Skkn biện pháp dự thi gvg môn toán 8 thcs cấp Huyện

Xuất phát từ cơ sở thực tiễn của việc đổi mới dạy học ở bộ môn Toán bậc Trung học cơ sở để đáp ứng yêu cầu giáo dục cho người học. Những năm học gần đây, Bộ giáo dục đào tạo, các sở giáo dục đã chú ý tới việc đổi mới phương pháp dạy học, hình thức dạy và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của của học sinh. Có các văn bản chỉ đạo các phòng giáo dục, các nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch dạy học theo chủ đề, xây dựng kế hoạch dạy học cũng như chương trình của từng môn học. Thực hiện sự chỉ đạo và hướng dẫn của ngành giáo dục, ở các nhà trường, giáo viên đã tích cực đổi mới hình thức, phương pháp dạy học, từng bước nâng cao chất lượng dạy và học. Song nhiều giáo viên chưa chú ý đến phương pháp dạy học theo dự án, chưa thấy được tính hiệu quả của phương pháp dạy học này. Từ thực tế giảng dạy cùng với quá trình tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu “Tài liệu tập huấn Dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh” môn Toán cấp Trung học cơ sở, nhà xuất bản Bộ giáo dục và đào tạo (Hà Nội2014) tôi thấy việc sử dụng phương pháp dạy học theo dự án mang lại hiệu quả cao, tạo hứng thú cho học sinh. Đặc biệt đối với phân môn hình học, là phân môn khó học sinh rất lúng túng khi học hình, chưa kể tới những bài toán hình liên quan đến thực tế. Mà xu hướng chung hiện nay các đề thi của các tỉnh đều đưa yếu tố thực tế vào, nên nếu không tạo được sự hứng thú cho các em thì rất khó để các em có thể yêu thích và giải tốt các bài toán đó. Đối với chương trình hình học lớp 8 thì bài “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng dạng” là bài cuối cùng của chương 3, là tiết học thể hiện rõ nét tính thực tiễn của bộ môn hình học. Nên tôi đã chọn tiết học này để triển khai phương pháp dạy học theo dự án. Từ đó, tôi quyết định viết sáng kiến kinh nghiệm này mong có thể giải quyết được những vấn đề nêu trên trong quá trình giảng dạy của mình.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN MỸ LỘC

TRƯỜNG THCS MỸ TIẾN

BÁO CÁO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

P H Ư Ơ N G P H Á P D Ạ Y H Ọ C T H E O D Ự Á N

C H Ủ Đ Ề T O Á N T H Ự C T Ế

H Ì N H H Ọ C 8

Tác giả: Nguyễn Thị Minh Hòa

Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Mỹ Tiến, Mỹ Lộc, Nam Định

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc - ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Phòng giáo dục và đào tạo Huyện Mỹ Lộc

Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây:

Số

TT Họ và tên

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác(hoặc nơithường trú)

Chứcdanh

Trình độchuyênmôn

Tỷ lệ (%) đóng góp vàoviệc tạo ra sáng kiến(ghi rõ đối với từng đồngtác giả, nếu có)

Giáo

Là tác giả (nhóm tác giả) đề nghị xét công nhận sáng kiến:

- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (trường hợp tác giả không đồng thời là chủ đầu tư tạo ra sáng kiến).

- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Bộ môn Toán 8 bậc THCS, lĩnh vực khoa học tựnhiên

- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 20/03/2019

- Mô tả bản chất của sáng kiến: Sáng kiến kinh nghiệm “Phương pháp dạy học

theo dự án chủ đề toán thực tế hình học 8”

- Những thông tin cần được bảo mật (nếu có):

- Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Đối tượng là học sinh cấp THCS,dạy học theo nhóm, theo cặp

- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiếntheo ý kiến của tác giả: chất lượng dạy và học đạt hiệu quả, học sinh hứng thú tronghoạt động học, tích cực, chủ động, sáng tạo biết vận dụng lí thuyết để xứ lí những tìnhhuống xảy ra trong thực tiễn Phù hợp với việc đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá theođịnh hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh

- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiếntheo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng

thử (nếu có):

- Tôi (chúng tôi) xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự

thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật

Mỹ Lộc, ngày 10 tháng 4 năm 2020

Người nộp đơn

(Ký và ghi rõ họ tên)

Nguyễn Thị Minh Hòa

1 Tên sáng kiến: Phương pháp dạy học theo dự án chủ đề toán thực tế hình học 8

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: bộ môn Toán 8 cấp THCS Lĩnh vực khoa học tự nhiên

3 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Học kì II lớp 8 Từ ngày 08 tháng 1 năm 2019 đến ngày 15 tháng 5 năm 2019

Trình độ chuyên môn: Đại học

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường THCS Mỹ Tiến, Mỹ Lộc, Nam Định

Điện thoại: 0839766132

5 Đồng tác giả (không có).

6 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THCS Mỹ Tiến, Mỹ Lộc, Nam Định

Địa chỉ: Xã Mỹ Tiến huyện Mỹ Lộc tỉnh Nam Định

Điện thoại: 03503810790

P H Ư Ơ N G P H Á P D Ạ Y H Ọ C T H E O D Ự Á N

C H Ủ Đ Ề T O Á N T H Ự C T Ế H Ì N H H Ọ C 8

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến

Xu thế chung của thế giới hiện nay là hội nhập, hợp tác để cùng phát triển Đặcbiệt trong thời đại mà nền khoa học-kĩ thuật phát triển thần kì với những thành tựu nổibật như công nghệ 4.0 đã tạo ra những biến chuyển mạnh mẽ trong sự phát triển kinh tế,chính trị, xã hội của các nước trong khu vực và trên thế giới Hòa trong xu thế phát triểnchung đó, đất nước Việt Nam cũng đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để đápứng nhu cầu phát triển chung của toàn nhân loại Trong đó sự đổi mới, phát triển toàndiện của ngành giáo dục và đào tạo để tạo ra những con người mới có đủ năng lực,phẩm chất thích nghi với cuộc sống ngày càng hiện đại là yêu cầu hàng đầu

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo

dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học”; “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, đảm bảo trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và xã hội”

Trên cơ sở nội dung của nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mớicăn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Bộ giáo dục và đào tạo đã xây dựng mục tiêu

của chương trình giáo dục phổ thông mới là hình thành và phát triển cho học sinh 5

phẩm chất chủ yếu là yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm Chương

trình này cũng phát triển cho học sinh những năng lực cốt lõi gồm:

Những năng lực chung, được sử dụng ở tất cả các môn học và hoạt động giáo

dục góp phần hình thành, phát triển: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và

hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

Những năng lực chuyên môn, được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một

số môn học và hoạt động giáo dục nhất định: năng lực ngôn ngữ, tính toán, tìm hiểu

tự nhiên và xã hội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất

Bên cạnh việc hình thành, phát triển các năng lực cốt lõi, chương trình GDPT

còn góp phần phát hiện, bồi dưỡng năng lực đặt biệt (năng khiếu) của học sinh Mục

tiêu của chương trình giáo dục phổ thông mới được mô tả theo sơ đồ dưới đây:

Xuất phát từ cơ sở thực tiễn của việc đổi mới dạy học ở bộ môn Toán bậc Trunghọc cơ sở để đáp ứng yêu cầu giáo dục cho người học Những năm học gần đây, Bộ

giáo dục đào tạo, các sở giáo dục đã chú ý tới việc đổi mới phương pháp dạy học, hình

thức dạy và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của của học sinh Có các văn bản chỉ đạo các phòng giáo dục, các nhà trường chủ động xây

dựng kế hoạch dạy học theo chủ đề, xây dựng kế hoạch dạy học cũng như chương trìnhcủa từng môn học

Thực hiện sự chỉ đạo và hướng dẫn của ngành giáo dục, ở các nhà trường, giáoviên đã tích cực đổi mới hình thức, phương pháp dạy học, từng bước nâng cao chấtlượng dạy và học Song nhiều giáo viên chưa chú ý đến phương pháp dạy học theo dự

án, chưa thấy được tính hiệu quả của phương pháp dạy học này Từ thực tế giảng dạycùng với quá trình tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu “Tài liệu tập huấn Dạy học và kiểm

tra, đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng lực học sinh” mônToán cấp Trung học cơ sở, nhà xuất bản Bộ giáo dục và đào tạo (Hà Nội-2014) tôi thấyviệc sử dụng phương pháp dạy học theo dự án mang lại hiệu quả cao, tạo hứng thú chohọc sinh

Đặc biệt đối với phân môn hình học, là phân môn khó học sinh rất lúng túng khihọc hình, chưa kể tới những bài toán hình liên quan đến thực tế Mà xu hướng chunghiện nay các đề thi của các tỉnh đều đưa yếu tố thực tế vào, nên nếu không tạo được sựhứng thú cho các em thì rất khó để các em có thể yêu thích và giải tốt các bài toán đó.Đối với chương trình hình học lớp 8 thì bài “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng

dạng” là bài cuối cùng của chương 3, là tiết học thể hiện rõ nét tính thực tiễn của bộ

môn hình học Nên tôi đã chọn tiết học này để triển khai phương pháp dạy học theo dự

án Từ đó, tôi quyết định viết sáng kiến kinh nghiệm này mong có thể giải quyết đượcnhững vấn đề nêu trên trong quá trình giảng dạy của mình

Trên đây là những điều kiện quan trọng, cần thiết để tạo ra sáng kiến, đáp ứngyêu cầu đổi mới trong hoạt động dạy học môn Toán ở bậc THCS

II Mô tả giải pháp

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

- Trước khi tạo ra sáng kiến này, khi dạy tiết học “Ứng dụng thực tế của tam

giác đồng dạng”, học sinh cảm thấy khó, mất tập trung do phân môn hình 8 chương 3

đã rất mới mẻ với các em, để làm bài tập trong chương này đòi hỏi các em phải vậndụng những kiến thức mới, điều này đã là rất khó khăn Hơn nữa tâm lý học toán khóứng dụng vào thực tiễn hơn các môn học tự nhiên khác như: Lý, hóa, sinh khiến các embước vào tiết học không hào hứng nên giáo viên cảm thấy rất vất vả để dạy tiết học đó.Điều này khiến bản thân tôi trăn trở, day dứt, phải tìm tòi, đổi mới phương pháp dạyhọc để hướng dẫn cho học sinh cách làm như thế nào để đạt kết quả cao

- Từ thực tế giảng dạy trong các nhà trường, kiến thức thì nhiều, thời gian học tậpmỗi tiết chỉ có 45 phút, bài học khó Học sinh thụ động trong việc tiếp thu lĩnh hội kiếnthức Giờ học căng thẳng, học sinh mệt mỏi, chán nản, giáo viên lo ngại cho việc họctập của các em nhất là đối với môn hình học

- Khi triển khai phương pháp dạy học theo dự án, tôi thấy một số thầy cô chưabiết hoặc biết nhưng chưa sử dụng đến phương pháp này Điều đó được thể hiện quanhững số liệu sau

Không biết

5

Số lượng

Bảng 2 Việc sử dụng bài tập ứng dụng thực tế trong dạy học toán ở trường THCS

giờ xuyên

Bảng 3: Nguyên nhân khi đưa bài tập hóa học thực tiễn vào bài học.

Mất nhiều thời gian tìm kiếm, biên soạn 100%

Nhận xét:

- Nhìn vào bảng ta thấy, trong số 5 giáo viên được khảo sát thì chỉ có 3 giáo viên biết

về dạy học theo dự án trong đó 1 có giáo viên sử dụng ít nhất một lần, 2 giáo viên biếtnhưng không sử dụng còn 2 giáo viên chưa biết đến phương pháp này Những ngườibiết nhưng sử dụng ít bởi vì các thầy cô lo ngại học sinh không làm như thế được vàngại vì phải hướng dẫn các em nhiều lần thì mới có kĩ năng làm bài Còn việc biếtnhưng không sử dụng là do chưa hiểu được kĩ năng này thực hiện như thế nào

- Đối với các dạng toán thực tế hầu hết giáo viên đều nhận định đây là dạng toánquan trọng giúp học sinh nâng cao được năng lực phát triển tư duy và năng lực giảiquyết các vấn đề thực tiễn, đồng thời đây cũng là xu hướng ra đề mới hiện nay Nhưnggiáo viên vẫn chưa chú trọng đưa vào thường xuyên trong giảng dạy Nguyên nhân củaviệc này được các GV giải thích do các tài liệu về bài tập hóa học thực tiễn còn chưanhiều, việc biên soạn những bài tập thực tiễn mất nhiều thời gian

- Về phía bản thân, tôi đã tìm hiểu và sử dụng phương pháp dạy học theo dự án ở bộ

môn Toán 8 nhưng chưa thường xuyên, còn nhiều lo ngại, băn khoăn về tính thực tiễn

và hiểu quả của kĩ năng này

- Đối với học sinh khi học những tiết học ứng dụng thực tế đặc biệt là ở phân mônhình học các em rất lúng túng Trong tiết học “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng

dạng” khi dạy theo phương pháp truyền thống thì học sinh rất thụ động làm theo cáchướng dẫn của giáo viên nên hiệu quả không cao thể hiện ở bảng khảo sát sau:

Bảng 1: Thái độ của học sinh trong giờ “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng dạng”

Tập chung suy nghĩ, tìm lời giải, xung phong trả lời 45,1%

Trao đổi với bạn để tìm phương án trả lời 77,3%

Chờ câu trả lời từ phía các bạn hoặc cô giáo 17,9%

Bảng 3 : Kết quả làm bài kiểm tra của học sinh ở phần “Ứng dụng thực tế của tam

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

ra những thế hệ học sinh năng động, sáng tạo, biết làm chủ trong tương tai.

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

2.1 Khái niệm

Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó học sinh dưới sự điềukhiển và giúp đỡ của giáo viên tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập mang tính phứchợp không chỉ về mặt lý thuyết mà đặc biệt về mặt thực hành, thông qua đó tạo ra cácsản phẩm thực hành có thể giới thiệu, công bố được

2.2 Phân loại dạy học theo dự án

- Phân loại theo quỹ thời gian thực hiện dự án:

+ Dự án nhỏ: thực hiện trong một số giờ học, có thể từ 2 đến 6 giờ

+ Dự án trung bình: thực hiện trong một số ngày (còn gọi là ngày dự án) nhưnggiới hạn trong một tuần hoặc 40 giờ học

+ Dự án lớn: được thực hiện với quỹ thời gian lớn, tối thiểu là một tuần, có thểkéo dài trong nhiều tuần

- Phân loại theo nhiệm vụ:

+ Dự án tìm hiểu: là dự án khảo sát thực trạng đối tượng.

+ Dự án nghiên cứu: nhằm giải quyết các vấn đề, giải thích các hiện tượng, quátrình

+ Dự án kiến tạo: tập trung vào việc tạo ra các sản phẩm vật chất hoặc thực hiệncác hành động thực tiễn, nhằm thực hiện những nhiệm vụ như trang trí, trưng bài, biểudiễn, sáng tác

- Phân loại theo mức độ phức hợp của nội dung học tập:

+ Dự án mang tính thực hành: là dự án có trong tâm là việc thực hiện một nhiệm

vụ thực hành mang tính phức hợp trên cơ sở vận dụng kiến thức, kỹ năng cơ bản đã họcnhằm tạo ra một sản phẩm vật chất

+ Dự án mang tính tích hợp: là dự án mang nội dung tích hợp nhiều nội dunghoạt động như tìm hiểu thực tiễn, nghiên cứu lí thuyết, giải quyết vấn đề, thực hiện cáchoạt động thực hành, thực tiễn

+ Ngoài các cách phân loại trên, còn có thể phân loại theo chuyên môn (dự án

môn học, dự án liên môn, dự án ngoài môn học); theo sự tham gia của người học (dự án

cá nhân, dự án nhóm, dự án lớp…).

2.3 Những ưu điểm của dạy học theo dự án

- Định hướng thực tiễn: chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống của

thực tiễn xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực tiễn đời sống Nhiệm của dự áncần chứa đựng những vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng nhận thức của ngườihọc Các dự án học tập có ý nghĩa thực tiễn xã hội, góp phần gắn việc học tập trong nhàtrường với thực tiễn đời sống, xã hội Trong những trường hợp lí tưởng, việc thực hiệncác dự án có thể mang lại những tác động xã hội tích cực

- Định hướng hứng thú người học: học sinh được tham gia chọn đề tài, nội

dung học tập phù hợp với khả năng và hứng thú cá nhân Ngoài ra, hứng thú của ngườihọc cần được tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện dự án

- Mang tính phức hợp, liên môn: nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều

lĩnh vực hoặc nhiều môn học khác nhau nhằm giải quyết một nhiệm vụ, vấn đề mangtính phức hợp

- Định hướng hành động: trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữa

nghiên cứu lý thuyết và vận dụng lý thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thực hành.Thông qua đó, kiểm tra, củng cố, mở rộng hiểu biết lý thuyết cũng như rèn luyện kỹnăng hành động, kinh nghiệm thực tiễn của người học

- Tính tự lực của người học: trong dạy học theo dự án, người học cần tham gia

tích cực, tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học Điều đó cũng đòi hỏi vàkhuyến khích tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học Giáo viên chủ yếu đóng vaitrò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ Tuy nhiên, mức độ tự lực cần phù hợp với kinh nghiệm,khả năng của học sin và mức độ khó khăn của nhiệm vụ

- Cộng tác làm việc: các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm, trong

đó có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm.Dạy học theo dự án đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kỹ năng công tác làm việcgiữa các thành viên tham gia, giữa học sinh và giáo viên cũng như với các lực lượng xãhội khác tham gia trong dự án Đặc điểm này còn được gọi là học tập mang tính xã hội

- Định hướng sản phẩm: trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm được tạo

ra không chỉ giới hạn trong những thu hoạch lí thuyết, mà trong đa số trường hợp các

dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành.Những sản phẩm này có thể sử dụng, công bố, giới thiệu

2.4 Phương pháp dạy học theo dự án ở bộ môn Toán cấp THCS

Quy trình tổ chức dạy học theo dự án ở bộ môn Toán cấp THCS

- Bước 1: Chọn chủ đề và xác định mục tiêu của dự án.

Giáo viên và học sinh cùng đề xuất các ý tưởng, chủ đề có liên quan đến nội dung,

chương trình môn học Tuy nhiên, trong thực tế, giáo viên thường có những định hướngcho học sinh hoặc gợi ý một số vấn đề gắn liền với thực tiễn, kích thích tính tò mò,khám phá của các em Sau đó, giáo viên và học sinh thảo luận, nghiên cứu, dự kiếnnhững nội dung hoặc chủ đề có thể triển khai và xác định mục tiêu chung của dự án

- Bước 2: Xây dựng kế hoạch.

+ Nhiệm vụ của giáo viên: Cần xác định công việc cần thực hiện, sản phẩm cần đạt

sau khi hoàn thành dự án Xây dựng hệ thống câu hỏi theo định hướng của bài dạy Tổ chứcchia nhóm học tập và giao nhiệm vụ cụ thể và kết quả cần đạt của sản phẩm học tập Dự trùthời gian thực hiện dự án, phổ biến cách thức phân công nhiệm vụ trong nhóm, gợi ý cáchthức làm việc cho từng nhóm, cung cấp các tiêu chí đánh giá Thông báo những tài liệutham khảo hỗ trợ cho học sinh, chuẩn bị những điều kiện cần thiết để thực hiện và kiểm tratính khả thi của việc thực hiện dự án

+ Nhiệm vụ của học sinh: Dựa trên mục tiêu chung, xác định mục tiêu của nhómmình Bầu nhóm trưởng, thư kí của nhóm Thảo luận, thống nhất xây dựng kế hoạch thựchiện Phân công cụ thể công việc cho từng thành viên trong nhóm tùy theo năng lực củatừng bạn Dựa vào sự định hướng, điều chỉnh của giáo viên để chỉnh sửa kế hoạch cho hiệuquả

- Bước 3: Thực hiện dự án

+ Nhiệm vụ của giáo viên: Theo dõi quá trình thực hiện của học sinh Kiểm tra tiến

độ thực hiện của các nhóm Trợ giúp giải quyết các câu hỏi mà học sinh thường gặp khókhăn trong quá trình thực hiện, chú ý phân tích những nguồn thông tin đúng và nguồnthông tin không chính xác

+ Nhiệm vụ của học sinh: Tiến hành nghiên cứu tài liệu, tìm kiếm, thu thập thôngtin và xử lí thông tin Họp thảo luận nhóm, trao đổi, giải quyết các vấn đề khó khăn

Tổng hợp thông tin, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, thiết kế nội dung báocáo sản phẩm của nhóm thành bản thu hoạch, viết báo cáo thu hoạch.

- Bước 4: Trình bày sản phẩm dự án.

+ Nhiệm vụ của giáo viên: Tổ chức cho học sinh trình bày sản phẩm Tổ chức chocác nhóm trao đổi, thảo luận, đặt ra câu hỏi cho các nhóm giải quyết Bổ sung, gợi ý chocác nhóm thực hiện nhằm hoàn thiện dự án Chuẩn bị cơ sở vật chất cần thiết (máy tính, máy chiếu, ) cho các nhóm báo cáo sản phẩm của dự án

+ Nhiệm vụ của học sinh: Tùy theo dự án của mỗi nhóm để có hình thức trình bàyphù hợp Các nhóm trao đổi ý kiến, góp ý để hoàn thiện dự án Báo cáo sản phẩmnghiên cứu trước lớp

- Bước 5: Đánh giá dự án.

+ Nhiệm vụ của giáo viên: Đưa ra tiêu chí đánh giá rõ ràng dựa trên các yếu tố:mục tiêu cần đạt của dự án, sự hợp tác của các thành viên trong nhóm, thời gian hoànthành, nội dung bài báo cáo, hình thức, việc trình bày và trả lời câu hỏi của các thànhviên trong nhóm, Tổ chức cho HS tự đánh giá, các nhóm đánh giá lẫn nhau Từ đó,giáo viên tổng hợp, đánh giá chung về quá trình thực hiện và sản phẩm của dự án Đốivới từng thành viên trong nhóm, việc đánh giá của giáo viên dựa trên sự theo dõi, đánhgiá của nhóm trưởng, của các thành viên trong nhóm và sự tự đánh giá

+ Nhiệm vụ của học sinh: Từng thành viên trong nhóm tự đánh giá bản thân Cácnhóm đánh giá lẫn nhau

2.5 T ổ ch ứ c dạ y h ọ c theo d ự án ch ủ đ ề toán thực tế hình học 8

Trong chương trình môn Toán lớp 8, phần Hình học, chương III Tam giác đồng

dạng là một trong những chương có nhiều bài toán gắn liền với thực tiễn rất thú vị Tuynhiên, việc vận dụng kiến thức toán học vào các bài toán thực tiễn của học sinh còn nhiềuhạn chế Do đó, để tăng hứng thú học tập cho học sinh, tôi lựa chọn tổ chức dạy học theo

dự án chủ đề “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng dạng”

Dưới đây, chúng tôi tổ chức dạy học theo dự án chủ đề “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng dạng” thông qua các giai đoạn sau:

2.5.1 Chọn chủ đề và xác định mục tiêu dự án(làm việc toàn lớp trong 10 phút)

* Chọn chủ đề: Sau khi nghiên cứu nội dung “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng

dạng”, GV đưa ra tình huống thực tiễn Vấn đề đặt ra là: Có thể đo chiều cao của một

cây mà không cần lên đến ngọn hay không? Để trả lời câu hỏi này, chúng tôi xây dựng

dự án học tập “Ứng dụng thực tế của tam giác đồng dạng”.

kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng thu thập và xử lí thông tin, kĩ năng thuyết trình,

- Về thái độ: học sinh thấy được mối liên hệ của chương Tam giác đồng dạng vớithực tiễn, tích cực, chủ động, hứng thú trong quá trình học tập; rèn tính độc lập, tự giác, nghiêm túc, cẩn thận trong học tập

2.5.2 Xây dựng kế hoạch thực hiện (làm việc toàn lớp trong 10 phút).

* Đối với giáo viên:

a - Xác định các công việc cần thực hiện: Hệ thống kiến thức chương “Tam giác đồngdạng” (Toán 8); thực hành đo chiều cao vật, khoảng cách giữa hai điểm (trong đó có mộtđiểm không tới được) dựa vào kiến thức tam giác đồng dạng

b - Xây dựng bộ câu hỏi định hướng:

+ Câu hỏi khái quát: Tìm hiểu về Ứng dụng thực tế của tam giác đồng dạng?

+ Câu hỏi bài học: Tìm hiểu các trường hợp đồng dạng của tam giác?

Vận dụng kiến thức về tam giác đồng dạng vào giải toán?

Ứng dụng của tam giác đồng dạng trong thực tiễn?

- Câu hỏi nội dung:

Câu hỏ i 1 : Định nghĩa tam giác đồng dạng, các trường hợp đồng dạng của tam giácthường và tam giác vuông dưới dạng sơ đồ tư duy?

Câu hỏi 2: Bóng của một ống khói nhà máy trên mặt đất có độ dài là 36,9m Cùng thời

điểm đó, một thanh sắt cao 2,1m cắm vuông góc với mặt đất, có bóng dài 1,62m Tính

chiều cao của ống khói (xem hình 1)?

( hình 1)

Câu h ỏ i 3 :

Người ta muốn đo chiều cao của một cột cờ, một cái cây hay một tòa nhà Bằng cách

nào để không phải leo lên ngọn hay đỉnh mà vẫn đo được chiều dài của nó?

từ chân đến mắt người ấy là 1,6m?

Câu h ỏ i 6 :

Một cây có chiều cao 14 m mọc ở phía sau một bức tường cao 8 m và cách bức tường

12 m Hỏi người quan sát có chiều cao 1,8m phải đứng cách bức tường bao nhiêu mét

để có thể nhìn thấy ngọn cây

( hình 2)

Câu hỏi 7 :

Làm thế nào để có thể đo khoảng cách AB, trong đó địa điểm A có ao hồ bao bọc

không thể tới được (xem hình 3)?

( hình 3)

Câu hỏi 8:

Nêu một số ví dụ trong thực tiễn của tam giác đồng dạng?

c - Chia nhóm học tập:

GV chia lớp thành 6 nhóm, mỗi nhóm 5-6 thành viên Các nhóm cùng thực hiện nhiệm

vụ chung là trả lời bộ câu hỏi định hướng

- Dự trù thời gian thực hiện dự án: 90 phút (2 tiết học)

+ Tiết 1 (45 phút đầu): nghiên cứu lí thuyết, tìm hiểu thực tế

+ Tiết 2 (45 phút còn lại): thực hành đo đạc, hoàn thành sản phẩm

d - Dự kiến phương tiện, vật liệu và thông báo tài liệu tham khảo:

GV phổ biến cho HS tham khảo sách giáo khoa, sách bài tập; yêu cầu HS chuẩn bịtrước: cọc ngắm, giác kế ngang và giác kế đứng, dây, thước cuộn, thước đo góc, thướcthẳng, máy tính, giấy bút GV có thể cho lớp thực hiện các nội dung này từ buổi họctrước để các em chuẩn bị

* Đối với Học sinh:

Chia thành các nhóm, mỗi nhóm cử đại diện nhóm trưởng để báo cáo hoạt động của

nhóm mình, sau đó thống nhất kế hoạch thực hiện, chi tiết hóa dự án:

- Nghiên cứu lí thuyết:

+ Thực hành hệ thống các kiến thức về tam giác đồng dạng (nghiên cứu để trả lời câuhỏi1): tìm hiểu nội dung định lí Ta-let, khái niệm tam giác đồng dạng, các trường hợpđồng dạng của tam giác thường và tam giác vuông;

+ Thực hành cách tính độ dài đoạn thẳng thông qua sử dụng các kiến thức về tam giácđồng dạng trong các bài tập được giao ở trên (nghiên cứu trả lời câu hỏi 2 và 5)

- Tìm hiểu thực tế:

+ Quan sát, tìm hiểu thực tế, trao đổi thảo luận và vận dụng các kiến thức đã biết, bố trí

dụng cụ đo đạc (nghiên cứu trả lời câu hỏi 3, 4 và 6);

+ Nêu một số ví dụ trong thực tế về tam giác đồng dạng (nghiên cứu trả lời câu hỏi 7)

- Thực hành đo đạc:

Học sinh có thể đo chiều cao của một cây trong chính sân trường bằng các dụng cụ đãchuẩn bị sẵn như: cọc ngắm, giác kế ngang và giác kế đứng, dây, thước cuộn, thước đogóc, thước thẳng, máy tính, giấy bút

- Hoàn thành sản phẩm:

+ Thu thập kết quả, số liệu đo được, thực hành, hoàn thiện dự án

+ Phân công công việc cụ thể cho từng thành viên

2.5.3 Thực hiện dự án (60 phút)

Trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng, HS thực hiện các nhiệm vụ, bám sát bộ câu hỏi địnhhướng đưa ra

- Nghiên cứu lí thuyết: từng thành viên trong nhóm thực hiện các nhiệm vụ được phâncông, tiến hành nghiên cứu tài liệu, hệ thống kiến thức về tam giác đồng dạng, giải quyếtcác câu hỏi đã đưa ra Cụ thể:

Nhi ệ m v ụ 1 : Thực hành hệ thống các kiến thức về tam giác đồng dạng vào phiếu họctập (theo sơ đồ tư duy)

Nhi ệ m v ụ 2 : Thực hành tính độ dài đoạn thẳng (trả lời câu hỏi 2 ,5và 6), sử dụng kiếnthức tam giác đồng dạng

Sau khi cùng nghiên cứu tìm hiểu và hệ thống hóa kiến thức, các nhóm làm việc theotrình tự:

+ Mỗi thành viên nghiên cứu giải quyết các câu hỏi trên và viết ra nháp (10 phút);

+ Chuyển giấy nháp cho các bạn xem và có sự góp ý (theo vòng tròn);

+ Thảo luận trong nhóm và đưa ra lời giải chung cho nhóm mình;

+ GV theo dõi các nhóm làm việc và có sự hỗ trợ khi cần thiết GV có thể xây dựnghướng giải câu hỏi 2 câu hỏi 5 và câu hỏi 6 cho HS như sau:

Câu h ỏ i 2 :

Hướng dẫn

Giả sử thanh sắt là A'B', có bóng là A'C' Vì ống khói và thanh sắt đều vuông góc với mặt đất nên ABC và A'B'C' đều là tam giác vuông Vì cùng một thời điểm nên tia sáng tạo với mặt đất các góc bằng nhau nên C C   '

Suy ra: △ABCABC∽△ABCA’B’C’

36,9

47,83 ' ' ' ' 2,1 1,62

Gọi chiều cao của cây là h = A’C’ và cọc tiêu AC = 2m Khoảng cách từ chân đến mắt

người đo là DE = 1,6m (xem hình a).

1,6m 2m

0,8m 15m

(hình a)

Hướng dẫn

Cọc xa cây một khoảng A’A = 15m, người cách cọc một khoảng AD = 0,8m và gọi B

là giao điểm của C’E và A’A

Ta có: A’C’⊥ A’B, AC⊥ A’B, DE⊥A’B

⇒ A’C’//AC//DE

Ta có: △DEB ∽△ACB (vì DE // AC)

4 5

Hướng dẫn

Bài toán được mô tả bởi hình vẽ sau:

Độ dài cần tính là độ dài đoạn CE

+ Đo chiều cao của một cái cây

+ Đo khoảng cách AB, trong đó điểm A ở giữa hồ nước nên không tới được

+ Các thành viên quan sát, thực hành, ghi chép cụ thể vào phiếu đã chuẩn bị sẵn Cuối buổi, mỗi nhóm tổng hợp kết quả

Nhi ệ m vụ 3 : Nêu được ứng dụng của tam giác đồng dạng trong thực tiễn, một số ví

dụ trong thực tế của tam giác đồng dạng

12m

1,8m

8m 14m

E C

B

D

F