Giáo án Ngữ Văn lớp 8 ( 3 cột )

Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết chứng tỏ tâm trạng nhân vật ''tôi'' trên con đờng cùng mẹ tới trờng hồi hộp , cảm giác ngỡ ngàng của nhân vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên đờng tới trờn

Ngày soạn :27/ 8/ 2006 Ngày giảng :30/ 8/ 2006

- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm

b chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II k iểm tra bài cũ .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s đọc ,

chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng chậm ,

hơi buồn , lắng sâu ; chú ý giọng

nói của nhân vật '' tôi '' , ngời mẹ

1 Tác giả :( 1911-1988)

ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ mấy

? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng bừng

rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi tựu

tr-ờng của tác giả đợc khơi nguồn từ

thời điểm nào ? Quang cảnh ra sao

?

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng đợc

diễn tả theo trình tự nào ? Tìm

Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt

rè cùng mẹ đến trờng

''Quê mẹ ''

1941

II đ ọc- hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trờng

a, Khơi nguồn kỉ niệm

những từ ngữ diễn tả tâm trạng

nhân vật '' tôi'' ? Phân tích giá trị

biểu cảm của những từ ngữ ấy ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tng bừng , rộn rã Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong

Từ hiện tại quá khứ Đó

là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

? Hãy tìm những hình ảnh , chi tiết

chứng tỏ tâm trạng ( nhân vật ''tôi''

trên con đờng cùng mẹ tới trờng)

hồi hộp , cảm giác ngỡ ngàng của

nhân vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên

đờng tới trờng ?

? Em có nhận xét gì về sự thay đổi

trong tâm trạng nhân vật ''tôi'' khi

cùng mẹ đi trên đờng ?

lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá

khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra

từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

ớc nh các bạn khác

Lần đầu tiên đợc đến trờng , đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút , thớc và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu tiên đợc đến tr-ờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

đến trờng và khi nghe ông

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm hở

trên đờng tới trờng chuyển sang

tâm trạng lo sợ vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ,

ngập ngừng , đây là sự chuyển

biến tâm lí rất phù hợp của một

đứa trẻ lần đầu tiên đợc đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi tên

h/s nhân vật ''tôi'' lại bất giác dúi

đầu vào lòng mẹ nức nở khóc ?

Em có cảm thấy chú bé này là

ng-ời yếu đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng ,

sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử

đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì

đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi

đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

đốc gọi tên

và phải rời bàn tay mẹ b-

ớc vào lớp

Bỡ ngỡ , lo sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học

đầu tiên

4

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện tác

giả đa hình ảnh '' con chim liệng

bay cao '' có ý nghĩa gì ?

thầy giáo đón nhận học trò mới ,

các bậc phụ huynh ) đối với các

em bé lần đầu đi học ?

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm

lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , ngời bạn mới ấy sẽ là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim non

liệng đến '' có ý nghĩa tợng trng

sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự

do nô đùa , thả diều đã chấm dứt

để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng , đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng

có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất tự

nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi

đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu

đáo cho con em trong buổi tựu ờng đầu tiên , đều trân trọng tham

tr-dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng

đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ ,

cử chỉ của ngời lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

G: Những h/ả về ngời lớn cho thấy

trách nhiệm , tấm lòng của nhà

tr-ờng , gia đình đối với các em h/s

Đây thực sự là những dấu ấn tốt

đẹp , những kỉ niệm trong sáng ,

ấm áp không thể phai nhoà trong

kí ức tuổi thơ , giúp các em tự tin ,

'' Tôi quên thế nào đợc '''' ý nghĩ ấy thoáng qua '''' Họ nh con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ

mang mác và cảm giác nhẹ nhàng

êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi t-ởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,

6miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hớng dẫn luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tợng

của em trong buổi khai giảng lần

đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ngời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên

đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng

và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả bài

Bài 1:

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Ngày soạn :28/ 8/ 2006Ngày giảng :31/ 8/ 2006

- Thông qua bài học , rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung

và cái riêng , về phạm vi nghĩa rộng và hẹp

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ

về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của

từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

hay hẹp hơn nghĩa của từ thú ,

chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay hẹp

hơn nghĩa của từ '' voi , hơu '' Từ

chim rộng hay hẹp hơn nghĩa của

Hs quan sát sơ đồ

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ

động vật bao hàm nghĩa của ba

từ '' thú , chim , cá ''

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo

quần dài , quần đùi áo dài ,

áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trờng , đại bác bom bi ,

ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập.Bài 1:

Bài 2 : 9

a Chất đốt c Thức ăn e Đánh

b Nghệ thuật d Nhìn

Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm đó thắng

a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV H ớng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng

Ngày soạn :4/ 9/ 2006Ngày giảng :8/ 9/ 2006Tuần : 1 Tiết : 4

Tập làm văn

tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Giúp h/s : - Nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ; biết xác định , lựa chọn , sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình

II k iểm tra bài cũ .

III b ài mới .

1 Giới thiệu bài :

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy :

'' Tôi đi học '' của Thanh Tịnh

? Trong văn bản tác giả nhớ lại

những kỉ niệm sâu sắc nào trong

thời thơ ấu của mình ? Sự hồi

t-ởng ấy gợi lên những ấn tợng gì

? Để tái hiện những kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học , tác giả đã

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi

đầu tiên đi học Sự hồi tởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thể nào quên

về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu trờng

Chủ đề của văn bản : Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trờng

11

đặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ? - Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp

chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học + Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu trờng đầu tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu tr-ờng

- Hai quyển vở mới đang ở trên

? Tìm các từ ngữ , các chi tiết

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' khi

cùng mẹ đi đến trờng , khi cùng

các bạn vào lớp ?

G: Tất cả các chi tiết trên đều tập

trung khắc họa tâm trạng của

nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu

tr-ờng đầu tiên

? Vậy tính thống nhất về chủ đề

tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt , nhng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống

* Khi cùng mẹ tới trờng :Con đờng quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh

đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong bộ quần

áo mới , cố làm ra vẻ nh một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi mẹ cầm bút th-

ớc ''

* Khi quan sát ngôi trờng : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sân rộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run , đợc mọi ngời nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

* Trong lớp học : cảm thấy xa

mẹ nhớ nhà

12thể hiện ở những phơng diện nào

xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

Các đoạn văn đã trình bày vấn đề

theo thứ tự nào ? Theo em có thể

thay đổi trật tự sắp xếp này đợc

không ? Vì sao ?

? Nêu chủ đề của văn bản trên ?

? chủ đề ấy đợc thể hiện trong

toàn văn bản Hãy chứng minh ?

đi lặp lại

Hs đọc ghi nhớ

- Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hơng của tác giả

- Thứ tự trình bày : miêu tả hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây

cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với ngời dân sông Thao

- Khó thay đổi đợc trật tự sắp xếp vì các ý này đã rành mạch , liên tục

Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

Chủ đề đợc thể hiện qua nhan đề của văn bản , các ý miêu tả hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả , tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với ngời

Yêu cầu thảo luận theo nhóm

Gv yêu cầu thảo luận theo nhóm

+ hình dáng của cây cọ + sự gắn bó của cây cọ với tác giả

+ công dụng của cây cọ đối với

đời sống

Hs thảo luận nhóm và cử đại diện trình bày

Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ý b và d làm cho bài lạc đề vì

nó không phục vụ cho việc chứng minh luận điểm '' Văn ch-

ơng làm cho tình yêu quê

a, Cứ mùa thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ xốn xang

b, Cảm thấy con đờng '' thờng đi lại lắm lần '' tự nhiên cũng thấy lạ , cảnh vật đều thay đổi

c, Muốn thử sức mình bằng việc

tự mang sách vở nh một cậu học trò thực sự

d, Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhièu biến

đổi

e, Lớp học và những ngời bạn mới trở nên gần gũi , thân thơng

bài 2

II k iểm tra bài cũ .

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu trờng đầu tiên

H2: Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm ?

A Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phơng thức tạo lập văn bản nh tự sự , miêu tả , biểu cảm

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh so sánh giàu chất trữ tình

(D) Cả A,B,C đều đúng

15III Bài mới

1 g iới thiệu bài :

Gv cho hs quan sát chân dung nhà văm Nguyên Hồng và cuốn hồi kí tự truyện '' Những ngày thơ ấu '' Nguyên hồng là một trong những nhà văn có tuổi thơ thật cay đắng , khốn khổ Những kỉ niệm ấy đã đợc nhà văm viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật

'' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về ngời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chơng truyện cảm động nhất

2 Tiến trình bài dạy :

1 Đọc

ngữ hình ảnh thể hiện cảm xúc

của nhân vật '' tôi ''

- Các từ ngữ , h/ả , lời nói của

bà cô đọc với giọng đay đả ,

bộc lộ sắc thái châm biếm , cay

Bỉ vỏ , tập thơ trời xanh , Sông núi quê hơng

- Thời thơ ấu trải nhiều cay

đắng đẫ trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi

kí tự truyện cảm động '' Những ngày thơ ấu '' 1938-

1940 Tác phẩm gồm 9

ch-ơng , mỗi chch-ơng kể về

2 Tác giả 1918- 1982 , quê ở Nam Định nhng sống chủ yếu ở Hải

Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học VN

3 Tác phẩm :Chơng 4 của tác phẩm

Hs tự hỏi - đáp chú thích dựa vào SGK / 19

P1: Từ đầu ngời ta hỏi đến chứ : Cuộc đối thoại giữa ngời cô và chú bé Hồng ý nghĩ , cảm xúc của bé Hồng về ngời

mẹ P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

*, Bố cục :

Hoạt động 2 : Hớng dẫn h/s

đọc - hiểu văn bản

? Chú bé Hồng đợc sinh ra

trong hoàn cảnh gia đình ntn ?

G: Rõ ràng hoàn cảnh gia đình

nh vậy cho nên chú bé Hồng

sống dựa vào những ngời họ

hàng thân thích bên nội trong

đó có bà cô

? Ngay ở phần đầu truyện bà cô

xuất hiện với cử chỉ '' cời hỏi ''

bé Hồng Vậy cử chỉ và nội

dung câu hỏi có thể hiện đợc

tình yêu thơng của bà cô với

đứa cháu hay không ?

Bố chết , cha đoạn tang , mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳng khá giả gì , đã lâu rồi chú bé không đợc gặp mẹ

- Ngời cô '' cời hỏi '' chứ không phải lo lắng , nghiêm nghị hỏi lại , không phải là âu yếm hỏi lại Lẽ thờng , câu hỏi đó sẽ đợc trả lời rằng có, nhất là đối với chú bé vốn đã

thiếu thốn tình yêu thơng ấp ủ Nhng vốn nhạy cảm , nặng tình thơng yêu và lòng kính mến mẹ chú bé Hồng lập tức nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch của

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật bà cô ( qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng )

17

? Em hiểu '' cời rất kịch '' có

nghĩa là gì ?

Câu hỏi thảo luận :

? Sau lời từ chối của bé Hồng

ngời cô Vì thế chú cúi đầu không đáp

Rất kịch : giống nh đóng kịch trên sân khấu , nhập vai , biểu diễn nghĩa là rất giả dối Bà cô cời , hỏi ngọt ngào , dịu dàng nhng không có ý định tốt đẹp mà đang có dắp tâm xấu đối với ngời cháu của mình

Hs thảo luận nhóm

cuộc đối thoại tởng chừng

chấm dứt , nhng ngời cô đâu đã

chịu buông tha Vậy bà hỏi lại

bé Hồng nhữg gì ? Nét mặt và

thái độ của bà thay đổi ra sao

Hãy phân tích ?

G: Rõ ràng bà cô quả là cay

nghiệt và cao tay trớc chú bé

đáng thơng và bị động Cho

đến khi chú phẫn uất , nức nở ,

nớc mắt ròng ròng , rồi ''cời dài

trong tiếng khóc '' hỏi lại , ngời

cô vẫn cha chịu buông tha

* Cô tôi hỏi luôn , giọng vẫn ngọt : hai con mắt long lanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói và cử chỉ càng chứng tỏ

sự giả dối và độc ác của bà

Bà vẫn tiếp tục đóng kịch , tiếp tục diễu cợt , lôi kéo đứa cháu đáng thơng vào một trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn

* Cô tôi liền vỗ vai tôi cời

mà nói rằng '' Mày dại quá ''

Rõ ràng cử chỉ ấy không chỉ

lộ rõ sự giả dối , độc ác mà còn chuyển sang chiều hớng châm chọc , nhục mạ Quả

không gì cay đắng hơn khi vết thơng lòng lại bị chính ngời cô ruột của mình săm soi , hành hạ Hai tiếng '' em bé ''

mà cô tôi ngân dài ra

* Cô tôi vẫn cứ tơi cời kể các chuyện cho tôi nghe

18Tình cảnh túng quẫn , dáng vẻ gầy guộc , rách rới của mẹ chú bé đợc ngời cô miêu tả

một cách tỉ mỉ với vẻ thích thú rõ rệt Đối lập với tâm trạng đau đớn , xót xa nh

bị gai cào , muối xát của đứa cháu là sự vô cảm sắc lạnh

đến ghê rợn của ngời cô

* Cô tôi bỗng đổi giọng , vỗ vai , nhìn vào mặt tôi nghiêm nghị Cử chỉ và lời nói tiếp theo của bà cô phải chăng là

ơng ngời đã mất Đến đây sự giả dối , thâm hiểm mà trơ

trẽn của ngời cô đã phơi bày toàn bộ

Đó là ngời đàn bà lạnh lùng,

độc ác , thâm hiểm Đó là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng ngời sống tàn nhẫn , khô

héo cả tình máu mủ ruột thịt trong xã hội thực dân nửa

19G: Hình ảnh bà cô gây cho ngời

phong kiến lúc bấy giờ

Bài tập : Theo em , nhớ lại cuộc trò chuyện với ngời cô tức là tác giả nhớ lại điều gì ?

A Cảnh ngộ tội nghiệp của một đứa trẻ

B Cảnh ngộ thơng tâm của ngời mẹ hiền từ

C Sự xảo quệt và độc ác của ngời cô

(D) Gồm A và B

tiết 2

A mục tiêu ( nh trên )

G: Giáo án , bảng phụ

H: Bài soạn , đọc tiếp văn bản

I ổ n định tổ chức .

II Kiểm tra bài cũ

Nhân vật bà cô hiện lên trong cuộc trò chuyện với bé Hồng là một con ngời ntn ?

A Là một ngời đàn bà xấu xa , xảo quyệt , thâm độc với những '' rắp tâm tanh bẩn ''

B Là một ngời đại diện cho những thành kiến phi nhân đạo , cổ hủ của XH lúc bấy giờ

C Là một ngời có tính cách tiêu biểu cho những phụ nữ từ xa đến nay

(D) Cả A và B

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

2 Tiến trình bài dạy

? Hãy cho biết hoàn cảnh sống

hiện tại của chú bé Hồng ? - Bố chơi bời nghiện ngập ,

2, Tình yêu thơng của chú bé

20

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lợt nghe những câu

hỏi và thái độ cử chỉ của bà cô

ntn?

Chia nhóm thảo luận :

N1: Khi nghe câu hỏi đầu tiên của

ngời cô '' Hồng ! Mày có muốn

vào Thanh Hoá ''

N2: Lời hỏi thứ hai của ngời cô

N3: Khi nghe ngời cô kể về tình

cảnh tội nghiệp của mẹ mình

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

của nhóm mình

mất sớm

- Mẹ bỏ nhà tha hơng cầu thực , gần năm trời không có tin tức gì ?

- Hồng phải sống với bà cô

trong sự cô đơn , buồn tủi

Hs thảo luận theo nhóm , cử

đại diện trình bày

N1: Mới đầu nghe ngời cô hỏi , lập tức trong kí ức chú bé sống dậy hình ảnh ngời mẹ với vẻ mặt rầu rầu và sự hiền

từ Từ ''cúi đầu không đáp rồi cời và từ chối dứt khoát là một phản ứng thông minh xuất phát từ sự nhạy cảm và lòng tin yêu ngời mẹ của chú

bé Bé Hồng đã sớm nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của ngời cô mình

N2: Trớc những câu hỏi , lời khuyên nh xát muối vào lòng nhng lại chứa đầy sự mỉa

Hồng đối với ngời

mẹ

mai , nhục mạ của ngời cô , lòng bé Hồng càng thắt lại vì

đau đớn , vì tủi nhục , xúc

động vì thơng mẹ , thơng thân khiến khoé mắt em đã cay cay , rồi '' nớc mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép , chan hoà đầm đìa ở cằm và cổ '' Nỗi đau xót tức tởi đang dâng lên trong lòng

N3 : Tâm trạng đau đớn , uất

ức của chú bé dâng đến cực

điểm khi nghe ngời cô cứ tơi cời kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình Nguyên Hồng

đã bộc lộ lòng căm tức tột cùng ấy bằng các chi tiết đầy

ấn tợng Lời văn lúc 21

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

Gv nêu vấn đề thảo luận : tiếng

gọi thảng thốt , bối rối : Mợ ơi !

của bé Hồng và giả thiết tác giả

Những câu nói cuối cùng bày

tỏ sự ngậm ngùi của bà ta đối với ngời anh ruột cũng chỉ là lời vuốt đuôi , giả nhân giả

nghĩa mà thôi

- Tiếng gọi '' Mợ ơi ! '' bối rối, mừng tủi , xót xa , đau đớn ,

hi vọng Chỉ là bóng của một ngời trông giống mẹ thôi nh-

ng bé Hồng đã cất tiếng gọi vang lên giữa đờng thể hiện niềm khao khát gặp mẹ đang cháy lên trong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

- Hình ảnh so sánh ở đây chỉ mang tính giả định nhng lại

b, Tâm trạng của

bé Hồng khi gặp

mẹ

đau khổ , cảm giác gần với cái chết Đó là phong cách văn chơng riêng của Nguyên Hồng

- Cuống cuồng đuổi theo xe

mẹ , thở hồng hộc , ríu cả

chân lại , oà khóc nức nở Giọt nớc mắt lần này khác

22hẳn với lần trớc ( khi trả lời

bà cô ) dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tởi mà mãn nguyện

- Cảm giác sung sớng đến cực

điểm của đứa con khi ở trong lòng mẹ đợc Nguyên Hồng diễn đạt bằng những rung

động rất tinh tế , cảm nhận bằng nhiều giác quan + Cảm nhận gơng mặt mẹ ,

đôi mắt , nớc da , hai gò má

+ Cảm giác ấm áp , êm dịu mơn man khắp da thịt + Hơng thơm : hơi quần áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

Tất cả là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở , hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ấm áp tình mẫu tử

G bình : Chú bé Hồng bềnh trôi

trong cảm giác vui sớng , rạo rực,

không mảy may nghĩ ngợi gì

Những lời cay độc của ngời cô ,

những tủi cực vừa qua bị chìm đi

giữa dòng cảm xúc miên man ấy

Câu hỏi thảo luận : Có ý kiến cho

rằng đoạn văn cuối bài tả lại cảm

giác trong lòng mẹ của bé Hồng

là một đoạn văn hay , một bài ca

chân thành , cảm động về tình mẫu

tử thiêng liêng , bất diệt ? ý kiến

của em ra sao ?

Hs thảo luận , nêu vấn đề :

Đoạn văn đã diễn tả niềm sung sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc

đẹp nhất của con ngời Ngời

mẹ , trong lòng đứa con trở nên vĩ đại biết bao Đợc sống trong lòng mẹ những sầu

đau , phiền muộn , tủi hổ ờng nh tan

d-23

Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/ s tổng

kết

? Qua đoạn trích , hãy chứng minh

rằng văn Nguyên Hồng giàu chất

trữ tình ?

biến hết chỉ còn lại tình mẫu

tử thiêng liêng , bất diệt

- Chất trữ tình thấm đợm ở nội dung câu chuyện đợc kể ở những cảm xúc xót xa , căm giận , yêu thơng lên đến cực

điểm và cách thể hiện ( giọng

điệu , lời văn ) của tác giả + Tình huống và nội dung câu chuyện : hoàn cảnh đáng th-

ơng của chú bé Hồng , câu chuyện về một ngời mẹ âm thầm chịu đựng nhiều cay

đắng + Diễn biến tâm trạng của chú bé Hồng trong suốt đoạn trích : từ nỗi đau tủi hờn vì

hoàn cảnh sống thiếu thốn tình ấp ủ đến sự phản ứng quyết liệt đối với những lời châm chọc của bà cô và cảm giác sung sớng khi nằm trong lòng mẹ

III Tổng kết

1 Nghệ thuật :

? qua phần tìm hiểu ( chơng truyện

) đoạn trích em hiểu thế nào là hồi

- Các hình ảnh thể hiện tâm trạng , các so sánh gây sinh

Hồi kí là một thể của kí , ở đó ngời viết kể lại những

chuyện , những điều chính mình đã trải qua , đã chứng kiến

Hs đọc ghi nhớ III Ghi nhớ

IV Luyện tập

24

? Có nhà nghiên cứu nhận định

Nguyên Hồng là nhà văn của phụ

nữ và nhi đồng Qua đoạn trích

''Trong lòng mẹ '' hãy chứng minh

nhận định trên ?

- Nguyên Hồng là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi

đồng Đây là những con ngời xuất hiện nhiều trong thế giới nhân vật của ông Ông đã

dành cho họ lòng thơng yêu

và thái độ nâng niu trân trọng

+ Nhà văn đã kể lại một cách thấm thía những nỗi cơ cực , tủi nhục mà ngời phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thời trớc

+ Nhà văn trân trọng vẻ đẹp tâm hồn , đức tính cao qúy của phụ nữ và nhi đồng

BT : CM nhận

định

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học thuộc ghi nhớ

- phân tích diễn biến tâm trạng bé Hồng trong đoạn trích

- Soạn bài mới : '' Tức nớc vỡ bờ ''

Ngày soạn :11/ 9/ 2006Ngày giảng :15/ 9/ 2006

- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng nngôn ngữ đã học

nh đồng nghĩa , trái nghĩa ,ẩn dụ , hoán dụ nhân hoá

- Rèn luyện kĩ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trong nói , viết

II Kiểm tra bài cũ

1 Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng ? Khi nào một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp ? Lấy ví dụ minh họa ?

2 từ nào có nghĩa bao hàm phạm vi nghĩa của các từ sau đây : h/s , sinh viên , giáo viên, bác sĩ , kĩ s , luật s , nông dân , công nhân, nội trợ

A Con ngời C Nghề nghiệp

B Môn học D Tính cách

III Bài mới

1 g iới thiệubài .

Dẫn dắt từ phần KTBC : tất cả những từ h/s , sinh viên , bác sĩ đều bị bao hàm trong

từ nghề nghiệp Những từ đó đều có điểm chung về nghĩa , nằm trong một trờng từ vựng Vậy trờng từ vựng là gì ? chúng ta cùng tìm hiểu bài học hôm nay

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hình thành cho

h/s khái niệm trờng từ vựng

G chép đoạn văn bảng phụ Yêu

cầu h/s đọc kĩ đoạn văn trên

I Thế nào là tr ờng

từ vựng

- Ngời mẹ của bé Hồng

- Chỉ bộ phận cơ thể của con ngời

- Trờng từ vựng là tập hợp các

từ có ít nhất một nét

1.Ví dụ

26G: Cơ sở hình thành trờng từ

vựng là đặc điểm chung về nghĩa

không có đặc điểm chung về

nghĩa thì không có trờng từ

? Gọi h/s đọc ghi nhớ / sgk ?

Bài tập nhanh : Hãy đặt tên

tr-ờng từ vựng cho dãy từ dới đây :

nồi, chảo, bếp , đũa nấu

Từ loại DT chỉ sự vật , ĐT chỉ hoạt động , TT chỉ tính chất

2 Ghi nhớ

II L u ý .

a một trờng từ vựng có thể bao gồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn

G: Treo bảng phụ ghi sẵn VD :

Trờng mùi vị ; cay ,đắng

Hs quan sát ví dụ

Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khac nhau

Nhân hoá con chó Vàng của lão Hạc có suy nghĩ , hành

b Một trờng từ vựng có thể bao gồm những từ ngữ khác biệt nhau về từ loại

c Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau

- Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc

nhiều trờng từ vựng khác nhau

d Trong thơ văn , trong cuộc sống ng-

ời ta thờng dùng cách chuyển trờng

từ vựng làm tăng sức gợi cảm

tr-Bài 4 :Bài 5 :

28thuỷ sản : lới , nơm , vó , câu

- Trờng các hoạt động săn bắt của con ngời : lới , bẫy, bắn ,

- Trờng các chiến lợc , chiến thuật hoặc phơng án tác chiến : phản công , tấn công , tổng tấn công

? Trong đoạn thơ sau , tác giả đã

II Kiểm tra bài cũ

- Chủ đề của văn bản là gì ? Một văn bản có tính thống nhất về chủ đề phải đảm bảo những yêu cầu gì ?

- Kiểm tra bài tập 3 của h/s

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Trong tiết trớc chúng ta đã đợc tìm hiểu về chủ đề của văn bản Vậy chủ đề của văn bản

có liên quan gì đến bố cục của văn bản Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về mối quan hệ ấy và ôn tập lại bố cục trong văn bản

2 Tiến trình bài dạy

? Qua việc phân tích hãy cho

biết bố cục của văn bản gồm

mấy phần ? Nhiệm vụ của từng

phần ? Mối quan hệ giữa các

phần trong văn bản ?

cách đọc

Chia làm ba phần :P1 : Từ đầu không màng danh lợi

P2 : Tiếp không cho vào thăm

P3 : Còn lại

P1 : Giới thiệu về Chu Văn

An P2 : Công lao , uy tín , tính cách của Chu Văn An P3 : Tình cảm của mọi ngời

đối với Chu Văn An

- Các phần luôn gắn bó chặt chẽ với nhau , phần trớc là tiền đề cho phần sau , phần sau là sự nối tiếp phần trớc

- Các phần đều tập trung làm

rõ chủ đề của văn bản là '' '' ''Ngời thầy đạo cao đức trọng ''

có nhiệm vụ nêu ra chủ đề của văn bản Thân bài có nhiệm vụ làm rõ nội dung mà chủ đề nêu ra Kết bài tổng kết chủ đề của văn bản

Có quan hệ chặt chẽ với nhau

để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản

của Nguyên Hồng chủ yếu

trình bày diễn biến tâm trạng

- Phần thân bài của văn bản

kể về 2 sự kiện : cảm xúc của tác giả trong thời điểm hiện tại và hồi ức về buổi đầu tiên

đầu buổi học đầu tiên

+ Cảm xúc trong thời điểm hiện tại của tác giả đợc sắp xếp theo sự liên tởng đối lập với cảm xúc cùng về mùa thu trong buổi tựu trờng trớc đây

II cách bố trí , sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

của bé Hồng hãy chỉ ra diễn

biến tâm trạng của cậu bé trong

đã đày đoạ mẹ của bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em

- Niềm vui sớng cực độ của cậu bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Tả ngời , vật , con vật theo trình tự thời gian , theo quan

hệ tình cảm , cảm xúc , quan

hệ chủ thể - bộ phận

- Tả phong cảnh : sắp xếp theo thứ tự không gian

- Các sự việc nói về Chu văn

an là ngời tài cao

- Các sự việc nói về Chu văn

An là ngời đạo đức , đợc học trò kính trọng

- Nội dung phần thân bài ờng đợc sắp xếp theo thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề văn bản , ý đồ giao tiếp của ngời viết

th Các ý trong phần thân bài thờng sắp xếp theo trình tự thời gian , không gian , sự phát triển của sự việc

Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/s

luyện tập

? Đọc yêu cầu bài 1 Phân tích

cách trình bày các ý trong đoạn

- Bàn về mối quan hệ giữa sự thật lịch sử và truyền thuyết

'' Trong lòng mẹ '' ? MB : Nêu khái quát tình cảm

của chú bé Hồng đối với mẹ

TB : - Hình ảnh đáng thơng của chú bé Hồng và sự khoa khát tình yêu thơng của mẹ

- Sự cay nghiệt của bà cô và phản ứng quyết liệt của chú

bé Hồng trớc thái độ của bà cô khi nói về mẹ mình

- Niềm sung sớng hạnh phúc của bé Hồng khi đợc ở trong lòng mẹ

Bài 2 :

IV H ớng dẫn về nhà .

- học thuộc phần ghi nhớ

- Làm tiếp bài tập 3

- chuẩn bị bài mới : '' Xây dựng đoạn văn trong văn bản ''

Ngày soạn : 15/ 9/ 2006Ngày giảng :19/ 9/ 2006Tuần : 3 Tiết : 9

Giúp h/s : - Qua đoạn trích thấy đợc : + Bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độ XH đơng thời

và tình cảnh khốn khổ cùng cực của ngời nông dân trong xã hội cũ

+ Cảm nhận đợc quy luật của hiện thực : có áp bức có đấu tranh

+ Thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụ nữ nông dân

- Thấy đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật viết truyện của tác giả

- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật qua đối thoại , cử chỉ , hành động , qua biện pháp đối lập , tơng phản

II Kiểm tra bài cũ

- Phân tích tâm trạng của bé Hồng khi nằm trong lòng mẹ

- Em hiểu gì về chú bé Hồng qua đoạn trích '' Trong lòng mẹ ''

A Là chú bé phải chịu nhiều nỗi đau mất mát

B Là chú bé dễ xúc động , tinh tế và nhạy cảm

C Là chú bé có tình thơng yêu vô bờ đối với mẹ

D Cả A, B , C đều đúng

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn xuất sắc nhất của trào lu văn học hiện thực trớc cách mạng Đề tài trong các tác phẩm văn học của ông chủ yếu viết về ngời nông dân , cho nên ông đợc mệnh danh là '' nhà văn của nông dân '' '' Tắt đèn '' là tác phẩm tiêu biểu trong sự ngghiệp văn học của Ngô Tất Tố Tác phẩm đã phản ánh đợc những nỗi cơ cực , khốn khổ của ngời nông dân trong vụ thuế ở làng quê đồng bằng Bắc Bộ

2 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s

đọc , tìm hiểu chú thích , bố

cục

G nêu yêu cầu đọc : rõ ràng ,

chú ý lời đối thoại của các nhân

hội hoàn toàn phụng sự dân quê , một áng văn có thể gọi

là kiệt tác tòng lai cha từng thấy ''

- Đoạn trích nằm ở chơng XVIII của tác phẩm

Chú thích : su , cai lệ , xái , lực điền , hầu cận

( Hs giải thích dựa vào SGK )

Hs tóm tắt dựa vào hai nội dung chính :

- Cảnh buổi sáng ở nhà chị Dậu

- Cuộc đối mặt với bọn cai lệ;

ngời nhà lí trởng chị Dậu vùng lên chống cự lại

3 Văn bản

Nằm ở chơng XVIII của tác phẩm

II Đọc - hiểu văn

? Khi bọn tay sai xông vào nhà

chị Dậu , tình thế của chị ntn ?

? Trong tình thế ấy chị Dậu

mong muốn điều gì ?

- Tình thế của chị Dậu trong buổi sáng sớm :

+ Vụ thuế đang trong thời

điểm gay gắt nhất : quan sắp

về tận làng để đốc thuế , bọn tay sai xông vào tận nhà để

đánh trói , đem ra đình cùm kẹp

+ Chị Dậu phải bán con , bán chó , cả gánh khoai nhng vẫn không đủ tiền để nộp cả xuất

su cho em chồng đã chết từ năm ngoái

+ Anh Dậu đang ốm đau rề rề vẫn có thể bị bắt trói , đánh

đến

36

G: Tình thế này có thể coi là

thế '' tức nớc đầu tiên '' đợc tác

giả xây dựng và dồn tụ Qua

đây thấy rõ tình yêu thơng của

chị Dậu đối với chồng mình

Cai lệ : viên cai chỉ huy một tốp lính , là chức quan thấp nhất trong quân đội thực dân phong kiến

ở làng Đông Xá , cai lệ đợc coi là tên tay sai đắc lực của quan phủ , giúp quan tróc nã

những ngời nghèo cha nộp đủ

2 Nhân vật cai lệ

? Khi đến nhà chị Dậu tên cai

lệ đợc miêu tả ntn ? Lời nói , c

chỉ , hành động của y đối với

anh Dậu , bản chất , tính cách

của y bộc lộ ra sao ?

tiền su thuế Có thể nói đánh trói ngời là nghề của hắn , đ-

ợc hắn làm với một kĩ thuật thành thạo và sự say mê

- Cử chỉ , hành động của cai

lệ : sầm sập tiến vào với roi song , tay thớc và dây thừng trợn ngợc hai mắt quát , giật phắt cái dây thừng và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu , bịch luôn vào ngực chị Dậu , tát vào mặt chị một cái đánh bốp

- Lời nói : hắn chỉ biết quát , thét , hầm hè , nham nhảm giống nh tiếng sủa , rít , gầm của thú dữ

Bản chất cai lệ đợc bộc lộ : đó là kẻ tàn bạo , không chút tình ngời Hắn cứ nhằm vào anh Dậu mà không bận tâm

đến việc hôm qua

- Hành động

- Lời nói

Là kẻ tàn bạo , không có tình ngời

37

? Chỉ là tên tay sai mạt hạng

nhng tại sao hắn lại có quyền

đánh trói ngời vô tội vạ nh

vậy ? Qua nhân vật cai lệ em

đáp lại chị Dậu bằng những lời lẽ thô tục , hành động đểu cáng , hung hãn , táng tận l-

ơng tâm

- Trong bộ máy XH đơng thời , cai lệ chỉ là gã tay sai mạt hạng nhng núp dới bóng quan phủ hắn tha hồ tác oai tác

G nêu câu hỏi h/s thảo luận

theo nhóm :

? Chị Dậu đối phó với bọn tay

sai để bảo vệ chòng bằng cách

nào ? Quá trình ấy diễn ra ntn ?

Phân tích sự biến chuyển thái

độ chị Dậu từ cách xng hô đến

nét mặt , cử chỉ , hành động ?

quái Hắn hung dữ , sẵn sàng gây tội ác mà không hề chùn tay , cũng không hề bị ngăn chặn vì hắn đại diện cho '' nhà nớc '' nhân danh

'' phép nớc '' để hành động

Có thể nói , tên cai lệ vô

danh không chút tình ngời là hiện thân đầy đủ nhất , rõ nét nhất của xã hội thực dân phong kiến đơng thời

Hs thảo luận Cử đại diện trình bày

- Trớc thái độ hống hách , đe dọa , sỉ nhục chị Dậu cố '' van xin tha thiết '' Bọn tay sai hung hãn đang nhân danh '' phép nớc '' '' ngời nhà nớc ''

3 Nhân vật chị Dậu

38

G: Nhng đến khi tên cai lệ

không thèm nghe chị lấy nửa

lời , đáp lại chị bằng những quả

- Thoạt đầu chị cự lại bằng lí

lẽ '' chồng tôi đau ốm ông không đợc phép hành hạ '' Chị không viện đến pháp luật

mà chỉ nói cái lí đơng nhiên,

G: Đến khi tên cai lệ không

thèm trả lời , còn tát vào mặt

chị một cái đánh '' bốp '' rồi

nhảy vào cạnh anh Dậu , chị đã

vụt đứng dậy với niềm căm

giận ngùn ngụt

? Hãy tìm những chi tiết miêu

tả cảnh tợng chị Dậu quật ngã

hai tên tay sai ?

G: Vừa ra tay , chị Dậu đã

nhanh chóng biến hai tên hũng

hãn , vũ khí đầy mình thành

những kẻ tảm bại xấu xí , tơi tả

Sự thất bại của chúng thật hài

cái đạo lí tối thiểu của con ngời Chị đã thay đổi cách x-

ng hô tôi- ông nh một ngời ngang hàng

- Cái nghiến răng và câu nói buột ra từ miệng ngời đàn bà vốn rất hiền dịu ấy cho thấy cơn giận đã lên đến đỉnh cao , không nghĩ gì đến thân phận ,

đến hoàn cảnh , chị Dậu đã

quát lại ông cai bằng lời lẽ nanh nọc , đanh đá và thách thức báo hiệu hành động bạo lực tất yếu phải xảy ra '' Mày trói ''

- Với tên cai lệ '' lẻo khoẻo '' vì nghiện ngập , chị chỉ cần một động tác '' túm lấy cổ hắn, ấn dúi ra cửa '' làm y không kịp trở tay ngã '' chỏng quèo '' trên mặt đất

- Đến tên ngời nhà lí trởng, cuộc đọ sức có dai dẳng hơn một chút , nhng cũng không lâu hắn bị chị '' túm tóc lẳng cho một cái ngã nhào ra thềm''

39hớc Tiến sĩ Vũ Ngọc Phan có

nhận xét : '' Đoạn văn đặc biệt

sống động và toát lên một

không khí hào hứng rất thú vị

làm cho độc giả hả hê một chút

sau khi đọc những trang rất

buồn ''

? Vì sao chị Dậu lại có đủ dũng

khí để quật ngã hai tên đàn ông

độc ác , tàn nhẫn ấy ? Việc hai

tên tay sai thảm hại trớc chị

Dậu còn có ý nghĩa và chứng tỏ

điều gì ?

? Qua phân tích đoạn trích ta

thấy chị Dậu là ngời ntn ?

? Sau khi tìm hiểu đoạn trích

vệ chồng của mình khỏi sự tra tấn của bọn tay sai

- Chiến thắng của chị Dậu cho thấy sức mạnh tiềm tàng của ngời nông dân , ngời phụ nữ VN Chiến thắng của chị

là tất yếu , phù hợp với quy luật có áp bức có đấu tranh

Chị Dậu là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng con , biết nhẫn nhục chịu đựng nh-

ng không hề yếu đuối , mà trái lại có sức sống mạnh mẽ , khi bị đẩy tới đờng cùng chị vùng lên chống trả quyết liệt

- Đoạn trích đã diễn tả tâm trạng chị Dậu từ chỗ cam chịu, van xin tên cai lệ cho

đến khi vùng dậy quật ngã têncai lệ và ngời nhà lí trởng Ngòi bút hiện thực NTT đã

cho ta thấy quy luật : có áp

Là ngời phụ nữ hiền dịu , yêu thơng chồng , biết nhẫn nhục chịu đựng nhng lại tiềm tàng sức sống mạnh mẽ

40