Như vậy “Năng lực tự học là khả năng xác định được nhiệm vụ học tập một cách tự giác, chủ động ; tự đặt được mục tiêu học tập để đòi hỏi sự nỗ lực phấn đấu thực hiện ; thực hiện các phư
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
Cơ sở lý luận
1.1 Năng lực tự học, tự chủ
Năng lực được định nghĩa là khả năng thực hiện thành công các hoạt động trong bối cảnh cụ thể, dựa vào sự kết hợp của kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân như hứng thú, niềm tin và ý chí Đánh giá năng lực cá nhân thường dựa vào cách thức và khả năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống của họ.
Năng lực tự học là những đặc điểm tâm lý giúp chúng ta giải quyết vấn đề một cách hiệu quả, từ đó biến kiến thức nhân loại thành tài sản cá nhân.
Năng lực tự học là phẩm chất tự nhiên của mỗi cá nhân, nhưng nó có thể thay đổi tùy thuộc vào môi trường văn hóa – xã hội Để phát huy khả năng này, cần phải được đào tạo và rèn luyện thông qua thực tiễn, nếu không, nó sẽ chỉ là tiềm năng chưa được khai thác Thời gian học tập trong trường học là ngắn ngủi, do đó, khả năng tự học của học sinh đóng vai trò quyết định đến thành công trong tương lai và là nền tảng cho việc học tập suốt đời.
Năng lực tự học là khả năng tự giác xác định nhiệm vụ học tập, đặt ra mục tiêu và nỗ lực thực hiện chúng Điều này bao gồm việc áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả, điều chỉnh sai sót qua tự đánh giá hoặc nhận xét từ giáo viên và bạn bè, cũng như chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn trong quá trình học.
1.2 Vai trò của sự tự học với môn Toán Vai trò của năng lực tự học, tự chủ trong việc học tập của học sinh
Tự học và tự chủ là yếu tố quan trọng giúp người học nhận diện được những thiếu sót trong kiến thức của mình, từ đó củng cố và khắc sâu kiến thức Qua việc tự học, học sinh có thể hoàn thành nhiệm vụ mà giáo viên giao, đồng thời mở rộng và ghi nhớ bài học một cách vững chắc nhờ vào khả năng tự phân tích và tổng hợp tài liệu Sự tự học còn giúp học sinh biết cách sắp xếp thời gian hợp lý Đối với học sinh nội trú, ngoài giờ học chính trên lớp, các em có thời gian tự học mà không cần học thêm, giúp củng cố kiến thức và khả năng vận dụng vào giải quyết bài tập hiệu quả.
Vai trò, lợi ích của tự học, tự chủ
Tự học không chỉ giúp chúng ta xác định rõ mục đích và phương pháp học tập, mà còn cho phép chúng ta lựa chọn tài liệu học tập phù hợp như sách vở hoặc các phương tiện điện tử Qua đó, việc tự học giúp nâng cao kiến thức một cách sâu rộng và tạo ra sự chủ động trong mọi công việc.
Củng cố và nắm vững kiến thức đã học giúp phát huy khả năng sáng tạo và trang bị phương pháp học hiệu quả, phù hợp với từng cá nhân.
Tự học không chỉ giúp ghi nhớ kiến thức lâu hơn mà còn cho phép áp dụng những gì đã học vào cuộc sống một cách hiệu quả Điều này góp phần nâng cao kết quả học tập và cải thiện khả năng ghi nhớ những kiến thức chưa được tiếp thu ngay trong lớp học.
Giúp ta khám phá những giới hạn bản thân mà trước đây ta không hề biết sự tồn tại của nó
Tự học giúp ta không ỷ lại, không phụ thuộc vào người khác Từ đó biết những khiếm khuyết của mình để bổ sung và tự hoàn thiện bản thân
Giúp học sinh trở nên chủ động và năng động hơn trong việc học tập, đồng thời xây dựng cho bản thân tính tự giác, sự dẻo dai, bền bỉ và nghị lực để vượt qua mọi khó khăn.
Giờ tự học đóng vai trò quan trọng trong việc giúp giáo viên truyền tải kiến thức và rèn luyện kỹ năng cho học sinh, đặc biệt là trong môn Toán với nhiều nội dung phức tạp Thời gian này cho phép giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh, từ việc ôn tập và củng cố kiến thức đã học đến việc rèn luyện các kỹ năng giải Toán ở nhiều mức độ khác nhau Đối với học sinh giỏi, giờ tự học càng trở nên cần thiết để giáo viên có thể thiết kế các nhiệm vụ nâng cao, tạo cơ hội cho học sinh mở rộng và phát triển tư duy của mình.
1.3 Biểu hiện của năng lực tự học, tự chủ trong việc học tập của học sinh
Các biểu hiện của NL tự học, tự chủ ở HS trong quá trình học tập bao gồm :
Có trách nhiệm chuẩn bị các phương tiện học tập cần thiết theo hướng dẫn của giáo viên trong các hoạt động học tập, đồng thời thể hiện mong muốn tham gia tích cực vào quá trình học tập.
- Chịu trách nhiệm với việc học tập của bản than
- Mong muốn được thay đổi
- Có động cơ học tập
- Tạo niềm yêu thích học tập
- Có kĩ năng quản lí thời gian học tập
Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng của học sinh tự học, tự chủ tại trường PT DTNT THPT Số
Học sinh Trường PT DTNT-THPT Số 2 chủ yếu là con em vùng cao, dân tộc thiểu số, với điểm đầu vào môn Toán rất thấp, có em chỉ đạt 0,5 điểm Nhiều em khi vào lớp 10 còn chưa biết giải phương trình bậc nhất, bậc hai đơn giản, cho thấy năng lực môn Toán còn yếu Chất lượng tuyển sinh không đồng đều giữa các vùng và huyện dẫn đến sự chênh lệch trong kết quả học tập, đặc biệt là môn Toán.
Khi học sinh bước vào trường, nhiều em gặp khó khăn trong việc tự học, đặc biệt là không biết bắt đầu từ môn học nào và nội dung gì Điều này dẫn đến tình trạng học tập không hiệu quả Một số học sinh đã có ý thức học tập nhưng chưa biết cách phân chia thời gian và nội dung hợp lý Do đó, giáo viên cần hướng dẫn và định hướng cho học sinh, giúp các em phát huy năng lực tự học và tự chủ trong quá trình học tập.
2.3 Thuận lợi khó khăn khi thực hiện biện pháp tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An:
Đa số học sinh thể hiện sự ngoan ngoãn, biết lắng nghe và tiếp thu thông tin hiệu quả Các em luôn mong muốn đạt kết quả tốt trong mỗi kỳ học, đặc biệt là ước mơ được vào các trường đại học.
Chất lượng học sinh đầu vào của nhà trường ngày càng được cải thiện, đặc biệt là trong môn Toán Kỹ năng của học sinh cũng đã tiến bộ rõ rệt, phản ánh sự nỗ lực trong việc nâng cao trình độ học tập.
Các em học sinh Nội trú, ăn ở tập trung tại trường thuận lợi cho việc triển khai các nội dung tự học, làm việc nhóm…
Ban giám hiệu, ban chuyên môn và phụ huynh học sinh đều nhất trí và hỗ trợ việc triển khai các hoạt động như tổ chức câu lạc bộ Họ cũng tạo điều kiện về cơ sở vật chất, bao gồm máy chiếu, máy tính và ti vi, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy.
Nhiều học sinh có điểm đầu vào thấp và thiếu kiến thức cơ bản từ các lớp dưới, dẫn đến việc chưa hình thành thói quen tự học và không biết bắt đầu học từ đâu Sự không đồng đều trong chất lượng học tập giữa các bạn trong lớp cũng ảnh hưởng đến quá trình giảng dạy.
Học tập trong môi trường mới khiến học sinh thiếu tự tin và không nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ phụ huynh Giáo viên không thể thường xuyên có mặt tại trường do công việc riêng, dẫn đến việc quản lý giờ tự học của học sinh chưa hiệu quả Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn, ảnh hưởng lớn đến chất lượng giáo dục và quá trình dạy học.
BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC TỰ HỌC VÀ TỰ CHỦ
Biện pháp Thiết kế các hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát huy năng lực tự học và tự chủ
Để phát huy năng lực tự học và tự chủ của học sinh, giáo viên cần hiểu rõ khả năng của từng em và thiết kế các hoạt động giảng dạy phù hợp với đặc điểm của lớp học Mỗi lớp học yêu cầu giáo viên tạo ra các hoạt động tương thích nhằm khuyến khích sự tự học và tự chủ của học sinh.
3.1 Thiết kế hoạt động giao nhiệm vụ chuẩn bị trước tiết học
+ Đối với tiết dạy lý thuyết:
Trước mỗi tiết dạy lý thuyết, giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị bài học, có thể thực hiện theo tập thể lớp hoặc nhóm nhỏ Học sinh cần chuẩn bị kiến thức liên quan, bao gồm cả kiến thức cũ và khả năng ứng dụng thực tiễn Ngoài ra, các em cần xác định vấn đề cần giải quyết trong tiết học và thu thập thông tin cần thiết để hỗ trợ việc giải quyết vấn đề đó.
Để kích thích sự hứng thú trong nghiên cứu của học sinh, giáo viên cần giao các hoạt động phù hợp với năng lực của từng em trong lớp Thời gian nghiên cứu nên được điều chỉnh linh hoạt, tùy thuộc vào mức độ chuẩn bị của giáo viên, nhằm đảm bảo tất cả học sinh đều có cơ hội tham gia và phát triển.
VD: Giao nhiệm vụ trước tiết học bài “Sự đồng biến, nghịch biến của hàm số”
Nhiệm vụ 1 : Xem lại lý thuyết và giải quyết các bài toán sau:
Tính đạo hàm các hàm số: a) y = x 3 − 3 x 2 + 2 b) y = − + x 4 2 x 2 − 3 c) 2 1
Nhiệm vụ 2 : Xét dấu của đạo hàm các hàm số trên
Nhiệm vụ 3: Xét tính đồng biến, nghịch biến hàm số y = x 3 − 3 x 2 + 2trên( 2;+ )
Nhiệm vụ 4 : Xem trước nội dung bài học
Ví dụ: Khi dạy bài: “Khái niệm về khối đa diện”
Giáo viên giao các nhiệm vụ:
Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh tự tay tạo ra các mô hình hình chóp, hình lăng trụ và hình hộp, đồng thời khuyến khích các em vẽ hình ảnh và bảng biểu liên quan để củng cố kiến thức.
Nhiệm vụ 2: Xem trước nội dung lý thuyết bài học
+ Đối với tiết dạy luyện tập:
Giáo viên giao nhiệm vụ:
Nhiệm vụ 1: Hệ thồng lại kiến thức đã học (Thường hệ thống bằng sơ đồ tư duy)
Nhiệm vụ 2: Làm bài tập được giao, dựa trên các dạng BT SGK chia thành các dạng bài tập và có ví dụ tương tự
Nhiệm vụ 3: Nghiên cứu tài liệu mở rộng, nâng cao kiến thức
Chuẩn bị kỹ lưỡng kiến thức giúp các em tiếp thu hiệu quả hơn và củng cố kiến thức vững chắc Điều này không chỉ nâng cao khả năng học tập mà còn phát huy năng lực tự học của các em.
3.2 Thiết kế các hoạt động dạy học và giao nhiệm vụ trong mỗi tiết học
Giáo viên sử dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực nhằm khuyến khích sự tham gia của học sinh trong các hoạt động học tập Họ đưa ra các vấn đề cần giải quyết, sau đó cho phép học sinh tự nghiên cứu hoặc làm việc theo nhóm Cuối cùng, giáo viên tổ chức buổi trao đổi để thảo luận về các vấn đề mà từng nhóm hoặc cá nhân đã nghiên cứu.
Khi thiết kế các hoạt động dạy học nhằm phát triển năng lực người học, giáo viên cần xác định rõ các năng lực chung và năng lực cốt lõi Điều này giúp họ lựa chọn phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học và cách thức đánh giá phù hợp, từ đó khuyến khích học sinh học tập tích cực, chủ động và sáng tạo.
Mục tiêu dạy học không chỉ dừng lại ở việc nhận biết và tái hiện kiến thức, mà còn yêu cầu người học đạt được mức độ cao hơn như hiểu biết sâu sắc, khả năng vận dụng linh hoạt và sáng tạo kiến thức trong thực tiễn.
Giáo viên cần linh hoạt áp dụng các phương pháp dạy học tích cực phù hợp với nội dung và hoạt động dạy học nhằm phát huy tối đa khả năng của học sinh Điều này không chỉ giúp hình thành và phát triển năng lực tự học và tự chủ, mà còn đồng thời phát triển nhiều năng lực khác cho học sinh thông qua mỗi hoạt động học tập.
Phương tiện dạy học, bao gồm thiết bị và phiếu học tập, được thiết kế dựa trên các nhiệm vụ học tập cùng với phương pháp và kỹ thuật dạy học đã chọn, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh trong quá trình học tập và đạt được mục tiêu giáo dục.
Kiểm tra đánh giá là quá trình thu thập chứng cứ để so sánh mức độ đạt được của học sinh với các yêu cầu cụ thể Qua đó, giúp điều chỉnh các hoạt động giảng dạy sao cho phù hợp và hiệu quả hơn.
+ Kết thúc bài học và hướng dẫn giao nhiệm vụ về nhà:
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần chủ động kết thúc bài học và giao nhiệm vụ về nhà cho học sinh Việc học tập tại nhà nên được hướng dẫn để học sinh tiếp tục nghiên cứu và tìm hiểu những vấn đề chưa hoàn thành trên lớp, đồng thời đề xuất các phương án khác đã được thảo luận trong bài học Học sinh cũng cần vận dụng kiến thức vào thực tiễn và báo cáo kết quả thực hiện thông qua các sản phẩm học tập.
Không nên giao bài tập về nhà cho học sinh dưới dạng câu hỏi hay bài tập yêu cầu học thuộc lòng Thay vào đó, giáo viên nên lựa chọn những tình huống và nhiệm vụ học tập thực tiễn, khuyến khích học sinh hợp tác với cộng đồng Điều này giúp các em tìm tòi, khám phá và phát huy năng lực tự học, tự chủ của bản thân.
3.3 Thiết kế các buổi Seminar
Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh chuẩn bị nội dung chuyên đề nhỏ để báo cáo và thảo luận trước lớp, tạo cơ hội cho các em phát huy sự sáng tạo và nghiên cứu Hoạt động này không chỉ kích thích sự tìm tòi mà còn giúp học sinh nắm vững kiến thức cần thiết thông qua việc chuẩn bị kỹ lưỡng cho buổi báo cáo trước bạn bè và thầy cô.
Hoạt động này giúp học sinh phát triển khả năng tự học và tự chủ Các em cần xác định vấn đề cần giải quyết, tìm kiếm kiến thức liên quan và tự quản lý thời gian một cách hợp lý.
Ví dụ: Buổi Seminar về chuyên đề “Sự đồng biến, nghịch biến của hàm số”
GV giao nhiệm vụ cho các nhóm hoạt động để trao đổi trước lớp
Nhóm 1: Tính đồng biến, nghịch biến của hàm số, phương pháp xét tính đồng biến, nghịch biến của hàm số
Nhóm 2: Xét tính đồng biến, nghịch biến của hàm số bậc 3:
( 0) y = ax + bx + cx + d a Đưa các dạng bài tập thường gặp, phương pháp giải và một số ví dụ
Nhóm 3: Xét tính đồng biến, nghịch biến của hàm số bậc 4:
( 0) y = ax + bx + c a Đưa các dạng bài tập thường gặp, phương pháp giải và một số ví dụ
Nhóm 4: Xét tính đồng biến, nghịch biến của hàm số đa thức:
+ Đưa các dạng bài tập thường gặp, phương pháp giải và một số ví dụ?
Sinh hoạt Chuyên đề “Đồng biến, Nghịch biến” của lớp K10A3
Sinh hoạt Chuyên đề “Sự đồng biến, nghịch biến của hàm số” lớp K10A3
Sinh hoạt Chuyên đề “Sự đồng biến, nghịch biến của hàm số” lớp K10A2
Biện pháp Giáo dục kĩ năng tư duy độc lập, tư duy nhóm
1 Biểu hiện học sinh sau khi áp dụng biện pháp:
Trước khi thực hiện biện pháp Sau khi thực hiện các biện pháp Ý thức về việc học tập
- Không tập trung học, làm việc riêng, nói chuyện, làm ồn, đọc sách đọc truyện, nghe nhạc… trong các giờ tự học
- Tập trung làm các việc thầy cô giao
- Tích cực nghiên cứu tài liệu để giải quyết vấn đề được giao
- Thực hiện nghiên cứu nội dung bài ngày mai trước khi lên lớp
- Dành thời gian để học tập, không có thời gian cho nói chuyện riêng, làm ồn
- Chưa làm bài tập về nhà hoặc làm chưa đầy đủ, làm mang tính đối phó; chưa xem nội dung bài mới
- Chưa phân bố thời gian học hợp lý
- Hiệu quả giờ tự học thấp
- Chưa có sự tiến bộ trong học tập
- Tự giác hoàn thành bài tập về nhà
- Biết cách phân bố thời gian học một cách hợp lý
- Tìm tài liệu nâng cao chuyên đề
- Có niềm yêu thích trong học tập, tự chủ trong việc học
- Kết quả học tập tiến bộ rõ rết theo thời gian
2 Kết quả của học sinh qua các năm học:
Qua các năm học chất lượng học tập của Học sinh trường PT DTNT THPT số
Năm sau, sự tiến bộ trong học tập ngày càng rõ rệt, đặc biệt là ở môn Toán, khi kết quả của các em được cải thiện tốt và tăng dần theo từng thời điểm trong năm học cũng như trong từng khóa học.
Kết quả được phản ánh qua bảng thông tin sau:
Năm học Kết quả điểm đầu vào Kết quả đầu ra
- Học sinh cấp THCS thi Học sinh giỏi bảng B
- Điểm trung bình môn Toán: 4,58
- Kết quả Thi tốt nghiệp THPT xếp thứ 2 Toàn Tỉnh (Điểm TB: 7.50)
- Có 3 HS đạt điểm cao được học sinh UBND Tỉnh Vinh danh
- HSG bảng A môn Toán 1 Giải ba, 1 khuyến khích
- Thi TN THPT môn Toán xếp thứ 5 (Điểm TB: 7.70).
HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI, BÀI HỌC KINH NGHIỆM
Biểu hiện học sinh sau khi áp dụng biện pháp
Trước khi thực hiện biện pháp Sau khi thực hiện các biện pháp Ý thức về việc học tập
- Không tập trung học, làm việc riêng, nói chuyện, làm ồn, đọc sách đọc truyện, nghe nhạc… trong các giờ tự học
- Tập trung làm các việc thầy cô giao
- Tích cực nghiên cứu tài liệu để giải quyết vấn đề được giao
- Thực hiện nghiên cứu nội dung bài ngày mai trước khi lên lớp
- Dành thời gian để học tập, không có thời gian cho nói chuyện riêng, làm ồn
- Chưa làm bài tập về nhà hoặc làm chưa đầy đủ, làm mang tính đối phó; chưa xem nội dung bài mới
- Chưa phân bố thời gian học hợp lý
- Hiệu quả giờ tự học thấp
- Chưa có sự tiến bộ trong học tập
- Tự giác hoàn thành bài tập về nhà
- Biết cách phân bố thời gian học một cách hợp lý
- Tìm tài liệu nâng cao chuyên đề
- Có niềm yêu thích trong học tập, tự chủ trong việc học
- Kết quả học tập tiến bộ rõ rết theo thời gian.
Kết quả của học sinh qua các năm học
Qua các năm học chất lượng học tập của Học sinh trường PT DTNT THPT số
Năm sau, sự tiến bộ trong học tập đã rõ rệt, với kết quả cao hơn năm trước Đặc biệt, môn Toán cho thấy sự cải thiện đáng kể, với kết quả tăng dần theo từng thời điểm trong năm học và từng khóa học.
Kết quả được phản ánh qua bảng thông tin sau:
Năm học Kết quả điểm đầu vào Kết quả đầu ra
- Học sinh cấp THCS thi Học sinh giỏi bảng B
- Điểm trung bình môn Toán: 4,58
- Kết quả Thi tốt nghiệp THPT xếp thứ 2 Toàn Tỉnh (Điểm TB: 7.50)
- Có 3 HS đạt điểm cao được học sinh UBND Tỉnh Vinh danh
- HSG bảng A môn Toán 1 Giải ba, 1 khuyến khích
- Thi TN THPT môn Toán xếp thứ 5 (Điểm TB: 7.70)
Năm học Kết quả điểm đầu vào Kết quả đầu ra
- Học sinh cấp THCS thi Học sinh giỏi bảng B
- Điểm trung bình môn Toán: 4,85
- Kết quả Thi tốt nghiệp THPT xếp thứ 2 Toàn Tỉnh (Điểm TB: 7.62)
- Có 6 HS đạt điểm cao được UBND Tỉnh Vinh danh
- HSG bảng A môn Toán 1 Giải nhì, 1 Khuyến khích
- Thi TN THPT môn Toán xếp thứ 3 (Điểm TB: 7.85)
- Học sinh cấp THCS thi học sinh giỏi bảng B
- Điểm trung bình môn Toán: 5,28
- Kết quả Thi tốt nghiệp THPT xếp thứ 2 Toàn Tỉnh (Điểm TB: 7.80)
- Có 12 HS đạt điểm cao được UBND Tỉnh Vinh danh
- HSG bảng A Toán 1 giải nhì, 3 Khuyến khích
- Môn Toán xếp thứ 4 (Điểm TB:
- Học sinh cấp THCS thi học sinh giỏi bảng B
- Điểm trung bình môn Toán: 5,85
- HSG Tỉnh môn Toán 12: có 6 giải
2 giải nhất (1 thủ khoa), 2 giải nhì, 1 giải ba, 1 giải Khuyến khích
- Chất lượng học tập môn Toán có sự tiến bộ Khối 12 ôn tập hiệu quả Khối 10,11 tiếp cận chương trình mới rất tốt
Chất lượng và hiệu quả học tập ngày càng được cải thiện qua từng kỳ học và năm học, với kết quả năm sau luôn cao hơn năm trước Học sinh ngày càng tự tin hơn với những kiến thức đã được trang bị và nắm vững.
Học sinh trang bị kiến thức vững chắc và áp dụng phương pháp học hiệu quả phù hợp với môi trường nội trú, từ đó ngày càng tự tin hơn vào những gì đã học.
- Đặc biệt, rèn luyện được năng lực tự học và tự chủ, biết có trách nhiệm bản thân về việc học
- Số lượng học sinh trường PT DTNT THPT số 2 được UBND tỉnh tuyên dương ngày một nhiều hơn
- Giáo viên yên tâm hơn khi giao việc, giao nhiệm vụ cho học sinh
KẾT QUẢ HỌC TẬP LỚP K10 A2 Điểm, tỉ lệ
TỈ LỆ (%) ĐIỂM CUỐI NĂM LỚP
TỈ LỆ (%) ĐIỂM CUỐI NĂM LỚP
KẾT QUẢ HỌC TẬP LỚP K10 A3 Điểm, tỉ lệ
TỈ LỆ (%) ĐIỂM CUỐI NĂM LỚP 10
TỈ LỆ (%) ĐIỂM CUỐI NĂM LỚP
Học sinh thảo luận trong giờ học
Thầy trò trường PT DTNT THPT số 2 tại lễ tuyên dương của UBND tỉnh Nghệ An năm 2022 (trường có 6 học sinh)
Thầy trò trường PT DTNT THPT số 2 tại lễ tuyên dương của UBND tỉnh Nghệ An năm 2023 (trường có 12 học sinh).
Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn
Nâng cao năng lực tự học và tự chủ là yếu tố quan trọng trong giáo dục học sinh, đặc biệt là học sinh nội trú Học sinh có khả năng tự học tốt sẽ tự điều chỉnh hoạt động học tập, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục Tổ chức các hoạt động giáo dục và giảng dạy phù hợp là cần thiết để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, và biện pháp này có thể áp dụng cho tất cả các lớp học, trường DTNT và THPT Để nâng cao năng lực tự học và tự chủ, cần thiết phải hướng dẫn học sinh tự học từ thực tiễn, từ đó rút ra những vấn đề quan trọng để thực hiện hiệu quả.
Để xây dựng một phong trào học tập hiệu quả trong toàn trường, lãnh đạo cần tổ chức và hướng dẫn đồng bộ từ cấp lãnh đạo đến tổ chuyên môn, giáo viên và học sinh Việc quản lý chặt chẽ và nghiêm túc trong các giờ tự học là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả của phong trào này.
Bồi dưỡng cán bộ giáo viên là yếu tố quan trọng để áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, nhằm nâng cao khả năng hướng dẫn và tổ chức hoạt động cho học sinh Giáo viên cần linh hoạt trong việc thiết kế hoạt động phù hợp với từng nhóm, từng lớp học, cũng như điều kiện cơ sở vật chất của trường Điều này giúp phát huy tối đa năng lực tự học và tự chủ của học sinh.
Việc tích cực đổi mới kiểm tra đánh giá là cần thiết để thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ của học sinh Qua đó, nâng cao năng lực của các em và hình thành khả năng tự đánh giá lẫn nhau Điều này không chỉ kích thích mà còn khuyến khích các em trong việc học tập, đặc biệt là phát triển năng lực tự học và tính tự chủ.
Vào thứ tư, cần tiếp tục bồi dưỡng và rèn luyện cho học sinh tư duy tự học một cách chủ động và sáng tạo, tránh học đối phó và theo mùa vụ Học sinh cần được hướng dẫn để lựa chọn nội dung tự học một cách hợp lý, tránh học lệch và tập trung vào những vấn đề không trọng tâm, nhằm tiết kiệm thời gian và công sức Mặc dù mọi lĩnh vực và chuyên đề đều có giá trị, nhưng cần ưu tiên sắp xếp hợp lý để đáp ứng yêu cầu của giáo viên.
Việc áp dụng biện pháp giáo dục không đảm bảo hiệu quả ngay lập tức, mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau Những yếu tố này bao gồm đối tượng học sinh, cách quản lý thời gian học tập của các em, và phương pháp linh hoạt của giáo viên trong việc tổ chức và vận dụng các biện pháp Sự kết hợp hợp lý giữa các yếu tố này sẽ giúp nâng cao hiệu quả giáo dục.
KẾT LUẬN
Qua quá trình thực hiện đề tài chúng tôi nhận thấy một số ưu điểm:
1.1 Mức độ đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học
Tổ chức thực hiện các biện pháp theo quy trình dạy học nhằm hướng dẫn học sinh tự học, đáp ứng yêu cầu đổi mới trong giáo dục Các giải pháp này tập trung vào phương pháp dạy học tích cực, phát huy phẩm chất và năng lực của học sinh, đặc biệt là trong việc hình thành và phát triển năng lực tự học và tự chủ.
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, cần chú trọng hình thành và phát triển các phẩm chất như chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm Bên cạnh đó, việc nâng cao các năng lực tự học và tự chủ, giao tiếp và hợp tác, cũng như khả năng giải quyết vấn đề và sáng tạo là rất quan trọng.
1.2 Mức độ phù hợp đối với học sinh trường PT DTNT THPT số 2
Trong quá trình thực hiện biện pháp giáo dục, tôi nhận thấy rằng phương pháp này phù hợp với năng lực của học sinh trường PT DTNT THPT số 2 Học sinh đã biết tự học, tự chủ và phân bố thời gian học tập một cách hợp lý Các giờ tự học trở nên nghiêm túc và hiệu quả hơn, với sự chuẩn bị bài trước tiết học đầy đủ và tích cực tham gia vào các hoạt động học tập.
Học sinh phát huy năng lực tự học và tự chủ trong giờ tự học, từ đó kích thích sự tìm tòi, khám phá kiến thức Các em nhận thấy mối liên hệ giữa kiến thức cũ và mới, cũng như giữa các bài tập tương tự Điều quan trọng là các em nắm vững, nhớ sâu và lâu, đồng thời biết vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề toán học và thực tiễn.
1.3 Mức độ phù hợp đối với thực tiễn trường PT DTNT THPT số 2
Quá trình tổ chức thực hiện biện pháp tại trường PT DTNT THPT số 2 thể hiện sự phù hợp với thực tiễn giáo dục Học sinh nội trú có cơ hội học tập và sinh hoạt tập trung, từ đó phát triển khả năng tự học và tự chủ, góp phần nâng cao hiệu quả học tập Kết quả học tập của học sinh qua các kỳ học và từng năm học là minh chứng rõ nét cho sự thành công này.
Biện pháp phù hợp cần được sự đồng thuận của nhà trường và phải được áp dụng đồng bộ trong toàn bộ các lớp học Điều này sẽ tạo ra hiệu ứng tích cực cho học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục.
Việc tổ chức các hoạt động giáo dục và giảng dạy là cần thiết để nâng cao năng lực tự học và tự chủ trong môn Toán, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Để đạt được điều này, giáo viên cần liên tục đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá Các biện pháp này có thể áp dụng rộng rãi cho tất cả các lớp học, bao gồm cả các trường dân tộc nội trú và trường THPT, nhằm nâng cao năng lực tự học và tự chủ cho học sinh.
2 Kiến nghị và đề xuất:
2.1 Đối với Ban giám hiệu nhà trường
Chúng tôi chú trọng tạo điều kiện cho các tổ chuyên môn, đặc biệt là tổ Toán, tổ chức các hoạt động câu lạc bộ tại trường Đoàn thanh niên, giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm các lớp sẽ được chỉ đạo để tổ chức câu lạc bộ tự học hiệu quả Bên cạnh đó, các cuộc thi sẽ được tổ chức nhằm phát huy tính tự học của học sinh.
Các bộ phận trực ngày và đêm, cùng với đoàn thanh niên, cần quản lý chặt chẽ và nghiêm túc thời gian tự học của học sinh Đồng thời, cần kiểm soát việc sử dụng điện thoại và máy tính xách tay để giúp các em tập trung hơn vào việc học tập.
Triển khai phong trào tự học và tự chủ trong toàn trường, phù hợp với đặc điểm của trường Dân tộc Nội trú, nơi học sinh ăn, ở và sinh hoạt tập trung, nhằm nâng cao tinh thần tự giác và khả năng tự quản lý của học sinh.
2.2 Đối với cán bộ giáo viên:
Tích cực đổi mới phương pháp dạy học là yếu tố then chốt để phát huy năng lực tự học và tự chủ của học sinh Các phương pháp như dạy học theo dự án, dạy học STEAM và dạy học trải nghiệm không chỉ khuyến khích sự sáng tạo mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học Đồng thời, cần có sự thay đổi trong kiểm tra đánh giá để hỗ trợ và nâng cao khả năng tự học, tự chủ của học sinh.
Tổ chức thảo luận và thuyết trình nhóm cho học sinh là cách hiệu quả để phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện Đồng thời, khuyến khích học sinh nghiên cứu các chuyên đề và thực hiện các bài tập lớn sẽ giúp nâng cao khả năng tự học và tự nghiên cứu, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho việc học tập suốt đời.
Các giáo viên nên giao bài tập vừa sức cho học sinh để các em có đủ thời gian tự học và phân bổ đều cho các môn học Việc giao quá nhiều bài tập trong một số môn có thể gây áp lực cho học sinh, dẫn đến việc phân bổ thời gian học không hợp lý, ảnh hưởng đến lịch trình tự học và hiệu quả học tập.
Đề tài này trình bày các biện pháp và bài học từ kinh nghiệm giảng dạy tại trường PT DTNT THPT số 2 Nghệ An, nhằm nâng cao năng lực tự học và tự chủ cho học sinh thông qua hướng dẫn tự học môn Toán Nội dung không chỉ áp dụng hiệu quả tại trường PT DTNT mà còn có thể linh hoạt cho các trường THPT khác Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần bổ sung, và nhóm tác giả mong nhận được sự chia sẻ kinh nghiệm từ quý thầy cô giáo để cải thiện hiệu quả trong công tác giảng dạy và giáo dục.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn
