giáo án ngữ văn lớp 8 chuẩn trọn bộ

- Đánh dấutrong SGK 1-Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng Từ đầu ® “ lòng tôi lại tưng bừng rộnrã” - Củng cố bằng máy chiếu - Ghi ND chính G/V: Như vậy, từ những biến chuyển của đất trời vào dịp

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG Cể ĐỦ KỸ NĂNG SỐNG

( GIẢI NẫN) ĐẦY ĐỦ 140 TIẾT

Cảm nhận được tõm trạng, cảm giỏc của nhõn vật tụi trong buổi tựu

trường đầu tiờn trong một đoạn trớch truyện cú sử dụng kết hợp cỏc yếu tố miờu tả và biểu cảm

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Tụi đi học.

- Nghệ thuật miờu tả tõm lý trẻ nhở ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngũi bỳt Thanh Tịnh

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu đoạn trớch tự sự cú yếu tố miờu tả và biểu cảm

- Trỡnh bày những suy nghĩ, tỡnh cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thõn

Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm văn xuôi giàu chất trữ tình

* Kĩ năng sống:

+ Giao tiếp: Thể hiện sự cảm thông trớc những cảm xúc đẹp của

tuổi học trò, những kỉ niệm đáng nhớ

+ Suy nghĩ sáng tạo: Phát hiện, phân tích diễn biến tâm trạng n/vậttrong tp’ tự sự( dòng hồi tởng của nhân vật “tôi’’ theo trình tự thồi gian của buổi tựu trờng)

III Cỏc hoạt động dạy học :

- Chuẩn bị: Phiếu học tập, mỏy chiếu…

1- ổn định tổ chức,

2- kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

3- B i m i ( l y m c 3 “ Nh ng i u c n l u ý” – SGV ài mới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào ới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào ấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào ục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào ững điều cần lưu ý” – SGV để vào điều cần lưu ý” – SGV để vào ều cần lưu ý” – SGV để vào ần lưu ý” – SGV để vào ưu ý” – SGV để vào điều cần lưu ý” – SGV để vàoể vào ài mới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào v o

b i) ài mới ( lấy mục 3 “ Những điều cần lưu ý” – SGV để vào

Hoạt động 1: Giới thiệu về

tỏc giả - tỏc phẩm

? Bằng sự hiểu biết cỏ nhõn

và qua việc soạn bài, hóy

giới thiệu về tỏc giả Thanh

Tịnh và tỏc phẩm “ Tụi đi

học” ?

- Trỡnh bày theochỳ thớch TGTPtrang 8

I Giới thiệu tỏc giả- tỏc phẩm

1 Tỏc giả : - Thanh 1988)

- Tỏc phẩm mang vănphong

đằm thắm, ờm dịu, trongtrẻo

2 Tỏc phẩm “ Tụi đi học “ : In trongtập “

Quờ” xuất bản năm 1941

Hoạt động 2:

- Hướng dẫn cỏch đọc, đọc - 2 HS đọc tiếp II Tiếp xỳc văn bản:

mẫu 1 đoạn 1 Đọc – Chú thích

a Đọc : Chú ý giọng gợi cảm, nhẹnhàng tha thiết

? Kỷ niệm ngày đầu tiên

đến trường của nhân vật “

tôi” được kể theo trình tự

nào?

Thảo luận 4 Bố cục ( trình tự kể )

Theo trình tự thời gian và khônggian

- Tương ứng với trình tự ấy

là những đoạn văn nào?

- Đánh dấutrong SGK

1-Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng ( Từ đầu ® “ lòng tôi lại tưng bừng rộnrã”

- Củng cố bằng máy chiếu - Ghi ND chính

G/V: Như vậy, từ những biến

chuyển của đất trời vào dịp

cuối thu và hình ảnh những

em nhỏ rụt rè núp dưới nón

mẹ lần đầu tiên tới trường gọi

cho nhân vật “ tôi” nhớ lại

mình ngày ấy với những kỷ

niệm trong sáng, được tái

- Lắng nghe,suy ngẫm

3 - Cảm nhận của “ tôi” lúc ở sântrường

( Tiếp ® được nghỉ cả ngày nữa” )

4 – Cảm nhận của nhân vật “ tôi” tronglớp học ( đoạn còn lại)

hiện theo trình tự thời gian.

Kỷ niệm ấy đã sống dậy ào ạt

trong lòng tác giả để thành

truyện ngắn này

III Tìm hiểu văn bản:

? Đọc VB, em có cảm nhận

được tâm trạng, cảm giác của

nhân vật “tôi” không ? Đó là

tâm trạng như thế nào?

- Thảo luận lớp - 1 Tâm trạng của nhân vật “tôi”

trong ngày đầu tiên đi học:

Rất hồi hộp và bỡ ngỡ

? Tâm trạng ấy được thể hiện

ở những lúc nào?

- Trả lời dựatheo “ bố cục”

- Chốt, dẫn dắt tiếp

? khi cùng mẹ đi trên con

đường tới trường trong

ngày khai giảng đầu tiên,

- Cảm thấy đứng đắn, trang trọng với bộquần áo dài, với mấy quyển vở mới trêntay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở Vừalúng túng, vừa muốn khẳng định mìnhkhi xin mẹ được cầm bút thước như cácbạn khác

Tâm trạng ấy xuất phát do

Þ Sự kiện quan trọng : Hôm nay tôi

đi học Đó là dấu hiệu đổi kháctrong tình cảm và nhận thức củamột cậu bé giàu cảm xúc trong ngàyđầu tới trường, tự thấy mình như đã

ràng trong các lớp” lớn lên

? – Khi đứng giữa sân

trường trong ngày khai

giảng đầu tiên, nhân vật

“tôi” thấy thế nào?

- Tìm chi tiết b Khi đứng giữa sân trường:

- Thấy sân trường dày đặc cả người,

ai cũng quần áo sạch sẽ, gương mặtvui tươi sáng sủa

- Thấy ngôi trường vừa xinh xắnvừa oai nghiêm khác thường, cảmthấy mình bé nhỏ dâm lo sợ vẩn vơ

? Khi nghe ông đốc gọi tên

từng người vào lớp, nhân

vật “tôi” cảm thấy thế nào?

Thảo luận lớp(nhận xét chitiết VB)

c Khi nghe gọi tên vào lớp:

- Cảm thấy quả tim ngừng đập, giậtmình lúng túng khi nghe gọi đến tên Hình ảnh ông đốc được

nhớ lại qua các chi tiết? Từ

đó cho thấy tác giả đã nhớ

tới ông đốc bằng T/C nào?

- Tìm trong VB

và nhận xét (ôngnói…nhìn… tươicười nhẫn nạichờ…)

? Tâm trạng của nhân vật

“tôi” khi sắp phải rời bàn

tay dịu dàng của mẹ như

thế nào? Tại sao lại có tâm

trạng ấy?

- Thảo luận lớp - Cảm thấy sợ khi sắp phải xa mẹ,

dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóctheo bạn Thấy mình bước vào thếgiới khác và cách xa mẹ hơn baogiờ hết ® vừa lo sợ vừa cảm thấysung sướng

? Những cảm giác nhân

vật “ tôi” nhận được khi

bước vào lớp là gì? Hãy lý

giải những cảm giác đó?

- Đọc chi tiết vànhận xét

d Khi ngồi trong lớp đón giờ học đầutiên :

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi vớimọi người, mọi vật, vừa ngỡ ngàngvừa tự tin

- Đoạn cuối của VB có 2

chi tiết “ Một con chim…

Þ Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ nhưngyêu cả sự học hành để trưởng thành

sao thời gian và không

gian “Một buổi mai đầy

sương thu và gió lạnh” ấy

Þ Thời gian và không gian ấy gắnliền với kỷ niệm đầy ý nghĩa : Lầnđầu tiên trong đời được cắp sách tớitrường

? Tìm và phân tích các

hình ảnh so sánh trong

VB?

- Tìm các hìnhảnh so sánh vàphân tích

* Các hình ảnh so sánh: (máychiếu)

- Tác dụng : Những hình ảnh sosánh nên thơ, tinh tế hoặc gần gũi

dễ hiểu khiến người đọc thấy đượctâm trạng của nhân vật và câuchuyện buổi tựu trường đầu tiêncủa tuổi học trò thêm giàu chất thơ,trong sáng hồn nhiên và đẹp đẽ

? Qua văn bản, tác giả

khiến em có cảm nhận gì

về thái độ của những người

lớn đối với các em bé lần

2 Cảm nhận về thái độ, cử chỉ củangười lớn đối với các em bé lần đầutiên đi học :

- Các PHHS: Chuẩn bị chu đáo cho

đầu tiên đi học ?

- Ông đốc : Từ tốn bao dung

- Thấy giáo trẻ : vui tính, giàu tìnhthương

Þ Nhà trường và gia đình rất có tráchnhiệm với thế hệ tương lai Ngôi trườngcủa nhân vật “tôi” là một ngôi trườnggiáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡngcác em trưởng thành

3 Đặc sắc nghệ thuật và mức cuốnhút của tác phẩm:

a Đặc sắc nghệ thuật:

- Bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩcủa nhân vật “tôi” theo trình tự thờigian

? Theo em, điều gì đã cuốn

hút, hấp dẫn em?

- Trình bày ýkiến cá nhân

- Kết hợp hài hòa giữa kể –miêu tả-biểucảm

(tổng kết = máy chiếu) b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện

- Tình cảm ấm áp trìu mến của ngườilớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đếntrường

- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường,các hình ảnh so sánh… giàu sức gợicảm Þ Truyện toát lên chất trữ tìnhthiết tha

IV Tổng kết – ghi nhớ ( SGK)

- Dòng cảm xúc ấy được bộc lộ rasao?

+ Thiết tha, yêu quí, nhớ một cáchsâu sắc ( lấy chi tiết làm dàn bài)+ Trong trẻo : Là cảm xúc của tuổithơ trong ngày đầu tiên đến trườngnên rất hồn nhiên, trong sáng, đángyêu , ( lấy chi tiết phân tích)

* Dặn dò: - Đọc lại VB & bài ghi ở lớp

- Học ghi nhớ Làm BT2

- Soạn bài tiếp theo

ết3

I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

Cỏc cấp độ khỏi quỏt về nghĩa của từ ngữ.

2 Kỹ năng:

Thực hành so sỏnh, phõn tớch cỏc cấp độ khỏi quỏt về nghĩa của từ

ngữ

* Kĩ năng sống:

Biết vận dụng các từ ngữ theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp,

3 Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự học

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của từ thỳ, chim, cỏ ? vỡ sao?

-Quan sỏt sơ đồ 1 Vớ dụ :

đ Rộng hơn, vỡ động vật bao gồm cảthỳ, chim và cỏ

- Nờu cõu hỏi b SGK ( tr.10) - Trả lời cỏ nhõn

vì thú bao gồm cả voi, hươu

- Chim bao gồm cả tu hú, sáo

- cá bao gồm cả cá rô, cá thu

- Nêu câu hỏi của SGK ( tr

10)

Trả lời cá nhân ® Nghĩa từ “ thú” rộng hơn từ “ voi,

hươu”; hẹp hơn từ động vật

Đưa sơ đồ hình tròn biểu diễn

mối quan hệ bao hàm ® tổng kết

- Quan sát sơ đồ Nghĩa từ “chim” rộng hơn từ “ cá rô,

- Yêu cầu 1 HS đọc to ghi

a) Từ ngữ nghĩa rộng là chất đốt b) Từ ngữ nghĩa rộng là nghệ thuật

- Ghi nhanh vàovở

c) Từ ngữ nghĩa rộng là thức ăn

d) Từ ngữ nghĩa rộng là nhìn e) Từ ngữ nghĩa rộng là đánh Bài tập 3:

- Thực hiện tương tự bài 2

nhưng ngược lại : tìm những

từ có nghĩa hẹp

- Vừa làmmiệng vừa ghivào vở

a) Xe đạp, ôtô, xe máy, xích lô… b) Sắt, thép, nhôm, chì, đồng

c) bưởi, cam, ổi, mận…

d) vác, xách, đeo, gánh, khiêng… Bài tập 4: Khoanh tròn

Thực hiện phiếuhọc tập

a) Thuốc lào b) Thủ quĩ c) bút điện d) hoa tai

- Gạch chân 3 động từ cùng

thuộc phạm vi nghĩa, nghĩa rộng

- Thực hiện theohướng dẫn

Bài tập 5Khóc; nức nở; sụt sùi

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề.

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Chủ đề văn bản

- Những thể hiện của chủ đề trong văn bản

2 Kỹ năng:

- Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản

- Trình bày một văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề

2 Kiểm tra: Sự chuẩn bị của học sinh.

? Nêu câu hỏi 1 mục I SGK - Dựa vào bài

đọc-hiểu “Tôi đihọc” để trả lờicác câu hỏi

- Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâusắc trong thời thơ ấu là buổi đầu tiên

đi học Sự hồi tưởng ấy gợi lên cảmgiác xao xuyến, bâng khuâng,không thể nào quên về tâm trạngnáo nức, bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”theo trình tự thời gian của buổi tựutrường đầu tiên

? Nội dung vừa trình bày là

chủ đề của VB “ Tôi đi học”

? Như vậy, em hiểu chủ đề

của VN là gì ?

-Nhận xét, củng cố

-Thảo luận tổ,đại diện trìnhbày

2 Khái niệm chủ đề của văn bản:Chủ đề VB là đối tượng và vấn đềchính được tác giả nêu lên, đặt ratrong văn bản

- Nêu câu hỏi 1, mục II SGK

sung hoặc thảoluận lớp

đầu đi học của “tôi”, đại từ “tôi” vàcác từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi họcđược lặp đi lặp lại nhiều lần

- HD phân tích sự thay đổi

tâm trạng của nhân vật “tôi”

trong buổi tựu trường

- Các chi tiết, câu văn, từ ngữ đềunhắc đến kỷ niệm của buổi tựutrường đầu tiên trong đời:

? Văn bản “Tôi đi học” tập

trung hồi tưởng lại tâm trạng

hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của

nhân vật “tôi” trong buổi tựu

trường

“ Hôm nay tôi đi học”, “ … kỷ niệmmơn man của buổi tựu trường…”vv…

- Hãy tìm từ ngữ chứng tỏ tâm

trạng đó in sâu trong lòng nhân

vật?

-Tìm chi tiếtSGK

® Trên đường đi học : + Con đường cảnh vật quen, thấy lạ

- Những chi tiết từ ngữ nào nêu

bật được cảm giác mới lạ xen

lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi

- Lúng túng, bỡ ngỡ khi xếp hàngvào lớp (d/c) thấy nặng nề…

- Trong lớp học: cảm thấy xa mẹ

Þ Đó là những từ ngữ, chi tiết tập trungkhắc họa, tô đậm tâm trạng và cảm giáctrong sáng nảy nở trong lòng nhân vật

2 Bài học :

® Văn bản có tính thống nhất về chủ

đề là VB chỉ biểu đạt chủ đề đã xác

nào là tính thống nhất về chủ

đề văn bản?

định, không xa rời hay lạc sang chủ đềkhác ( thể hiện ở nhan đề, chi tiết, từngữ vv… )

? Làm thế nào để đảm bảo

tính thống nhất đó

Thảo luận ® Cần + Xác định được chủ đề thể

hiện ở nhan đề

+ Thể hiện ở quan hệ giữa cácphần

trong VB, các từ ngữ thenchốt

thường lặp đi lặp lại

- HD đọc, nhớ nội dung cơ

bản của bài học

1 HS đọc tophần ghi nhớ

a) Văn bản “ Rừng cọ quê tôi” viết

về cây cọ ở vùng sông Thao, quêhương tác giả

- Thứ tự trình bày: Miêu tả dánghình cây cọ, sự gắn bó của cây cọvới tuổi thọ tác giả, tác dụng củacây cọ, tình cảm, gắn bó giữa cây cọvới người dân sông Thao

Khó thay đổi trật tự này vì nó đượcsắp xếp theo ý đồ tác giả, làm VB rõràng, rành mạch

b) Chủ đề VB: Vẻ đẹp và ý nghĩacủa rừng cọ quê tôi

c) Chủ đề được thể hiện ở nhan đề

và các ý của VB (d/c)d) Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần: Rừng cọ, lá cọ, và các ý lớn trongphần thân bài:

+ Miêu tả hình dáng cây cọ + Nêu sự gắn bó mật thiết giữacây cọ với nhân vật “tôi”

+ Các công dụng của cây cọ đốivới cuộc sống

- Cú được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kớ.

- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kớ qua ngũi bỳt Nguyờn Hồng: thấm đượm chất trữ tỡnh, lời văn chõn thành, dạt dào cảm xỳc

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Khỏi niệm thể loại hồi kớ

- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Trong lũng mẹ.

- Ngụn ngữ truyện thể hiện niềm khỏt khao tỡnh cảm ruột thịt chỏy bỏng của nhõn vật

- í nghĩa giỏo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ỏc khụng thể làm khụ hộo tỡnh cảm ruột thịt sõu nặng, thiờng liờng

2 Kỹ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kớ

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phõn tớch tỏc phẩm truyện

*Kĩ năng sống: Mỗi chúng ta phải biết đánh giá và yêu thơng con ngời cho

IV ( Bài mới) Cỏc hoạt động dạy – học:

- Kiểm tra bài cũ :

+ 1 Tác phẩm “ Tôi đi học “ viết theo thể loại nào? Vì sao em biết? + 2 Nhắc lại 3 so sánh hay trong bài “Tôi đi học” và phân tích hiệuquả nghệ thuật?

- Vào bài mới : Có những kỷ niệm tuổi thơ ngọt ngào êm đềm nhưtuổi thơ của nhân vật “ tôi” trong “ Tôi đi học” Song cũng có những tuổithơ cay đắng dữ dội… “Những ngày thơ ấu” của nhà văn Nguyên Hồng đãđược kể, nhớ lại với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại màthấm đẫm tình yêu – tình yêu Mẹ Bài học hôm nay sẽ giúp ta nhận rõ rungđộng ấy

? Bằng sự hiểu biết của mình,

hãy giới thiệu về tác giả

Nguyên Hồng và xuất xứ VB

“ Trong lòng mẹ”

-Giới thiệu dựavào phần chúthích (*) SGK

cảm các lời thoại cho phù hợp

với nhân vật - đọc mẫu 1

đoạn

- 2 HS đọc tiếpnhau

b Chú thíchLưu ý CT 5,8,12,14,14,17

- Dựa vào giải thích SGK, em

4 Bố cục Chia 2 đoạn

- Cuộc trò chuyện với bà cô, cảmxúc về mẹ (từ đầu® “người ta hỏiđến chứ?”)

- Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ vàcảm giác vui sướng cực điểm củachú bé Hồng

- Dẫn : Từ việc đọc, tìm hiểu

bố cục VB ta có thể nhận thấy

VB để cập đến tâm địa của bà

cô và tình yêu của chú bé

Hồng với người mẹ bất hạnh

- Cho HS đọc lại phần đầu

® Hoàn cảnh không gian, thời gian,

sự việc để nhân vật bà cô xuất hiện

? Nhân vật bà cô được thể

hiện qua những chi tiết kể, tả

nào?

? Cử chỉ “ cười hỏi” và ND

câu hỏi có phản ánh đúng tâm

- Chỉ ra và phântích chi tiết

- Cô “ cười hỏi” ( Chứ không phải

lo lắng, nghiêm nghị, hay âu yếmhỏi ) ® Vốn nhạy cảm, chú bé Hồngnhận ngay ra ý nghĩa cay độc tronggiọng nói và trên nét mặt khi cười “

trạng và tính chất của bà ta

hay không?

rất kịch” của người cô

- GV : “ rất kịch” : nghĩa là bà

giống người đóng kịch trên

sân khấu – giả vờ

? Sau lời từ chối của bé Hồng,

lời nói, thái độ, nét mặt bà cô

****** tai quái của mình

Cử chỉ “ vô vai tôi cười mà nói rằng

quả nhiên đã xoắn chặt lấy

tâm can tôi như ý cô tôi

? Sau đó, cuộc đối thoại tiếp

tục diễn ra như thế nào? Việc

bà cô mặc kệ cháu “ cười dài

trong tiếng khóc”, vẫn cứ tươi

cười kể các chuyện về chị dâu

mình, rồi lại đổi giọng vô vai

- Cử chỉ và lời nói tiếp theo ( đổigiọng) thực ra chỉ là một đấu pháp tấncông Khi thấy đứa cháu đã lên đến tộtcùng của sự đau đớn, phẫn uất, bà tamới tỏ ra ngậm ngùi thương xót người

đã mất Sự giả dối, thâm hiểm, trơ trẽn

của bà cô đã phơi bày toàn bộ

GV : Tính cách đó là sản

phẩm của những định kiến

đối với phụ nữ trong xã hội

cũ Hình ảnh bà cô gây cho

người đọc sự khó chịu, căm

mủ ruột rà trong xã hội thực dânnửa phong kiến lúc bấy giờ

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lượt nghe câu

hỏi và thái độ của bà cô như

thế nào?

2 Tình yêu thương mãnh liệt củachú bé Hồng đối với người mẹ bấthạnh của mình

a Những ý nghĩ, cảm xúc của chú

bé khi trả lời người cô:

- Khi nghe người cô hỏi lần

đầu…

Phân tích tâmtrạng của chú béHồng

® Mới đầu nghe cô hỏi : Lập tứctrong ký ức sống dậy hình ảnh vẻmặt rầu rầu và sự hiền từ của mẹ ®phản ứng thông minh xuất phát từ

sự nhạy cảm và lòng tin yêu mẹ củachú bé – Nhận ra ý nghĩa cay độctrên nét mặt và giọng nói của bà cô,không muốn tình thương yêu vàlòng kính mến mẹ bị những rắp tâmtanh bẩn xâm phạm

- Sau lời hỏi thứ hai của cô ® Lòng chú bé thắt lại, khóe mắt

cay cay

- Khi mục đích mỉa mai, nhục

mạ của người cô trắng trơn

phơi bày ở lời nói thứ ba

® Lòng đau đớn, phẫn uất khôngcòn nén nổi “ nước mắt tôi ròngròng rớt xuống hai bên mép rồi chanhòa đầm đìa ở cằm và ở cổ”

? Theo em chi tiết “ tôi cười

dài trong tiếng khóc” có ý

nghĩa gì?

® Cố gắng kìm nén nỗi đau xót, tứctưởi đang dâng lên trong lòng.Trước hoàn cảnh ấy, bà cô ấy, béHồng nhỏ bé mà vẫn kiên cường,đau xót mà tự hào và đặc biệt vẫndạt dào niềm tin yêu người mẹ khốnkhổ của mình

- Khi nghe người cô cứ tươi

cười kể về tình cảnh tội

nghiệp của mẹ mình?

Dẫn dắt : Sống trong hoàn

cảnh như thế với tâm trạng

đau đớn và tủi hờn như thế

® Tâm trạng đau đớn, uất ức dânglên cực điểm Lòng căm tức tộtcùng được bộc lộ bằng những chitiết đấy ấn tượng với lời văn dồndập, các hình ảnh, động từ mạnh mẽ

“ cô tôi chưa dứt câu… mà nghiếncho kỳ nát vụn mới thôi”

- Cho HS đọc đoạn “ Nhưng

đến ngay giỗ đầu thầy tôi ®

ngã gục giữa sa mạc”

- Đọc đoạn văn b Cảm giác sung sướng cực điểm

khi được ở trong lòng mẹ :

Thảo luận ® Tiếng gọi cuống quít, mừng tủi,

xót xa, hy vọng thể hiện khát khaotình mẹ, được gặp mẹ đến cháybỏng Hình ảnh so sánh đã lột tảtâm trạng hy vọng tột cùng- thấtvọng tột cùng, đau khổ và hạnhphúc đến tột cùng

- Đọc đoạn văn tả cảnh bé

Hồng gặp mẹ , trèo lên xe

nằm trong lòng mẹ

- Đuổi theo chiếc xe với cử chỉ vội

vã, bối rối, lập cập “ òa lên khóc rồi

cứ thế nức nở” Giọt nước mắt lầnnày khác hẳn lần trước; dỗi hờn màhạnh phúc, tức tưởi mà mãn nguyện

ăm ắp tình mẫu tử Chú bé Hồngbồng bềnh trôi trong cảm giác sungsướng, rạo rực, không mảy maynghĩ ngợi gì Những lời cay độc củangười cô, những tủi cực vừa qua bịchìm đi giữa dòng cảm xúc miênman ấy Có thể nói đây là một bài cachân thành, cảm động và tình mẫu

tử thiêng liêng, bất diệt

Qua đoạn trích “ Trong lòng

mẹ” hãy chứng minh văn

Nguyên Hồng giàu chất trữ

Thảo luận tổ đạidiện trình bày

3 Chất trữ tình thấm đượm trongVB:

- Tình huống và nội dung câu

tình? chuyện : Hoàn cảnh đáng thương

của chú bé Hồng; câu chuyện vềmột người mẹ phải âm thầm chịunhiều cay đắng; nhiều thành kiếntàn ác, lòng tin yêu cùng sự tin cậy

mà chú bé dành cho người mẹ củamình

- Dòng cảm xúc phong phú của chú

bé Hồng : nỗi niềm xót xa tủi nhục,lòng căm giận sâu sắc, quyết liệt,tình yêu thương nồng nàn thắmthiết

- Các thể hiện của tác giả : kể + tả+bộc lộ cảm xúc rất nhuần nhuyễn,các hình ảnh thể hiện tâm trạng, sosánh gây ấn tượng, giàu sức gợicảm; lời văn nhiều khi say mê khácthường như được viết trong dòngcảm xúc mơn man dạt dào

Qua VB này, em hiểu thế nào

là hồi kí?

Trả lời CN ® Hồi kí là một thể của kí, viết lại

những điều chính mình đã trải qua,

đã chứng kiến

? Cho HS đọc câu hỏi 5 SGK tr

20

Thảo luận Gợi ý :

- NH: Viết nhiều về phụ nữ và nhiđồng

- NH : Dành cho phụ nữ và nhiđồng tấm lòng chan chứa thươngyêu và thái độ nâng niu trân trọng :

tác giả diễn tả thấm thía những nỗi

cơ cực mà phụ nữ và nhi đồng phảigánh chịu thời trước; thấu hiểu trântrọng vẻ đẹp tâm hồn, đức tính caoquí của phụ nữ và nhi đồng

(Qua giọng văn, chi tiết hình ảnh tácgiả miêu tả về chú bé Hồng vàngười mẹ bất hạnh của chú)

Hướng dẫn HS tổng kết dựa

mục tiêu và phần ghi nhớ của

bài

- 1 HS đọc tophần ghi nhớ

III Tổng kết ghi nhớ :

(SGK tr 21 )

- Thấy được nghệ thuật viết truyện bậc thầy của nhà văn Nam Cao

qua truyện ngắn Lóo Hạc.

II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Nhõn vật, sự kiện, cốt truyện trong tỏc phẩm truyện viết theo khuynhhướng hiện thực

- Sự thể hiện tinh thần nhõn đạo của nhà văn

- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xõy dựng tỡnh huống truyện, miờu tả, kể truyện, khắc hoạ hỡnh tượng nhõn vật

*Kĩ năng sống: Thấy đợc nỗi khổ của ngời nông dân trong xã hội cũ, đồng

thời so sánh với ngời nông dân trong xã hội nay

Tự nhận thức để cảm thông, chia sẻ với nỗi đau của ngời nông dântrong xã hội cũ

- HS soạn bài, túm tắt VB GV chuẩn bị bài dạy

IV Cỏc hoạt động dạy – học :

I Tiếp xúc văn bản:

1 Tác giả : (SGK tr 45) -Yêu cầu HS đọc phần

tóm tắt nội dung đầu VB

- Sự túng quẫn đe dọa Lão

Hạc lúc này

- HD đọc VB và tìm hiểu

chú thích

- Đọc phần tómtắt chuẩn bị sẵn

- Lưu ý chú thích 5,6,9 ,10,11,15,21,24, 28, 30,31,40,43(Dành 3 phút cho HS tự đọc chúthích)

truyện, ta thấy đã nhiều lần

LH nói đi nói lại ý định bán

Lão Hạc kể chuyện bán chó, ônggiáo cảm thông và an ủi lão LãoHạc nhờ cậy ông giáo 2 việc

“ cậu Vàng’, cho thấy lão đã

suy tính đắn đo nhiều lắm,

coi đây là việc hệ trọng bởi “

cậu Vàng” là người bạn thân

thiết, là kỷ vật của anh con

trai mà lão rất thương yêu

Vậy vì sao mà cuối cùng lão

lại đành lòng bán cậu?

Thảo luận lớp - Cuộc sống của Lão Hạc sau đó,

thái độ của Binh Tư và ông giáo khibiết việc Lão Hạc xin bả chó

- Cái chết của Lão Hạc

- Bất đắc dĩ phải bán chó: quánghèo, yếu mệt, sống bằng tiền dànhdụm, nuôi thân còn chẳng nổi làmsao có thể nuôi chó Đó là cách duynhất phải làm

- Em hãy tìm từ ngữ, hình

ảnh miêu tả thái độ, tâm

trạng của LH khi lão kể

chuyện bán cậu Vàng với

ông giáo?

- tìm phát hiệnchi tiết

- Cố làm ra vui vẻ, cười như mếu,mặt dột nhiên co rúm lại, vết nhăm

xô lại, ép nước mắt chảy, đầungoẹo, miệng mếu máo như con nít

lu lu khóc

- Những từ ngữ, chi tiết,

hình ảnh ấy diễn tả điều gì

trong tâm trạng Lão Hạc ?

- Suy nghĩ nêu ýkiến cá nhân

®Lột tả sự day dứt, ăn năn vì “ giàbằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừamột con chó”, thể hiện một cõi lòngđau đớn, xót xa, ân hận thương tiếc đang dân trào òa vỡ khi có ngườihỏi đến

- Em có nhận xét gì về nghệ

thuật miêu tả của tác giả qua

đoạn văn miêu tả Lão Hạc

- Trình bày cánhân

Tác giả đã thể hiện chân thật, cụ thể,chính xác từng diễn biến tâm trạngđau đớn cứ dâng lên, như không thểkìm nén nổi nỗi đau – phù hợp tâm

lý, hình dáng và cách biểu hiện củanhững người già

- Xung quanh việc Lão Hạc

thấy Lão Hạc là người như

thế nào?

( Lý do phải bán chó – thái

độ sau khi bán chó…)

trình bày con sâu sắc của người cha nghèo

khổ ( không dám tiêu phạm vàođồng tiền, mảnh vườn đang cố giữtrọn vẹn cho anh con trai)

- GV phân tích thêm về tâm

trạng của Lão Hạc từ khi

anh con trai phẫn chí bỏ đi

phu đồn điền vì không có

tiền lấy vợ

-Nghe

b Cái chết của Lão Hạc

- Nguyên nhân nào đã dẫn

đến cái chết của Lão Hạc?

Suy nghĩ, trìnhbày cá nhân

- Nguyên nhân:

+ tình cảnh đói khổ túng quẫn ( đócũng là số phận cơ cực đáng thươngcủa những người dân nghèo trướcCMT8)

- Tại sao lão không lấy 30

đồng để dành hay bán vườn

dần mà phải tìm đến cái

chết?

- Thảo luận lớp + Muốn bảo toàn căn nhà, mảnh

vườn cho con; không muốn gâyphiền hà cho hàng xóm láng giềng

- Qua những điều Lão Hạc

thu xếp và nhờ cậy ông giáo

rồi sau đó tìm đến cái chết,

em suy nghĩ gì về tính cách

của Lão Hạc?

- Trình bày ýkiến cá nhân

® Lão là người hay suy nghĩ và tỉnhtáo nhận ra tình cảm của mình làngười có lòng thương con âm thầm

mà lớn lao, là người có lòng tựtrọng đáng kính

GV : Rõ ràng là Lão Hạc đã

âm thầm chuẩn bị chu đáo

cho cái chết của mình từ khi

bán cậu Vàng

- Em có nhận xét gì về cái - Thảo luận ® Lần đầu tiên trong đời Lão Hạc

chết của Lão Hạc ? Tại sao

tỏ đức tính trung thực, lòng tự trọngđáng quí của Lão Hạc

2 Thái độ, tình cảm của nhân vật

“tôi” đối với Lão Hạc

- Em thấy thái độ, tình cảm

của nhân vật “tôi” đến với

lão Hạc như thế nào?

- Trình bày ýkiến cá nhân

- Thông cảm, thương xót cho hoàncảnh của Lão Hạc

- Tìm cách an ủi, giúp đỡ Lão Hạc( Chú ý những chi tiết diễn

- Thảo luận lớp Chi tiết Lão hạc xin bả chó là một

chi tiết nghệ thuật quan trọng: Đánhlừa – chuyển ý nghĩ tốt đẹp của ônggiáo và người đọc sang hướng tráingược, điều đáng buồn (1) là nhữngcon người đáng kính, nhân hậu, giàulòng tự trọng như Lão Hạc mà đếncon đường cùng cũng bị tha hóa ®tình huống truyện lên đến đỉnh điểmCái chết đau đớn của Lão Hạc khiếnông giáo giật mình ngẫm nghĩ : “

cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn bởimay mà ý nghĩ của mình đã khôngđúng bởi còn có những người caoquí như Lão Hạc, nhưng lại đángbuồn theo nghĩa khác: Con người cónhân cách cao đẹp như Lão Hạc màkhông được sống, lại phải chết đauđớn và dữ dội như thế

- Theo em cái hay của

- Truyện được kể bằng lời

của nhân vật “tôi” có tác

dụng

Trình bày + Câu chuyện gần gũi chân thực

+ Câu chuyện dẫn dắt tự nhiên, linh hoạt

+ TP có nhiều giọng điệu : tự sự – trữtình- triết lý sâu sắc ® kết hợp hiệnthực với trữ tình

Nêu câu hỏi 6 ( SGK)

Về ý nghĩa của nhân vật “tôi” : “Chao ôi!… không bao giờ tathương”

- Đây là lời triết lý lẫn cảm xúc trữ tình xót xa

- Khẳng định 1 thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhânđạo : Cần phải quan sát, suy nghĩ, nhìn nhận con người sống quanh mìnhbằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương ® tác giả cho rằng conngười chỉ xứng đáng là người khi biết nhìn ra, trân trọng, nâng niu nhữngđiều đáng thương đáng quí ở con người

- Nêu một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người:phải biết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của người khác thì mới hiểu và cảmthông đúng

*Dặn dò : - Đọc lại VB và bài ghi Học ghi nhớ

- Làm bài tập 7

- Viết đoạn văn PBCN về nhân vật Lão Hạc

- Soạn bài tiếp theo