Trình bày khái quát quy định của CISG về về vấn đề miễn trách nhiệm do bên thứ ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại. Phân tích một án lệ điển hình để minh họa

Đánh giá, bình luận về việc miễn trách nhiệm do bên thứ ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại theo quy định của CISG thông qua án lệ.7 1.. Công ước Viên 1980 về Hợp đồng

BÀI TẬP NHÓM

MÔN:

LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

Đ

Ề BÀI:

Trình bày khái quát quy định của CISG về về vấn đề miễn trách nhiệm do bên thứ ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại Phân tích một

án lệ điển hình để minh họa.

Hà Nội, 2024 BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ THAM GIA

CỦA THÀNH VIÊN

Môn: Luật Thương mại quốc tế

Nhóm: 04

Lớp: N01.TL2

Mức độ tham gia và kết quả tham gia của từng thành viên

ST

Đánh giá của sinh viên

SV kí tên

2 462632 Nguyễn Thị Bích Ngọc X

3 462633 Lưu Thị Thảo Nguyên X

7 462637 Nguyễn Lâm Phương X

8 462638 Thái Trần Tú Phương X

9 462639 Trần Khánh Phương X

Kết quả điểm bài viết: Hà Nội, ngày tháng năm

Kết quả điểm thuyết trình: Nhóm trưởng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I Khái quát quy định của CISG về về vấn đề miễn trách nhiệm do bên thứ ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại 1

1 Xác định bên thứ ba theo quy định của CISG 2

2 Điều kiện miễn trách nhiệm do hành vi của bên thứ ba 3

II Phân tích án lệ số 8128/1995 của Tòa trọng tài quốc tế ICC 3

1 Tóm tắt vụ tranh chấp 3

2 Tóm tắt lập luận của các bên và cơ quan tài phán 4

III Đánh giá, bình luận về việc miễn trách nhiệm do bên thứ ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại theo quy định của CISG thông qua án lệ.7 1 Căn cứ áp dụng CISG để giải quyết tranh chấp 7

2 Đánh giá, bình luận việc giải quyết tranh chấp của Trọng tài theo quy định của CISG 7

KẾT LUẬN 11

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CISG Công ước Viên năm 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế VPCBHĐ Vi phạm cơ bản hợp đồng

HĐMBHHQT Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

MỞ ĐẦU

Công ước Viên năm 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG)

là công ước quốc tế quan trọng trong việc điều chỉnh trực tiếp các hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (HĐMBHHQT) giữa các thương nhân Trong quá trình thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa khó tránh khỏi nguy cơ xảy ra hành vi vi phạm từ phía các bên tham gia Bên cạnh các chế tài thương mại thì việc quy định các trường hợp miễn trừ trách nhiệm khi có hành vi vi phạm xảy ra trong HĐMBHHQT cũng đóng vai trò quan trọng không thể thiếu đối với việc giải quyết tranh chấp Công ước Viên 1980 về Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

có quy định về trường hợp miễn trách do hành vi của bên thứ ba tham gia thực hiện một phần hoặc toàn bộ hợp đồng tại khoản 2 Điều 79 CISG 1980

Từ việc trình bày khái quát quy định của CISG về vấn đề miễn trách nhiệm do bên thứ ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại, nhóm

4 chúng em sẽ phân tích một án lệ điển hình để minh họa từ đó hiểu rõ hơn về quy định này

NỘI DUNG

I Khái quát quy định của CISG về về vấn đề miễn trách nhiệm do bên thứ

ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại

Khi các bên của quan hệ mua bán hàng hóa quốc tế đã giao kết hợp đồng

mà một bên gây thiệt hại cho bên kia thì họ mặc nhiên bị suy đoán là có lỗi và phải chịu trách nhiệm trước bên còn lại về thiệt hại do mình gây ra Nhưng nếu bên vi phạm chứng minh được mình không có lỗi trong việc xảy ra thiệt hại thì

họ không phải chịu trách nhiệm Để chứng minh mình không có lỗi, bên vi phạm phải chỉ ra được mình thuộc trường hợp được miễn trách nhiệm theo quy định

của pháp luật hoặc thỏa thuận của các bên trong hợp đồng Trường hợp miễn trách nhiệm do lỗi bên thứ ba tham gia thực hiện một phần hay toàn bộ hợp đồng

lần đầu tiên được ghi nhận trong CISG Điều 79.2 CISG quy định: “Nếu một bên

không thực hiện nghĩa vụ của mình do người thứ ba mà họ nhờ thực hiện toàn phần hay một phần hợp đồng cũng không thực hiện điều đó thì bên ấy chỉ được miễn trách nhiệm trong trường hợp:

a. Ðược miễn trách nhiệm chiếu theo quy định của khoản trên, và;

trên được áp dụng cho họ.” 1

1 Xác định bên thứ ba theo quy định của CISG

Việc xác định rõ “người thứ ba” theo quy định tại khoản 2 Điều 79 của CISG cũng rất quan trọng Hiện tại, Hội đồng tư vấn CISG xác định có ít nhất 02 loại “người thứ ba” khác nhau, nhưng chỉ có một loại là thuộc phạm vi điều chỉnh của khoản 2 Điều 79 CISG “Người thứ ba” được xác định là những người

“độc lập” được bên bán giao tham gia để thực hiện trực tiếp tất cả hoặc một phần hợp đồng với người mua Tuy rằng không dễ để xác định chính xác “ Một người thứ ba đã tham gia để thực hiện toàn bộ hoặc một phần của hợp đồng ”2, nhưng dường như quy định đã chỉ ra những người thứ ba đó là những người không giống như nhà cung cấp nguyên liệu hay những người phụ thuộc vào người bán Đó không chỉ là những cá nhân hoặc pháp nhân riêng biệt mà còn độc lập về mặt kinh tế và chức năng với bên bán, bên ngoài cơ cấu tổ chức của bên bán, không thuộc phạm vi kiểm soát hoặc trách nhiệm của bên bán Nhóm người này được cho là nằm trong phạm vi điều chỉnh của Điều 79 CISG vì nếu bên thứ

ba nằm trong sự quản lý của bên vi phạm thì hành vi của bên thứ ba cũng được

1 CISG Advisory Council, Exemption of Liability for Damages Under article 79.2 of the CISG.

2 CISG Advisory Council, Exemption of Liability for Damages Under article 79.2 of the CISG.

đồng nhất với hành vi của bên vi phạm Nếu đánh đồng “người thứ ba” này có thể là người thứ ba nằm trong sự quản lý của bên vi phạm thì quy định về người thứ ba theo Điều 79 CISG sẽ không còn có ý nghĩa. 

2 Điều kiện miễn trách nhiệm do hành vi của bên thứ ba

Điều 79(2) CISG là một quy định tương đối khắt khe, nghiêm ngặt Để được miễn trách theo điều khoản này cần đáp ứng đồng thời hai điều kiện: 

Đầu tiên, bên vi phạm được miễn trách theo khoản 1 điều 79 CISG3, tức là việc bên thứ ba không thực hiện hợp đồng cấu thành một trường hợp bất khả kháng đối với bên vi phạm; và bên thứ ba cũng được miễn trách khi áp dụng các điều kiện tại Điều 79(1) cho bên đó, hay nói cách khác, bên thứ ba không thực hiện hợp đồng là do gặp bất khả kháng

Ngoài ra, một trở ngại được xem là trường hợp miễn trách phải thoả mãn đồng thời ba điều kiện: (1) xảy ra ngoài tầm kiểm soát của các bên; (2) không thể lường trước một cách hợp lí tại thời điểm kí kết hợp đồng; (3) sự kiện và hậu quả của nó không thể tránh được hoặc không thể khắc phục được

II Phân tích án lệ số 8128/1995 của Tòa trọng tài quốc tế ICC

1 Tóm tắt vụ tranh chấp       

1.1 Các bên tham gia tranh chấp và cơ quan giải quyết tranh chấp

Award No 8128 of 1995)

3 “ Một bên không chịu trách nhiệm về việc không thực hiện bất kỳ một nghĩa vụ nào đó của họ nếu chứng minh được rằng việc không thực hiện ấy là do một trở ngại nằm ngoài sự kiểm soát của họ và người ta không thể chờ đợi một cách hợp lý rằng họ phải tính tới trở ngại đó vào lúc ký kết hợp đồng hoặc là tránh được hay khắc phục các hậu quả của nó.”

Nguyên đơn: Bên mua Thuỵ Sĩ (thành viên của CISG)

Bị đơn: Bên bán Áo (thành viên của CISG)

1.2 Sự kiện pháp lý

Bên mua (trụ sở tại Thụy Sĩ) đã nộp đơn khởi kiện Bên bán (trụ sở tại Áo) lên Trung tâm trọng tài yêu cầu giải quyết tranh chấp Hợp đồng mua bán phân bón hóa học Lý do khởi kiện là bên bán đã vi phạm nghĩa vụ giao hàng, không thực hiện nghĩa vụ giao hàng. 

Bên mua (Thụy Sĩ) đặt hàng phân bón từ bên bán (Áo) mà đến thời hạn giao hàng vẫn không nhận được hàng, bên mua phải đặt hàng từ một nơi khác để thay thế Bên cung cấp phân bón (Ucraina) không thể thực hiện nghĩa vụ hợp đồng (cung cấp phân bón hoá học) với bên bán (Áo) do mẫu bao bì do bên mua (Thụy Sĩ) gửi không phù hợp với quy chế kỹ thuật trong sản xuất ở Ucraina Từ

đó dẫn đến việc chậm trễ tiến trình giao hàng

1.3 Vấn đề pháp lý

 Bên bán ở Áo chậm trễ trong giao hàng có cấu thành vi phạm trong hợp đồng hay không?

 Trách nhiệm bồi thường cho các thiệt hại phát sinh do chậm trễ thuộc về bên bán (Áo) hay bên thứ ba (Ucraina)? 

 Bên bán (Áo) có được miễn trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ hợp đồng không?

1.4 Luật áp dụng 

Công ước viên 1980 (Công ước của Liên Hợp Quốc về mua bán hàng hoá quốc tế) 

Cụ thể tại: Điều 6, Điều 7(2), Điều 25, Điều 26, Điều 49(1)(a), Điều

51(1), Điều 73, Điều 74, Điều 75, Điều 78, Điều 79(2).      

2 Tóm tắt lập luận của các bên và cơ quan tài phán

2.1 Lập luận của nguyên đơn 

Nguyên đơn cho rằng bị đơn đã vi phạm điều khoản cơ bản trong hợp đồng khi sản phẩm mà bị đơn cũng cấp không tuân thủ theo quy định tiêu chuẩn

kỹ thuật được sử dụng trong ngành hóa chất ở Ucraina; Bị đơn vi phạm nghĩa vụ

về những chỉ dẫn thiết yếu giúp nguyên đơn hoàn thành sản phẩm túi; Bị đơn cung cấp thông tin sai lệch, cụ thể bị đơn đã thông tin trên bao bì cho nguyên đơn và khi nguyên đơn gọi điện là nhà cung cấp, nghĩa vụ của bị đơn là phải đảm bảo trước liệu nhà cung cấp của mình có thể sử dụng bao bì mà họ đã quy định hay không Tuy nhiên nguyên đơn đã không hỏi ý kiến của nhà cung cấp. 

Cụ thể như sau: Bên bán đã vi phạm một số VPCBHĐ theo Điều 49.1.a 4

và Điều 255 của CISG Theo tuyên bố của Tổng giám đốc phía nhà cung cấp, những chiếc túi đựng được cung cấp bởi Bên mua đến Bên bán không phù hợp với các quy tắc kỹ thuật sản xuất được sử dụng trong ngành công nghiệp hóa chất của Ukraine Một trong những nghĩa vụ tối thiểu của Bên bán là đưa ra hướng dẫn để Bên mua sản xuất các túi mà nhà cung cấp phân bón hóa học có thể đựng sản phẩm vào đó Bên bán đã vi phạm nghĩa vụ này

4 “ Người mua có thể tuyên bố hủy hợp đồng: Nếu việc người bán không thực hiện một nghĩa vụ nào đó của họ phát sinh từ hợp đồng hay từ Công ước này cấu thành một vi phạm chủ yếu đến hợp đồng.”

5 “ Một sự vi phạm hợp đồng do một bên gây ra là vi phạm cơ bản nếu sự vi phạm đó làm cho bên kia bị thiệt hại mà người bị thiệt hại, trong một chừng mực đáng kể bị mất cái mà họ có quyền chờ đợi trên cơ sở hợp đồng, trừ phi bên vi phạm không tiên liệu được hậu quả đó và một người có lý trí minh mẫn cũng sẽ không tiên liệu được nếu họ cũng ở vào hoàn cảnh tương tự.”

2.2 Lập luận của bị đơn

Bị đơn cho rằng sự chậm trễ không cấu thành vi phạm trong hợp đồng Dựa trên những nội dung được ghi trên bao bì, bị đơn suy đoán phân bón không được sản xuất cho nguyên đơn; Nguyên đơn tự ý chấm dứt hợp đồng

Cụ thể như sau: Việc thực hiện sai hợp đồng không phải là lỗi của phía bị

đơn Vào thời điểm ký kết hợp đồng bên bán không thể dự đoán được trước những yếu tố có thể gây cản trở tới việc thực hiện hợp đồng Phía bị đơn khẳng định họ không thể ngăn chặn sự việc này xảy ra hay khắc phục được hậu quả của nó

2.3 Lập luận và phán quyết của Tòa án

Hợp đồng này là một hợp đồng mua bán tuân thủ đúng quy định Hợp đồng được các bên ký kết tuân thủ các điều kiện căn cứ theo Điều 1.1.a 6 của CISG, theo đó nó áp dụng cho các hợp đồng mua bán giữa các bên có địa điểm kinh doanh ở các Quốc gia khác nhau đều là thành viên của công ước Vì vậy, các quy định của CISG được áp dụng cho vụ tranh chấp này

Theo Điều 25 CISG, Trọng tài nhận thấy rằng người bán đã vi phạm cơ bản hợp đồng theo vì họ đã vi phạm nghĩa vụ cung cấp cho người mua những hướng dẫn cần thiết để sản xuất bao bì đúng với quy định tại Ukraine Hơn nữa, người bán không được miễn thực hiện hợp đồng theo Điều 79 CISG, vì người bán chịu trách nhiệm về việc không giao hàng do nhà cung cấp gây ra, như một phần rủi ro của người bán Bên bán có nghĩa vụ đảm bảo trước rằng nhà cung cấp của mình có thể sử dụng túi đựng mà mình đã quy định Bên bán đã chọn

6“Công ước này áp dụng cho các hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau khi các quốc gia này là các quốc gia thành viên của Công ước.”

nhà cung cấp để thực hiện hợp đồng của mình nên họ phải chịu trách nhiệm về hành vi của nhà cung cấp

Ngoài ra, người mua có quyền huỷ một phần hợp đồng theo Khoản 1 Điều

517 và Điều 73 CISG, vì đây là hợp đồng giao hàng từng phần Người mua đã gửi thư cho người bán nêu rõ rằng, trong trường hợp người bán không có cam kết rõ ràng, hợp đồng sẽ bị hủy một phần, nên Trọng tài đã coi hợp đồng bị hủy

bỏ ngay cả khi không có tuyên bố rõ ràng sau đó.   

Bên nguyên đơn được nhận bồi thường theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 49, khoản 1 Điều 73 và Điều 75 Công ước Viên 1980 cụ thể phía bị đơn phải bồi thường chi phí phát sinh do việc mua hàng thay thế. 

III Đánh giá, bình luận về việc miễn trách nhiệm do bên thứ ba có quan hệ với một bên trong hợp đồng gặp trở ngại theo quy định của CISG thông qua

án lệ.

1 Căn cứ áp dụng CISG để giải quyết tranh chấp

Việc áp dụng CISG để giải quyết tranh chấp là đúng vì người mua và người bán trong vụ tranh chấp có trụ sở thương mại lần lượt ở Thụy Sĩ và Áo, cả

2 nước đều là thành viên của CISG[1] Nên căn cứ vào Điều 1.1 CISG, vụ tranh chấp sẽ áp dụng CISG để giải quyết

2 Đánh giá, bình luận việc giải quyết tranh chấp của Trọng tài theo quy định của CISG

Thứ nhất, về việc xác định có vi phạm cơ bản hợp đồng hay không? Để

được coi là vi phạm cơ bản hợp đồng theo Điều 25 CISG thì vi phạm đó phải là nguyên nhân dẫn đến thiệt hại đáng kể cho bên bị vi phạm CISG cho rằng thiệt hại đáng kể là những thiệt hại làm cho bên bị vi phạm mất đi cái mà họ chờ đợi

7 “ Nếu người bán chỉ giao một phần hàng hóa hoặc nếu chỉ một phần hàng hóa đã giao phù hợp với hợp đồng thì các điều 46 đến 50 sẽ được áp dụng đối với phần hàng hóa thiếu hoặc phần hàng không phù hợp với hợp đồng.”

(mong muốn có được) từ hợp đồng nhưng không giải thích rõ cái mà người này chờ đợi là gì Tuy nhiên, hành vi vi phạm hợp đồng gây thiệt hại đáng kể sẽ không bị coi là vi phạm cơ bản hợp đồng nếu bên vi phạm “không thể nhìn thấy trước hậu quả của hành vi vi phạm đó và người ở vào hoàn cảnh tương tự cũng không thể tiên liệu được” Khả năng tiên liệu trước được những thiệt hại do hành

vi vi phạm hợp đồng gây ra phụ thuộc vào kiến thức của bên vi phạm về những

sự kiện xoay quanh giao dịch

Trong án lệ trên, phán quyết của Trọng tài cũng như lập luận của bên mua rằng người bán đã vi phạm cơ bản hợp đồng (theo Điều 25 CISG), vì họ đã

vi phạm nghĩa vụ cung cấp cho người mua những hướng dẫn cần thiết để sản xuất bao bì đúng với quy định tại Ukraine là hoàn toàn hợp lý Bởi lẽ, mặc dù việc giao hàng muộn thường không dẫn đến vi phạm cơ bản và chỉ được phép huỷ hợp đồng sau khi thời gian bổ sung mà người mua ấn định đã hết mà người bán không thực hiện (Điều 47.1 CISG)8, sự chậm trễ liên quan có thể cấu thành một vi phạm cơ bản nếu nó xuất hiện trong các trường hợp mà ngày giao hàng

có ý nghĩa đặc biệt đối với người mua và người bán biết về điều đó Người bán hoàn toàn biết rằng người mua sẽ giao hàng cho bên thứ ba và nếu giao hàng chậm, người mua sẽ phải trả một khoản tiền phạt theo hợp đồng Tuy nhiên người bán vẫn không có ý định thực hiện phần nghĩa vụ đáng lẽ phải thực hiện Theo đó, sự vi phạm ấy đáp ứng những điều kiện như sau: i, Có sự vi phạm nghĩa vụ hợp đồng (hành vi của người bán ở Áo); ii, Sự vi phạm đó làm bên mua ở Thụy Sĩ không đạt được mục đích giao kết hợp đồng; iii, Bên bán ở Áo hoàn toàn có thể nhìn thấy trước được hậu quả của hành vi vi phạm đó. 

8 “ Người mua có thể yêu cầu người bán phải thực hiện nghĩa vụ, trừ phi người mua sử dụng một biện pháp bảo hộ pháp lý không hợp với yêu cầu đó.”

Thứ hai, bên thứ ba là bên “độc lập” có cần phải được sự ủy thác của bên bán không hay chỉ cần bên mua cho phép hỗ trợ? Trong phạm vi điều chỉnh của

khoản 2 Điều 79 CISG, “người thứ ba” được xác định là những người “độc lập” được bên bán giao tham gia để thực hiện trực tiếp tất cả hoặc một phần hợp đồng với bên mua.  Còn “người thứ ba” được bên mua cho phép hỗ trợ hoặc tạo tiền

đề cho việc giao hàng phù hợp của bên bán nhưng hoàn toàn không được bên bán ủy thác thực hiện hợp đồng thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 79(2) Nếu bên thứ ba đơn thuần tham gia nhưng tách biệt và không được sự ủy thác từ bên bán thì sẽ hình thành ngoại lệ với những trường hợp đặc biệt, trong

đó người bán không kiểm soát được sự lựa chọn nhà cung cấp khi nhà cng cấp

đó là độc quyền hoặc đó là nhà cung cấp duy nhất có thể cung cấp được một lượng hàng đủ lớn theo yêu cầu Trong trường hợp đó, mặc định nhà cung cấp có thể được coi là trở ngại thực sự ngoài tầm kiểm soát của người bán, khi đó bên bán có thể được miễn trách nhiệm do thiếu sót của bên thứ ba theo khoản 1 Điều 79

Như vậy, xét theo Điều 79.2, “người thứ ba” của CISG phải là bên độc lập với bên vi phạm, không chịu sự kiểm soát và chỉ đạo của bên vi phạm Đồng thời, sự tham gia của bên thứ ba phải có mục đích trực tiếp thực hiện hợp đồng chính giữa bên bán và bên mua Khoản 2 Điều 79 không áp dụng cho bên thứ ba nào đơn thuần tham gia với tư cách bổ trợ hoặc tạo tiền đề cho một bên thực thi hợp đồng chính

Thứ ba, trách nhiệm bồi thường cho các thiệt hại phát sinh do chậm trễ thuộc về bên bán hay bên thứ ba? Trách nhiệm bồi thường cho các thiệt hại phát

sinh do chậm trễ thường được đặt ra cho bên bán, không phải bên thứ ba Trong trường hợp này, bên bán sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường cho các thiệt hại