Skkn môn Toán THPT cấp tỉnh

Giải pháp đã tạo ra phương thức tiếp cận kiến thức mới, khác so với các thức truyền giảng thông thường, tuy bước đầu học sinh còn nhiều bỡ ngỡ nhưng đã tạo ra những hiệu ứng, tín hiệu tích cực về mặt tâm lí, kiến thức học sinh. Học sinh bắt đầu mạnh dạn hơn trong việc chia sẻ và tìm hiểu kiến thức với bạn bè, kĩ năng làm việc nhóm cũng bắt đầu tốt dần hơn. Sau mỗi tiết học các em đã tự tin hơn trong việc trình bày quan điểm của bản thân trong việc giải quyết vấn đề. Các em đã hứng thú, tích cực hơn trong các tiết học, học sinh được nâng cao nhiều kỹ năng: kỹ năng sử dụng các công cụ công nghệ thông tin, kỹ năng tìm kiếm thông tin, kỹ năng làm video… Sau khi thực hiện dự án các em đã mở rộng dự án, truyền thông và kết nối giao lưu với học sinh các trường THPT, THCS trên toàn quốc để lan tỏa dự án. Từ đó các em đã học hỏi được rất nhiều, các em đã tự tin hơn trong giao tiếp, và có được tầm nhìn mở rộng các kiến thức đã học ứng dụng vào đời sống. Dự án được triển khai tại 2 lớp 11A3, 11A9 trường THPT Ngô Sĩ Liên – 100% học sinh tại hai lớp này đã tham gia tạo sản phẩm và áp dụng kiến thức phép biến hình vào quá trình tạo sản phẩm. Từ đó các các thấy được mối quan hệ mật thiết giữa Toán học và đời sống. Giúp các em yêu thích môn học và đam mê tìm tòi các kiến thức mới. Các sản phẩm của các em học sinh được trưng bày trong link dưới đây.

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH BẮC GIANG

TRƯỜNG THPT NGÔ SĨ LIÊN

******

BÁO CÁO BIỆN PHÁP THAM GIA HỘI THI

GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP TỈNH CHU KỲ 2020-2024

Tên giải pháp PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO

QUA BÀI HỌC STEM PHÉP BIẾN HÌNH LỚP 11

Họ và tên: Vũ Thị Dung

Môn giảng dạy: Toán

Trình độ chuyên môn: Thạc sỹ Toán học

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THPT Ngô Sĩ Liên

Bắc Giang, tháng 1 năm 2022

PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ 3

I MỞ ĐẦU 3

1 Lí do chọn giải pháp 3

2 Mục tiêu nghiên cứu 4

3 Nội dung nghiên cứu 4

4 Phương pháp nghiên cứu 4

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC STEM 4

1 STEM là gì 4

2 Giáo dục STEM là gì? 3 mức độ áp dụng giáo dục STEM trong giáo dục 5 PHẦN B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 6

I Thực trạng công tác dạy và học môn Toán tại trường THPT Ngô Sĩ Liên 6

1 Ưu điểm 6

2 Hạn chế và nguyên nhân hạn chế 7

II Biện pháp 7

PHẦN C MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP 8

PHẦN D CAM KẾT 11

PHẦN E ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG 11

PHỤ LỤC 1: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM PHÉP BIẾN HÌNH 12

PHỤ LỤC 2: TỔ CHỨC THỰC HIỆN BÀI HỌC STEM 15

PHỤ LỤC 3: CÁC MẪU PHIẾU ĐÁNH GIÁ 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

- Ngày 28/11/2014 Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 về đổi mớichương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo

dục và đào tạo Nghị quyết đã nêu rõ: “ Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”.

- Ngày 26 tháng 12 năm 2018 Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành Thông tư

32/2018/TT-BGDĐT Ban hành chương trình giáo dục phổ thông Chương trình giáo dục

phổ thông cụ thể hóa mục tiêu giáo dục phổ thông, giúp người học làm chủ kiến thức phổthông; biết vận dụng hiệu quả kiến thức vào đời sống và tự học suốt đời; có định hướng lựachọn nghề nghiệp phù hợp; biết xây dựng và phát triển hài hòa các mối quan hệ xã hội; có

cá tính, nhân cách và đời sống tâm hồn phong phú; nhờ đó có được cuộc sống có ý nghĩa vàđóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại

- Ngày 14 tháng 8 năm 2020 Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành cv số 3089/BGDĐT GDTrH về việc triển khai thực hiện giáo dục STEM trong giáo dục trung học Công vănnêu rõ mục đích của việc thực hiện giáo dục STEM nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộquản lí và giáo viên về vị trí, vai trò và ý nghĩa của giáo dục STEM trong trường trung học.Tăng cường áp dụng giáo dục STEM trong giáo dục trung học nhằm góp phần thực hiệnmục tiêu của chương trinh giáo dục phổ thông năm 2018 Nâng cao năng lực cho cán bộquản lí và giáo viên về việc tổ chức, quản lý, xây dựng và thực hiện dạy học theo phươngthức giáo dục STEM

-Xuất phát từ những lí do trên, bản thân tôi năm học 2021 – 2022 đang dạy lớp 11 vì

vậy tôi đề xuất giải pháp : “Phát triển năng lực giải quết vấn đề và sáng tạo qua bài học STEM phép biến hình lớp 11” Với mong muốn góp phần hiện thực hóa kế hoạch dạy học

STEM trong trường học nhằm phát triển các năng lực chung năng lực chung được quy địnhtrong Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể như năng lực tự chủ và tự học, năng lực

giao tiếp và hợp tác, đặc biệt là năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo và năng lực chuyênbiệt của môn Toán.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Với mục đích phát triển các năng lực chung của học sinh, đặc biệt là năng lực giảiquyết vấn đề và sáng tạo để có khả năng vận dụng các kiến thức được học và công việc vàcuộc sống Thông bài bài học STEM học sinh sẽ được làm quen với quy trình giải quyếtmột vấn đề và phát huy được sự sáng tạo thông qua quá trình giải quyết cấn đề đó

3 Nội dung nghiên cứu

Mục tiêu của chương trình GDPT năm 2018

Quan điểm xây dựng chương trình Toán học

Tổng quan về dạy học dự án nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạocủa học sinh THPT

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết

+ Nghiên cứu các tài liệu và thông tin liên quan trực tiếp đến giải pháp

+ Thu thập số liệu và xử lí kết quả thu được

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm, triển khai dạy học bài học

STEM nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của học sinh lớp 11A3,11A9 trường THPT trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC STEM

1990 và sau đó xuất hiện trong các văn bản liên quan đến chính sách cấp visa cho nhập cưtại Mỹ vào những năm 2000 Trong văn bản đó, chữ "STEM fields" được hiểu là các lĩnhvực, ngành nghề về STEM Về sau từ STEM được viết đi kèm với các từ khác như: "STEMeducation" (giáo dục STEM), "STEM workforce" (nguồn nhân lực trong lĩnh vực STEM),

"STEM careers" (các ngành nghề trong lĩnh vực STEM), "STEM curriculum" (khungchương trình dạy học STEM), "STEM awreness" (nhận thức về các ngành nghề STEM),

hay "STEM integration" (STEM tích hợp) trong các hội nghị diễn đàn khoa học Các thuậtngữ đi kèm với STEM giúp làm sáng tỏ ý nghĩa của từ STEM hơn.

2 Giáo dục STEM là gì? 3 mức độ áp dụng giáo dục STEM trong giáo dục

Giáo dục STEM (STEM education) là một cách tiếp cận liên ngành trong quá trình học,

trong đó các khái niệm học thuật mang tính nguyên tắc được lồng ghép với các bài họctrong thế giới thực, ở đó các bạn học sinh được áp dụng kiến thức và kỹ năng trong các lĩnh

vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào trong các bối cảnh cụ thể, giúp kết nối

giữa trường học, cộng đồng, nơi làm việc và các tổ chức toàn cầu, được truyền đạt đan xen

và kết dính lẫn nhau cho học sinh trên cơ sở học thông qua thực hành và hướng đến giải

quyết các vấn đề thực tiễn Ngoài ra, giáo dục STEM còn chú trọng trang bị cho học sinh

những kỹ năng mềm cần thiết cho sự thành công trong công việc sau này như kỹ năng cộngtác, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo, tư duy phản biện…

Như vậy, cách định nghĩa về giáo dục STEM nói đến một cách tiếp cận liên ngành, liên

môn học trong một chương trình đào tạo, cụ thể có bốn lĩnh vực: Khoa học, công nghệ, kỹ

thuật và toán học Giáo dục STEM giúp học sinh nhận thấy được tầm quan trọng của kiến

thức các môn khoa học, toán và công nghệ và hướng đến sự vận dụng kỹ thuật trong việc

giải quyết các vấn đề Giáo dục STEM trên thế giới khá đa dạng và được dạy theo chủ đề.

Không chỉ có hoạt động dạy làm robot mới được xem là giáo dục STEM Ngay những trẻ

em mẫu giáo, tiểu học cũng đã được học các chương trình tích hợp STEM, ví dụ như

thông qua các trò chơi làm mô hình núi lửa, làm bong bóng bay, làm chong chóngquay Mặc dù chỉ là các trò chơi đơn giản nhưng được xây dựng và tổ chức có hệ thống và

có sự kết nối các nhóm kiến thức với nhau Mục đích chính của chương trình giáo dục STEM không phải để đào tạo ra các nhà khoa học,nhà toán học, kỹ sư mà chính nằm ở

truyền cảm hứng trong học tập, thấy được mối liên hệ giữa các kiến thức (nhất là các kiếnthức về khoa học và toán), và nhận thức được tầm quan trọng của các kiến thức STEM ảnhhưởng đến thế giới và sự phát triển của xã hội trong tương lai Ngoài ra, các kỹ năng thựchành khoa học và kỹ thuật cũng góp phần quan trọng trong việc vận dụng các kiến thứcđược học trong việc giải quyết vấn đề và tạo thành sản phẩm Các mức độ áp dụng giáo dụcSTEM trong giáo dục như sau:

1 Dạy học các môn học theo phương pháp giáo dục STEM

Đây là hình thức tổ chức giáo dục STEM chủ yếu trong nhà trường Theo cách này, các bài

học, hoạt động giáo dục STEM được triển khai ngay trong quá trình dạy học các môn học STEM theo tiếp cận liên môn Các chủ đề STEM, bài học STEM, hoạt động STEM bám

sát chương trình của các môn học thành phần Hình thức giáo dục STEM này không làmphát sinh thêm thời gian học tập

2 Tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong chương trình giáo dục STEM

Trong hoạt động trải nghiệm STEM, học sinh được khám phá các ứng dụng khoa học, kỹ

thuật trong thực tiễn đời sống Qua đó, nhận biết được ý nghĩa của khoa học, công

nghệ, kỹ thuật và toán học đối với đời sống con người, nâng cao hứng thú học tập các môn học STEM Đây cũng là cách thức để thu hút sự quan tâm của xã hội tới giáo dục

STEM

Để tổ chức thành công các hoạt động trải nghiệm STEM, cần có sự tham gia, hợp tác củacác bên liên quan như trường trung học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, các trường đại học,doanh nghiệp

Trải nghiệm STEM còn có thể được thực hiện thông qua sự hợp tác giữa trường trung học

với các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp Theo cách này, sẽ kết hợp được thựctiễn phổ thông với ưu thế về cơ sở vật chất của giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp

Các trường trung học có thể triển khai giáo dục STEM thông qua hình thức câu lạc bộ STEM Tham gia câu lạc bộ STEM, học sinh được học tập nâng cao trình độ, triển khai các

dự án nghiên cứu, tìm hiểu các ngành nghề thuộc lĩnh vực STEM Đây là hoạt động theo

sở thích, năng khiếu của học sinh

3 Tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học, kĩ thuật

Giáo dục STEM có thể được triển khai thông qua hoạt động nghiên cứu khoa học và tổchức các cuộc thi sáng tạo khoa học kỹ thuật Hoạt động này không mang tính đại trà màdành cho những học sinh có năng lực, sở thích và hứng thú với các hoạt động tìm tòi, khámphá khoa học, kỹ thuật giải quyết các vấn đề thực tiễn Tổ chức tốt hoạt động câu lạc bộSTEM cũng là tiền đề phát triển hoạt động sáng tạo khoa học kỹ thuật và triển khai các dự

án nghiên cứu trong khuôn khổ cuộc thi khoa học kỹ thuật dành cho học sinh trung học.Bên cạnh đó, tham gia câu lạc bộ STEM và nghiên cứu khoa học, kĩ thuật là cơ hội để họcsinh thấy được sự phù hợp về năng lực, sở thích, giá trị của bản thân với nghề nghiệp thuộclĩnh vực STEM

PHẦN B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Thực trạng công tác dạy và học môn Toán tại trường THPT Ngô Sĩ Liên

1 Ưu điểm

- Các thầy cô giáo trong tổ Toán - Tin đều có nhận thức về nghề nghiệp rất đúng

đắn, tinh thần trách nhiệm của từng giáo viên đều thể hiện rõ trong công việc giảng dạycũng như trong các công tác khác

- Trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên trong tổ Toán – Tin nhìn chung là khátốt; nhiều thầy cô là giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh nhiều năm liền, nhiều thầy cô có thành tíchcao trong việc bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi cấp Tỉnh Một số thầy cô giáo dạy lâu nămgiàu kinh nghiệm, chuẩn mực trong công tác giảng dạy cũng như có nhiều biện pháp giáodục học sinh tốt Bên cạnh đó, một số thầy cô rất tích cực trong việc bỗi dưỡng chuyênmôn, đổi mới phương pháp dạy học, chịu khó nghiên cứu và đã có những kết quả cao trongchuyên môn

- Về đổi mới phương pháp giảng dạy: Tổ Toán Tin trường THPT Ngô Sĩ Liênthường xuyên trao đổi chuyên môn qua các chuyên đề được tổ chức định kỳ Các chuyên đềtập trung vào việc nâng cao chất lượng bộ môn, nâng cao các kỹ năng nghề nghiệp qua cácgiờ dạy mẫu

- Kết quả giáo dục giảng dạy: Nhìn chung, so với mặt bằng của các trường THPTtrong huyện và tỉnh, kết quả giảng dạy của tổ Toán - Tin trường THPT Ngô Sĩ Liên trongnhững năm qua luôn dẫn đầu trong khối THPT, số học sinh giỏi các cấp và số lượng họcsinh đậu vào các trường đại học ngày càng được nâng cao

-Tiếp cận giáo dục STEM: Tổ đã tổ chức chuyên đề tập huấn, thảo luận, nghiên cứu

về giáo dục STEM và phương pháp triển khai bài học STEM đối với môn Toán theo kếhoạch của nhà trường Các buổi tập huấn thu hút được sự quan tâm của các thầy cô, cácthầy cô tham gia sôi nổi và nhiệt tình trao đổi

2 Hạn chế và nguyên nhân hạn chế

2.1 Giáo viên

- Hiện nay, nhiều thầy cô cho rằng việc dạy Toán ở các trường phổ thông đang chịu

áp lực bởi các kì thi Do đó, hầu hết thời gian và nội dung học tập được giành cho việc rènluyện các kỹ năng giải toán

- Để tiến hành dạy học môn Toán theo định hướng STEM đỏi hòi các thầy cô cầnnâng cao nhiều kỹ năng mà trước đây các thầy cô chưa được đào tạo Vì vậy các thầy côcần thường xuyên tự học hỏi để nâng cao trình độ

PHẦN C MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP

- Giải pháp đã tạo ra phương thức tiếp cận kiến thức mới, khác so với các thứctruyền giảng thông thường, tuy bước đầu học sinh còn nhiều bỡ ngỡ nhưng đã tạo ra nhữnghiệu ứng, tín hiệu tích cực về mặt tâm lí, kiến thức học sinh

-Học sinh bắt đầu mạnh dạn hơn trong việc chia sẻ và tìm hiểu kiến thức với bạn bè,

kĩ năng làm việc nhóm cũng bắt đầu tốt dần hơn Sau mỗi tiết học các em đã tự tin hơntrong việc trình bày quan điểm của bản thân trong việc giải quyết vấn đề

-Các em đã hứng thú, tích cực hơn trong các tiết học, học sinh được nâng cao nhiều

kỹ năng: kỹ năng sử dụng các công cụ công nghệ thông tin, kỹ năng tìm kiếm thông tin, kỹnăng làm video…

-Sau khi thực hiện dự án các em đã mở rộng dự án, truyền thông và kết nối giao lưuvới học sinh các trường THPT, THCS trên toàn quốc để lan tỏa dự án Từ đó các em đã họchỏi được rất nhiều, các em đã tự tin hơn trong giao tiếp, và có được tầm nhìn mở rộng cáckiến thức đã học ứng dụng vào đời sống

-Dự án được triển khai tại 2 lớp 11A3, 11A9 trường THPT Ngô Sĩ Liên – 100% họcsinh tại hai lớp này đã tham gia tạo sản phẩm và áp dụng kiến thức phép biến hình vào quátrình tạo sản phẩm Từ đó các các thấy được mối quan hệ mật thiết giữa Toán học và đờisống Giúp các em yêu thích môn học và đam mê tìm tòi các kiến thức mới Các sản phẩmcủa các em học sinh được trưng bày trong link dưới đây

Link Sản phẩm sau khi thực hiện bài học STEM:

Trang trưng bày các sản phẩm của dự án

Một số hình ảnh của học sinh trong quá trình tạo ra sản phẩm sau bài học

Các sản phẩm của bài học STEM phép biến hình

Một số sản phẩm của học sinh lớp 11 trường THPT Ngô Sĩ Liên

PHẦN D CAM KẾT

Tôi cam kết giải pháp trên hoàn toàn do bản thân nghiên cứu và triển khai tại đơn

vị trường THPT Ngô Sĩ Liên không sao chép hoặc vi phạm bản quyền; các biện pháp đã triển khai thực hiện và minh chứng về sự tiến bộ của học sinh là trung thực.

Bắc Giang, ngày 05 tháng 01 năm 2022

GIÁO VIÊN

Vũ Thị Dung

PHẦN E ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG

1 Đánh giá, nhận xét của tổ/ nhóm chuyên môn

PHỤ LỤC 1: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI HỌC STEM PHÉP BIẾN HÌNH

Nội dung: Hãy thiết kế một tấm thiệp tặng người thân trong dịp 20/10 bằng giấy, tấm

thiệp có sử dụng kỹ thuật Tesselation.

1 Mô tả giải pháp

- Địa điểm tổ chức: Lớp học và ở nhà.

- Thời gian thực hiện: 2 tiết.

- Kiến thức khoa học trong chủ đề:

Kiến thức mới Kiến thức đã biết Kiến thức liên quan

Định nghĩa về Tesselation Phép biến hình trong

mặt phẳng

Kiến thức về màu sắc, hội họa

- Vẫn đề thực tiễn: Mỗi dịp lễ việc bày tỏ sự quan tâm của mình tới người thân qua

các món quà nhỏ mang lại nhiều ý nghĩa Đặc biệt những tấm thiệp do bản thân tựthiết kế vừa mang ý nghĩa tình cảm trân trọng với người thân vừa tiết kiệm được chiphí, tận dụng được các vật dụng sẵn có Vậy làm thế nào để tạo ra được những tấmthiếp độc đáo, sáng tạo và mang ý nghĩa và có vận dụng các kiến thức toán họcđược học vào thực tiễn?

2 Mục tiêu.

2.1 Phẩm chất

- Tích cực tìm hiểu thông tin, tự khám phá để thực hiện thành công sản phẩm là tấmthiệp

- Có tinh thần trách nhiệm, tình cảm, yêu thương tới người thân

- Nghiêm túc nhìn nhận để hoàn thiện bản thân trong quá trình làm việc nhóm, thiết

kế sản phẩm

- Yêu thích việc học đặc biệt là Toán học, thích khám phá, tìm tòi

- Có thói quen tiết kiệm, bảo vệ và giữ gìn môi trường

2.2 Năng lực chung

Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo

- Phân tích dược nhiệm vụ và nêu ra được vấn đề cần phải giải quyết là tạo ra tấm thiệp

- Học sinh hiểu rõ các ứng dụng của các phép biến hình trong thực tế cuộc sống từ

đó giúp học sinh thêm yêu Toán học

- Nâng cao khả năng giải quyết vấn đề, khả năng sáng tạo, khả năng tính toán và óc thẩm mỹ

- Nâng cao khả năng cảm thụ cái đẹp, hội họa, nghệ thuật

- Giúp học sinh rèn luyện được các kỹ năng mềm thế kỷ 21: Kỹ năng làm việcnhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tìm kiếm thông tin, tư duy phản biện

- Giúp học sinh đã được hiểu các nguyên tắc để có thể tạo ra các họa tiết đơn vị (cáchình đơn vị, phép quay, phép tịnh tiến), từ đó thiết kế ra các họa tiết theo ý tưởngcủa nhóm mình Tạo ra sản phẩm là một tấm thiệp sáng tạo Gắn kết tình cảm củahọc sinh với những người thân ở xung quanh