Nếu có đủ thời giờ, bên nào có ý định tuyên bố hợp đồng bị hủy thì phải gửi một thông báo hợp lý cho bên kia để cho phép họ cung cấp những bảo đảm đầy đủ rằng họ sẽ thực hiện nghĩa vụ củ
Trang 1BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
BÀI TẬP NHÓM MÔN HỌC: LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
Đề bài:
“Trình bày khái quát quy định về vấn đề một bên vi phạm trước thời hạn thực hiện nghĩa vụ hợp đồng theo Điều 72 CISG Phân tích một án lệ điển hình để minh họa”
NHÓM: 01 LỚP: 4712
Hà Nội, 2025
Trang 2BIÊN BẢN XÁC ĐỊNH MỨC ĐỘ THAM GIA VÀ KẾT QUẢ
THAM GIA LÀM BÀI TẬP NHÓM MÔN HỌC: LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
Nhóm: 01 Khóa: 47
Nội dung: Xác định kết quả tham gia của từng sinh viên của nhóm 1 trong việc thực hiện bài tập
Kết quả như sau:
STT Mã SV Họ và tên
Đánh giá của
SV
SV ký tên
Đánh giá của GV
A B C Điểm
(số)
Điểm (chữ)
GV
ký tên
1 471255 Đỗ Diệu Anh
2 471266 Hoàng Thảo Anh
3 471268 Nguyễn Ngọc Quỳnh
Anh
4 471212 Nguyễn Thị Lan Anh
5 471236 Nguyễn Thị Vân Anh
6 471209 Phạm Phương Anh
7 471221 Lê Thị Thái Bình
8 471241 Nguyễn Vũ Minh
Châu
9 471248 Trần Bảo Châu
10 471234 Trần Đoan Chi
11 471230 Trần Tuyết Dung
Hà Nội, ngày tháng năm
Nhóm trưởng
Nguyễn Thị Lan Anh
Trang 3MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 1
1 Quy định CISG về vấn đề một bên vi phạm trước thời hạn thực hiện nghĩa vụ hợp đồng 1
1.1 Nội dung quy định 1
1.1.1 Quyền hủy bỏ hợp đồng khi có căn cứ rõ ràng rằng một bên sẽ vi phạm hợp đồng 1
1.1.2 Trách nhiệm về việc thông báo trước cho bên còn lại 2
1.1.3 Ngoại lệ 3
1.2 Căn cứ áp dụng biện pháp hủy hợp đồng khi một bên vi phạm hợp đồng 3
1.3 Hậu quả pháp lý 4
2 Án lệ điển hình minh họa Điều 72 CISG 5
2.1 Tóm tắt vụ tranh chấp Oberlandesgericht Düsseldorf; 17 U 146/93 5
2.1.1 Các bên tham gia tranh chấp và giải quyết tranh chấp 5
2.1.2 Sự kiện pháp lý 5
2.1.3 Vấn đề pháp lý 5
2.1.4 Luật áp dụng để giải quyết tranh chấp 6
2.2 Tóm tắt lập luận của nguyên đơn, bị đơn và cơ quan tài phán 6
2.2.1 Lập luận của nguyên đơn 6
2.2.2 Lập luận của bị đơn trong vụ án trên 7
2.2.3 Lập luận của cơ quan tài phán 8
2.3 Đánh giá, bình luận của nhóm về án lệ trên 9
2.3.1 Về việc chọn pháp luật áp dụng giải quyết tranh chấp 9
2.3.2 Về phán quyết của tòa án 10
KẾT LUẬN 11
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 4DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Công ước Viên năm 1980 của Liên
hợp quốc về hợp đồng mua bán
hàng hoá quốc tế
CISG
Trang 5MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng phát triển, việc đảm bảo các bên thực hiện nghĩa vụ hợp đồng đúng hạn là yếu tố quan trọng để duy trì sự ổn định và hiệu quả của giao dịch Tuy nhiên, trong thực tế, không phải lúc nào các bên cũng có thể hoàn thành nghĩa vụ của mình đúng hạn, dẫn đến tình trạng vi phạm hợp đồng trước thời hạn Công ước Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế cung cấp các quy định cụ thể nhằm điều chỉnh những tình huống này Theo Điều 72 CISG, một bên có thể yêu cầu chấm dứt hợp đồng khi một bên khác vi phạm nghĩa
vụ trước thời hạn, nếu việc vi phạm này tạo ra nguy cơ đáng kể về việc không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng Bài tập nhóm sẽ trình bày khái quát quy định về vấn đề một bên vi phạm trước thời hạn thực hiện nghĩa vụ hợp đồng theo Điều 72 CISG và phân tích một án lệ điển hình để làm rõ cách thức áp dụng các quy định này trong thực tế
NỘI DUNG
1 Quy định CISG về vấn đề một bên vi phạm trước thời hạn thực hiện nghĩa
vụ hợp đồng
1.1 Nội dung quy định
Hủy hợp đồng là quyền của bên bị vi phạm thực hiện khi bên kia gây ra vi phạm
cơ bản hoặc vi phạm là điều kiện hủy do các bên đã thỏa thuận khi đến hạn thực hiện hợp đồng Tuy nhiên, CISG cho phép bên bị vi phạm có quyền hủy hợp đồng trước khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ CISG cho phép một bên hủy hợp đồng ngay cả khi bên kia chưa gây ra vi phạm hợp đồng Điều 72 CISG quy định:
“1 Nếu trước ngày quy định cho việc thi hành hợp đồng, mà thấy hiển nhiên rằng một bên sẽ gây ra một vi phạm chủ yếu đến hợp đồng, bên kia có thể tuyên bố hợp đồng bị hủy
2 Nếu có đủ thời giờ, bên nào có ý định tuyên bố hợp đồng bị hủy thì phải gửi một thông báo hợp lý cho bên kia để cho phép họ cung cấp những bảo đảm đầy đủ rằng họ sẽ thực hiện nghĩa vụ của mình
3 Các quy định của khoản trên không áp dụng nếu bên kia đã tuyên bố rằng họ
sẽ không thực hiện nghĩa vụ của mình.”
1.1.1 Quyền hủy bỏ hợp đồng khi có căn cứ rõ ràng rằng một bên sẽ vi phạm hợp đồng
Cụ thể, căn cứ vào khoản 1 Điều 72 CISG: “Nếu trước ngày quy định cho việc
thi hành hợp đồng, mà thấy hiển nhiên rằng một bên sẽ gây ra một vi phạm chủ yếu
Trang 6đến hợp đồng, bên kia có thể tuyên bố hợp đồng bị hủy.”, theo đó, quy định của CISG
không đòi hỏi một sự chắc chắn tuyệt đối là một hành vi vi phạm sẽ xảy ra Lúc này,
bên hủy hợp đồng phải chứng minh được căn cứ “hiển nhiên, rõ ràng” rằng bên kia
sẽ gây ra một vi phạm cơ bản hợp đồng Tuy nhiên, căn cứ “hiển nhiên, rõ ràng”
không được CISG quy định cụ thể mà có thể được xác định thông qua các dấu hiệu như: mất khả năng thanh toán, mất tín nhiệm hoặc bất kỳ hành vi nào trong việc chuẩn bị thực hiện hay thực hiện hợp đồng (không có khả năng tài chính, không giao hàng hoặc giao hàng không đủ…) Những biểu hiện này là “rõ ràng” sẽ dẫn đến vi phạm cơ bản hợp đồng đến hạn
Cũng tại Điều 25 CISG, “vi phạm cơ bản hợp đồng” được định nghĩa là “Một sự
vi phạm hợp đồng do một bên gây ra là vi phạm cơ bản nếu sự vi phạm đó làm cho bên kia bị thiệt hại mà người bị thiệt hại, trong một chừng mực đáng kể bị mất cái
mà họ có quyền chờ đợi trên cơ sở hợp đồng, trừ phi bên vi phạm không tiên liệu được hậu quả đó và một người có lý trí minh mẫn cũng sẽ không tiên liệu được nếu
họ cũng ở vào hoàn cảnh tương tự.” Nghĩa là, điều kiện để coi một vi phạm hợp
đồng là một vi phạm cơ bản bao gồm: Thứ nhất, hành vi ở hiện tại của bên bị nghi
ngờ vi phạm rõ ràng phải dẫn đến vi phạm nghĩa vụ hợp đồng (vi phạm nghĩa vụ này
có thể phát sinh từ hợp đồng hoặc từ các quy định của CISG) Thứ hai, sự vi phạm
nghĩa vụ này gây ra thiệt hại đáng kể khiến bên bị vi phạm không đạt được nguyện
vọng của mình khi giao kết hợp đồng Thứ ba, bên vi phạm hợp đồng nhìn thấy trước
được hậu quả của sự vi phạm đó Điều kiện này đòi hỏi cần phải có sự đánh giá về ý thức, suy nghĩ chủ quan của bên vi phạm và đồng thời so sánh với ý thức của một chủ thể trung lập trong việc dự liệu về hậu quả đó trong những điều kiện tương tự Yêu cầu đánh giá khách quan này bắt buộc theo quy định tại khoản 2 Điều 8 CISG Như vậy, điều kiện cần có để có thể thực hiện quyền hủy bỏ hợp đồng của một bên là: (1) có căn cứ rõ ràng rằng bên còn lại sẽ vi phạm hợp đồng trước ngày thực hiện nghĩa vụ hợp đồng và (2) vi phạm này là vi phạm cơ bản
1.1.2 Trách nhiệm về việc thông báo trước cho bên còn lại
Căn cứ vào khoản 2 Điều 72 CISG: “Nếu có đủ thời giờ, bên nào có ý định tuyên
bố hợp đồng bị hủy thì phải gửi một thông báo hợp lý cho bên kia để cho phép họ cung cấp những bảo đảm đầy đủ rằng họ sẽ thực hiện nghĩa vụ của mình” Theo đó,
với trường hợp có đủ thời gian, khi một bên dự định hủy hợp đồng do có căn cứ chứng minh rằng bên kia không có khả năng thực hiện nghĩa vụ hợp đồng dẫn tới vi phạm cơ bản thì bên có quyền phải thông báo trước cho bên kia một cách hợp lý, yêu cầu họ cung cấp bảo đảm đầy đủ, để họ chứng minh rằng mình sẽ thực hiện nghĩa vụ
Trang 7hợp đồng đúng hạn Như vậy, nếu bên có khả năng vi phạm đảm bảo họ sẽ thực hiện nghĩa vụ của mình thì bên có quyền không được hủy hợp đồng Ngược lại, nếu bên
bị yêu cầu không thể cung cấp những bảo đảm hợp lý thì bên còn lại hoàn toàn có thể hủy bỏ hợp đồng hợp pháp theo Điều 72 CISG
Với trường hợp không đủ thời gian, tuy CISG không quy định rõ nhưng khi bên
dự định hủy hợp đồng có căn cứ chứng minh bên còn lại không có khả năng thực hiện nghĩa vụ hợp đồng dẫn tới vi phạm cơ bản thì họ có quyền tuyên bố hủy hợp đồng mà không cần phải thông báo cho bên vi phạm về ý định này
1.1.3 Ngoại lệ
Tại khoản 3 Điều 72 CISG quy định: “Các quy định của khoản trên không áp
dụng nếu bên kia đã tuyên bố rằng họ sẽ không thực hiện nghĩa vụ của mình.” Theo
đó, yêu cầu thông báo trước về việc cung cấp bảo đảm được quy định tại khoản 2 sẽ không được áp dụng nếu bên vi phạm tuyên bố rằng họ sẽ không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình Bởi, với việc tuyên bố không thực hiện nghĩa vụ thì tại thời điểm này, họ cũng đã vi phạm hợp đồng và bên còn lại có quyền tuyên bố hủy hợp đồng ngay lập tức Như vậy, quy định trên cho thấy sự linh hoạt và nhanh chóng trong xử lý vi phạm nghĩa vụ hợp đồng cũng như bảo vệ quyền lợi của bên bị vi phạm trong trường hợp bên vi phạm đã rõ ràng không có ý định thực hiện nghĩa vụ theo thỏa thuận
1.2 Căn cứ áp dụng biện pháp hủy hợp đồng khi một bên vi phạm hợp đồng
Theo khoản 1 Điều 72 CISG, các chủ thể có quyền hủy hợp đồng mà trong thực
tế chưa xảy ra vi phạm nhưng phải trên cơ sở hiển nhiên rằng bên còn lại sẽ gây ra một vi phạm cơ bản đến hợp đồng Tuy nhiên, căn cứ “hiển nhiên, rõ ràng” không được CISG quy định cụ thể, nhưng các căn cứ được xác định có thể dựa trên các cơ
sở như sau:
Thứ nhất, khi một bên tuyên bố rõ ràng rằng họ sẽ không thực hiện nghĩa vụ của
mình (khoản 3 Điều 72) Tuyên bố của một bên cho thấy ý chí của họ đối với việc thực hiện nghĩa vụ của hợp đồng rằng họ không thực hiện hợp đồng nữa Khi đó, bên
có ý định tuyên bố hủy hợp đồng không cần gửi thông báo cho bên kia để xác định việc nghi ngờ của mình mà được đưa ra tuyên bố hủy hợp đồng ngay
Thứ hai, khi một bên không có khả năng thực hiện nghĩa vụ Khả năng đó được
xem xét qua các trường hợp cụ thể Chẳng hạn, trường hợp người bán không thể giao hàng phù hợp đúng thời hạn thông qua việc người bán giao hàng mẫu không đáp ứng
Trang 8được yêu cầu của người mua, dẫn đến việc người bán sẽ giao hàng chậm đối với hàng hóa theo mùa vụ hoặc trường hợp trong dây chuyền sản xuất hàng hóa của người bán xảy ra những thiếu sót, hỏng hóc khiến họ không thể cung cấp được đầy đủ hoặc đảm bảo có thể sửa chữa chúng để giao hàng đúng thời hạn Trường hợp khác, khi người bán bán lại các máy móc được dùng để sản xuất hàng hóa hoặc người bán bán lại cho bên thứ ba hàng hóa mà họ đã ký hợp đồng để cung cấp cho người mua
Bên cạnh đó, việc người mua không đảm bảo được khả năng thanh toán cũng cho thấy khả năng không thực hiện được nghĩa vụ của người mua Chẳng hạn, việc người mua không thể thanh toán cho hợp đồng đầu tiên là một dấu hiệu rõ ràng để nhận thấy hợp đồng thứ hai nếu tiếp tục được thực hiện cũng sẽ xảy ra việc vi phạm nghĩa
vụ thanh toán Khi đó, người bán có thể tuyên bố hủy bỏ hợp đồng cho hợp đồng thứ hai, mặc dù trên thực tế hợp đồng thứ hai chưa đến hạn thực hiện hợp đồng Hay trong trường hợp người mua không chứng minh được khả năng thanh toán tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C) đúng thời hạn hoặc khi người mua bắt đầu các thủ tục phá sản Ngoài ra, khi gặp vấn đề trong khâu chuyên chở cũng là một dấu hiệu cho thấy nghĩa vụ không thể thực hiện Ví dụ, người bán không thuê con tàu đã được quy định để chuyên chở hàng hóa khiến người mua nghi ngờ về khả năng giao hàng đúng hạn hay việc hàng hóa sẽ được đảm bảo
1.3 Hậu quả pháp lý
Về hậu quả pháp lý của vi phạm hợp đồng trước thời hạn, các quy định của pháp luật quốc gia, văn bản pháp lý quốc tế và thực tiễn xét xử cho thấy, khi một bên vi phạm nghĩa vụ trước thời hạn, bên bị vi phạm có thể áp dụng các chế tài như tạm ngừng thực hiện hợp đồng, huỷ hợp đồng và yêu cầu bồi thường thiệt hại Nếu một bên có khả năng vi phạm hợp đồng, bên còn lại có quyền hoãn nghĩa vụ cho đến khi đối tác thực hiện lại nghĩa vụ hoặc yêu cầu bên có khả năng vi phạm đưa ra bảo đảm chắc chắn về việc thực hiện nghĩa vụ đúng hạn Nếu bên vi phạm không thể cung cấp bảo đảm đầy đủ, bên bị vi phạm có quyền huỷ hợp đồng
Chế tài tạm ngừng thực hiện hợp đồng có thể coi là biện pháp tạm thời, giúp bên
bị vi phạm bảo vệ quyền lợi của mình khi bên vi phạm có nguy cơ vi phạm hợp đồng trước thời hạn, tạo ra cơ hội để các bên ngừng hoặc điều chỉnh hành động của mình
để tránh thiệt hại lớn, giúp bên bị vi phạm có đủ cơ sở để áp dụng quyền huỷ hợp đồng nếu vi phạm cơ bản chắc chắn sẽ xảy ra Việc chỉ tạm ngừng thực hiện hợp đồng có thể làm cho bên bị vi phạm mất thời gian và cơ hội tìm đối tác khác để ký hợp đồng mới, đồng thời phải chịu thiệt hại đáng lẽ có thể tránh được nếu hợp đồng
bị hủy ngay khi có dấu hiệu vi phạm trước thời hạn
Trang 92 Án lệ điển hình minh họa Điều 72 CISG
2.1 Tóm tắt vụ tranh chấp Oberlandesgericht Düsseldorf; 17 U 146/93
2.1.1 Các bên tham gia tranh chấp và giải quyết tranh chấp
- Nguyên đơn: Một nhà sản xuất giày Ý
- Bị đơn: Một công ty Đức
- Cơ quan giải quyết tranh chấp: Tòa án cấp cao khu vực Düsseldorf ( Oberlandesgericht Düsseldorf ), Đức
2.1.2 Sự kiện pháp lý
- Bị đơn đặt hàng 140 đôi giày mùa đông từ nguyên đơn
- Nguyên đơn yêu cầu bị đơn cung cấp bảo đảm thanh toán do bị đơn còn nợ tiền từ các giao dịch trước
- Bị đơn không thực hiện nghĩa vụ thanh toán hoặc cung cấp bảo đảm
- Nguyên đơn tuyên bố hủy hợp đồng và bán lại số giày cho các nhà bán lẻ khác:
o 21 đôi được bán với giá ban đầu
o 109 đôi được bán với giá thấp hơn
o 10 đôi không bán được
- Nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng: (1) bồi thường cho khoản chênh lệch giữa giá hợp đồng và giá trong các giao dịch thay thế, (2) phí luật sư, (3) mất lãi suất là 16,5%, (4) mất tỷ giá hối đoái là 15%, (5) và lãi suất hiện tại là 16,5% Bị đơn chấp nhận trách nhiệm chung nhưng tranh chấp về mức độ thiệt hại mà bị đơn quy cho nguyên đơn không bán lại giày theo cách hợp lý
2.1.3 Vấn đề pháp lý
Quyền hủy bỏ hợp đồng do vi phạm dự kiến: Người bán có quyền hủy bỏ hợp
đồng nếu nhận thấy bên mua sẽ không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, đặc biệt khi bên mua đã chậm thanh toán trong các giao dịch trước đó và không cung cấp bảo đảm thanh toán cho hợp đồng hiện tại
- Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại: Sau khi hủy bỏ hợp đồng, người bán có
quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại, bao gồm chênh lệch giữa giá hợp đồng và giá bán thay thế, cũng như các chi phí phát sinh hợp lý khác
- Nghĩa vụ giảm thiểu thiệt hại: Người bán phải thực hiện các biện pháp hợp
lý để giảm thiểu thiệt hại, chẳng hạn như tìm kiếm người mua thay thế trong thời gian hợp lý sau khi hủy bỏ hợp đồng
Trang 10- Lãi suất bồi thường: Người bán có thể yêu cầu lãi suất cho các khoản vay
ngân hàng đã sử dụng do việc chậm thanh toán của người mua, dựa trên lãi suất trung bình tại quốc gia của người bán
- Chi phí pháp lý: Chi phí thuê luật sư có thể được bồi thường theo Điều 74
CISG, nhưng trong trường hợp này, tòa án không chấp nhận yêu cầu bồi thường chi phí luật sư của người bán vì chi phí này đã được yêu cầu trong một thủ tục tố tụng khác theo luật tố tụng quốc gia Đức
- Tổn thất do mất giá tiền tệ: Người bán không được bồi thường cho tổn thất
do mất giá tiền tệ nếu không chứng minh được thiệt hại cụ thể liên quan đến việc giảm giá trị đồng tiền
2.1.4 Luật áp dụng để giải quyết tranh chấp
- Công ước của Liên Hợp Quốc về Hợp đồng Mua bán Hàng hóa Quốc tế (CISG – United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods)
- Luật Tố tụng dân sự Đức
2.2 Tóm tắt lập luận của nguyên đơn, bị đơn và cơ quan tài phán
2.2.1 Lập luận của nguyên đơn
Nguyên đơn tuyên bố hủy hợp đồng với bị đơn và yêu cầu bồi thường thiệt hại
Thứ nhất, nguyên đơn tuyên bố hủy hợp đồng do bị đơn đã chậm thanh toán tiền đặt cọc đơn hàng 140 đôi giày Nguyên đơn đã thông báo cho bị đơn bằng thư
từ luật sư vào ngày ngày 9 tháng 7 năm 1992, rằng bị đơn phải cung cấp bảo lãnh trước ngày 16 tháng 7 năm 1992, nếu không hợp đồng sẽ bị xem xét hủy bỏ Vì không
có biện pháp bảo đảm nên nguyên đơn đã yêu cầu luật sư tuyên bố hủy bỏ hợp đồng với bị đơn trong một lá thư ngày 5 tháng 8 năm 1992 Nguyên đơn đã ra thông báo yêu cầu bị đơn thanh toán tiền đặt cọc nhưng bị đơn không thực hiện nghĩa vụ của mình Điều này thể hiện bị đơn hiển nhiên sẽ vi phạm hợp đồng, vì vậy nguyên đơn tuyên bố hủy bỏ hợp đồng nhằm bảo vệ quyền lợi của mình Bên cạnh đó, vào ngày
16 tháng 7 năm 1992, nguyên đơn đã gửi thông báo yêu cầu thanh toán nhưng bị đơn không có phản hồi, cũng như không có biện pháp bảo đảm nào cho đơn hàng Do đó, theo nguyên đơn thì họ yêu cầu hủy hợp đồng là hợp lý
Thứ hai, nguyên đơn yêu cầu bồi thường thiệt hại Vào ngày 16 tháng 9 năm
1992, nguyên đơn đã bán 21 đôi giày được cung cấp cho bị đơn cho một công ty tên
là M với giá 255.000 LIT, đây cũng là mức giá đã thỏa thuận với bị đơn Nguyên đơn đã bán thêm 109 đôi cho một công ty tên là S với giá thấp hơn giá đã thỏa thuận trong hợp đồng, cụ thể là chỉ 50.000 LIT một đôi, tức tổng cộng là 5.450.000 LIT