Skkn một số giải pháp giúp học sinh cuối cấp thpt nâng cao năng lực tự chủ và tự học Để tự tin Định hướng nghề nghiệp Đáp Ứng yêu cầu của chương trình gdpt 2018

Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ GDĐT Banhành Chương trình GDPT nêu rõ: “Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúphọc sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

Năng lực tự chủ và tự học là hai yếu tố cốt lõi trong việc hình thành một cánhân tự chủ, sáng tạo và có khả năng thích ứng với sự thay đổi của xã hội Trong bốicảnh đổi mới giáo dục theo chương trình GDPT 2018, việc phát triển năng lực này đặcbiệt quan trọng Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018 của Bộ GDĐT Banhành Chương trình GDPT nêu rõ: “Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúphọc sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người laođộng, ý thức và nhân cách công dân, khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời, khảnăng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện và hoàn cảnhcủa bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sống lao động, khảnăng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hoá và cách mạng côngnghiệp mới” Trong quyết định số 131/QĐ của thủ tướng chính phủ về CNTT vàchuyển đổi số đối với GD nêu rõ “Năng lực tự chủ và tự học là một trong những nănglực rất cần thiết cho học sinh ngày nay ngay khi còn đi học hay khi đã trưởng thành Vìhọc là một quá trình diễn ra thường xuyên, liên tục, muốn tiến bộ cùng với xã hội thìkhông còn cách nào khác đó chính là học Trong sự học thì tự học là là yếu tố rất quantrọng đưa các em chiếm lĩnh tri thức cuộc sống” Trong thời đại công nghệ số, khảnăng tự học giúp học sinh tiếp cận nguồn tri thức mở, phát triển các kỹ năng học tậpsuốt đời, đáp ứng yêu cầu công việc và cuộc sống

Với những học sinh đang là năm cuối cấp là những người phải làm chủ bảnthân và làm chủ về công nghệ thông tin, phải có sự tự chủ trong học tập, cuộc sống vàluôn có tinh thần tự học để kịp thời cập nhật những tri thức mới cho bản thân để sẵnsàng bước vào kỉ nguyên mới của dân tộc, kỉ nguyên số mà các em là những công dâncủa đất nước

Để có được sự tự tin vào bản thân, chuẩn bị cho những định hướng đúng đắncho các em để lựa chọn cho mình nghề nghiệp tốt nhất, năng lực tự chủ và tự học đóngvai trò rất quan trọng trong học tập và cuộc sống Đó là những lí do để chúng tôi chọn

tên đề tài của sáng kiến kinh nghiệm là: “ Một số giải pháp giúp học sinh cuối cấp THPT nâng cao năng lực tự chủ và tự học để tự tin định hướng nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu của chương trình GDPT 2018” làm sáng kiến kinh nghiệm trong hoạt

2 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu về năng lực tự chủ và tự học và vai trò của năng lực tự chủ và tự học đốivới học sinh

- Đưa ra các giải pháp hiệu quả về nâng cao năng lực tự chủ và tự học giúp học sinh

tự tin định hướng nghề nghiệp bản thân

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: 124 em học sinh lớp 12 (Học sinh lớp 12A1, 12A4, 12D1) - TrườngTHPT Cửa Lò 2

- Thời gian: Năm học 2023-2024 và Năm học 2024-2025

4 Phương pháp nghiên cứu

- Nghiên cứu tài liệu về phát triển nâng lực tự lực và tự học Chương trình giáo dụcphổ thông tổng thể 2018

- Quan sát, theo dõi hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp, hoạt động ngoại khoá, hoạtđộng tư vấn hướng nghiệp

- Khảo sát, thu thập và xử lí số liệu

5 Tính mới của đề tài.

- Làm nổi bật tính ưu việt của năng lực tự chủ và tự học

- Hiệu quả của năng lực tự chủ và tự học trong các hoạt động trải nghiệm hướngnghiệp,

- Giúp học sinh tự tin định hướng nghề nghiệp, chọn nghành, chọn nghề tương lai

PHẦN II NỘI DUNG 1.Cơ sở lý luận

1.1 Khái niệm năng lực tự chủ và tự học

Năng lực tự chủ và tự học là một trong những năng lực rất cần thiết cho họcsinh ngay khi còn đi học hay khi đã trưởng thành Vì học là một quá trình diễn rathường xuyên, liên tục, muốn tiến bộ cùng với xã hội thì không còn cách nào khác đóchính là học Trong sự học hỏi đó thì tự học là yếu tố cực kì quan trọng dẫn đến việcchiếm lĩnh tri thức có thành công hay không Các tác giả Benson và Voller (1997) chorằng “Tự chủ trong học tập là những hoàn cảnh trong đó người học hoàn toàn tự họcmột mình, là những kĩ năng có thể học và ứng dụng để học sinh tự định hướng, là sựthực thi trách nhiệm của người học đối với việc học của mình, hay là quyền của ngườihọc được quyết định về việc học của mình”

Theo khái niệm năng lực Benrd, Nguyên Văn Cương nói: “Năng lực là khảnăng thực hiện có hiệu quả và có trách nhiệm các hành động, giải quyết các nhiệm vụ,vấn đề thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, cá nhân, xã hội trong những tình huống khácnhau trên cơ sở vận dụng hiểu biết, kĩ năng, kĩ xảo và kinh nghiệm cũng như sự sẵnsàng hành động” Theo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể: “Năng lực là thuộctính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập rènluyện cho phép con người tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và thuộc tính cá nhân khácnhau như hứng thú, niềm tin, ý chí, Thực hiện một loạt hành động nhất định và đạt kếtquả mong muốn trong những điều kiện cụ thể”

Năng lực tự chủ

Năng lực tự chủ là làm chủ chính bản thân mình, tự bản thân mình sẽ đưa ranhững quyết định sáng suốt của bản thân mà không phụ thuộc vào sự hướng dẫn haycan thiệp trực tiếp từ người khác Đây là một năng lực quan trọng, bao gồm: Tự xácđịnh mục tiêu: Biết đặt ra các mục tiêu cụ thể, rõ ràng và phù hợp với điều kiện thựctế.Tự lập kế hoạch và tổ chức: Khả năng xây dựng kế hoạch hành động, sắp xếp thứ tự

ưu tiên và thực hiện một cách hiệu quả.Tự giải quyết vấn đề: Biết tìm kiếm giải phápcho các vấn đề, thách thức mà không cần sự hỗ trợ trực tiếp từ người khác.Tự chịutrách nhiệm: Chịu trách nhiệm về hành động, kết quả và các quyết định cá nhân Nănglực tự chủ giúp học sinh phát triển tính tự lập, khả năng thích ứng với hoàn cảnh mới,

Năng lực tự học

Năng lực tự học là khả năng xác định được nhiệm vụ học tập một cách tự giác,chủ động, tự đặt ra mục tiêu học tập để nỗ lực phấn đấu thực hiện, tự khác phục nhữnghạn chế của bản thân khi giải quyết các nhiệm vụ học tập thông qua tự đánh giá hoặclời nhận xét của bản thân, biết tự tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn trong học tập.Năng lực tự học là nền tảng quan trọng để học sinh phát triển khả năng học tập suốtđời, đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới, nơi người học trởthành trung tâm và chủ động trong việc tiếp nhận kiến thức

Theo tài liệu của chương trình giáo dục phổ thông 2018, chương trình giáo dụcphổ thông tổng thể, cấu trúc năng lực tự chủ của học sinh trong dạy học gồm các nănglực thành phần: Tự lực; Tự điều chỉnh tình cảm; thái độ, hành vi của minh; Thích ứngvới cuộc sống; định hướng nghề nghiệp; Tự hoàn thiện bản thân

1.2 Vai trò của năng lực tự chủ và tự học trong định hướng nghề nghiệp

Năng lực tự lực và tự học giúp học sinh hiểu rõ hơn về sở thích, năng lực, điểmmạnh và điểm yếu của bản thân Từ đó, học sinh có thể tự đánh giá khả năng phù hợpvới các ngành nghề hoặc lĩnh vực cụ thể Với năng lực tự học, học sinh có thể tự tìmkiếm thông tin từ các nguồn đa dạng như internet, sách vở, các buổi hướng nghiệphoặc trò chuyện với chuyên gia Điều này giúp học sinh có cái nhìn toàn diện và chínhxác hơn về nghề nghiệp trong tương lai

Năng lực tự chủ giúp học sinh phân tích thông tin, cân nhắc các yếu tố như sởthích cá nhân, điều kiện gia đình, nhu cầu xã hội, từ đó đưa ra quyết định nghề nghiệpphù hợp mà không bị lệ thuộc hoàn toàn vào ý kiến người khác Trong một thị trườnglao động biến đổi nhanh chóng, khả năng tự học giúp học sinh cập nhật các kỹ năngmới, từ đó dễ dàng chuyển đổi hoặc mở rộng cơ hội nghề nghiệp khi cần

1.3 Vai trò của tự chủ và tự học trong phát triển bản thân

Năng lực tự chủ và tự học giúp học sinh hình thành thói quen tự chịu tráchnhiệm, quản lý thời gian và công việc một cách khoa học Đây là nền tảng quan trọng

để phát triển một cuộc sống tự lập và thành công Quá trình tự học khuyến khích học

sinh tư duy sâu, đặt câu hỏi và tìm cách giải quyết các vấn đề phức tạp Điều nàykhông chỉ áp dụng trong học tập mà còn hữu ích trong công việc và cuộc sống hàng

ngày Xã hội hiện đại yêu cầu cá nhân phải liên tục học hỏi để không bị tụt hậu Năng

lực tự học giúp học sinh có khả năng tự bổ sung kiến thức, kỹ năng mới, từ đó duy trì

sự tiến bộ và phát triển bền vững trong suốt cuộc đời Khi học sinh đạt được thành quả

nhờ tự lực và tự học, họ sẽ cảm thấy tự tin hơn vào bản thân, từ đó có thêm động lực

để vượt qua các thử thách trong tương lai Năng lực tự chủ và tự học không chỉ giúp

học sinh xác định đúng con đường nghề nghiệp mà còn là yếu tố quan trọng để pháttriển bản thân, xây dựng một cuộc sống độc lập, hiệu quả, và ý nghĩa trong xã hội hiệnđại

Chương trình GDPT 2018 nhấn mạnh việc phát triển năng lực cá nhân, giúphọc sinh hiểu rõ bản thân, bao gồm năng khiếu, sở thích, giá trị sống và mục tiêu nghềnghiệp Thông qua các môn học, hoạt động giáo dục và trải nghiệm, chương trình tạođiều kiện để học sinh phát hiện tiềm năng và sở thích nghề nghiệp Chương trình đượcthiết kế theo hướng mở, linh hoạt, cho phép học sinh lựa chọn các môn học và chuyên

đề phù hợp với sở thích và định hướng nghề nghiệp Chương trình đặt mục tiêu giúphọc sinh phát triển năng lực tự học, học tập suốt đời để đáp ứng yêu cầu của thời đạicông nghệ 4.0 và sự thay đổi không ngừng của thị trường lao động Định hướng nghềnghiệp không chỉ gắn với mục tiêu ngắn hạn như chọn ngành học đại học hoặc nghềnghiệp sau tốt nghiệp mà còn giúp học sinh chuẩn bị các kỹ năng dài hạn để thích nghivới nhiều công việc khác nhau trong tương lai

1.4. Vai trò của năng lực tự chủ và tự học trong thời kỉ chuyển đối số hiện nay

Trong bối cảnh chuyển đổi số, công nghệ đang thay đổi nhanh chóng, tác độngmạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống, đặc biệt là giáo dục và nghề nghiệp Để thíchứng với xu hướng này, mỗi cá nhân cần có năng lực tự chủ và tự học nhằm chủ độngtiếp cận tri thức, nâng cao kỹ năng chuyên môn và phát triển bản thân Đây là nhữngnăng lực quan trọng giúp người học đáp ứng yêu cầu công việc trong tương lai Côngnghệ phát triển nhanh chóng, kéo theo yêu cầu về kiến thức và kỹ năng nghề nghiệpliên tục thay đổi Những người có năng lực tự học sẽ dễ dàng cập nhật kiến thức mới,bắt kịp xu hướng nghề nghiệp Nhà tuyển dụng hiện nay đánh giá cao những ứng viên

có khả năng làm việc độc lập, chủ động học hỏi và sáng tạo Người có năng lực tự chủ

và tự học sẽ dễ dàng thích ứng với môi trường làm việc linh hoạt, biết cách tự nângcao chuyên môn để đáp ứng yêu cầu công việc Việc tự học qua các nền tảng số giúpngười học rèn luyện kỹ năng tìm kiếm, chọn lọc thông tin, tư duy phản biện và sángtạo Đây là những kỹ năng quan trọng trong kỷ nguyên số Học tập không dừng lại sau

chủ động nâng cao trình độ, từ đó gia tăng cơ hội nghề nghiệp và phát triển bản thânmột cách bền vững Năng lực tự chủ và tự học đóng vai trò quan trọng trong thời kỳchuyển đổi số, giúp học sinh thích ứng với môi trường công nghệ, nâng cao khả năngcạnh tranh nghề nghiệp và phát triển bản thân lâu dài Vì vậy, việc rèn luyện hai nănglực này cần được quan tâm và đầu tư ngay từ bậc THPT để giúp học sinh sẵn sàngbước vào thị trường lao động đầy biến động trong tương lai.

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Thực trạng về xu hướng nghề nghiệp hiện nay

Trong xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cuộc Cách mạng côngnghiệp mới với các đột phá về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (BigData), Internet vạn vật, đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế

- xã hội, đặc biệt là thị trường lao động Xu hướng nghề nghiệp trên toàn cầu nóichung và tại Việt Nam nói riêng đã và đang có những thay đổi rõ nét Những nghềnghiệp truyền thống dần bị thu hẹp hoặc mất đi, trong khi nhiều ngành nghề mới, đặcbiệt là những nghề dựa trên nền tảng công nghệ, sáng tạo và dịch vụ, đang bùng nổ vàtrở thành lựa chọn hấp dẫn cho các thế hệ thanh niên hiện nay trong đó có các em họcsinh

Các thống kê gần đây từ Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cho thấy, đến năm

2030, khoảng 85 triệu việc làm có thể bị thay thế bởi tự động hóa, nhưng đồng thờicũng có thể xuất hiện khoảng 97 triệu việc làm mới phù hợp với sự phát triển của côngnghệ Trong số này, các lĩnh vực như phân tích dữ liệu, phát triển phần mềm, an ninhmạng, năng lượng tái tạo, chăm sóc sức khỏe, quản trị nhân sự, tâm lý học ứng dụng,giáo dục sáng tạo được dự báo là những ngành nghề đầy tiềm năng, có sức hút lớntrên thị trường lao động Cùng với đó, các ngành nghề liên quan đến kỹ năng mềm,giao tiếp, khả năng thích nghi, tư duy phản biện, làm việc nhóm cũng ngày càngđược chú trọng, bởi đây là những yếu tố không thể bị thay thế bởi máy móc

Tại Việt Nam, nền kinh tế đang có sự dịch chuyển theo hướng công nghiệp hóa,hiện đại hóa gắn liền với chuyển đổi số Điều này kéo theo sự thay đổi về cơ cấu nghềnghiệp và yêu cầu kỹ năng lao động Các ngành nghề thuộc lĩnh vực công nghệ thôngtin, kỹ thuật công nghiệp, dịch vụ logistics, chăm sóc sức khỏe, du lịch - lữ hành, giáodục - đào tạo, thương mại điện tử đang có nhu cầu tuyển dụng cao và ổn định trongdài hạn Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển của các nhóm ngành hiện đại, một số ngành

nghề truyền thống vẫn giữ được vị thế vững chắc nếu được nâng cao chất lượng, ứngdụng công nghệ và đổi mới phương thức hoạt động, như ngành nông nghiệp công nghệcao, thủ công mỹ nghệ kết hợp thương mại điện tử, hoặc các ngành nghề gắn với bảnsắc văn hóa - du lịch địa phương.

Trong giai đoạn hiện nay phần lớn học sinh phổ thông vẫn chưa có sự hiểu biết

về thị trường lao động, chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc lựa chọn nghềnghiệp phù hợp Việc định hướng nghề nghiệp còn mang tính hình thức, giáo viên chủnhiệm hoặc phụ huynh thường đóng vai trò quyết định Nhiều em lựa chọn nghềnghiệp dựa vào mong muốn của gia đình, theo xu hướng đám đông hoặc những ngành

"hot" nhất thời, mà chưa thật sự hiểu rõ bản thân, chưa có cơ hội trải nghiệm hoặc tìmhiểu sâu về ngành học, trường đào tạo, nhu cầu lao động xã hội cũng như năng lực cánhân

Một số em học sinh khác còn có tâm lý thụ động, chưa chủ động trong việc tìmkiếm thông tin về nghề nghiệp, chưa có thói quen đọc tài liệu hướng nghiệp, chưa có

kỹ năng phân tích, đánh giá và so sánh giữa các lựa chọn Sự thiếu hụt về kiến thức, kỹnăng và thái độ nghề nghiệp đang trở thành rào cản lớn khiến nhiều học sinh sau khitốt nghiệp THPT rơi vào trạng thái hoang mang, lo lắng hoặc chọn sai ngành nghề, dẫnđến tình trạng chán học, bỏ học giữa chừng hoặc phải chuyển ngành, chuyển trườngsau một thời gian Do đó, việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh không chỉ đơnthuần là cung cấp thông tin về các ngành nghề mà còn cần trang bị cho các em kỹ năng

tự nhận thức, khám phá bản thân, tìm hiểu nhu cầu xã hội, xây dựng kế hoạch rènluyện phẩm chất, năng lực cá nhân để từng bước tiệm cận với nghề nghiệp phù hợp.Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng giáo viên chủ nhiệm hay giáo viên hướngnghiệp mà cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và toàn xã hội, nhằmtạo điều kiện cho học sinh có đủ năng lực thích ứng với sự thay đổi của thời đại và tựtin bước vào con đường nghề nghiệp trong tương lai

2.2 Thực trạng về học sinh

Học sinh hiện nay đang sống và học tập trong một thời đại có nhiều thuận lợinhưng cũng không ít thách thức Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ,mạng xã hội và internet đã mở ra một kho tri thức khổng lồ, đồng thời đặt ra nhữngyêu cầu mới về phẩm chất, năng lực và kỹ năng sống cho thế hệ trẻ Tuy nhiên, bên

và sáng tạo, học sinh hiện nay cũng đang bộc lộ không ít những mặt hạn chế, bất cậpcần được quan tâm đúng mức.

Thứ hai, nhiều học sinh hiện nay còn thiếu kỹ năng sống cơ bản, đặc biệt là kỹnăng giao tiếp, hợp tác, quản lý thời gian, giải quyết vấn đề và tự nhận thức bản thân.Trong các hoạt động học tập hoặc trải nghiệm tập thể, không ít em rơi vào trạng tháithụ động, ngại trình bày ý kiến, không dám thể hiện bản thân hoặc chưa biết cách điềutiết cảm xúc, ứng xử phù hợp Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng thích nghivới môi trường học tập – nghề nghiệp sau này

Một thực tế đáng lo ngại nữa là nhiều học sinh chưa có định hướng nghề nghiệp

rõ ràng Khi được hỏi về nghề nghiệp tương lai, không ít em còn trả lời chung chunghoặc theo trào lưu, thiếu căn cứ vào năng lực cá nhân, sở thích và nhu cầu xã hội Tâm

lý chọn cho có đang còn khá phổ biến Nguyên nhân xuất phát từ việc các em chưa cóđiều kiện tìm hiểu đầy đủ về các ngành nghề, thiếu trải nghiệm thực tế và chưa đượchướng dẫn một cách hệ thống trong quá trình nhận diện bản thân, khám phá nghềnghiệp phù hợp

Bố mẹ đặt kỳ vọng hoặc áp đặt cũng khiến một số học sinh bị mất phươnghướng, cảm thấy áp lực, căng thẳng trong học tập và cuộc sống Trong khi đó, việc hỗtrợ tâm lý, tư vấn học đường ở nhiều trường học vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng kịpthời nhu cầu hỗ trợ tinh thần cho học sinh Từ đó việc đồng hành cùng các em tronghọc tập và lựa chọn nghề nghiệp bản thân

3 Những khó khăn về năng lực tự chủ và tự học đối với học sinh lớp 12 trường THPT Cửa Lò 2.

Phân tích qua quá trình quan sát các nhiệm vụ học tập.

Qua quá trình quan sát và triển khai chương trình trải nghiệm hướng nghiệp tạiđơn vị, chúng tôi nhận thấy các em học sinh đang còn chưa tự tin và mạnh dạn để điềuhành và triển khai các hoạt động của nhóm trước tập thể Các em chưa sử dụng nhiềucác công cụ hỗ trợ cho quá trình triển khai hoạt động thuyết trình các sản phẩm được

giao Các em rất háo hức và nhiệt tình tham gia các nhiệm vụ nhưng chủ yếu đang tập

trung ở các bạn cán bộ lớp và các bạn học khá giỏi Những em có kinh nghiệm và kĩnăng thuyết trình tốt thường xuyên được giao nhiệm vụ thiết kế slide và trình bày nộidung thuyết trình thì những bạn học khá trong lớp thường là người nhận nhiệm vụthuyết trình Một số học sinh được giao nhiệm vụ nhưng mức độ hoàn thành là chưa

cao Các em chưa chủ động khai thác các thông tin trên các học liệu, trên các trangmạng Các em học sinh không có mục tiêu cụ thể trong công tác định hướng nghềnghiệp bản thân và từ đó các em không chủ động trong các hoạt động, chưa có đích đểphấn đấu dẫn đến quá trình học tập và tham gia các hoạt động trải nghiệm hướngnghiệp cũng không lôi cuốn, hấp dẫn các em tham gia Các em không hứng thú với cácnhiệm vụ được giao phó để hoàn thành các nhiệm vụ của mình Các em không tự tìmtòi, nghiên cứu tài liệu để hỗ trợ trong học tập và các hoạt động ngoại khoá khác Dotinh thần tự chủ và tự học chưa phát huy hết nên đa số các em học sinh chưa làm chủbản thân, chưa tự tin đưa ra những suy nghĩ và quyết định độc lập.

Việc lựa chọn nghề nghiệp của các em chủ yếu đang xuất phát từ sở thích cánhân, một số khác do bố mẹ và gia đình quyết định, Các em chủ yếu đang lựa chọncon đường đi du học sau khi hoàn thành chương trình Giáo dục THPT Một số emkhác đang lựa chọn nghành nghề dựa vào tình hình xã hội hiện tại với các nghànhnghề như: Bất động sản, làm nail, buôn bán hải sản…Các em chưa có mục tiêu, độnglực để phấn đấu học tập và rèn luyện bản thân Nhiều phụ huynh thông qua các cuộchọp luôn mong muốn được cho con đi du học vì có người nhà bảo lãnh hoặc có ngườicam kết giúp đỡ với chi phí khá cao

Giúp học sinh phân tích thông tin, cân nhắc các yếu tố như sở thích cá nhân,điều kiện gia đình, nhu cầu xã hội, từ đó đưa ra quyết định nghề nghiệp phù hợp màkhông bị lệ thuộc hoàn toàn vào ý kiến người khác trong giai đoạn này là hết sức cầnthiết Trong một thị trường lao động biến đổi nhanh chóng, giúp học sinh cập nhật các

kỹ năng mới, từ đó dễ dàng chuyển đổi hoặc mở rộng cơ hội nghề nghiệp khi cần là rấtquan trọng Để khuyến khích tính tự chủ, nêu cao tinh thần tự học, hỗ trợ các em hoànthành tốt mọi nhiệm vụ được giao và có thể linh hoạt và năng động để định hướng chobản thân những nghề nghiệp hợp lí, hiệu quả trong cuộc sống Bắt đầu từ học kì 2 nămhọc 2023-2024, chúng tôi đã thực hiện một số giải pháp để giúp học sinh tự chủ trongviệc điều hành các hoạt động tập thể, các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp, tự tinhơn trong thuyết trình, sáng tạo hơn trong việc ứng dụng CNTT và khuyến khích họcsinh tham gia các khoá học online để nâng cao trình độ, hỗ trợ các em học tập tốt hơn

và tự tin để định hướng nghề nghiệp bản thân thông qua các hoạt động của chươngtrình trải nghiệm hướng nghiêp

4 Các giải pháp giúp học sinh nâng cao năng lực tự chủ và tự học để tự tin định hướng nghề nghiệp

4.1 Xây dựng môi trường lớp học nâng cao năng lực tự chủ và tự học cho học sinh thông qua ứng dụng công nghệ số và áp dụng phương pháp dạy học tích cực.

4.1.1 Tạo môi trường lớp học ứng dụng công nghệ số

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc phát triển năng lực tự chủ và tựhọc cho học sinh không chỉ là mục tiêu mà còn là yêu cầu cấp thiết Một môi trườnglớp học khuyến khích sự chủ động, sáng tạo và tinh thần tự học sẽ giúp học sinh pháttriển toàn diện, nâng cao hiệu quả học tập Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều học sinhcòn thụ động, chưa có phương pháp tự học hiệu quả Vì vậy, việc xây dựng môi trườnglớp học nhằm nâng cao năng lực tự chủ và tự học là một giải pháp quan trọng và cầnthiết Để giúp học sinh năng cao năng lực tự chủ và tự học, mỗi giáo viên phải xâydựng đội ngũ cán bộ lớp điều hành các hoạt động một cách hiệu quả, tăng cường ứngdụng công nghệ vào quản lí lớp học thông qua mô hình lớp học ảo Google Classroomtrong đó mỗi giáo viên có thể phân công nhiệm vụ, giao bài tập nhóm, bài tập dự ántrên các nền tảng số Việc sử dụng lớp học ảo để triển khai các nhiệm vụ giúp giáoviên và học sinh dễ dàng tương tác và nâng cao năng lực tự chủ và tự học cho mỗi họcsinh Trên nền tảng số Google Classroom, các giáo viên có thể triển khai một lúc nhiềunhiệm vụ cho tất cả các em học sinh cùng tham gia, các nhóm sau khi có bài tập dự án,bài tập nhóm có thể chia sẻ kết quả thảo luận, gửi nội dung của các sản phẩm lên lớphọc để các nhóm tổ khác cùng chia sẻ, góp ý bổ sung và đánh giá lẫn nhau giữa cácnhóm

Classroom là ứng dụng khá phổ biến và được đông đảo người sử dụng bởi nócho phép người dùng dễ dàng tạo và quản lý danh sách HS trong lớp Việc này giúptạo ra một môi trường quản lý thông tin hiệu quả, giúp giáo viên theo dõi sự tham gia

và tiến bộ học tập của từng học sinh một cách thuận lợi Đặc biệt, Google Classroomcung cấp khả năng theo dõi hoạt động của từng thành viên trong lớp Giáo viên chủnhiệm và giáo viên dạy hướng nghiệp có thể xem được quá trình làm bài tập, tham giavào các hoạt động trực tuyến, và đánh giá kết quả học tập, làm hoạt động nhóm, hoạtđộng dự án và hoạt động khác của học sinh Giáo viên có thể đưa ra phản hồi cho từngthành viên trong lớp học một cách kịp thời và hiệu quả Google Classroom cung cấpmột nền tảng trực tuyến tiện ích cho việc tổ chức và quản lý các tài liệu, bài tập và

thông báo Giáo viên cũng có thể sử dụng Google Classroom để chia sẻ thông tin vềcác sự kiện, cuộc họp, hoặc thông báo quan trọng đến từng thành viên trong lớp mộtcách nhanh chóng và tiện lợi Điều này giúp tăng cường sự thông tin và giao tiếp trongcộng đồng lớp học Google Classroom cũng hỗ trợ quản lý tài liệu và bài tập một cáchhiệu quả Giáo viên và lớp trưởng, Bí thư có thể tạo và quản lý các thành viên liênquan đến bài tập, và tài liệu học liệu trên nền tảng này Điều này giúp đơn giản hóaquá trình tổ chức và phân phối tài liệu cho từng cá nhân trong lớp học GoogleClassroom cung cấp lịch nhắc tự động đến các bạn có nhiệm vụ khi hạn chót sắp đến,giúp các em quản lý thời gian hiệu quả

Khi giáo viên sử dung công nghệ vào quản lí lớp học bắt buộc cả giáo viên vàhọc sinh cùng phải tìm hiểu và cập nhật kiến thức công nghệ thông tin thông qua việc

tự học trên các nền tảng số về công nghệ và học cách sử dụng và tương tác lớp học ảo.Giáo viên là người tiên phong phải tìm tòi các tài liệu, tham gia các khoá học về côngnghệ để hiểu và sử dụng thành thạo và hướng dẫn học sinh đăng nhập, lập tài khoản vàvận hành lớp học ảo trên nền tảng số Hiện nay trên các phương tiện truyền thông cáctài liệu, các khoá học về công nghệ đang phát triển một cách mạnh mẽ Chỉ cần có đam

mê, sở thích và khơi gợi được mong muốn được học hỏi cái mới từ phía giáo viên thìcác em học sinh sẽ có đủ năng lực và sự tự tin để khai thác các ứng dụng kĩ thuật số đểphục vụ cho việc học tập và năng cao năng lực tự chủ và tự học cho bản thân

Giáo viên lựa chọn một số em là cán bộ lớp có năng lực công nghệ thông tintốt, có sở thích và đam mê về tin học và công nghệ để tham gia hướng dẫn và tiếp thucác nội dung liên quan đến cách tạo lớp trên nền tảng Google Classroom Sau khi tạolớp học thành công, giáo viên hỗ trợ các em đăng nhập và triển khai các nhiệm vụhàng ngày như giao bài tập, nhận xét các bài tập nhóm, bài tập dự án trên lớp họcGoogle Classroom Khi giáo viên triển khai nhiệm vụ trên lớp học mới thì các emtham gia và tương tác Trong quá trình thực hiện, gặp vấn đề khó khăn, giáo viên vàcác bạn có năng lực về công nghệ thông tin tham gia hỗ trợ các bạn còn hạn chế Saumột thời gian thực hiện mô hình lớp học ảo, các em rất háo hức khi được tiếp thu kiếnthức công nghệ mới, các em được thực hành và hướng dẫn hoàn thành được mục tiêu

đề ra là tham gia vào lớp học, đọc những nội dung giáo viên triển khai trên lớp học ảo

và cùng nhau thảo luận, khám phá những ứng dụng mới khác từ công nghệ Thông qua

hỗ trợ để nâng cao được năng lực tự chủ và tự học của bản thân để đáp ứng yêu cầuthay đổi của xã hội, nâng cao kĩ năng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong dạy

và học, cùng nhau học tập, trao đổi và hỗ trợ nhau để có những trải nghiệm mới về cácbài học

H.1

H.2

H.1-2 Hình ảnh chuyển giao nhiệm vụ trên lớp học Google classroom

4.1.2 Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập.

Hoạt động hướng nghiệp là nội dung cơ bản trong cả hai giai đoạn giáo dục cơbản và giáo dục định hướng nghề nghiệp, giúp học sinh hiểu biết về nghề nghiệp vànhững phẩm chất liên quan đến nghề nghiệp, có khả năng lựa chọn nghề nghiệp phùhợp với sự tư vấn của Thầy Cô và các nhà tư vấn giáo dục Việc triển khai các hoạt

động trải nghiệm hướng đến khai thác tính tự chủ và tự học ở mỗi học sinh là vô cùngcần thiết

Cấu trúc các thành tố của năng lực tự chủ và tự học đặc trưng bởi các giá trị làkhả năng tự tin, chủ động của bản thân, sự độc lập, tự điều chỉnh, sự linh hoạt sáng tạotrong lựa chọn cách thức thực hiện vấn đề Việc hình thành và phát triển năng lực tựchủ và tự học cho học sinh được thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Hình thành động cơ tự chủ và tự học

- Xúc cảm sẽ tác động đến hứng thú gây nên ở học sinh sự khát khao chiếm lĩnhtri thức, nếu không có hứng thú thì HS sẽ thờ ơ và thiếu hứng thú trong các hoạtđộng

- Việc tạo xúc cảm hứng thú tự học cho học sinh trong mỗi hoạt động có thể thôngqua trò chơi, tình huống

Bước 2: Xây dựng kế hoạch tự chủ và tự học

- Giáo viên giao nhiệm vụ, hướng dẫn học sinh làm việc theo nhóm, mỗi nhóm sẽthực hiện một hoạt động độc lập

- Các nhóm học sinh sẽ phân công nhiệm vụ cho các thành viên, lên kế hoạch thựchiện các nhiệm vụ

Bước 3: Thực hiện kế hoạch tự chủ và tự học

- Là quá trình HS tự triển khai các hoạt động học tập dự kiến theo sự phân côngcủa các thành viên với các công việc cụ thể Kết quả của quá trình thực hiện kếhoạch tự học là HS cần tạo ra sản phẩm cụ thể, đáp ứng yêu cầu về tự học Đểthực hiện tốt hoạt động này cần hình thành cho người học một số kĩ năng như:Thu thập, tìm kiếm, lựa chọn, xử lí thông tin, vận dụng kiến thức vào những tìnhhuống khác nhau

- GV đóng vai trò quan sát, hỗ trợ HS thực hiện việc tự học HS báo cáo kết quả

tự học, trao đổi, thảo luận, bổ sung kết quả và rút ra kết luận

Bước 4: Đánh giá và điều chỉnh

- GV đánh giá năng lực tự học của HS thông qua các sản phẩm như: Vở ghi chép,phiếu bài tập, phiếu làm việc nhóm, sản phẩm cụ thể…

- GV có thể cho học sinh tự đánh giá, đánh giá giá của nhóm thông qua tiêu chí

đánh giá

Thông qua các tiết học trải nghiệm hướng nghiệp, giáo viên dạy trải nghiệm hướngnghiệp hướng dẫn cho học sinh chủ động thiết kế, lập kế hoạch, triển khai các hoạtđộng của nhóm, tổ Để làm được nội dung này giáo viên chủ động và sáng tạo trongcách tổ chức hoạt động cho học sinh Giáo viên có thể áp dụng nhiều hình thức dạyhọc khác nhau như mô hình hoạt động theo dự án, kĩ thuật mảnh ghép, kĩ thuật khăntrải bàn… và phát huy tính tự chủ cho học sinh qua nhiều hình thức hoạt động khácnhau như sân khấu hoá, trò chơi, diễn đàn, hội thảo, cuộc thi, từ đó hình thành các kĩnăng mềm giúp các em tự tin, sáng tạo Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện cácnhiệm vụ bài tập nhóm, bài tập dự án được giao, các em tự điều hành và triển khai tiếntrình các bước theo hướng dẫn của giáo viên giao nhiệm vụ

Dạy học dự án:

Dạy học dự án là phương pháp mà có thể khai thác rất tốt các nhiệm vụ pháthuy năng lực tự chủ và tự học của HS, trong đó HS thực hiện nhiêmh vụ học tập phứchợp, gắn liền với thực tiến, kết hợp lí thuyết với thực hành, tự lực lập kế hoạch, thựchiện và đánh giá kết quả Hình thức làm việc chủ yếu là nhóm, kết quả dự án là nhữngsản phẩm hành động có thể giới thiệu được Các chủ đề của dự án xuất phát từ nhữngtình huống thực tiễn xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực tiễn cuộc sống Các

em HS tham gia hoạt động dự án phù hợp với khả năng và hứng thú cá nhân Trongquá trình thực hiện dự án, người học tự chủ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, giáoviên đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ Trong quá trình thực hiện dự án, các sảnphẩm được tạo ra và đây là những sản phẩm thực hành của các em học sinh

Qui trình thực hiện:

Bước 1: Chọn chủ đề và xác định mục tiêu

GV và HS cùng nhau đề xuất ý tưởng, xác định chủ đề, nội dung và mục tiêu của dự

án Cần tạo ra một tình huống xuất phát, chứa đựng một vấn đề hoặc một nhiệm vụ cầngiải quyết, trong đó liên hệ với hoàn cảnh thực tiễn xã hội và đời sống

Bước 2: Xây dựng kế hoạch

HS dưới sự hướng dẫn của GV xây dựng kế hoạch cho việc thực hiện dự án GV cầnxác định thời gian dự kiến hoàn thành sản phẩm, phương pháp tiến hành, giao nhiệm

vụ cho từng nhóm, sản phẩm cần đạt được HS thực hiện bầu nhóm trưởng, thư kínhóm: thảo luận, thống nhất xây dựng kế hoạch thực hiện, chi tiết hoá dự án củanhóm, phân công công việc cụ thể cho từng thành viên trong nhóm

Bước 3: Thực hiện dự án

GV theo dõi quá trình thực hiện của học sinh, kiểm tra tiến độ thực hiện của nhóm, trợgiúp nhóm gặp khó khăn trong quá trình thực hiện HS tiến hành nghiên cứu tài liệu,tìm kiếm, thu thập thông tin và xử lí thông tin, thảo luận nhóm, trao đổi và giải quyếtcác vấn đề gặp khó khăn, tổng hợp thông tin có sự kết nối giữa lí thuyết và thực hành,thiết kế nội dung báo cáo kết quả dự án

Bước 4: Trình bày sản phẩm của dự án

GV tổ chức cho các nhóm trình bày sản phẩm, tổ chức cho HS trao đổi, đặt câu hỏicho các nhóm, bổ sung hoặc gợi ý cho các nhóm hoàn thiện dự án HS lựa chọn hìnhthức trình bày cho phù hợp với dự án của nhóm, trao đổi, thống nhất để hoàn thiện dự

án, báo cáo sản phẩm trước lớp

Bước 5: Đánh giá dự án

GV đưa ra các tiêu chí rõ ràng dựa trên các yếu tố, mục tiêu cần đạt của dự án, thái độhợp tác của các thành viên trong nhóm, thời gian hoàn thành, nội dung báo cáo, hìnhthức, trình bày và trả lời câu hỏi của các thành viên trong nhóm, tổ chức cho HS đánhgiá lẫn nhau, tổng hợp, nhận xét, và đánh giá về quá trình thực hiện, hoàn thành dự án

HS thực hiện tự đánh giá, các nhóm đánh giá lẫn nhau, tổng hợp, nhận xét, đánh giá vềquá trình thực hiện, hoàn thành dự án HS thực hiện tự đánh giá bản thân, đánh giá lẫnnhau

H.3-4 Hình ảnh các nhóm trình bày các sản phẩm từ hoạt động dự án lớp 12D1

H.5-6 Hình ảnh trải nghiệm thực tế tại làng nghề nước mắm Hải Giang lớp 12A4

H.7- 8 Hình ảnh đánh giá sản phẩm nhóm trong giờ HĐ TNHN nghiệp lớp 12A4

4.2 Khuyến khích học sinh ứng dụng CNTT, khai thác các học liệu số để tự tin phát triển bản thân.

- Trong thời đại số hóa, công nghệ thông tin (CNTT) không chỉ là công cụ hỗ trợ họctập mà còn là phương tiện thiết yếu giúp học sinh chủ động tiếp cận tri thức, phát triển

kỹ năng, khám phá bản thân và thích nghi với những thay đổi nhanh chóng của thịtrường lao động Việc khuyến khích học sinh ứng dụng CNTT, khai thác hiệu quả các

học liệu số là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực tự học, tự chủ trongquá trình định hướng và phát triển nghề nghiệp tương lai.

- Thông qua các giờ học trải nghiệm hướng nghiệp, các học sinh có cơ hội để làm quenvới các ứng dụng của CNTT, kĩ thuật số Thông qua các nội dung bài học giáo viênphân công các nhóm làm bài tập nhóm và thuyết trình trước lớp Học sinh khuyếnkhích sử dụng các công cụ CNTT như thiết kế slide thuyết trình trên PowerPoint, tạosản phẩm trên Canva, thảo luận trên link Padlet Thiết kế các games để tạo sự hấp dẫn

và hứng thú cho học sinh tham gia trong các giờ học và chuẩn bị bài tập ở nhà trênwordwall

- Học sinh cần được định hướng cách sử dụng mạng xã hội, diễn đàn nghề nghiệp, cácnhóm cộng đồng nghề nghiệp trên Facebook để học hỏi kinh nghiệm, giao lưu vớinhững người có cùng mối quan tâm hoặc đang làm việc trong ngành nghề các em địnhhướng theo đuổi Qua đó, các em không chỉ mở rộng vốn hiểu biết mà còn xây dựngmạng lưới kết nối xã hội cần thiết cho hành trình nghề nghiệp trong tương lai Điềunày giúp học sinh vận dụng công nghệ để thể hiện bản thân, rèn luyện tư duy sáng tạo

và kỹ năng truyền thông hiện đại – những phẩm chất quan trọng trong thế kỷ XXI

Từ việc làm chủ công nghệ và nguồn học liệu số, học sinh sẽ có nền tảng tốt hơn đểphát triển năng lực toàn diện, hình thành tinh thần học tập suốt đời và khả năng thíchứng linh hoạt trước sự biến động không ngừng của các ngành nghề trong xã hội Đâychính là bước đệm quan trọng giúp các em tự tin trước ngưỡng cửa nghề nghiệp vàtừng bước khẳng định giá trị bản thân trong tương lai

- Canva, Powerpoint trong thuyết trình, báo cáo sản phẩm

Dựa vào nội dung các chủ đề trong chương trình trải nghiệm hướng nghiệp, giáo viênhướng dẫn nhiệm vụ và phân công nội dung cần thực hiện cho từng nhóm, các em cóthể dùng các công cụ triển khai các bài tập của nhóm, giáo viên khuyến khích học sinhthảo luận và thuyết trình các sản phẩm trên powerpoint và Canva Người thuyết trình

sẽ luân phiên thay đổi theo từng nhiệm vụ được phân công Thuyết trình trước tập thểgiúp học sinh hình thành và phát triển những phẩm chất, năng lực quan trọng trongnăng lực tự chủ, tự học Các em chủ động tìm kiếm thông tin, luyện tập, tự điều chỉnhphong thái trình bày để hoàn thiện kỹ năng thuyết trình Thuyết trình trước tập thểkhông chỉ là một kỹ năng quan trọng mà còn là cơ hội giúp học sinh phát triển phẩm

chất và năng lực cần thiết Việc rèn luyện kỹ năng này một cách bài bản sẽ giúp các

em tự tin hơn, sẵn sàng cho học tập và công việc trong tương lai

- Padlet trong chia sẻ, trình bày nội dung

Padlet trong vai trò đăng tin, trình bày ý kiến, kết quả thảo luận của các cá nhân

và tập thể, Padlet là một công cụ vô cùng hữu ích và linh hoạt Bằng cách sử dụngPadlet, giáo viên và học sinh có thể tạo ra một không gian trực tuyến để tương tác vàchia sẻ thông tin với nhau trong lớp Một trong những ứng dụng cụ thể của Padlet làviệc tạo bảng thông báo, nơi mà giáo viên chủ nhiệm và giáo viên dạy trải nghiệm lớp

có thể đăng thông tin về lịch học, bài tập, hoạt động ngoại khóa, và bất kỳ thông báoquan trọng nào khác Điều này giúp tạo ra sự rõ ràng và thông tin đầy đủ cho các thànhviên trong lớp, giúp dễ dàng theo dõi và tham gia vào các hoạt động của lớp Bên cạnh

đó, Padlet cũng giúp các em học sinh tổ chức các cuộc thảo luận, thu thập ý kiến đónggóp từ HS thông qua các bảng thảo luận trực tuyến Giáo viên lớp có thể sử dụng cácbảng này để khuyến khích các em học sinh trong lớp chia sẻ ý kiến, đánh giá, và phảnhồi về các hoạt động học tập và hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp

- Khai thác học liệu số

Bên cạnh đó để giúp các em nâng cao khả năng tự học, chúng tôi đã giúp các em kháithác các nguồn học liệu số để chủ động tìm kiếm thông tin, khai thác các tài nguyên

học tập để nâng cao kiến thức và đáp ứng yêu cầu thay đổi của xã hội trong bối cảnhtoàn cầu hoá và số hoá để chiếm lĩnh tri thức Hỗ trợ học sinh truy cập các nguồn họcliệu có giá trị và đáng tin cậy để khai thác tài nguyên học tập như hanhtrangso.vn,hoclieu.vn, các khoá học miễn phí trên Coursera, Khan Academy (học đa môn học).Hướng dẫn học sinh sử dụng công cụ hỗ trợ như ChatGPT, YouTube để tìm kiếm tàiliệu hỗ trợ cho các bài tập và hoạt động khác.

H.9

H.10

H.9-10 Hình ảnh khai thác khoá học trên Khan Academy (đa môn học)

H.11 Hình ảnh nội dung hoạt động được thiết kế trên Wordwwall

Tiếp cận công nghệ thông tin, khai thác học liệu số giúp các em định hướng phươngpháp học tập hiệu quả rèn luyện kỹ năng quản lý thời gian, đặt mục tiêu học tập rõràng Áp dụng các phương pháp tích cực như học theo sơ đồ tư duy, học theo dự án,học qua trải nghiệm thực tế Từ đó xây dựng thái độ tinh thần học tập và làm việc chủđộng, tích cực, tạo môi trường học tập khuyến khích sự sáng tạo và chủ động tìm tòi.Rèn luyện tư duy bản thân và kỹ năng thu thập và xử lý thông tin, hỗ trợ học sinh biếtcách đánh giá, chọn lọc thông tin chính xác

4.3 Thông qua các chủ đề học tập giúp học sinh xác định điểm mạnh, điểm yếu, năng lực, sở thích để lập kế hoạch bản thân và lựa chọn nghề nghiệp.

Trong chương trình hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp có nhiều chủ đề giúphọc sinh tự đánh giá bản thân, khám phá thế mạnh và sở thích của mình Vì vậy, việcxây dựng và lồng ghép các hoạt động trải nghiệm một cách phù hợp sẽ giúp các em cónhận thức rõ ràng hơn về bản thân, từ đó có định hướng nghề nghiệp đúng đắn Đểthực hiện điều này, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động như bài trắc nghiệm tínhcách và sở thích nghề nghiệp (MBTI, Holland, MI), giúp học sinh hiểu phong cách cánhân, điểm mạnh, điểm yếu của mình Ngoài ra, việc ghi nhật ký trải nghiệm cũnggiúp học sinh hệ thống lại những điều mình yêu thích và giỏi nhất, từ đó nhận diệnnghề nghiệp phù hợp

Để học sinh có cơ hội kiểm chứng năng lực của bản thân, nhà trường tổ chứccác dự án trải nghiệm thực tế, cho phép học sinh tham gia các hoạt động mô phỏngnghề nghiệp hoặc giao lưu với chuyên gia và cựu học sinh Những hoạt động này giúpcác em có góc nhìn thực tế, từ đó đánh giá chính xác mức độ phù hợp của mình vớinghề nghiệp mong muốn Việc rèn luyện các kỹ năng mềm như giao tiếp, làm việcnhóm, tư duy phản biện cũng giúp học sinh tự tin hơn khi bước vào môi trường làm

việc thực tế Nhờ áp dụng những giải pháp này, học sinh không chỉ hiểu rõ sở thích,năng lực cá nhân mà còn có định hướng nghề nghiệp phù hợp, giảm tình trạng chọnnghề theo cảm tính hoặc áp lực từ gia đình Đồng thời, các em cũng trở nên chủ độnghơn trong việc lập kế hoạch học tập và phát triển bản thân, tạo nền tảng vững chắc chotương lai.

Việc lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với sở thích, khả năng của bản thân là rấtcần thiết bởi vì những người làm công việc phù hợp với sở thích và khả năng của mình

sẽ luôn có động lực làm việc, quan tâm yêu thích và đam mê với công việc, luôn cócảm giác thoải mái và hạnh phúc trong công việc Những người làm được công việcphù hợp với khả năng của mình sẽ dễ dàng phát huy được thế mạnh của bản thânmình, luôn cảm thấy tự tin, thoải mái và thường đạt được kết quả cao trong công việc

Thông qua các chủ đề trong chương trình trải nghiệm hướng nghiệp, giáo viêndạy bộ môn hướng dẫn các em trình bày điểm mạnh, điểm yếu bản thân qua đó giúpcác em đánh giá năng lực của bản thân một cách cụ thể để định hướng nghề nghiệp màcác em đang đặt mục tiêu để hướng đến Xác định được mục tiêu các em sẽ lập kếhoạch học tập của bản thân và căn cứ vào kế hoạch đề ra để có động lực, mục tiêu đểphấn đấu hoàn thành nhiệm vụ Đây là một trong những nội dung hiệu quả của các chủ

đề trong chương trình trải nghiệm hướng nghiệp hướng đến

Link về nội dung học sinh trình bày kế hoạch phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu của học sinh lớp 12A1

https :// padlet.com/dungnthcl2/padlet-y-t-o-b-o-c-a-t-i-gwrhnmczl9o5e1hk

Link về nội dung học sinh trình bày kế hoạch bản thân của học sinh lớp 12A1

https :// padlet.com/ngothihongdung/my-brilliant-padlet-6dfwde4fk6px4g1t

Trắc nghiệm về nghề nghiệp, trắc nghiệm về sở thích

Mã Holland (Holland codes hay the Holland Occupational Themes)

Theo tiến sĩ tâm lý John Holland, có 6 nhóm sở thích nghề nghiệp tương ứng với cácloại ngành nghề khác nhau trong xã hội nhưng có quan hệ với nhau Đó là:

Lý thuyết này của Holland được gọi là Mã Holland, - thường được gọi tắt là RIASEC

(lấy 6 chữ cái ghép lại thành)

Các bước tiến hành:

Bước 1: các em đọc các câu trong bảng trắc nghiệm

Bước 2: Đánh dấu X vào sau mỗi câu mà em thấy phù hợp. Thời gian hoàn thành: 15

phút

Bước 3: Mỗi câu lựa chọn được tính 1 điểm Tính tổng lựa chọn theo từng nhóm và

điền vào ô “Tổng lựa chọn”

Bước 4: Xem kết quả ở cuối bài trắc nghiệm.

Nhóm kĩ thuật: Bảng A (Realistic - Người thực tế): Người thuộc nhóm sở thích nghề

nghiệp này thường có khả năng về kỹ thuật, công nghệ, hệ thống; ưa thích làm việc với

đồ vật, máy móc, động thực vật; thích làm các công việc ngoài trời Ngành nghề phùhợp với nhóm này bao gồm những nghề về kiến trúc, an toàn lao động, nghề mộc, xâydựng, thủy sản, kỹ thuật, máy tàu thủy, lái xe, huấn luyện viên, nông - lâm nghiệp(quản lý trang trại, nhân giống cá, lâm nghiệp ), cơ khí (chế tạo máy, bảo trì và sửachữa thiết bị, luyện kim, cơ khí ứng dụng, tự động ), điện - điện tử, địa lý - địa chất(đo đạc, vẽ bản đồ địa chính), dầu khí, hải dương học, quản lý công nghiệp

Nhóm nghiên cứu: Bảng B (Investigative - Người nghiên cứu): Có khả năng về

sinh, địa lý, địa chất, thống kê ); khoa học xã hội (nhân học, tâm lý, địa lý ); y dược (bác sĩ gây mê, hồi sức, bác sĩ phẫu thuật, nha sĩ ); khoa học công nghệ (côngnghệ thông tin, môi trường, điện, vật lý kỹ thuật, xây dựng ); nông lâm (nông học, thúy )

-Nhóm nghệ thuật: Bảng C (Artistic - Nghệ sỹ): Có khả năng về nghệ thuật, khả năng

về trực giác, khả năng tưởng tượng cao, thích làm việc trong các môi trường mang tínhngẫu hứng, không khuôn mẫu Ngành nghề phù hợp với nhóm này bao gồm: Cácngành về văn chương; báo chí (bình luận viên, dẫn chương trình ); điện ảnh, sânkhấu, mỹ thuật, ca nhạc, múa, kiến trúc, thời trang, hội họa, giáo viên dạy sử/Anh văn,bảo tàng, bảo tồn di sản

Nhóm xã hội: Bảng D (Social - Xã hội): Có khả năng về ngôn ngữ, giảng giải, thích

làm những việc như giảng giải, cung cấp thông tin, sự chăm sóc, giúp đỡ, hoặc huấnluyện cho người khác Ngành nghề phù hợp với nhóm này bao gồm: sư phạm; giảngviên; huấn luyện viên điền kinh; tư vấn - hướng nghiệp; công tác xã hội, sức khỏecộng đồng, thuyền trưởng, thư viện, bác sĩ chuyên khoa, thẩm định giá, nghiên cứuquy hoạch đô thị, kinh tế gia đình, tuyển dụng nhân sự, cảnh sát, xã hội học, bà đỡ,chuyên gia về X-quang, chuyên gia dinh dưỡng

Nhóm Quản lí: Bảng E (Enterprise - Thiên phú lãnh đạo): Có khả năng về kinh

doanh, mạnh bạo, dám nghĩ dám làm, có thể gây ảnh hưởng, thuyết phục người khác,

có khả năng quản lý Ngành nghề phù hợp với nhóm này bao gồm: Các ngành về quảntrị kinh doanh (quản lý khách sạn, quản trị nhân sự ), thương mại, marketing, kế toán– tài chính, luật sư, dịch vụ khách hàng, tiếp viên hàng không, thông dịch viên, phachế rượu, kỹ sư công nghiệp (ngành kỹ thuật hệ thống công nghiệp), bác sĩ cấp cứu,quy hoạch đô thị, bếp trưởng (nấu ăn), báo chí (phóng viên, biên tập viên )

Nhóm nghiệp vụ: Bảng F (Conventional - Mẫu người công chức): Có khả năng về

số học, thích thực hiện những công việc chi tiết, thích làm việc với những số liệu, theochỉ dẫn của người khác hoặc các công việc văn phòng Ngành nghề phù hợp với nhómnày bao gồm: Các ngành nghề về hành chính, thống kê, thanh tra ngành, người giữ trẻ,điện thoại viên

Mục tiêu của bài trắc nghiệm này là phát hiện ra những điểm nổi trội tiềm ẩntrong tính cách của mỗi cá nhân, từ đó lựa chọn nghề nghiệp và môi trường làm việcphù hợp. Thông qua lý thuyết nghề nghiệp Holland, các em hoàn toàn có thể khám phá

sở thích bản thân và tìm ra nghề nghiệp phù hợp với mình để tập trung làm điều mìnhthích Điều đó sẽ giúp các em học sinh, giúp phụ huynh lựa chọn phát triển nghềnghiệp theo đúng định hướng, giúp mang lại sự hài lòng và thỏa mãn trong công việcdài lâu.

4.4 Khuyến khích học sinh tham gia các hoạt động tư vấn, hướng nghiệp để định hướng nghề nghiệp tương lai.

Xuất phát từ thực tế nhiều gia đình chưa chú trọng đến việc định hướng nghềnghiệp cho con, thậm chí còn để cho con em tự quyết định gây khó khăn trong việc tưvấn, định hướng của nhà trường Nhiều em vội vàng nhập ngay vào thị trường laođộng phổ thông, thiếu tính ổn định do công việc không đòi hỏi kỹ năng cao, dễ dàngthay thế Trong khi đó, chính bản học sinh cũng không hiểu được đầy đủ những đặcđiểm tâm sinh lý, những phẩm chất và năng lực của bản thân để lựa chọn hướng đi,nghề nghiệp tương lai cho phù hợp

Để hỗ trợ học sinh có thêm những thông tin bổ ích về định hướng nghề nghiệp chọnnghành, chọn nghề tương lai, nhà trường đã phối kết hợp với các tổ chức đơn vị giáo dụctrên địa bàn Cửa Lò và trong tỉnh, các trường đại học trên cả nước để tư vấn, hỗ trợ các emhọc sinh có những cái nhìn thực tế về thị trường lao động trong xã hội Ngoài các giờ hoạtđộng trải nghiệm hướng nghiệp hướng nghiệp, các em còn được tham gia các hoạt động tậpthể Các em được giải đáp những thắc mắc về kì thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh vào đạihọc Thông qua những buổi trao đổi, các chuyên gia tư vấn đã phân tích để học sinh hiểu vàlựa chọn nghề phù hợp, nhằm mang lại lợi ích trong tương lai Qua đó, học sinh cũng nắmbắt thông tin và đưa ra những lựa chọn cho bản thân Sau khi được tư vấn, đa số học sinhđưa ra những sự lựa chọn nghề nghiệp cũng như con đường học tập phù hợp với điều kiệngia đình, nhu cầu xã hội và phù hợp năng lực của bản thân

Không chỉ lớp 12 mà ngay từ giai đoạn học THPT như lớp 10 và 11, các em cũng đãđược định hướng nghề nghiệp Việc được hướng nghiệp giúp các em nhận ra điểm mạnh,điểm yếu để có thể chọn được một nghề nghiệp hay công việc thật phù hợp trong tương lai

Chương trình tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp đang ngày càng khẳng định vai trò quantrọng, không chỉ giúp học sinh tránh được việc chọn ngành, chọn trường một cách cảm tính

mà còn nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc hoạch định tương lai, là chìa khóa

để mở ra cánh cửa thành công cho thế hệ trẻ Không dừng lại ở mục tiêu ngắn hạn, các

học, và thị trường lao động Đây là tiền đề quan trọng để đào tạo ra nguồn nhân lực chấtlượng cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.

Bãi biển Cửa lò là một bãi biển đẹp, hàng năm cứ mỗi khi hè về, dưới khôngkhí nóng bức của mùa hạ thì bãi biển Cửa lò là một điểm đến rất đẹp và được yêu thíchcủa các du khách gần xa Hàng năm Biển Cửa Lò thu hút hàng nghìn lượt khách dulịch đến nghỉ dưỡng và thưởng thức các đặc sản tươi ngon của biển Phát triển nguồnnhân lực cho du lịch biển cũng là một trong những nội dung chủ đề hướng nghiệp màBan Giám Hiệu nhà trường mong muốn hướng tới Để giúp các em học sinh có sự tựtin vào bản thân, có định hướng nghề nghiệp phù hợp với địa phương, thông quachương trình hướng nghiệp, Đoàn Trường và Tổ Ngoại ngữ đã phối hợp để triển khai

mô hình định hướng nghề nghiệp với nội dung: “Tư vấn, định hướng học sinh chọnnghành nghề phục vụ nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần phát triển du lịch biểnCửa Lò” Chương trình đã nêu bật tầm quan trọng của việc xây dựng hình ảnh thânthiện của người dân Cửa Lò đối với khách du lịch trong nước và khách nước ngoài,bên cạnh đó đề cao tầm quan trọng của Ngoại ngữ đối với mỗi em học sinh trongquảng bá và khai thác nghàng du lịch trong xu thế hội nhập và phát triển Từ đó giúphọc sinh có định hướng học tập để lựa chọn các nghành nghề phù hợp với bản thân saukhi ra trường để góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch phục vụ khách trongnước và quốc tế trên quê hương của mình ngày một tốt hơn

Thông qua buổi tư vấn, các em được hiểu thêm về nghành nghề đang phát triểntại địa phương mình và có những đi những hướng cụ thể hơn trong lựa chọn nghànhnghề để lao đông, đóng góp cho sự phát triển của quê hương Cửa lò

H.12 Học sinh tham gia tư vấn, định hướng nghành nghề phát triển du lich biển Cửa lò

Giáo viên hướng dẫn học sinh lập kế hoạch học tập cá nhân, hướng dẫn họcsinh sử dụng sơ đồ thời gian, bảng kế hoạch tuần/tháng để phân bổ thời gian hợp lýgiữa học tập, nghỉ ngơi và các hoạt động khác Phụ huynh đồng hành cùng con emtrong việc quản lý thời gian Tạo môi trường học tập thuận lợi tại nhà, khuyến khíchcon em tự xây dựng thời gian biểu, hạn chế việc sử dụng điện thoại, mạng xã hội trongthời gian học tập Khuyến khích học sinh cân bằng giữa học tập và thư giãn, địnhhướng các em tham gia các hoạt động thể chất, giải trí lành mạnh Phụ huynh phải lắngnghe và thấu hiểu tâm tư của các em, tránh gây áp lực quá mức về thành tích.

Giáo viên luôn tạo môi trường học tập tích cực, xây dựng không gian lớp học thânthiện, không áp lực Thường xuyên động viên, khích lệ học sinh bằng lời khen, thưđộng viên hoặc phần thưởng nhỏ Kết hợp giáo viên bộ môn để nắm bắt tâm lý họcsinh, có phương án hỗ trợ kịp thời Mỗi một giáo viên có một trách nhiêm, công việckhác nhau nhưng đều chung mục tiêu hỗ trợ, giúp đỡ, tư vấn cho các em học sinh có