên của Thánh Gióng là gì? ý nghĩa của câu nói đó

3 Bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

Hoạt động 1: Nhắc lại nội dung của phần 1.

Em hãy nhắc lại sự ra đời và ý nghĩa của câu nói

đầu tiên của Thánh Gióng

Trả lời

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự trởng thành và hình

ảnhThánh Gióng đi đánh giặc

Theo dõi văn bản và cho biết chi tiết nào nói lên

sự trởng thành của Thánh Gióng?

Trả lời

- Gióng lớn nhanh nh thổi ăn mấy cũng không…

no góp gạo nuôi chú bé.…

Chi tiết gióng lớn nhanh nh thổi và việc dân làng

góp gạo nuôi Gióng có ý nghĩa gì?

Trả lời

Gióng yêu cầu sứ giả điều gì?

Nêu ý kiến

Sắm cho một con ngựa sắt, một cái roi sắt và một

tấm áo giáp sắt

Treo tranh minh họa 1

Dựa vào văn bản và tranh minh họa, em hãy miêu

tả những chi tiết Thánh Gióng đánh giặc

Trình bày

- Vơn vai biến thành tráng sĩ

- Ngựa sắt hí vang phun lửa.…

- Gióng mặc áo giáp, cầm roi sắt nhảy lên ngựa

- Roi sắt gẫy, nhổ tre ven đờng quật vào giặc

- Giặc tan vỡ đám tàn quân giẫm đạp lên nhau

- TG không chỉ đánh giặc bằng vũ khí vua ban mà

còn đánh giặc bằng vũ khí tự tạo, đánh giặc cây

tre của dân làng của đất nớc

Khi đánh giặc xong TG đã làm gì? Tại sao TG

B Tìm hiểu chi tiết

- Cơm ăn mấy cũng không no

- áo vừa mặc đã căng đứt chỉ

- Bà con góp gạo nuôi chú bé

⇒Thể hiện sức sống mãnh

liệt, tinh thần yêu nớc,

đoàn kết của nhân dân ta

- Gióng tiêu biểu cho sức mạnh toàn dân

d Gióng ra trận đánh giặc

- Thánh Gióng đánh tan quân giặc

- Thắng lợi mang sức mạnh và ý chí của toàn dân

e Thánh Gióng bay về trời

15

- Giúp học sinh nắm đợc: Thế nào là từ mợn, các hình thức mợn.

- Nguồn gốc của từ mợn trong Tiếng Việt

- Vai trò của từ mợn trong hoạt động giao tiếp và tạo lập văn bản

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng sử dụng từ mợn trong nói, viết

- Nhận biết đợc các từ mợn trong văn bản

- Viết đúng những từ mợn

- Sử dụng từ điển để hiểu nghĩa của từ mợn

- Sử dụng từ mợn trong nói và viết

Câu hỏi: - Cho biết các kiểu cấu tạo từ?

- Kiểm tra bài tập 4, 5

3 Bài mới

Hoạt động của thầy và trò Nội dung.

* Hoạt động 1 Phân biệt từ thần việt – từ mợn.

Nêu ví dụ theo SGK

Dựa vào chú thích bài Thánh Gióng, em hãy giải

thích từ “Trợng”, “Tráng sĩ”? Các từ trên có

nguồn gốc từ đâu?

HĐCN

Chốt ý

Gọi HS đọc các từ trong mục 3

Chỉ ra các từ mợn và cho biết nguồn gốc của

chúng?

Cách viết các từ mợn trên có gì khác nhau?

- Các từ đợc việt hóa cao viết nh từ thuần việt: Ví

dụ: Giang sơn, sứ giả …

- Các từ cha đợc việt hóa cao, dùng dấu gạch

ngang giữa các tiếng

Em hãy tìm các từ đồng nghĩa với từ: Sơn Tinh –

Thủy Tinh?

Sơn Tinh – Thần núi; Thủy Tinh – Thần nớc

Xét về nguồn gốc, từ đợc chia thành mầy loại?

Từ thuần việt và từ mợn

Em hiểu thế nào là từ thuần việt, từ mợn?

Đọc ghi nhớ SGK/ 28

Nhấn mạnh nội dung

Treo bảng phụ – Bài tập nhanh

Giải nghĩa các từ và cho biết các từ sau mợn từ

n-ớc nào?

Giải nghĩa từ:

Phụ mẫu: Cha mẹ

Phụ tử: Cha con

Huynh đệ: Anh em

Không phận: vùng trờiHải phận: Vùng biểnKhán giả: Ngời xem

* Hoạt động 2 Hớng dẫn tìm hiểu nguyên tắc

m-ợn từ

Gọi HS đọc ý kiến của Bác Hồ

Em hiểu ý kiến của Bác Hồ về việc sử dụng từ

điện

- Từ mợn ngôn ngữ khác:

Ti vi, xà phòng, Ra-đi-ô, In-tơ-nét

3 Kết luận

- Từ thuần việt: do nhân dân ta sáng tạo ra

- Từ mợn: là những từ ngữ mợn tiếng nớc ngoài để biểu thị sự vật, hiện t-ợng…… mà từ thuần việtcha có từ thích hợp để biểu thị

* Ghi nhớ SGK/ 28

II/ Nguyên tắc m ợn từ

- Mợn từ để làm giàu tiếng việt

17

4 Củng cố.

- Giáo viên khái quát nội dung bài, nhấn mạnh

- Khái niệm về từ thuần việt, từ mợn

+ Có hiểu biết bớc đầu về văn tự sự

+ Vận dụng kiến thức đã học để đọc- hiểu và tạo lập văn bản

2 HS: Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK

III/ Tiến trình dạy – học

1 Tổ chức lớp

2 Kiểm tra

- Thế nào là văn bản? Có mấy kiểu văn bản và phơng thức biểu đạt?

- Kiểm tra bài tập 2/ 18

Hàng ngày, em có kể chuyện hay nghe kể

chuyện không? Em thờng nghe kể những

- Truyện văn học, đời thờng, sinh hoạt.

Nêu 4 tình huống trong SGK

- Theo em ngời kể, ngời nghe phải làm gì? Và

ngời nghe muốn biết điều gì?

+ Ngời kể: Kể 1 câu chuyện

+ Ngời nghe: Muốn biết 1 câu chuyện, mong

muốn đợc nghe kể chuyện

Nếu muốn biết Lan là ngời tốt, ngời đợc hỏi

phải kể những chuyện nh thế nào về Lan?

Ngời kể phải kể từng việc cụ thể để làm rõ

điều đó, chẳng hạn nh đức tính chăm chỉ, học

giỏi, hay giúp đỡ ngời khác

ở tình huống 4 Nếu ngời trả lời kể câu

chuyện về An không liên quan gì đến việc bỏ

học thì câu chuyện đó có ý nghĩa gì không?

Không có ý nghĩa, bởi ngời đọc cha đợc nghe

thông báo về sự việc ấy, cha đợc nghe cắt

nghĩa, giải thích các sự việc

Vậy theo em, kể chuyện nhằm mục đích gì?

Ngời kể và ngời nghe đóng vai trò gì?

Treo bảng phụ, ghi các sự việc chính của văn

bản “Thánh Gióng”

1 Sự ra đời kì lạ của Thánh Gióng.

2 Thánh Gióng biết nói và nhận nhiệm vụ

đánh giặc.

3 Thánh Gióng lớn nhanh nh thổi, dân làng

góp gạo nuôi chú bé.

4 Thánh Gióng đánh giặc, chiến thắng giặc Ân.

5 Thánh Gióng lên núi, cởi bỏ áo giáp, bay về

trời.

6 Vua lập đền thờ, phong danh hiệu.

7 Dấu tích còn lại của Thánh Gióng.

Nếu ta kể chi tiết 3 trớc chi tiết 1, 2 đợc

Vậy kể chuyện phải đảm bảo yêu cầu gì?

Việc kể lại chuyện nh vậy có mục đích gì?

- Giúp ngời đọc, ngời nghe, hiểu rõ sự việc con

- Bé Mây rủ mèo con nớng cá bẫy chuột

- Cả hai cùng tin là chuột sẽ sa bẫy

- Đêm mơ, bé Mây thấy chuột …

- Sáng dạy, bé Mây thấy meo con sập bẫy

Giao bài tập theo nhóm (BT 3)

- Là văn bản tự sự

- Có chuỗi sự việc: Các sự việc có quan hệ nối tiếp nhau, kết thúc vấn đề bất ngờ

- ý nghĩa: Ca ngợi trí thông minh, thể hiện t tởng yêu cuộc sống

2 Bài tập 2

* Bài thơ “Sa bẫy”

- Là thơ tự sự – diễn đạt bằng thơ 5 tiếng Truyện có

mở đầu, có diễn biến, có NV,

⇒ Cả hai văn bản đều có nội

dung tự sự với ý nghĩa kể chuyện, kể việc…

- Vai trò: Tự sự giúp ngời đọc

theo dõi, hình dung các sự việc về:

+ Khai mạc trại …+ Ngời Âu Lạc đánh tan quan xâm lợc

+ Truyền thuyết: "Sơn Tinh – Thủy Tinh" nhằm giải thích hiện tợng lụt lội xảy

ra ở châu thổ Bắc Bộ thủa các vua Hùng dựng nớc và khát vọng của ngời Việt Cổ trong việc giải thích và chế ngự thiên tai lũ lụt, bảo vệ c/sống của mình

+ Những nét chính về nghệ thuật của truyện

2 Kĩ năng:

- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trng thể loại

- Nắm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại đợc truyện

3 Thái độ:

- Tự hào về truyền thống dựng nớc của dân tộc và có ý thức phòng chống thiên tai,

lũ lụt để bảo vệ cuộc sống của mình

Giọng chậm rãi ở đoạn đầu, nhanh ở đoạn sau:

đoạn tả cuộc giao chiến giữa hai vị thần Đoạn

cuối giọng đọc trở lại chậm, bình tĩnh

Theo em, bố cục của văn bản đợc chia làm

mấy phần? Nội dung của mỗi phần là gì?

* Nguồn gốc, tài năng:

- Sơn Tinh: ở vùng núi Tản Viên, vẫy tay→ nổi cồn bãi núi đồi

- Thủy Tinh: Thần nớc sông Hồng→ hô ma, gọi gió.

⇒ Cả hai đều có tài cao, phép

lạ

Vua Hùng không biết chọn ai, vì cả hai ngang

tài ngang sức Vua đa ra điều kiện ai mang

Nơng về núi Thủy Tinh đến sau không lấy

đ-ợc vợ, đùng đùng nổi giận, đem quân đi đánh

Sơn Tinh Cuộc giao tranh đó diến ra nh thế

nào?

Trả lời

Treo 2 bức tranh minh họa

Tờng thuật lại trận đánh

Theo em hai nhân vật này có thật không?

Nêu ý kiến

Là hai nhân vật tởng tợng

Vậy ngời xa tởng tợng ra hai nhân vật này với

mục đích gì?

Chi tiết “Nớc sông dâng cao bao nhiêu đồi núi

dâng cao bấy nhiêu” nói lên ớc mong gì của

- Cuộc giao tranh diễn ra quyết liệt

- Thủy Tinh: Tợng trơng cho

ma gió, bão lụt, thiên tai

- Sơn Tinh: Phản ánh sức mạnh của nhân dân ta kiên trì

đắp đê ngăn lũ, chế ngự nạn lũ lụt

3

ý nghĩa của truyện

- "Sơn Tinh, Thủy Tinh" giải thích hiện tợng ma bão, lũ lụt xảy ra ở đồng bằng Bắc Bộ thuở các vua Hùng dựng nớc:

đồng thời thể hiện sức mạnh,

-ớc mơ chế ngự thiên tai bảo

vệ cuộc sống của ngời Việt cổ

* Ghi nhớ SGK/ 34

III/ Luyện tập

- Đầu t xây dung đê điều ngăn lũ.

- Xây dung các công trình thủy điện, phát điện

phục vụ cuộc sống, chứa nớc chống lũ lụt

- Nghiêm cấm phá rừng, trồng cây gây rừng

4 Củng cố

- GV nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa của truyện

- HS đọc thêm đoạn thơ, cho biết đoạn thơ liên quan đến chi tiết nào trong truyện?

Treo bảng phụ – chép ví dụ.

Theo em, mỗi chú thích gồm mấy bộ phận?

Gồm 2 bộ phận: Từ và nghĩa của từ

Bộ phận nào của chú thích nêu lên nghĩa của

từ?

Phần đứng sau dấu hai chấm

Trong mô hình dới đây nghĩa của từ ứng với

phần nào?

Nội dungHình thức

ứng với phần nội dung

Từ là đơn vị 2 mặt trong ngôn ngữ: Hình thức

và nội dung ⇒ Nghĩa của từ ứng với phần nội

dung

- Vậy em hiểu nghĩa của từ là gì?

HS đọc ghi nhớ → chuyển là bài tập nhanh

Em hãy điền các từ: Đề bạt, đề cử, đề xuất, đề

đạt vào chỗ trống thích hợp

a Đề đạt: Trình bày ý kiến, nguyện vọng của

cấp trên

b Đề bạt: Cử ai đó giữ chức vụ cao hơn

c Đề cử: Giới thiệu ra để lựa chọn và bầu cử

d Đề xuất: Đa vấn đề ra giải quyết, xem xét

II Cách giải thích nghĩa của từ

1 Ví dụ

2 Nhận xét

- T thế lẫm liệt của ngời anh hùng Vì khi thay

thế chúng làm cho nội dung thông báo(miêu

tả) và ý nghĩa sắc thái không thay đổi

Từ “nao núng” đợc giải nghĩa bằng cách nào?

Giải nghĩa bằng cách trình bày khái niệm

Dựa vào việc phân tích ví dụ, em hãy chỉ ra

Nêu yêu cầu

Đọc chú thích trong văn bản: Sơn Tinh, Thủy

Tinh” & cho biết mỗi chú thích đợc giải nghĩa

bằng cách nào?

Thảo luận, làm bài, trình bày

Kết luận

Đọc yêu cầu của bài tập

Hãy điền các từ vào chỗ trống trong các câu

* Ghi nhớ(SGK/ T 53)

III Luyện tập

Bài tập 1

* Chỉ ra cách giải thích nghĩa của từ

- Sơn Tinh, Thủy Tinh dịch từ Hán Việt

- Câù hôn: trình bày khái niệm

- Tản Viên: giải thích bằng việc miêu tả đặc điểm của sự vật

- Trung bình: ở vào khoảng giữa

- Trung gian: ở vị trí chuyển tiếp…

- Trung niên: đã quá tuổi thanh niên…

Bài tập 4

Giải thích nghĩa của từ

- Giếng: hố đào sâu thẳng xuống lòng đất để lấy nớc

- Rung rinh: Chuyển động qua lại nhẹ nhàng liên tiếp

- Vai trò của sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự.

- ý nghĩa và mối quan hệ của sự việc và nhân vật trong văn bản tự sự

* Hoạt động 1 Hớng dẫn tìm hiểu đặc điểm

của sự việc và nhân vật trong văn tự sự

B

ớc 1 Tìm hiểu sự việc trong văn tự sự

Treo bảng phụ

Đọc

Xem xét các sự việc trong truyện Sơn Tinh –

Thủy Tinh và em hãy chỉ ra sự việc khởi đầu,

sự việc phát triển, sự việc cao trào, sự việc kết

thúc

- Sự việc khởi đầu (1)

I/ Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự

1 Sự việc trong văn tự sự

a Ví dụ Văn bản "Sơn Tinh – Thủy Tinh"

b Nhận xét

Không, vì nếu thiếu các sự việc sẽ không liên

tục, không giải thích cho nhau

Các sự việc ấy kết hợp với nhau theo quan hệ

Trong truyện Sơn Tinh thắng Thủy Tinh mấy

lần? Cả chuỗi sự việc ấy khẳng định điều gi?

- Thắng hai lần và mãi mãi

- Cả chuỗi sự việc khẳng định chiến thắng của

Sơn Tinh

Nếu kể chuyện Sơn Tinh – Thủy Tinh chỉ có

bảy sự việc nh trên thì truyện có hấp dẫn

không?

Không, truyện sẽ trừu tợng khô khan

Kể chuyện phải có sáu yếu tố, có các sự việc

cụ thể chi tiết

- Ai làm? (Nhân vật là ai)

- Việc xảy ra ở đâu? (Địa điểm)

- Việc xảy ra lúc nào? (Thời gian)

- Việc diễn biến thế nào? (Quá trình)

- Việc xảy ra do đâu? (Nguyên nhân)

- Việc kết thúc thế nào? (Kết quả)

Các yếu tố này có vai trò gì?

Làm cho câu chuyện hấp dẫn, thú vị

Nh vậy cách trình bày sự việc nh thế nào?

Trong truyện sự việc nào thể hiện thiện cảm

của ngời kể với Sơn Tinh và vua Hùng?

- Vua Hùng: Giọng kể trang trọng

+ Có tài, có sính lễ → thuận lợi có ở trên cạn.

+ Thắng Thủy Tinh liên tiếp

Câu chuyện kể ra có ý nghĩa gì?

Khẳng định sức mạnh, mong ớc của ngời Việt

Cổ chế ngự thiên tai ⇒ Suy tôn, ca ngợi công

lao của các vua Hùng

Vậy các sự việc trong truyện kể phải nh thế

Em hãy kể tên các nhân vật trong truyện Sơn

Tinh – Thủy Tinh

Ai là ngời đợc nói đến nhiều nhất?

- Nhân vật chính Sơn Tinh – Thủy Tinh

Chốt lại hai đơn vị kiến thức đã tìm hiểu?

- Sự việc phải có ý nghĩa thể hiện đợc t tởng mà ngời kể muốn biểu đạt phù hợp với chủ đề

* Ghi nhớ SGK/ 33

2 Nhân vật trong văn tự sự

- Nhân vật là ngời đợc nói đến trong truyện

- Nhân vật thực hiện các sự việc trong văn bản

- Nhân vật chính đợc kể trên nhiều phơng diện nhất

a Điền vào bảng (Theo mẫu).

Theo em, tại sao truyện lại đặt nhan đề là:

“Sơn Tinh, Thủy Tinh” Có thể thay các nhan

đề khác đợc không?

Trả lời

Định hớng:

Gọi là: “ Vua Hùng kén rể” cha nói đợc thực

chất của truyện

- Cách gọi: “Vua Hùng, Sơn Tinh, Thủy Tinh”

thì đánh đồng nhân vật phụ với nhân vật chính

- Gọi: “ Bài ca chiến thắng của Sơn Tinh” phù

hợp với tinh thần của truyện

- Gọi: “ Sơn Tinh, Thủy Tinh” gọi theo nhân

vật chính phù hợp với truyền thống, thói quen

- Sơn Tinh tợng trng cho sức mạnh của ngời Việt cổ đắp đê chống lũ

(NV chính) Sơn Tinh

ở vùng núi Tản Viên Không Có nhiều tài lạ

Đến cầu hôn, mang lễ vật

đến trớc, rớc Mị Nơng về núi

GV

- Diễn biến sự việc ntn? Kết thúc ra sao?

- Các sự viêc phải đợc liên kết với nhau chặt

- Nêu đặc điểm và sự việc trong văn tự sự?

- Nhắc lại các sự việc trong truyện: “ Sơn Tinh, Thủy Tinh”

- Qua bài giúp học sinh hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyện

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết " Sự tích Hồ Gơm"

- Truyền thuyết địa danh

- Cốt lõi lich sử trong tác phẩm thuộc chuỗi truyền thuyết về ngời anh hùng Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

2 Kỹ năng

- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết

- Phân tích để thấy đợc ý nghĩa sâu sắc của một số chi tiết tởng tợng trong truyện

- Kể lại đợc truyện

3 Thái độ

- Giáo dục thái độ trân trọng, tự hòa về lịch sử của dân tộc

II/ Chuẩn bị

- GV: Tranh minh họa, SGK, SGV

- HS: Đọc, chuẩn bị bài, su tầm tranh ảnh

III/ Tiến trình dạy – học

- Phần Hai: Diễn biến truyện: Lê Thận bắt đợc

lỡi gơm → gia nhập nghĩa quân Lam Sơn Lê

Vì sao Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn

mợn gơm thần? Mợn trong hoàn cảnh nào?

Chi tiết lỡi gơm của Lê Thận lấy đợc ở dới

n-ớc, chuôi gơm lấy đợc ở trên rừng điều đó có ý

nghĩa gì? Chi tiết lỡi gơm tra vào chuôi gơm

vừa nh in có ý nghĩa gì?

HĐCN

Nhấn mạnh: Chi tiết truyện trên khiến ta liên

tởng đến hình ảnh Lạc Long Quân dặn vợ và

các con khi đa 50 con xuống biển “Kẻ ở núi,

ngời miền biển, khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn

nhau, đừng quên lời hẹn”

Hai chữ: “Thuận thiên” trên lỡi gơm có ý

⇒ Sức mạnh toàn dân.

- Cuộc khởi nghĩa có tính chất chính nghĩa hợp lòng ngời, hợp ý trời

Khẳng định, đề cao vai trò của chủ tớng Lê

Lợi → Chi tiết hoang đờng để nói lên ý muôn

dân: Gơm chọn ngời chờ ngời mà dâng và ngời

đã nhận thanh gơm, nhận trách nhiệm trớc đất

- Nghĩa quân tiêu diệt và đuổi quân giặc ra

khỏi bờ cõi

Chốt ý, chuyển nội dung

Đọc đoạn cuối

Long Quân đòi gơm trong hoàn cảnh nào?

Treo tranh, HS trả lời câu hỏi theo tranh

Việc Long Quân đòi lại thanh gơm, điều đó có

ý nghĩa gì?

Việc dẹp giặc đã xong, đất nớc chuyển xang

một thời kỳ mới: Hòa bình và toàn vẹn lãnh

Nghệ thuật tiêu biểu của văn bản là gì?

⇒ Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

ý nghĩa của truyện:

- Truyện giải thích tên gọi hồ Hoàn Kiếm, ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa chống giặc Minh do Lê Lợi lãnh đạo đã chiến thắng vẻ vang và ý nguyện đoàn kết, khát vọng hòa bình của dân tộc ta

* Nghệ thuật:

- Xây dựng các tình tiết thể hiện ý nguyện tinh thần của

Đọc đoạn trích ấn, kiếm Tây Sơn.

Giải thích thêm về nội dung

Đọc yêu cầu bài tập 2

Vì sao tác giả dân gian lại không để Lê Lợi

m-ợn lỡi gơm, chuôi gơm cùng một lúc?

Nêu yêu cầu bài tập 3 và định hớng

Tại sao lại trả gơm ở Thăng Long mà không

phải ở Thanh Hóa?

nhân dân ta đoàn kết một lòng

đánh giặc xâm lợc

- Sử dụng một số hình ảnh, chi tiết kì ảo giàu ý nghĩa nhgơm thần, rùa vàng

- GV nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa của truyện

- Yêu cầu HS nhắc lại truyền thuyết và truyền thuyết đã học

5 H ớng dẫn

- Chuẩn bị bài: Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự

+ Yêu cầu về sự thống nhất chủ đề trong một văn bản tự sự.

+ Những hiểu biết của mối quan hệ giữa chủ đề, sự việc trong bài văn tự sự

+ Bố cục của bài văn tự sự

Việc Tuệ Tĩnh u tiên chữa bệnh cho chú bé

con nhà nông dân nghèo trớc nói lên phẩm

chất gì của ngời thầy thuốc?

Đó là y đức chữa bệnh cứu ngời, không phân

biệt giàu nghèo → hết lòng vì ngời nghèo

không màng danh lợi

Vậy vấn đề chủ yếu mà truyện nói tới là gì?

Ca ngợi y đức của Tuệ Tĩnh (Ca ngợi lòng

th-ơng ngời)

Nội dung cơ bản của truyện là ca ngợi y đức,

ca ngợi long thơng ngời của Tuệ Tĩnh ⇒ đó

chính là chủ đề của truyện Vậy theo em chủ

đề là gì?

Chốt ý

Với văn bản trên, em hãy chỉ ra những câu

trực tiếp thể hiện chủ đề?

ở mở bài “Hết lòng yêu thơng cứu giúp ngời

bệnh” Hoặc: “Ngời ta cứu giúp nhau lúc hoạn

nạn, sao lại nói chuyện ơn huệ”

Cách thể hiện chủ đề qua lời phát biểu, ngoài

ra còn thể hiện qua việc làm

Tên nhan đề thể hiện chủ đề của bài văn

- Chọn nhan đề 2 vì nó khái quát phẩm chất

của Tuệ Tĩnh – nhân vật chủ chốt của truyện

- Chọn nhan đề thứ 3 (Giống nhan đề 2) nhng

lại dùng từ Hán Việt nên trang trọng hơn

Em có thể đặt nhan đề khác không?

- Một lòng vì ngời bệnh

- Thầy Tuệ Tĩnh

- Ngời thầy thuốc có tấm lòng vàng

Chốt: Nh vậy chủ đề là vấn đề chủ yếu mà

ng-ời viết muốn đặt ra trong truyện Chủ đề còn

có thể gọi là ý chủ đạo, ý chính của bài văn

- Về vị trí: Có thể nằm ở phần đầu, phần giữa,

phần cuối hoặc bất cứ ở câu nào trong văn bản

hoặc có thể toát lên từ toàn bộ nội dung truyện

- Phẩm chất của ngời thầy thuốc Tuệ Tĩnh không phân biệt giàu nghèo, hết lòng vì ngời bệnh

- Chủ đề: Ca ngợi y đức của Tuệ Tĩnh

3 Kết luận

- Chủ đề là vấn đề chủ yếu, là

ý chính mà ngời kể muốn thể hiện trong văn bản

mà không hẳn trong câu nào?

* Hoạt động 2 Tìm hiểu dàn bài của bài văn

tự sự

Theo dõi văn bản “Thầy thuốc giỏi ”.…

Bài văn trên có mấy phần? Mỗi phần mang tên

gọi là gì? Nhiệm vụ của mỗi phần?

Trong văn bản tự sự, có thể bỏ qua phần nào

của bố cục không?

Không Vì mỗi phần có nhiệm vụ riêng, tạo sự

hoàn chỉnh cho văn bản

Dàn bài hay còn gọi là bố cục, dàn ý của bài

văn Trớc khi viết bài, để cho nội dung bài đầy

đủ, mạch lạc nhất thiết phải xây dung dàn bài

gồm ba phần với những ý lớn rồi dựa vào đó

mà triển khai các ý chi tiết hơn

Bài văn có thể chia làm mấy phần?

Trong hai truyện và phân tích có điểm gì

giống nhau về bố cục, khác nhau về chủ đề?

2 Dàn bài của bài văn tự sự

- Mở bài: Giới thiệu chung về nhân vật và sự việc

- Thân bài: Kể diễn biến sự việc

- Kết bài: Kể kết cục sự việc

- Sự việc: Ngời nông dân xin thởng 50 roi

+ Văn bản 2 Chủ đề đợc hiểu qua tình huống.

Sự việc trên, sự việc thú vị ở chỗ nào?

HĐCN

Chốt kiến thức nội dung bài

Nêu yêu cầu bài tập 2

Viết mở bài – trình bày – nhận xét

Định hớng

- Có hai cách mở bài:

+ Giới thiệu chủ đề câu truyện

+ Kể tình huống nảy sinh

- Có hai cách kết bài:

+ Kể sự việc kết thúc câu truyện

+ Kể sự việc tiếp tục sang chuyện khác nh

đang tiếp diễn

c Sự việc thú vị: Phần thởng

mà ngời dân đề nghị và việc chia phần thởng

2 Viết phần mở bài cho chủ

- Cấu trúc, yêu cầu của đề văn tự sự ( qua từ ngữ đợc diễn đạt trong đề)

- Tầm quan trọng của việc tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý khi làm bài văn tự sự

a Chủ đề là gì? Bố cục của bài văn tự sự thờng gồm mấy phần? Nội dung (Nhiệm

vụ của mỗi phần) là gì?