GIÁO ÁN NGỮ VĂN 6 CHUẨN TIẾT 81ĐẾN TIẾT 84

- Thấy được sự chiến thắng của tình cảm trong sáng, nhân hậu đối với lịng ghen ghét, đố kị.. - Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện : khơng khơ khan, giáo huấn mà

Tuần : 22

Tiết : 81

BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI (Tạ Duy Anh)

I/ Mục tiêu:

- Nắm được những nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tác phẩm

- Thấy được sự chiến thắng của tình cảm trong sáng, nhân hậu đối với lịng ghen ghét,

đố kị

II/ Kiến thức chuẩn:

1.Ki ến thức :

- Tình cảm của người em gái cĩ tài năng đối với người anh

- Những nét đặc sắc nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật và nghệ thuật kể chuyện

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện : khơng khơ khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính

2.K ĩ năng :

- Đọc diễn cảm, giọng phù hợp với tâm lý nhân vật

- Đọc - hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại cĩ yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm

lý nhân vật

- Kể tĩm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn

III/ Hướng dẫn - thực hiện:

Hoạt động 1 : Khởi động

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ :

+ Văn bản “ Sông Nước Cà Mau “

miêu tả về cảnh gì? Cảnh đó có gì nổi

bật ? (8 điểm )

- Miêu tả cảnh sông nước Cà Mau, có

vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống

hoang dã Hình ảnh chợ Năm Căn tấp

nập, đông vui, trù phú và độc đáo …

+ Đoạn trích “ Sông Nước Cà Mau “

trích từ tác phẩm nào ? ( 2 điểm )

3 Giới thiệu bài mới :

Có bao giờ ta ân hận ăn năn vì thái

độ cư xử của mình với người thân trong

gia đình chưa Có bao giờ em cảm thất

mình tội tệ , xấu xa không xứng đáng

- Lớp báo cáo

- HS nghe câu hỏi và lên trả lời

với anh , chị , em của mình chưa ? Có

những sự ân hận , hối lỗi làm cho tâm

hồn ta trong trẻo hơn , lắng dịu hơn

Truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi”

viết về anh em Kiều Phương đã rất

thành công trong việc thể hiện chủ đề tế

nhị đó

Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản

Hướng dẫn đọc tìm hiểu nội dung

- GV hướng dẫn đọc : Đọc với giọng kể

chuyện, tâm sự , thể hiện được sự ăn năn

hối hận của người anh với em gái mình.

- GV đọc mẫu : ( Em gái tôi … có vẻ vui

lắm )

-Gọi 2-3 học sinh đọc hết truyện.

-Mời học sinh nhận xét cách đọc.

+ Nêu vài nét tiêu biểu về tác giả Tạ Duy

Anh?

- Học sinh nêu, học sinh nhận xét.

- Giáo viên chốt ý:

-Tạ Duy Anh sinh năm 1959, quê ở huyện

Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây.

+ Nêu vài nét về tác phẩm “ Bức Tranh

Của Em Gái Tôi “ ?

- GV mời 1 – 2 HS kể tóm tắt lại câu

chuyện.

- HS nhận xét cách kể.

Hoạt động 3 : Phân tích

Hướng dẫn tìm hiểu phương thức kể

chuyện và hệ thống nhân vật

- GV nêu câu 2 SGK

Hỏi: Nhân vật chính trong truyện là ai ?

Vì sao?

Truyện kể theo lời nhân vật nào? Có tác

dụng gì ?

- Cho HS thảo luận.

- GV chốt lại ý cơ bản:

Nhân vật chính : 2 anh em -> nhân vật

người anh có vị trí quan trọng hơn trong

- HS nghe và ghi tựa bài

- HS đọc và đọc chú thích

- Nghe + ghi

- Nghe

- 2 HS đọc diễn cảm phần còn lại

- Đọc từ khó

Hs kể tóm tắt

- HS trả lời cá nhân

- Lớp nhận xét, bổ sung

- Nghe, củng cố lại kiến thức

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Tạ Duy Anh (1959), quê ở huyện Chương Mỹ, Hà Tây

2 Tác phẩm:

- Truyện đạt giải nhì trong cuộc thi viết

“Tương lai vẫy gọi” của báo Tiền phong

3 Tóm tắt truyện:

HS tự tóm tắt

II Phân tích :

1.Phương thức kể

chuyện và hệ thống nhân vật :

- Kể theo ngôi thứ nhất :Tự nhiên và tự soi xét tình cảm

- Nhân vật chính : 2

anh em Phương là

việc thể hiện chủ đề.

Kể theo lời của người anh-> miêu tả tâm

trạng nhân vật tự nhiên, nhân vật tự soi

xét tình cảm, ý nghĩ, tự nhận thức.

- GV củng cố lại tiết 1.

về nhân vật chính, nhân vật phụ và ngôi kể trong văn tự sự

nhân vật chính, người

Anh là nhân vật trung

tâm

Hoạt động 3: Củng cố - Dặn dị

4 Củng cố :

- Em hãy cho biết sơ lược về tác

giả, tác phẩm

- Em hãy cho biết phương thức kể

chuyện và hệ thống nhân vật chính

5 Dặn dị :

* Bài vừa học :

+Tác giả, tác phẩm

+ Phương thức kể và nhân vật

*Chuẩn bị bài mới : “Bức tranh của em

gái tơi” tiết 2

+ Phân tích nhân vật :

• Kiều phương

• Anh Kiều Phương

• Nghệ thuật

• Ý nghĩa của truyện

* Bài sẽ trả bài : “Bức tranh của em gái

tơi” tiết 1

 Hướng dẫn tự học :

- Nhớ : Tác giả, tác phẩm và phương thức

biểu đạt cũng như hệ thống nhân vật

chính

- HS nghe và trả lời theo yêu cầu của giáo viên

- HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Tuần : 23

Tiết : 82

NS:

ND:

BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI (Tạ Duy Anh)

I/ Mục tiêu:

- Nắm được những nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tác phẩm

- Thấy được sự chiến thắng của tình cảm trong sáng, nhân hậu đối với lịng ghen ghét, đố

kị

II/ Kiến thức chuẩn:

1.Ki ến thức :

- Tình cảm của người em gái cĩ tài năng đối với người anh

- Những nét đặc sắc nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật và nghệ thuật kể chuyện

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện : khơng khơ khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính

2.K ĩ năng :

- Đọc diễn cảm, giọng phù hợp với tâm lý nhân vật

- Đọc-hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại cĩ yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lý nhân vật

- Kể tĩm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn

III/ Hướng dẫn - thực hiện: (tt)

Hoạt động 1 : Khởi động

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ :

Tiết 2

Câu hỏi kiểm tra sang tiết 2 :

1) Nêu sơ lược về tác giả và tác phẩm ?

2) Phương thức kể chuyện và hệ thống

nhân vật của bài “BTCEGT” được thể

hiện như thế nào ?

3 Giới thiệu bài mới : GV sơ lược lại tiết 1

và chuyển ý tiết 2

Hoạt động 3 : Phân tích (tt)

Hướng dẫn tìm hiểu phân tích diễn biến

tâm trạng thái độ của người anh

- Cho HS đọc lại các đoạn truyện miêu tả

- Lớp báo cáo

- HS nghe câu hỏi và lên trả lời

- HS nghe và ghi tựa bài

- Đọc đoạn truyện yêu cầu

tâm trạng nhân vật người anh.

- Nêu câu hỏi 3 SGK.

Hỏi: Khi phát hiện em gái tự chế thuốc

vẽ, thái độ người anh ra sao? Biểu hiện

tâm trạng của người anh lúc này như thế

nào?

GV chốt : - Thoạt đầu thấy em gái thích

vẽ, người anh chỉ coi đó là những trò

nghịch ngợm.

Hỏi: Khi phát hiện ra tài vẽ của người

em, ngừơi anh đã có hành động và thái

độ như thế nào? Bộc lộ tâm trạng gì?

Theo em, tại sao anh lại thở dài.

GV chốt : Khi tài năng hội hoạ của em

gái được phát hiện, cậu ta thất vọng về

mình, có thái độ khó chịu, gắt gỏng với

em gái do tự ái và mặc cảm  không

chơi thân với em, nhưng vẫn lén xem

tranh của em vẽ.

Hỏi: Khi em báo tin đạt giải, người anh

có hành động và thái độ như thế nào?

GV chốt :

- Khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất

của em, điều bất ngờ là bức tranh lại vẽ

chính cậu tâm trạng người anh ngạc

nhiên  Hãnh diện  Xấu hổ do tự

nhận ra được những yếu kém của mình,

thấy mình không xứng đáng với em …

-Người anh hiểu rằng : Bức chân dung

của mình được vẽ lên bằng tâm hồn và

lòng nhân hậu của cô em gái

-GV nhận xét, diễn giảng về tính ghen tị,

đố kị của người anh.

- Yêu cầu HS giải thích tâm trạng của

người anh khi đứng trước bức tranh của

em gái (Ngỡ ngàng -> hãnh diện -> xấu

hổ).

- GV nhận xét, bổ sung.

- GV nêu câu hỏi 4 SGK.

Hỏi: Em hiểu như thế nào về đoạn kết

của truyện? Qua đó, em có cảm nghĩ gì

- Cá nhân suy nghĩ trả lời:

anh tỏ ra khó chịu, xem thường -> vui vẻ vì hơn em

-Người anh chỉ muốn gục xuống bàn khóc -> lén xem tranh – thở dài- quát nạt

em, không thể thân với nó

-Lúc em đạt giải :buồn,, khó chịu, đẩy em ra-> tức, ghen tị

-Cá nhân suy nghĩa giải thích tâm trạng của người anh

- Nghe

- HS nghe GV chốt và ghi nhận

2 Diễn biến tâm

trạng và thái độ của người anh :

- Quan sát những biểu hiện của lịng say mê hội họa của Kiều Phương

- Mặc cảm vì nghĩ rằng bản thân khơng cĩ năng khiếu gì

- Xúc động khi cảm nhận được tâm hồn, lịng nhân hậu của Kiều Phương qua bức tranh

“Anh trai tơi”

về nhân vật người anh?

- GV nhận xét, nhấn mạnh thêm: người

anh nhận thức được các sai của mình.

- Cho Hs tìm hiểu về cô em gái.

Hướng dẫn HS cảm nhận về nhân vật cô

em gái

- Nêu câu hỏi 5 SGK.

Hỏi: Theo em tài năng hay tấm lòng nhân

hậu của Kiều Phương đã cảm hoá được

người anh ?

Tại sao Kiều Phương lại vẽ anh trai hoàn

thiện đến thế?

-> Em cảm nhận thế nào về cô bé Kiều

Phương? Điều gì khiến em cảm mến nhất

ở nhân vật này ?

-GV nhận xét, giáo dục về tình anh em,

lòng nhân hậu, mối quan hệ tài đức.

- GV có thể cho HS quan sát tranh SGK

để miêu tả vài nét về hình ảnh Kiều

Phương (tích hợp TLV).

Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa tư tưởng của

truyện

Hỏi: Qua tìm hiểu truyện , em có hãy nêu

ý nghĩa tư tưởng của truyện ?

Gv chốt : Trước thành công của người

khác ta cần vui vẻ công nhận và phải biết

trân trọng đồng thời phải vượt qua tự ti

để phấn đấu thực hiện cho mình một hoài

bảo tốt hơn

Hỏi: Qua tìm hiểu truyện, em có suy nghĩ

gì về tấm lòng của con người phải như

thế nào trước sự thành công của mình hay

của người khác ?

H

ỏi : Truyện kể thơi ngơi thứ mấy ? Cách

kể như thế tạo nên câu chuyện như thế nào

?

H

ỏi : Miêu tả diễn biến tâm lý của nhân

vật người anh như thế nào ?

- HS thảo luận

-> Nhận xét: tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng đẹp hơn sự ghen tị, đố kị

- Nghe

- Cá nhân suy nghĩ -> nhận xét: lòng nhân hậu, độ lượng đã cảm hoá người anh

- Kiều Phương có tài, nhân hâu, hồn nhiên

- Nghe

- Quan sát, miêu tả Kiều Phương

Hs phát biểu cá nhân

Hs nhận xét

- Hs trả lời : Thứ nhất, tạo nên tính chân thật

- Miêu tả chân thật nhân vật

3.Cô em gái Kiều Phương:

- Tính tình: tò mò hiếu động, hồn nhiên, trong sáng, nhân hậu

- Say mê vẽ trang, biết sáng tạo và có tài hội họa

- Thương anh và vẽ về anh

4 Ý nghĩa tư tưởng của truyện (Gv giảng,

không ghi bảng)

- Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần vượt qua lòng mặc cảm và sự tự ty để có được sự trân trọng và niềm vui thực sự trong cuộc sống.

- Lòng nhân hậu và độ lượng có thể giúp con người tự vượt lên bản thân mình.

GV chốt :

- Kể chuyện bằng ngơi thứ nhất tạo nên sự

chân thật cho câu chuyện

- Miêu tả chân thật diễn biến tâm lý của

nhân vật

Hỏi : Sau khi học xong, các em rút ra

được ý nghĩa gì ?

GV chốt :

Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ

cũng lớn hơn, cao đẹp hơn lịng ghen ghét,

đố kỵ

5 Ngh ệ thuật

- Kể chuyện bằng ngơi thứ nhất tạo nên sự chân thật cho câu chuyện

- Miêu tả chân thật diễn biến tâm lý của nhân vật

6 Ý nghĩa :

Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng lớn hơn, cao đẹp hơn lịng ghen ghét, đố

kỵ

Hướng dẫn thực hiện ghi nhớ

- Cho HS thảo luận tìm giá trị nội dung

và nghệ thuật truyện.

- GV nhận xét, chốt lại ý cơ bản

-> Rút ra ghi nhớ SGK

- Cho HS đọc lại ghi nhớ.

- Thảo luận nhanh tìm nội dung và nghệ thuật đoạn trích

- Đọc ghi nhớ SGK III.Tổng kết:

Ghi nhớ SGK/35

Qua câu chuyện về người anh và cơ em gái cĩ tài hội họa, truyện Bức tranh của em gái tơi

cho thấy :

Nội dung : Tình cảm trong sáng hồn nhiên và lịng nhân hậu của người em gái đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình

Nghệ thuật : Truyện đã miêu tả tinh tế tâm lý nhân vật qua cách kể theo ngơi thứ nhất

Hoạt động 4 : Luyện tập

GV hướng dẫn :

Bài tập 1

Viết 1 đoạn văn : Tâm trạng của ngưới

anh khi đứng trước bức trang của em

cần : Chân thật, hối hận -> yêu thương

em nhiều hơn

Bài tập 2 : Hs tự suy nghĩ và thực hiện

Hs thực hiện ở nhà hai bài tập (1,2)

IV.Luyện tập : (Thực hiện ở nhà)

Hoạt động 5 : Củng cố - Dặn dị

4.Củng cố :

- Qua truyện, các em cĩ nhận xét gì về

người anh của Kiều Phương ?

- Đồng thời ta cũng thấy bản chất gì của - HS trả lời theo câu hỏi

người em giá Kiều Phương ?

- Qua truyện, ta rút ra nội dung và nghệ

thuật gì của truyện ?

5 Dặn dị :

*Bài vừa học :

+ Nhận xét gì về người anh của Kiều

Phương.

+ Bản chất của người em giá Kiều

Phương.

+ Nội dung và nghệ thuật của truyện

* Chuẩn bị bài mới :

+ Đọc kỹ và trả lời ác câu hỏi ở bài “

Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so

sánh và nhận xét trong văn miêu tả “

Chú ý trả lời trước các câu hỏi: 1,2,3,4,5

ở sách giáo khoa.

* Yêu cầu HS :

+ Học bài.

+ Chuẩn bị : Luyện nói về : quan sát,

tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong văn

miêu tả.

*Bài sẽ trả bài : “Quan sát, tưởng

tượng … trong văn miêu tả”

 Hướng dẫn tự học :

- Đọc kỹ truyện, nhớ những sự việc

chính, kể tĩm tắt được truyện.

- Hiểu ý nghĩa của truyện

- Hình dung và tả lại thái độ của những

người xung quanh khi cĩ một ai đĩ thành

tích xuất sắc

của giáo viên

- HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

- HS nghe và thực hiện theo yêu cầu của giáo viên

Tuần : 23

Tiết : 83 - 84

LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT , TƯỞNG

TƯỢNG , SO SÁNH , NHẬN XÉT TRONG MIÊU TẢ

I/ Mục tiêu:

- Nắm chắt các kiến thức về văn miêu tả được sử dụng trong bài luyện nĩi

- Thực hành kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn kỹ năng lập dàn ý và luyện nĩi trước tập thể lớp

II/ Kiến thức chuẩn:

1.Ki ến thức :

- Những yêu cầu cần đạt đối với việc luyện nĩi

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng cụ thể

2.K ĩ năng :

- Sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí

- Đưa các hình ảnh cĩ phép tu từ so sánh vào bài nĩi

- Nĩi trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nĩi đúng nội dung, tác phong tự nhiên

III/ Hướng dẫn - thực hiện:

Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung

Hoạt động 1 : Khởi động

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ :

+ Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở

nhà của học sinh.

3 Giới thiệu bài mới Để giúp các em

có kĩ năng trình bày và diễn đạt một

vấn đề trước tập thể , nắm vững hơn

kiến thức về quan sát , tưởng tượng ,

so sánh và nhận xét trong văn miêu

tả , trong hai tiết học này giúp chúng

ta rèn luyện

Hoạt động 2 : Luyện tập

Hướng dẫn cách luyện nói

-Bước 1 : Gv nêu vai trò, tầm quan

-Lớp cáo cáo

-Hs nghe câu hỏi và lên trả lời

-Hs nghe và ghi tựa bài

- Nghe

Phần này Hs chỉ hiểu mà không ghi



1.Lập dàn ý:

Bài tập 1:

a.Nhân vật Kiều Phương là một hình tượng đẹp

- Hồn nhiên, hiếu động

- Có tài năng hội hoạ

- Có vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, lòng vị tha, nhân hậu

trọng của việc luyện nói  Gv có thể

gọi Hs nói về một vấn đề đơn giản

(việc học tập) để nhận xét khả năng

nói của Hs

- Bước 2 : GV lưu ý HS : lập dàn ý

(không viết thành văn), diễn đạt ý rõ,

mạch lạc.

- bước 3 : Giao nhiệm vụ cho mỗi

nhóm chuẩn bị một bài tập :

* GV chia lớp làm 04 nhóm thảo

luận (10 phút)

- Nhóm 1 : BT1

- Nhóm 2: BT 2

- Nhóm 3: BT 3

-Nhóm 4: BT 4

- Thảo luận xong, đại diện các nhóm

trình bày

- Các nhóm khác nhận xét, bổ sung

- GV củng cố và rèn kỹ năng nói cho

học sinh:

Chú ý nói lưu loát, tự tin Trình bày

mạch lạc, rõ ràng Khi nói cần chú ý

phát âm chuẩn, đúng giọng.

 Bắt đầu thực hiện luyện nói :

- GV lưu ý HS: BT 1 tập trung vào 2

yêu cầu:

+ Người nói phải nêu được nhận xét

của mình về 2 nhân vật.

+ Miêu tả lại hình ảnh nhân vật qua

tưởng tượng.

- Lưu ý HS BT 2: chú ý làm nổi bật

đặc điểm của người được miêu tả

bằng hình ảnh so sánh, nhận xét.

+ Đặc điểm của người em gái có

những nét nào nổi bật ?

- Đôi mắt ra sao ?

- Đôi má như thế nào ?

- Đôi môi ra sao ?

- Hàm răng có gì nổi bật ?

- Sở thích của em gái thích

những gì ?

- Nhóm, tổ thảo luận dàn

ý theo yêu cầu

-> Đại diện nhóm lần lượt trình bày – lớp nhận xét

- Nghe

- Nghe

- HS dựa vào câu hỏi gợi ý của GV mà trả lời và nhận xét bổ sung cho đủ ý

- Nghe- lập dàn ý

b.Anh của Kiều Phương còn có những nét chưa đẹp :

- Tài năng của em được phát hiện, người anh mặc cảm, tự

ti, không chơi thân với em

- Người anh trong thực tế với người anh trong tranh không giống nhau

Bài tập 2: (Tả người)

+ Mở bài: Giới thiệu về người mình tả(em gái).

+ Thân bài : Nêu đặc điểm của người đó (em gái) :

- Hình dáng :

* Đôi mắt đen tinh nghịch.

* Má căng tròn.

* Đôi môi hồng đỏ.

* Răng trắng đều như hạt bắp non.

- Sở thích : xem hoạt hình, chơi trò nấu ăn.

- Việc làm : thích được giúp mọi người làm việc, phá phách, …… + Kết bài : nêu nhận xét chung và tình cảm của em đối với người đó (em gái).

Bài tập 3 : ( Tả cảnh )

+ Mở bài : giới thiệu cảnh được tả : Trăng rằm, sáng đẹp.

+ Thân bài : Tả đặc điểm tiêu

biểu.