ga 11 CB

Phát biểu được định nghĩa & phát hiện được khi nào có hiện tượng cảm ứng điện từ.. Về kĩ năng Vận dụng để xác định chiều dòng điện cảm ứng trong các trường hợp khác nhau.. + Mỗi khi từ

Trang 1

CHƯƠNG V CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

Ngày soạn:01/02/ Ngày dạy: Tiết 45 Bài 23: TỪ THÔNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

( Tiết 1)

I Mục tiêu.

1.Về kiến thức

Viết được công thức và nêu được ý nghĩa vật lý của từ thông

Biết được tính chất cơ bản của từ thông qua các mặt cùng tựa trên một mạch kín định hướng luôn bằng nhau

Phát biểu được định nghĩa & phát hiện được khi nào có hiện tượng cảm ứng điện từ

Phát biểu được định luật lentz theo những cách khác nhau

Phát biểu được định nghĩa và nêu được một số tính chất của dòng điện Fu-cô

2 Về kĩ năng

Vận dụng để xác định chiều dòng điện cảm ứng trong các trường hợp khác nhau

II Chuẩn bị.

1 Giáo viên:Dụng cụ TN hình 23.3 và các đồ dùng có liên quan…

2 Học sinh: Ôn laị về đường sức từ

III Tô chức hoạt động dạy học.

1 Ổn định lớp( 1’)

2 Kiểm tra bài cũ( không kiểm tra)

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Tìm hiểu từ thông (14’)

Hoạt động của học sinh Hoạt động của giáo viên

- Cá nhân đọc SGK, thực hiệ yêu cầu của GV

- Chú ý các giả thiết để đi đến định nghĩa từ

thông

cos

Φ = Trong đó: B cảm ứng từ (T)

S: tiết diện của vòng dây kín (C) đơn vị (m2)

( )B n,

- Khi

0

α

= → Φ =

> → Φ >

< → Φ <

- Trong hệ SI, đơn vị từ thông là vêbe (Wb):

2

1Wb=1 1m T

- Các em đọc SGK phần 1 SGK

- Trình bày các giả thiết và dán hình 23.1 lên bảng

- Từ đó đưa ra định nghĩa từ thông

- Các em hãy nhận xét các trường hợp đặc biệt của từ thông

Từ thông có đơn vị ntn?

Trang 2

Hoạt động 2:(25’) Tìm hiểu các thí nghiệm về hiện tượng cảm ứng điện từ

- Đọc SGK, trả lời câu hỏi của gv

- Quan sát TN  rút ra kết luận

- Thảo luận nhóm

- Trả lời C1, C2

C1: TN 1 (h.23.3a) Từ thông qua mạch kín

tăng

TN 2 (h23.3 b) Từ thông qua mạch kín

giảm

TN 3 (h23.3 a,b) Nếu nam châm đứng

yên và mạch (C) dịch chuyển lại gần nam

châm thì từ thông qua mạch kín tăng.Nếu

mạch (C) dịch chuyển ra xa nam châm thì từ

thông qua mạch kín giảm

- KL: + Khi một trong các đại lượng B, S, α

thay đổi thì từ thông Φbiến thiên

+ Mỗi khi từ thông qua mạch kín biến thiên

thì trong mạch kín xuất hiện dòng điện cảm

ứng Hiện tượng đó gọi là hiện tượng cảm ứng

điện từ

+ Hiện tượng cảm ứng điện từ chỉ tồn tại

trong khoảng thời gian từ thông biến thiên

- Các em đọc SGK phần II.1

- Chú ý đến dụng cụ cần có, mục đích TN, cách tiến hành, kết quả TN

- Biểu diễn TN cho cả lớp quan sát

- Các em hãy rút ra kết luận

- Chú ý trả lời các câu hỏi C1, C2

- Qua 4 TN các em hãy rút ra kết luận cuối cùng

- Hướng dẫn hs rút ra kết luận…

- Chính xác hoá các kết luận của HS

4 Củng cố, dặn dò( 5’)

- Nhắc lại thế nào là dòng điện cảm ứng, thế nào là hiện tượng cảm ứng điện từ.

- Dặn dò các em về nhà học bài và chuẩn bị tiếp phần còn lại của bài

Trang 3

Ngày soạn:02/02 Ngày dạy: Tiết 46 Bài 23: TỪ THÔNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

(tiết 2)

I Mục tiêu.

1.Về kiến thức

Viết được công thức và nêu được ý nghĩa vật lý của từ thông

Biết được tính chất cơ bản của từ thông qua các mặt cùng tựa trên một mạch kín định hướng luôn bằng nhau

Phát biểu được định nghĩa & phát hiện được khi nào có hiện tượng cảm ứng điện từ

Phát biểu được định luật lentz theo những cách khác nhau

Phát biểu được định nghĩa và nêu được một số tính chất của dòng điện Fu-cô

Vận dụng để xác định chiều dòng điện cảm ứng trong các trường hợp khác nhau

1 Giáo viên:Dụng cụ TN hình 23.3 và các đồ dùng có liên quan…

2 Học sinh: Ôn laị về đường sức từ

III Tổ chức hoạt động dạy học.

1 Ổn định lớp(1’)

2 Kiểm tra bài cũ.(7’) ? Đặt câu hỏi 1 ( SGK)

3 Bài mới.

Hoạt động 1:( 20’) Định luật Lentz về chiều dòng điện cảm ứng.

- Trờ lại TN 23.3a, b;

- Suy nghĩ trả lời câu hỏi của gv

- Nếu từ thông Φtăng, dòng điện cảm ứng

trong (C) chạy theo chiều ngược với chiều

dương đã chọn

- Nếu từ thông Φgiảm, dòng điện cảm ứng

trong (C) chạy theo chiều dương đã chọn

- Nếu xét các đường sức từ đi qua mạch kín,

từ trường cảm ứng ngược chiều với từ trường

ban đầu khi từ thông qua mạch kín tăng &

cùng chiều với từ trường ban đầu nếu từ thông

qua mạch giảm

- PB ĐL: Dòng điện cảm ứng xuất hiện trong

mạch kín có chiều sao cho từ trường cảm ứng

có tác dụng chống lại sự biến thiên của từ

thông ban đầu qua mạch kín

- Trả lời C3…

- Cách pb khác của ĐL Lentz: Khi từ thông

qua mạch kín biến thiên do kết quả của một

- Chúng ta trờ lại TN hình 23.3a, b

- Hiện tượng cảm ứng điện từ là gì? Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng?

- Chúng ta quy ước chiều dương của (C) phù hợp với chiều của đường sức

- Từ đó em hãy cho biết kết luận về chiều của dòng điện cảm ứng?

- Chúng ta phân tích lại Tn hình 23.3 từ đó đi đến kết luận tổng quát, và phát biểu định luật lentz

- Các em trả lời câu C3 (thảo luận)

- Từ đó rút ra cách phát biểu khác của định luật Lentz

Trang 4

chuyển động nàm đó thì từ trường cảm ứng có

tác dụng chống lại chuyển động nói trên - Chính xác hoá những câu trả l ời của HS

Hoạt động 2: (10’) Tìm hiểu dòng điện Fu-Cô

- Đọc SGK

- Nêu mục đích TN, dụng cụ TN…

- Quan sát TN, rút ra nhận xét…

- Khi lá nhôm chuyển động trong từ trường 

trong nó xuất hiện dòng điện cảm ứng –

những dòng Fu-cô Theo ĐLL những dòng

điện này có chiều chống lại sự chuyển dời…

- Hs đọc SGK để trả lời

- Các em đọc SGK phần IV

- Các em hãy cho biết dụng cụ TN, mục đích TN…

- Biểu diễn TN…

- Từ các Tn trên các em hãy dựa vào định luật Lentz để giải thích hiện tượng đó

- Dòng điện Fu-cô có một số tính chất và các ứng dụng như thế nào?

- Cho thêm một số vd thực tế để hs trả lời khắc sâu kiến thức…

4 Củng cố, dặn dò ( 7’)

- Y êu c ầu HS trả lời câu h ỏi : ? Phát biểu định luật Len xơ về chiều dòng điện cảm ứng?

? Vận dụng kiến thức làm bài tập 4 (SGK)

- Về nhà học bài và làm các bài tập trong SGK, SBT

Trang 5

Ngày soạn:03/02 Ngày dạy: Tiết 47 BÀI TẬP

I Mục tiêu.

1 Về kiến thức

Ôn lại kiến thức về từ thông, hiện tượng cảm ứng điện từ

Vận dụng để làm các bài tập đơn giản

II Chuẩn bị

1 Giáo viên: Một số bài tập

2 Học sinh : Ôn lại kiến thức có liên quan, làm trước các BT ở nhà

1 Ổn định lớp.(1’)

2 Kiểm tra bài cũ.( 9’) ? - Phát biểu định luật lentz về chiều của dòng điện cảm ứng? Dòng điện Fu cô là gì?

3 Bài mới.

Hoạt động 1:(10’) Kiểm tra sự chuẩn bị bài tập ở nhà của HS

Đọc đề bài rồi trả lời

Bài 4: Chỉ có trường hợp; khi (C) dịch chuyển

trong mặt phẳng P lại gần I hoặc ra xa I

Bài 5: Chiều dòng điện cảm ứng trong các

trường hợp

a Nam châm chuyển động tịnh tiến ra xa 

chiều dòng điện cảm ứng ngược chiều KĐH

b Mạch (C) chuyển động tịnh tiến lại gần

nam châm  dòng điện cảm ứng có chiều

cùng chiều KĐH

c Mạch (C) quay  không có dòng điện cảm

ứng Vì từ thông qua mạch không biến thiên

d Nam châm quay liên tục cũng tương tự như

trên Không có dòng điện cảm ứng trong mạch

(C)

- Goi 2 HS l2àm tập 4,5 trong SGK

+ Chú ý bài 4, 5; Áp dụng định luật lentz để hoàn thành bài toán

- Chính xác hoá bài tập của HS

Hoạt động 2: ( 10’) Giải một bài toán

- Chép đề

- Thảo luận nhóm, giải quyết bài toán

Từ đề bài ta có α =600hoặc α =1200

Từ thông

4 4

10 cos

10

Wb

B S

Wb



- Đọc đề bài toán Bài toán: Cho khung dây dẫn kín, phẳng, tiết

diện S = 20cm2 đặt trong từ trường đều B = 0,1T Ban đầu mặt phẳng khung dây hợp với

B

ur một góc 30 tính từ thông qua S Trình bày 0 một cách làm để có thể làm xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây

Trang 6

- Chúng ta có thể làm xuất hiện dòng điện

cảm ứng trong vòng dây dẫn bằng cách quay

vòng dây cắt các đường cảm ứng từ

- Y êu c ầu HS th ảo lu ận nh óm, gi ải quy êt

b ài to án

4 Củng cố, dặn dò (15’)

- Yêu cầu HS hoàn thành Bài tập 23.6, 23.7 (SBT)

- Về nhà làm thêm các bài toán liên quan trong SBT, chuẩn bị bài tiếp theo

Ngày soạn:04/02 Ngày dạy: Tiết 48 Bài 24: SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG

I Mục tiêu.

- Nêu được khái niệm suất điện động cảm ứng.

- Phát biểu được nội dung định luật Faraday

- Chỉ ra được sự chuyển hóa năng lượng trong hiện tượng cảm ứng điện từ

- Giải các bài toán cơ bản về suất điện động cảm ứng

1 Giáo viên: Pin con ó, máy phát điện,…

2 Học sinh: Ôn lại suất điện động của một nguồn điện

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ ( Không kiểm tra)

3 Bài mới.

Hoạt động 1(20’):Tìm hiểu suất điện động cảm ứng trong mạch kín

- Đọc SGK, thảo luận trả lời các câu hỏi của

gv

- Khi có biến thiên từ thông qua mạch

- Chứng tỏ tồn tại một nguồn điện  suất

điện động

- Suất điện động cảm ứng là suất điện động

sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch kín

- Thảo luận nhóm, trả lời câu C1:

) ) ) )

AB CD AB

b u

c u

ξ ξ ξ ξ

=

= −

∆ = ∆

- Các em đọc SGK phần 1 rồi trả lời các câu hỏi sau:

+ Khi nào có dòng điện cảm ứng trong mạch kín?

+ Trong mạch có dòng điện, chúng ta chứng

tỏ được điều gì?

+ Vậy suất điện động cảm ứng là gì?

- Các nhóm hãy thảo luận rồi trả lời C1

- Chính xác câu trả lời của HS

- Độ lớn của suất điện động cảm ứng có liên

hệ như thế nào với tốc độ biến thiên từ thông?

Trang 7

+ Công sinh ra trong dịch chuyển do tác dụng

của lực từ tác dụng lên mạch kín

+ Áp dụng ĐLBT để xác định mối liên hệ

giữa công cản & suất điện động cảm ứng

c

e

t

∆Φ

= −

Nếu chỉ xét độ lớn: e c

t

∆Φ

=

Với

t

∆Φ

∆ tốc độ biến thiên của từ thông.

- Độ lớn của sđđ cảm ứng xuất hiện trong

mạch kín tỉ lệ với tốc độ biến thiên từ thông

qua mạch kín đó

- Thảo luận trả lời câu C2

Đơn vị vế thứ hai:

Wb

V

- Các em đọc SGK phần 2, chú ý cách thiết lập

- Biểu thức của suất điện động cảm ứng?

- Từ đó các em hãy phát biểu định luật Faraday về hiện tượng cảm ứng

- Làm việc theo nhóm để trả lời C2

Nhận xét và chính xác hoá câu trả lời của HS

Hoạt động 2:(10’) Suất điện động cảm ứng và định luật Lentz.

- Dấu (-) trong biểu thức (1) là phù hợp với

ĐL Lentz Từ đó chúng ta phải chọn chiều

pháp tuyến (+)

- Khi Φtăng thì e c<0chiều của sđđ cảm ứng

ngược với chiều của mạch

- Khi Φgiảm thì e c >0chiều của sđđ cảm ứng

cùng với chiều của mạch

- Thảo luận, hoàn thành câu C3

a) Chều âm b) Chiều dương

- Ở bài trước chúng ta đã xác định được chiều của dòng điện cảm ứng qua mạch kín, theo

ĐL Lentz Vậy sđđ cảm ứng có quan hệ như thế nào với ĐL Lentz?

- Chú ý biểu thức (1) có dấu (-), cho chúng ta biết điều gì?

- Vậy khi từ thông tăng thì sao?

- Khi từ thông giảm thì ntn?

- Làm việc theo nhóm để hoàn thành C3

Hoạt động 3(10’) Sự chuyển hóa năng lượng trong hiện tượng cảm ứng điện từ

- Đọc SGK

- Ghi nhận, cho thêm một vài ví dụ cụ thể

trong thực tế

- Các em đọc SGK phần II

- Phân tích để hs nhận rõ bản chất của hiện tượng cảm ứng điện từ và sự chuyển hóa năng lượng

+ VD: Sự chuyển từ cơ năng sang điện năng,

…

4.Củng cố, dặn dò (5’).

- Nêu một vài ứng dụng của hiện tượng cảm ứng điện từ?

- Về nhà học bài và làm bài tập trong SGK, SBT

Trang 8

Ngày soạn:25/02 Ngày dạy: Tiết 49 Bài 25: TỰ CẢM

I Mục tiêu.

- Nắm được đặc điểm từ thông riêng của một mạch kín

- Nêu được khái niệm vêg hiện tượng cảm ứng điện từ

- Lập được biểu thức xác định suất điện động cảm ứng

- Viết và giải thích được ý nghĩa các đại lượng trong biểu thức tính năng lượng từ trường của cuận dây mang dòng điện

- Nhận diện cuộn cảm trong các thiết bị điện

- Giải các bài tập cơ bản về hiện tượng tự cảm và năng lượng từ trường

1 Giáo viên: Các thí nghiệm về tự cảm

2 Học sinh : Ôn lại kiến về cảm ứng điện từ và suất điện động cảm ứng

II Tổ chức hoạt động dạy học.

1 Ổn định lớp(1’)

2 Kiểm tra bài cũ.(7’) ? Phát biểu định nghĩa suất điện động cảm ứng? tốc độ biến thiên từ

thông?

3 Bài mới.

Hoạt động 1: (7’) Tìm hiểu từ thông riêng của mạch kín.

- Từ thông do từ trường của dòng điện cảm

ứng i gây ra gọi là từ thông riêng

Li

Φ = L

i

Φ

↔ =

Trong đó:

L: là độ tự cảm của ống dây, chỉ phụ thuộc

vào cấu tạo và kích thước của ống dây

- Độ tự cảm L có đơn vị là Henry kí hiệu là H

- Độ tự cảm của ống dây

2 7

4 10 N

l

=

N: số vòng dây

l: chiều dài của ống dây (m)

S: tiết diện của ống (m2)

- Ống dây có lõi thép

2 7

4 10 N

l

=

4

10

µ≈ − : gọi là độ từ thẩm

- Các em đọc SGK sau đó trả lời như thế nào

là từ thông riêng?

- Giải thích thêm (mô tả lại thí nghiệm)

- Từ đó hãy đưa ra biểu thức từ thông riêng

- Đơn vị của độ tự cảm

- Chú ý: 1 1

1

Wb H A

=

- Đối với 1 ống dây nhất định thì độ tự cảm được tính như thế nào? (biết số vòng dây, tiết diện hay bán kính, chiều dài của ống)

- Chú ý trường hợp ống dây có lõi thép thì sao?

Trang 9

Hoạt động 2:(15’) Hiện tượng tự cảm.

- Hiện tượng tự cảm là hiện tượng cảm ứng

điện từ xảy ra trong một mạch có dòng điện

mà sự biến thiên từ thông qua mạch được gây

ra bởi sự biến thiên của cường độ dòng điện

trong mạch

- TN1: Mục đích: khảo sát dòng điện qua

mạch khi có ống dây

+ Dụng cụ như hình 25.2

+ Lắp đúng mạch điện rồi đóng khóa K, điều

chỉnh biến trở cho 2 đèn sáng như nhau

+ Sau đó đóng K lại quan sát tốc độ sáng lên

của 2 đèn Nhận xét

+ Kết quả là đèn 1 sáng trước, đèn 2 sau 1 lúc

mới sáng

- Chứng tỏ dòng điện qua nhánh 2 không tăng

nhanh đột ngột mà là tăng từ từ Vì ống dây

đã sinh ra sđđ cảm ứng chống lại nguyên nhân

sinh ra nó

TN2: Tương tự như TN1 nhưng ta khảo sát

khi ngắt mạch

+ KQ: Khi ngắt khóa K đèn không tắt ngay

mà sáng lóe lên rồi mới tắt

- Khi ngắt K dòng điện qua ống dây giảm đột

ngột về 0 HT tự cảm trong ống xuất hiện, có

tác dụng chống lại sự giảm đó Sinh ra dòng

điện cảm ứng cùng chiều với dòng điện iL ban

đầu

- Các em đọc SGK phần 1, rồi cho biết định nghĩa của hiện tượng tự cảm?

- Sau đây chúng ta đi xét hiện tượng tự cảm ở hai trường hợp đó là khi đóng mạch và khi ngắt mạch

- Các em làm việc theo nhóm, đọc phần 2, ví

dụ 1 và 2

- Hãy cho biết mục đích của TN, dụng cụ cần

có của TN, cách tiến hành TN, và kết quả của TN

- Tiến hành thí nghiệm

Yêu cầu HS nhận xét kết quả thí nghiệm

- Chính xác hoá nội dung kiến thức

Hoạt động 3:(10’) Suất điện động tự cảm.

- Ghi nhớ kiến thức

Suất điện động đó gọi là suất điện động tự

cảm

- Biểu thức: tc

i

t

∆

= −

∆ chỉ xét độ lớn thì

tc

i

t

∆

=

∆

- Phát biểu: Suất điện động tự cảm có độ lớn tỉ

lệ với tốc độ biến thiên của cường độ dòng

điện trong mạch

- Trong mạch suất hiện dòng điện cảm ứng thì

có suất điện động cảm ứng Vậy trong mạch xuất hiện dòng điện tự cảm thì trong mạch cũng xuất hiện suất điện động

- Tương tự như suất điện động cảm ứng Các

em hãy rút ra biểu thức của suất điện động tự cảm?

- Định nghĩa suất điện động tự cảm

- Ở TN 2 khi ngắt K đèn sáng bừng lên mới tắt Chứng tỏ trong ống tồn tại 1 năng lượng

Trang 10

Năng lượng từ trường của ống dây

2

1 2

W = Li

- Nêu một vài ví dụ

Năng lượng này được gọi là năng lượng từ trường

- Năng lượng này tích lũy khi dòng điện qua ống dây

- Người ta chứng minh được biểu thức của nó

có dạng ntn?

- Các em hãy cho biết một số ứng dụng của hiện tượng tự cảm trong thực tế?

4 Củng cố, dặn dò(5’)

- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 1,2,3 (SGK)

- Về nhà là các BT trong SGK, SBT IV Ứng dụng

Ngày soạn: 26/02 Ngày dạy: Tiết 50 BÀI TẬP

I Mục tiêu.

Ôn lại kiến thức về suất điện động cảm ứng và tự cảm

Vận dụng để giả các bài toán có liên quan

1 GV: Một số BT ngoài SGK…

2 HS: Ôn lại kiến thức cũ và làm BT trước ở nhà

1 Ổn định lớp( 1’)

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Ôn lại kiến thức có liên quan.( 10’)

- Nhớ lại kiến thức cũ để trả lời các câu

hỏi của gv

- Đặt câu hỏi kiểm tra kiến thức cũ

? Phát biểu định nghĩa và viết biểu thức của suất điện động cảm ứng?

Nêu vài ví dụ của hiện tượng cảm ứng điện từ

? Trong những trường hợp nào thì có hiện tượng tự cảm?

? Phát biểu định nghĩa từ thông riêng, độ tự cảm của một mạch kín?

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	421,5 KB