Bài học: *Ghi nhớ : SGK tr 61 Tóm tắt văn bản tự sự là dùng lời văn của mình trình bày ngắn gọn nội dung chính Bao gồm những sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng của văn bản đó?. Nhậ
Trang 1Tiết 18
Tóm Tắt Tác Phẩm Tự Sự
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
- Giúp HS nắm đợc mục đích và cách thức tóm tắt một tác phẩm tự sự
- Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt
2 Kỹ năng:
- Luyện tập kỹ năng tóm tắt tác phẩm tự sự
- Tóm tắt đợc một văn bản tự sự
3 Tích hợp:
- Tích hợp với phần văn bản đã học
II Chuẩn bị
- Giáo viên : Nắm chắc các khái niệm văn bản tự sự, cách tóm tắt để vận dụng giảng giải trong bài
- Học sinh: Đọc lại các văn bản tự sự ''Sơn tinh, thuỷ tinh'' (ở lớp 6)
III Các hoạt động dạy và học:
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu tác dụng của việc liên kết đoạn văn? Có mấy cách liên kết đoạn văn? Giải bài tập 3 (SGK - tr55)
- Kể ngắn gọn truyện ''Sơn tinh, thuỷ tinh''
3 Bài mới:
Hoạt động1: ( Giới thiệu bài )
Tóm tắt là một kĩ năng rất cần thiết trong cuộc sống , học tập và nghiên cứu Xem một
cuốn sách , một bộ phim hay ta có thể tóm tắt lại cho ngời cha đọc , cha xem đợc biết Khi đọc tác phẩm văn học , muốn nhớ đợc lâu ngời đọc thờng phải ghi chép lại bằng cách tóm tắt nội dung Vậy tóm tắt văn bản là gì ,và khi tóm tắt chúng ta cần đảm bảo những yêu cầu gì chúng ta cùng đi tìm hiểu bài học ngày hôm nay
Họat Động 2: HDHS tìm hiểu thế
nào là tóm tắt văn bản tự sự
I Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự
1 Tìm hiểu bài
?ở lớp 6 ,7 em đã đợc học những văn
bản tự sự nào hãy kể tên một số văn bản
tự sự đã học?
( Thánh Gióng, sơn tinh, thuỷ tinh, dế mèn
phiêu lu ký, cuộc chia tay của những con
búp bê )
Trang 2? Đọc các văn bản đó thì em thấy chúng
có điểm nào chung?
- Các văn bản đó đều có các cốt truyện, với
các tình tiết, có các nhân vật chính phụ có
lời thoại có các yếu tố nh miêu tả,
biểu cảm, hay những lời nhận xét, đánh
giá
? Nhng trong các yếu tố đó thì yếu tố
nào là yếu tố quan trọng nhất ?
- Những yếu tố quan trọng nhất: sự việc và nhân vật chính (cốt truyện và nhân vật chính)
? Khi tóm tắt văn bản tự sự ta phải dựa
vào yếu tố nào là chính? - Khi tóm tắt ta cần dựa vào Sự việc và nhânvật chính
? Theo em mục đích chính của việc tóm
tắt tác phẩm tự sự là gì?
*Mục đích : Kể lại cốt truyện để ngời đọc hiểu đợc nội dung cơ bản của tác phẩm
? Bây giờ cô có các ý kiến nói việc tóm
tắt văn bản tự sự em thử suy nghĩ và trả
lời xem ý kiến nào đúng và giải thích vì
sao ? (Em hãy quan sát các ý kiến trong
sách giáo khoa)
- Phơng án b ghi lại một cách ngắn gọn trung thành, chính xác những nội dung chính của một tác phẩm nào đó để ngời đọc nắm
đ-ợc tác phẩm ấy
? Qua việc phân tích trên em hiểu tóm
tắt văn bản tự sự là gì ?
GV khái quát nội dung và yêu cầu học sinh
đọc ghi nhớ
2 Bài học: (*Ghi nhớ : SGK tr 61) Tóm tắt văn bản tự sự là dùng lời văn của mình trình bày ngắn gọn nội dung chính(
Bao gồm những sự việc tiêu biểu và nhân vật quan trọng) của văn bản đó
Hoạt động 3: HD HS tìm hiểu
cách tóm tắt một văn bản tự sự
II Cách tóm tắt văn bản tự sự
Đọc đoạn văn trên bảng phụ 1 Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt
a Đọc đoạn văn SGK
? Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của
văn bản nào ?
? Dựa vào đâu mà em nhận ra điều đó ?
b Nhận xét:
- Đoạn văn trên kể lại nội dung văn bản : Sơn tinh - Thuỷ tinh (L.6)
- Dựa vào các nhân vật và chi tiết chính trong
đoạn văn tóm tắt
? Văn bản tóm tắt có nêu đợc nội dung
chính của văn bản Sơn Tinh - Thuỷ Tinh
không ? Đó là những nội dung nào ?
- Văn bản tóm tắt ấy đã nêu đợc các nhân vật
và sự việc chính của truyện
+ Giới thiệu đợc nhân vật Mỵ Nơng và ý
định kén rể của vua Hùng
+ Giới thiệu đợc hai nhân vật chính Sơn Tinh – Thuỷ Tinh đều là ngời có tài và cùng đến cầu hôn Mỵ Nơng
+ Sơn Tinh thắng cuộc cới đợcMỵNơng
Trang 3+ Thuỷ Tinh tức giận dâng nớc đánh Sơn Tinh nhng bị thua.hằng năm THuỷ tinh đều dâng nớc đánh Sơn Tinh
? Văn bản tóm tắt trên có gì khác so với
văn bản Sơn Tinh - Thuỷ Tinh về độ
dài , lời văn , số lợng nhân vật và sự
việc ?
- Độ dài của văn bản tóm tắt ngắn hơn so với
độ dài của tác phẩm
- Số lợng nhân vật và sự việc trong văn bản tóm tắt ít hơn so với tác phẩm ( chỉ có nhân vật và các sự kiện chính.)
- Có lời văn của ngời tóm tắt
? Từ việc tìm hiểu trên hãy cho biết các
yêu cầu đối với một văn bản tóm tắt ? - Văn bản tóm tắt bảo đảm đúng mục
đích, yêu cầu tóm tắt
- Trung thành với văn bản gốc, không tự
ý thay đổi thêm bớt chi tiết, sự việc không
có trong tác phẩm, không đa ý kiến khen chê
- Văn bản tóm tắt phải đảm bảo tính
hoàn chỉnh, cân đối (Có mở đầu, phát triển
và kết thúc)
- Ngôn ngữ diễn đạt phải ngắn gọn súc
tích( Tránh đa ra những thông tin qúa vụn
vặt, chi tiết.)
Gọi học sinh đọc ý 2 của ghi nhớ *Ghi nhớ: SGK tr61
? Muốn viết đợc văn bản tóm tắt theo
em phải làm những việc gì? 2 Các b+ Bớc 1: đọc kỹ toàn bộ văn bản cần tóm tắt ớc tóm tắt văn bản
để nắm chắc nội dung của nó
? Những việc ấy phải thực hiện theo
trình tự nào. + Bớc 2: Lựa chọn những sự việc chính vànhân vật chính
+ Bớc 3: Sắp xếp nội dung truyện tóm tắt theo 1 trình tự hợp lý
+ Bớc 4: viết bản tóm tắt bằng lời văn của mình
Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ (ý 3)
Hoạt động 4: Luyện tại lớp III Luyện tập:
Tóm tắt đoạn trích: trong lòng mẹ 1 Đọc kỹ đoan trích
2 Sự việc tiêu biểu nhân vật quan trọng + Trong cuộc đối thoại với bà cô
- Bà cô nói xấu mẹ bé Hồng
Trang 4- Bé Hồng thơng mẹ đến đau đớn khóc, căm giận những cổ tục đã đầy đoạ mẹ bé
+ Khi đợc gặp mẹ
Lo sợ đến tuyệt vọng sợ bị nhầm
- Sung sớng hạnh phúc đến đê mê rạo rực
- Ước ao đợc bé lại để đợc mẹ nâng niu…
3 Sắp xếp theo trình hợp lý
Sự việc nào xảy ra trớc - kể trớc Cho 2 HS lên bảng viết: 8 câu 4 Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình
Tóm tắt tác phẩm Lão Hạc
1 Lão Hạc có 1 ngời con trai, 1 mảnh vờn và
1 con chó vàng
2 Con trai lão đi đồn điền cao su lão chỉ còn lại cậu Vàng, lão làm thuê kiếm sống nhng rồi bị ốm nặng
3 Vì muốn giữ vờn cho con lão phải bán chó
→ lão buồn bã đau xót.
4 Lão mang tiền dành dụm đợc gửi ông giáo
và nhờ ông giáo trông coi mảnh vờn
5 Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm đợc gì ăn nấy và bịh ốm một trân khủng khiếp
6 Một hôm lão xin Binh T ít bả chó
7 Ông giáo rất buồn khi nghe Binh T kể chuyện ấy
8 Lão bỗng nhiên chết cái chết dữ dội
9 Cả làng không hiểu vì sao lão chết, trừ Binh
T và ông giáo
Học sinh tìm đợc những nhân vật và sự
việc chính – về nhà viết thànhf đoạn văn
4 Hớng dẫn về nhà
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Chuẩn bị tóm tắt văn bản : '' Lão Hạc '' - Nam Cao
- Soạn bài : Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự
Trang 5
Luyện tập tóm tắt văn bản tự
sự
I Mục tiêu cần đạt
- Giúp h/s : vận dụng các kiến thức đã học ở tiết 18 vào việc luyện tập tóm tắt văn bản
tự sự
- rèn luyện các thao tác tóm tắt văn bản tự sự
II Chuẩn bị
- Giáo viên: Soạn giáo án, bảng phụ
- Học sinh: Thực hiện yêu cầu tiết luyện tập
III Các hoạt động dạy và học:
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự Yêu cầu đối với văn bản tóm tắt là gì
3 Bài mới:
Hoạt động 1: ( Giới thiệu bài )
Trong tiết học trớc chúng ta đã đợc tìm hiểu về yêu cầu tóm tắt và các bớc tóm tắt một văn bản tự sự Tiết học này chúng ta sẽ thực hành những yêu cầu và nội dung đã học ấy
Hoạt động 2 h ớng dẫn luện tập I Luyện tập
Hớng dẫn h/s tìm hiểu yêu cầu tóm tắt văn
? Bản liệt kê đã nêu đợc những sự việc tiêu
biểu và các nhân vật quan trọng của
truyện ''Lão Hạc'' cha?.
? Thứ tự các sự việc đã hợp lí cha?
- Bản tóm tắt đã nêu tơng đối đầy đủ các sự việc, nhân vật chính nhng trình tự còn lộn xộn, thiếu mạch lạc, vì thế muốn tóm tắt cần sắp xếp lại thứ tự các sự việc
? Hãy sắp xếp lại theo thứ tự hợp lí? * Sắp xếp hợp lý 1 Lão Hạc có 1 ngời con trai, 1 mảnh vờn và
1 con chó vàng
2 Con trai lão đi đồn điền cao su lão chỉ còn lại cậu Vàng, lão làm thuê kiếm sống nhng rồi bị ốm nặng
3 Vì muốn giữ vờn cho con lão phải bán chó
→ lão buồn bã đau xót.
4 Lão mang tiền dành dụm đợc gửi ông giáo
và nhờ ông giáo trông coi mảnh vờn
Trang 65 Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm đợc gì ăn nấy và bịh ốm một trân khủng khiếp
6 Một hôm lão xin Binh T ít bả chó
7 Ông giáo rất buồn khi nghe Binh T kể chuyện ấy
8 Lão bỗng nhiên chết cái chết dữ dội
9 Cả làng không hiểu vì sao lão chết, trừ Binh
T và ông giáo
? Hãy tóm tắt truyện Lão Hạc bằng một
văn bản ngắn gọn ?( khoảng 10 dòng ) Lão Hạc có một ngời con trai, một mảnh vờnvà một con chó Con trai lão đi phu đồn điền
cao su, lão chỉ còn lại con chó.Vì muốn giữ lại mảnh vờn cho con, Lão Hạc phải bán con chó mặc dù lão rất buồn và đau xót.Tất cả tiền lão dành dụm đợc lão gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vờn Cuộc sống mỗi ngày một khó khăn, lão kiếm đợc gì ăn nấy
và từ chối những gì ông giáo ngấm ngầm giúp đỡ Một hôm lão xin Binh T ít bả chó, nói để đánh bả một con chó làm thịt để rủ Binh T uống rợu.Ông giáo rất buồn khi nghe Binh T kể chuyện ấy Lão Hạc bỗng nhiên chết, cái chết thật dữ dội.Cả làng không hiểu vì sao lão chết, chỉ có ông giáo và Binh T là hiểu
? Hãy nêu các sự việc tiêu biểu và nhân vật
quan trọng trong đoạn trích '' Tức nớc vỡ bờ
'' ?
Bài tập 2:
- Nhân vật chính là chị Dậu
- Sự việc tiêu biểu: Chị Dậu chăm sóc chồng
bị ốm và đánh lại cai lệ ngời nhà lý trởng để bảo vệ anh Dậu
* Gia đình chị Dậu thiếu một suất su, anh Dậu bị đánh đập ở đình làng một cách tàn bạo gần nh chết mới đợc trả về nhà Đợc
? Viết bản tóm tắt đoạn trích (khoảng 10
dòng)
bà hàng xóm cho ít gạo chị Dậu nấu cháo cho anh Dậu ăn, nhng cha kịp húp bọn Cai lệ và ngời nhà Lý Trởng xông vào nhà chị đánh và bắt anh Dậu ra đình với thái độ hống hách
độc ác dã man Ban đầu chị Dậu nhẫn nhục chịu đựng để cố khơi gợi một chút tình ngời
ở bọn chúng.Nhng cái ác ngày càng lấn tới, chị đã vùng dậy quật bọn tay sai để bảo vệ chồng với lòng yêu thơng chồng tha thiết
Trang 7? Có ý kiến cho rằng văn bản :'' Tôi đi học ''
của Thanh Tịnh và '' Trong lòng mẹ '' của
Nguyên Hồng rất khó tóm tắt Em thấy có
đúng không Nếu tóm tắt đợc ta phải làm
gì ?
Bài tập 3 :
- Hai văn bản ấy khó tóm tắt vì đó là những văn bản trữ tình , chủ yếu miêu tả những diễn biến trong đời sống nội tâm của nhân vật , ít các sự việc để kể lại
- Nếu muốn tóm tắt hai văn bản này thì chúng ta phải viết lại truyện Đó là một công việc khó khăn , cần phải có thời gian và vốn sống mới thực hiện đợc
4 H
ớng dẫn về nhà
- Xem lại các yêu cầu , các bớc tóm tắt văn bản tự sự
- Bài tập : Viết phần tóm tắt đoạn trích : '' Tức nớc vỡ bờ ''
+ Yêu cầu viết trong khoảng 10 dòng
- Soạn bài : Cô bé bán diêm
*****************************************************************************