(Luận văn thạc sĩ) quản lý chi ngân sách xã ở huyện đông hưng, tỉnh thái bình

Trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tài chính, Phòng Tài chính- Kế hoạch đã có rất nhiều cố gắng phối hợp cùng với các cơ quan, đơn vị, Uỷ ban nhân dân các xã, thị tr

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

LÊ TRUNG HIẾU

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH XÃ Ở HUYỆN ĐÔNG HƯNG, TỈNH THÁI BÌNH

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo

vệ lấy bất kỳ học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám

ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày 16 tháng 7 năm 2018

Tác giả luận văn

h

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được

sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết

ơn sâu sắc đến PGS.TS Đỗ Quang Giám Phó trưởng khoa Kế Toán và Quản trị kinh doanh, Trưởng bộ môn Kế toán Quản trị và kiểm toán, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

là người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn thầy đã dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kế toán quản trị và Kiểm toán, Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Ủy ban nhân dân huyện Đông Hưng, Phòng Tài chính - KH huyện đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Tuy nhiên có nhiều cố gắng, nhưng trong luận văn không tránh khỏi thiếu sót, hạn chế Tôi kính mong quý thầy, cô giáo, các chuyên gia, những người quan tâm đến

đề tài, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục giúp đỡ, đóng góp ý kiến để đề tài được hoàn thiện hơn

Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến tất cả người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã nhiệt tình giúp đỡ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu đề tài

Hà Nội, ngày 16 tháng 7 năm 2018

Tác giả luận văn

h

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng biểu, sơ đồ vii

Trích yếu luận văn vii

Thesis abstract x

Phần 1 Mở đầu 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 2

Phần 2 Tổng quan tài liệu 3

2.1 Cơ sở lý luận 3

2.1.1 Các vấn đề chung về ngân sách xã 3

2.1.2 Lý luận chung về quản lý chi ngân sách xã 9

2.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách xã 16

2.2 Cơ sở thực tiễn 17

2.2.1 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách xã ở một số địa phương 17

2.2.2 Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn cho huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình 21

Phần 3 Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu 23

3.1 Đặc điểm địa bàn huyện đông hưng, tỉnh Thái Bình 23

3.1.1 Vị trí địa lý và điệu kiện tự nhiên 23

3.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 24

3.1.3 Đánh giá chung 28

3.1.4 Khái quát về phòng tài chính – kế hoạch, huyện Đông Hưng 29

3.2 Phương pháp nghiên cứu 32

h

3.2.2 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu 34

3.2.3 Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu 34

3.2.4 Phương pháp phân tích thông tin 35

3.2.5 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 35

Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 36

4.1 Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Đông Hưng, Tỉnh Thái Bình 36

4.1.1 Tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách xã 36

4.1.2 Nhiệm vụ chi được phân cấp và định mức phân bổ chi thường xuyên 40

4.1.3 Công tác lập dự toán chi ngân sách xã 45

4.1.5 Công tác kế toán, quyết toán chi ngân sách xã 65

4.2 Đánh giá chung về công tác quản lý chi ngân sách xã ở huyện Đông Hưng, Tỉnh Thái Bình 69

4.2.1 Những kết quả đạt được 69

4.2.2 Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân 71

4.3 Đánh giá của cán bộ quản lý và cá nhân, tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách xã 75

4.3.1 Đánh giá trong công tác lập dự toán 75

4.3.2 Đánh giá định mức phân bổ chi ngân sách xã 76

4.3.3 Đánh giá một số nội dung trong công tác điều hành thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách xã 79

4.4 Giải pháp tăng cường công tác quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Đông Hưng, Tỉnh Thái Bình 81

4.4.1 Định hướng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội huyện đông hưng trong thời gian tới 81

4.4.2 Định hướng mục tiêu tăng cường quản lý chi ngân sách xã ở huyện Đông Hưng trong thời gian tới 83

4.4.3 Một số giải pháp tăng cường công tác quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Đông Hưng trong thời gian tới 85

Phần 5 Kết luận và kiến nghị 96

5.1 Kết luận 96

5.2 Kiến nghị 97

h

5.2.1 Kiến nghị với bộ tài chính 97

5.2.2 Kiến nghị với UBND tỉnh Thái Bình 97

5.2.3 Kiến nghị với UBND huyện Đông Hưng 97

Tài liệu tham khảo 99

h

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Hệ thống Ngân sách Nhà nước 4

Sơ đồ 2.2 Chu trình ngân sách xã Việt Nam 10

Bảng 3.1 Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội huyện Đông Hưng 26

Bảng 3.2 Số lượng và cơ cấu cán bộ phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Đông Hưng – tỉnh Thái Bình 32

Bảng 3.3 Số lượng mẫu khảo sát 33

Sơ đồ 4.1 Tổ chức quản lý chi ngân sách xã 36

Sơ đồ 4.2 Sơ đồ bộ máy quản lý Phòng Tài chính – KH huyện Đông Hưng - tỉnh Thái Bình 38

Bảng 4.1 Tổng hợp định mức phân bổ dự toán chi hoạt động thường xuyên ngân sách xã huyện Đông Hưng giai đoạn 2011 – 2016 44

Sơ đồ 4.3 Quy trình lập dự toán ngân sách xã 46

Bảng 4.2 Tổng hợp dự toán chi ngân sách xã theo nội dung kinh tế huyện Đông Hưng (2014-2016) 48

Bảng 4.3 Tổng hợp bổ sung dự toán chi ngân sách xã huyện Đông Hưng giai đoạn 2014-2016 50

Bảng 4.4 Tổng hợp chấp hành dự toán chi ngân sách xã theo nội dung kinh tế giai đoạn 2014 - 2016 51

Bảng 4.5 Tổng hợp chấp hành dự toán chi ngân sách xã theo đơn vị sử dụng năm 2014 52

Bảng 4.6 Tổng hợp chấp hành dự toán chi ngân sách xã theo đơn vị sử dụng năm 2015 56

Bảng 4.7 Tổng hợp chấp hành dự toán chi ngân sách xã theo đơn vị sử dụng năm 2016 58

Bảng 4.8 Tỷ trọng các mục chi đầu tư phát triển giai đoạn 2014-2016 61

Bảng 4.9 Tỷ trọng chi thường xuyên giai đoạn 2014-2016 63

Bảng 4.10 Tổng hợp quyết toán chi NSX theo nội dung kinh tế 67

Sơ đồ 4.4 Trình tự ghi sổ kế toán trên máy vi tính 66

Bảng 4.11 Tổng hợp ý kiến trả lời phiếu điều tra của cán bộ lãnh đạo, quản lý trong công tác lập dự toán chi ngân sách xã hàng năm 75

Bảng 4.12 Tổng hợp ý kiến đánh giá về định mức chi ngân sách xã 77

Bảng 4.13 Tổng hợp ý kiến đánh giá về công tác quản lý, điều hành chi ngân sách xã 80

h

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

Tên tác giả: Lê Trung Hiếu

Tên Luận văn: Quản lý chi ngân sách xã ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam

1 Mục đích nghiên cứu

Việc lựa chọn đề tài này giúp tác giả mở rộng kiến thức về quản lý chi ngân sách

xã trong hệ thống ngân sách Nhà nước, cụ thể:

- Hệ thống hoá và góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về ngân sách xã, quản lý chi ngân sách xã, các yêu cầu tăng cường quản lý chi ngân sách xã

- Đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách xã ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, tìm ra tồn tại, hạn chế và xác định nguyên nhân của nó

- Đề xuất các giải pháp kiến nghị nhằm tăng cường công tác quản lý chi ngân sách

xã trên địa bàn huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

2 Phương pháp nghiên cứu

Chọn mẫu nghiên cứu:

Căn cứ vào nội dung đề tài, trên cơ sở xem xét thực tế về tình hình phát triển kinh

tế - xã hội, tình hình thực hiện công tác quản lý chi ngân sách xã huyện Đông Hưng trong giai đoạn 2014-2016 tiến hành chọn mẫu nghiên cứu gồm 45 cán bộ quán lý và 35 cán bộ, tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách xã

Thu thập thông tin, số liệu:

Số liệu được lấy từ sách báo, internet, các công trình nghiên cứu khoa học, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến quản lý chi ngân sách xã, các báo cáo tổng kết, quyết toán ngân sách của Uỷ ban nhân dân huyện Đông Hưng và tham khảo số liệu qua một số cuộc thanh tra, kiểm tra của các cơ quan chức năng

Thông tin thu thập thông qua điều tra, phỏng vấn trực tiếp các đối tượng được chọn đại diện trên địa bàn bằng phiếu điều tra

Phân tích thông tin, xử lý và tổng hợp dữ liệu:

Các dữ liệu thu thập được sẽ tổng hợp, đánh giá thực trạng, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện

Sử dụng các chỉ tiêu số tuyệt đối, số tương đối và số bình quân so sánh, đánh giá

sự biến động trong công tác quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện

h

Tổng hợp các ý kiến qua điều tra đề nghiên cứu và phân tích, rút ra kết quả khảo sát và dự báo quy luật biến động để từ đó có những dự báo về tình hình chi ngân sách xã trên địa bàn nghiên cứu trong thời gian tới

3 Kết quả nghiên cứu và kết luận

Trong những năm qua cùng với sự phát triển của hệ thống quản lý tài chính của cả nước nói chung và của Phòng Tài chính- Kế hoạch huyện Đông Hưng nói riêng đã đạt được nhiều thành tựu Trong quá trình thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tài chính, Phòng Tài chính- Kế hoạch đã có rất nhiều cố gắng phối hợp cùng với các cơ quan, đơn vị, Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn trên địa bàn, đổi mới, cải tiến phương pháp quản lý tài chính nói chung và quản lý chi ngân sách xã nói riêng, vai trò của chính quyền cấp xã đã được khẳng định, tính chủ động và trách nhiệm của cán bộ trong quản lý và sử dụng ngân sách Nhà nước được nâng cao

Cùng với Luật ngân sách Nhà nước và các văn bản hướng dẫn thực hiện đã từng bước hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn Chi ngân sách xã được thực hiện qua HĐND theo đúng trình tự và thủ tục quy định, góp phần hạn chế và ngăn ngừa những biểu hiện tiêu cực

Các chương trình đầu tư xây dựng cơ bản với mục đích đô thị hoá nông thôn, đáp ứng những nhu cầu bức thiết về điện, đường, trường, trạm theo chủ trương “Nhà nước

và nhân dân cùng làm”, thông qua chi ngân sách xã đã tìm ra một hướng đi phù hợp Luận văn đã phân tích, đánh giá tập trung làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý chi ngân sách xã, đã khẳng định vai trò của ngân sách xã trong hệ thống ngân sách Nhà nước, nó có vai trò quan trọng đến hoạt động kinh tế, xã hội của địa phương; đã đánh giá được tình hình quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Đông Hưng trong 3 năm từ 2014 - 2016

Bên cạnh những kết quả đạt được thì trong công tác quản lý chi ngân sách xã của huyện Đông Hưng vẫn còn tồn tại những hạn chế, yếu kém cần khắc phục

Để hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách xã trên địa bàn huyện Đông Hưng thì đòi hỏi phải có sự phối kết hợp của các cấp, các ngành, từ Trung ương đến địa phương mới thực hiện tốt được Đặc biệt địa phương cần thực hiện tốt các giải pháp; hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách về quản lý; phân cấp nhiệm vụ chi, xây dựng định mức chi ngân sách xã phù hợp với thực tế; tăng cường quản lý chi ngân sách xã; củng cố tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ quản lý tài chính ngân sách; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra tài chính, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm

h

THESIS ABSTRACT

Master candidate: Le Trung Hieu

Thesis title: Budget expenditure management of commune level in Dong Hung district,

Thai Binh province

Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA)

- Assess the factual state of budget expenditure management of commune level in Dong Hung district, Thai Binh province, and then find out its existence, limitations as well as causes

- Propose the solutions in order to enhance the budget expenditure management of commune level in Dong Hung district, Thai Binh province

2 Materials and Methods

Sample selection

Basing on the contents of the topic, the actual situations of socio-economic development, and the situations of implementing the budget expenditure management of commune level in Dong Hung district over the period of 2014-2016, the candidate carried out selecting 45 managers, and 35 staff, organizations and individuals who implement the tasks of budget expenditure of commune level

Data collection

Data were taken from books, the Internet, scientific research works, legal documents which relate to budget expenditure management of commune level In addition, summary reports, budget balance sheets of the People's Committees of Dong Hung district, and the information and data of some appropriate authorities’ investigation and inspections were referenced and studied

Information was collected through questionnaires, and selected subjects were interviewed directly

h

Information analysis, data processing and summary

Collected data were summarized to assess the current situation, and then were analysed to find out the factors affecting the management of commune budgets in the district

Absolute, relative and average numbers were used to evaluate the fluctuation in the budget expendituremanagement of commune level in the district

Ideas through research were synthesized to study and analyse After that the candidate drew up the survey results and forecasted the changing laws in order to foresee the situation of spending on communal budgets in the research area next time

3 Main findings and conclusions

In the past years, the financial management system of the whole nation in general and the Department of Finance and Planning in Dong Hung district in particular have achieved many achievements In the process of performing the state management function in finance, the Department of Finance and Planning has made many efforts to coordinate with agencies, units and People's Committees of communes and towns in the area with the aim at renovating and improving financial management methods in general and commune budget management in particular The roles of commune authorities have been affirmed, and the autonomy and responsibility of officials in management and usage of the state budget has been raised

Both the State Budget Law and the implementing guidelines have helped the commune budget expenditure management to be gradually improved Commune budget expenditures are implemented through the State Treasury in accordance with the prescribed order and procedures, which contributes to limiting and preventing negative manifestations

Capital construction investment projects focus on rural urbanization to meet urgent needs of electricity, roads, schools and stations under the policy of "the State and the people work together" Communal budget expenditures help to find a suitable direction

The thesis has analysed and assessed mostly on clarifying some theoretical and practical issues on communal budget expenditure management The findings indicate that commune budget in the state budget system plays an important role in local economic and social activities The thesis also has successfully assessed the situation of communal budget expenditure management in Dong Hung district for 3 years from

2014 to 2016

Besides the achievements, there are still limitations and weaknesses in the management of budget expenditures which need improving in Dong Hung district

h

It is necessary to have the coordination of all levels and branches from the central

to local levels in order to improve the management of communal budget expenditures in Dong Hung district Particularly, localities need to implement the following solutions well: perfect the institution systems and policies on management, assign spending norms and formulate norms for spending on commune budgets which is suitable with the factual situations, strengthen the management of communal budget expenditures, consolidate the organizational apparatus, raise the capacity and qualifications of budget financial-managing officials, intensify the inspection and examination of financial matters, and promptly detect and strictly handle the violation cases

h

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Nền tài chính Quốc gia đã và đang đổi mới toàn diện trong sự chuyển biến sâu sắc của cơ chế quản lý kinh tế Với mục tiêu quản lý thống nhất nền tài chính Quốc gia, xây dựng ngân sách nhà nước lành mạnh, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết kiệm tiền của ngân sách nhà nước, tăng tích lũy để thực hiện Công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại trong tình hình hội nhập kinh tế quốc tế

Trong hệ thống tài chính, ngân sách nhà nước (NSNN) là khâu chủ đạo là điều kiện vật chất quan trọng để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước Đồng thời, NSNN là công cụ quan trọng của Nhà nước để điều chỉnh vĩ

mô đối với toàn bộ nền kinh tế, xã hội và đảm bảo an ninh quốc gia Ngân sách

xã (NSX) là một bộ phận cấu thành ngân sách nhà nước, là công cụ tài chính quan trọng bảo đảm phương tiện vật chất cần thiết cho chính quyền cấp xã thực hiện được các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong quá trình giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn, ổn định đời sống nhân dân, xây dựng

cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội (KT - XH), phát triển khu vực nông thôn nhằm đưa

sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn ở nước ta đi đến thắng lợi Song thực tế hiện nay những yếu tố, điều kiện tiền đề chưa được tạo lập đồng bộ, làm cho quá trình quản lý ngân sách các cấp đạt hiệu quả thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu mà Luật NSNN đặt ra

Tăng cường quản lý NSNN, đổi mới công tác quản lý tài chính sẽ tạo điều kiện tăng thu ngân sách và sử dụng ngân sách một cách tiết kiệm, có hiệu quả hơn; giúp chúng ta sớm đạt được mục tiêu công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, đáp ứng được yêu cầu phát triển KT - XH, nâng cao đời sống nhân dân Công tác quản lý tài chính NSX ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình nói chung quản lý chi NSX nói riêng hiện nay đã có nhiều chuyển biến tích cực so với các năm trước, công tác lập, chấp hành dự toán và quyết toán chi NSX đã dần

đi vào nền nếp Tuy nhiên công tác quản lý chi NSX vẫn còn nhiều bất cập: Chi NSX còn lãng phí, thất thoát, nhất là chi NSX cho đầu tư xây dựng cơ bản; Công tác kế toán chi NSX còn thiếu chính xác, chưa đảm bảo chi tiết theo yêu cầu, công tác quản lý tài chính, trình độ quản lý ngân sách cấp xã còn có hạn chế, việc

h

đào tạo cán bộ, sắp xếp luân chuyển cán bộ chưa đáp ứng được công tác quản lý NSX trong giai đoạn hiện nay.…

Từ vấn đề lý luận và thực tế trong công tác quản lý điều hành chi NSX tôi

chọn đề tài “Quản lý chi ngân sách xã ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình”

để nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng việc quản lý chi ngân sách xã đánh giá những điểm tích cực, những điểm bất cập, hạn chế đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện việc quản lý chi NSX ở huyện Đông Hưng - tỉnh Thái Bình

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý chi NSX

- Đánh giá thực trạng quản lý chi NSX ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

- Đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSX ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

1.3 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các nội dung quản lý chi NSX, các quy định về quản lý chi NSX, tình hình tổ chức bộ máy và cán bộ quản lý chi NSX trên địa huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

Các phòng, ban, đơn vị liên quan đến công tác quản lý chi NSX ở huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý chi NSX từ khâu lập dự toán, chấp hành và quyết toán chi NSX; công tác thanh tra, kiểm tra quản lý chi NSX tại huyện Đông Hưng – tỉnh Thái Bình

- Phạm vi không gian: Đề tài được thực hiện tại huyện Đông Hưng – tỉnh Thái Bình

- Phạm vi thời gian: Tài liệu nghiên cứu phục vụ cho việc đánh giá công tác quản lý chi NSX ở huyện Đông Hưng tập trung chủ yếu từ năm 2014 - 2016

h

PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 Các vấn đề chung về ngân sách xã

2.1.1.1 Khái niệm

Ngân sách nhà nước: NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã

được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước Ngân sách nhà nước gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có HĐND và Uỷ ban

nhân dân (Quốc hội, 2002)

NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước (Quốc

hội, 2015)

Ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương, trong đó: Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách tỉnh), bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương; Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách huyện), bao gồm ngân sách cấp huyện

và ngân sách của các xã, phường, thị trấn; Ngân sách các xã, phường, thị trấn

(gọi chung là ngân sách cấp xã) (Chính phủ, 2016)

Ngân sách xã: NSX là một bộ phận của ngân sách nhà nước, là cấp ngân

sách cơ sở trong hệ thống NSNN, là quỹ tiền tệ tập trung phản ánh mối quan hệ kinh tế giữa một bên là chính quyền xã với một bên là các chủ thể khác thông qua sự vận động của các nguồn tài chính nhằm đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ của chính quyền xã trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh trật tự

và văn hóa, xã hội trên địa bàn theo phân cấp (Bộ Tài chính, 2003)

Chi ngân sách xã: Bao gồm chi đầu tư phát triển; chi thường xuyên nhằm

bảo đảm quốc phòng, an ninh của Nhà nước, chi hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị xã hội; chi hỗ trợ cho các

tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề

h

nghiệp được thành lập theo quy định khi các tổ chức này được Nhà nước giao nhiệm vụ; chi phát triển kinh tế- xã hội và các nhiệm vụ chi khác theo quy định của pháp luật (Bộ Tài chính, 2016)

Hệ thống ngân sách hiện nay bao gồm các cấp được thể hiện trên sơ đồ 2.1

Sơ đồ 2.1 Hệ thống Ngân sách Nhà nước

- Đóng vai trò một cấp ngân sách, NSX được phân cấp quản lý nguồn thu

và thực hiện các nhiệm vụ chi theo quy định của pháp luật

- Quản lý điều hành NSX nhất thiết phải tuân thủ theo chu trình đã được xác lập trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật NSNN Trong đó, quyền và trách nhiệm về ngân sách luôn được đặt lên vai cơ quan quyền lực nhà nước và những người đứng đầu cơ quan hành pháp Hoạt động thu, chi của NSX luôn gắn liền với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã đã được phân cấp, đồng thời luôn chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước cấp xã - đó là HĐND cấp xã

Ngân sách Nhà nước

NS tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương

NS huyện, quận, thị

xã thành phố thuộc tỉnh

NS xã, phường, thị trấn

h

- NSX được coi là cấp ngân sách cơ sở vì nó là cấp ngân sách cuối cùng của

hệ thống NSNN và là nơi trực tiếp diễn ra các giao dịch phản ánh các quan hệ phân phối giữa nhà nước với các chủ thể khác

- NSX có đặc điểm riêng: NSX vừa là một cấp ngân sách vừa là đơn vị sử dụng ngân sách Chính đặc điểm riêng này làm cho NSX trở thành một đơn vị dự toán đặc biệt Không có đơn vị dự toán trực thuộc nào, trực tiếp thực hiện đồng thời duyệt cấp và chi ngân sách Tại xã, có phát sinh các khoản do chính quyền xã trực tiếp thu vào NSX, xã được giữ lại một phần hay toàn bộ số thu đó để sử dụng;

và xã cũng phải chi trả thanh toán cho các đầu vào để đảm bảo hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã về quản lý kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, và các khoản này cũng đều do chính chủ tài khoản NSX ký lệnh chuẩn chi

b Đặc điểm chi ngân sách xã

- Quy mô chi NSX không lớn nhưng nhiệm vụ chi NSX rộng và phức tạp

- Xã vừa là cấp ngân sách vừa là đơn vị sử dụng ngân sách, quản lý chi đối với NSX vừa mang tính chất quản lý của một cấp ngân sách, vừa mang tính chất quản lý của đơn vị sử dụng ngân sách

- Chi ngân sách xã gắn với bộ máy Nhà nước cấp xã và những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội mà Nhà nước cấp xã đảm đương trong từng thời kỳ

- Chi ngân sách xã gắn với quyền lực nhà nước cấp xã

- Các khoản chi của ngân sách xã mang tính chất không hoàn trả trực tiếp (Vũ Xuân Hùng, 2015)

2.1.1.3 Vai trò của chi ngân sách xã

Việc đổi mới cơ chế quản lý nền kinh tế từ cơ chế tập trung bao cấp sang cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của Nhà nước làm thay đổi căn bản vai trò của NSNN Cũng như NSNN, NSX là một cấp trong hệ thống các cấp NSNN, cấp xã

là tổ chức chính quyền cơ sở của bộ máy quản lý Nhà nước có chức năng, nhiệm

vụ thực hiện các mục tiêu của Nhà nước cơ sở, Nhà nước do dân, vì dân, giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó chính quyền cấp xã phải có nguồn tài chính đủ mạnh để góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế - xã hội tại cơ sở Qua hoạt động chi của NSX ta thấy được vai trò cụ thể như sau:

NSX đảm bảo nguồn lực vật chất cho sự tồn tại và hoạt động của bộ máy

h

chính quyền Nhà nước cấp xã Trải qua quá trình phát triển của xã hội, Nhà nước

ra đời từ khi xã hội có sự phân chia giai cấp Nhà nước ra đời đòi hỏi phải có nguồn lực vật chất nhất định để nuôi sống bộ máy và thực hiện các chức năng kinh tế, xã hội Nguồn lực vật chất này chỉ có thể được đảm bảo từ NSNN mà chủ yếu ở cấp xã là NSX Thực hiện nhiệm vụ chi NSX đảm bảo bộ máy chính quyền Nhà nước cơ sở tồn tại và phát triển

Chi NSX là công cụ quan trọng để chính quyền xã quản lý toàn diện các hoạt động kinh tế, văn hoá xã hội tại địa phương.Với tư cách là chính quyền cấp

cơ sở gắn liền với đời sống nhân dân và thực hiện quản lý trực tiếp đối với nhân dân Do vậy chức năng và nhiệm vụ chi NSX phải thực hiện là luôn đảm bảo quyền và lợi ích của nhân dân trên địa bàn Trực tiếp liên hệ và giải quyết các công việc của dân trên mọi phương diện theo chính sách chế độ của Nhà nước đặt ra nhằm đáp ứng các nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân Để giải quyết được các vấn đề trên hiệu quả, chính quyền xã phải có những công cụ đặc biệt thực hiện yêu cầu này, nhiệm vụ chi NSX là một trong các công cụ đó

Bên cạnh đó, với phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, NSX đã cùng nhân dân giải quyết tốt các vấn đề “Điện, đường, trường, trạm” Nhờ có chính sách điện khí hoá nông thôn, hiện nay các xã đều đã có điện thắp sáng đến từng thôn xóm, góp phần quan trọng cho sự nghiệp CNH - HĐH đất nước, hệ thống giao thông liên thôn, liên xã được xây dựng và nâng cấp thường xuyên, các cụm dân cư dần được hình thành Việc chi NSX cho hệ thống giao thông liên thôn, liên xã được nâng cấp và xây dựng mới làm cho hệ thống giao thông được thông suốt, thúc đẩy lưu chuyển hàng hoá, qua đó khai thác tiềm năng và lợi thế của từng vùng thúc đẩy xoá bỏ phương thức sản xuất cũ, chuyển đổi cơ cấu ngành nghề, phân công lại lao động trên địa bàn nông thôn, từng bước thực hiện công nghiệp hoá, tạo điều kiện đưa khoa học kỹ thuật vào từng làng xã giúp kinh

tế nông thôn thoát khỏi tình trạng độc canh, độc cư, chuyển từ nền kinh tế thuần nông sang nền kinh tế tổng hợp, đáp ứng nhu cầu của thị trường Cũng thông qua chi NSX cho sự nghiệp giáo dục và sự nghiệp y tế đã góp phần vào việc nâng cao dân trí, sức khoẻ người dân, đảm bảo nâng cao trình độ nhân dân và sức khoẻ người dân, các xã không ngừng nâng cấp, xây dựng mới các công trình cho giáo dục và y tế đảm bảo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy và khám chữa bệnh, giúp người dân yên tâm khi tham gia phát triển sản xuất tại cơ sở Từng bước xây dựng nông thôn mới theo đúng chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước

h

Từ phân tích trên cho ta thấy chi NSX là công cụ tài chính quan trọng của Nhà nước trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước ở địa phương Từng bước xúc tiến quá trình đô thị hóa, đổi mới bộ mặt nông thôn và rút ngắn sự cách biệt giữa thành thị và nông thôn, khắc phục dần tình trạng bội chi xảy ra ở hầu hết các xã của nước ta hiện nay, đồng thời góp phần quan trọng đưa nông thôn Việt Nam phát triển đi lên trong công cuộc CNH - HĐH đất nước (Vũ Xuân Hùng, 2015)

2.1.1.4 Nhiệm vụ chi của ngân sách xã

Theo Thông tư 60/2003/TT-BTC (Bộ Tài chính, 2003), chi ngân sách xã gồm: chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp nhiệm vụ chi cho NSX Căn cứ chế độ phân cấp quản lý KT - XH của Nhà nước, các chính sách chế độ về hoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhiệm vụ phát triển KT - XH của

xã, khi phân cấp nhiệm vụ chi cho NSX, HĐND cấp tỉnh xem xét giao cho NSX thực hiện các nhiệm vụ chi dưới đây

a Chi đầu tư phát triển gồm:

- Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không

có khả năng thu hồi vốn theo phân cấp của cấp tỉnh

- Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của xã

từ nguồn huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho từng dự án nhất định theo quy định của pháp luật, do HĐND xã quyết định đưa vào NSX quản lý

- Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật

b Các khoản chi thường xuyên:

- Chi cho hoạt động của các cơ quan nhà nước ở xã:

Tiền lương, tiền công cho cán bộ, công chức cấp xã; Sinh hoạt phí đại biểu HĐND;

Các khoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước;

Công tác phí;

Chi về hoạt động, văn phòng, như: chi phí điện, nước, văn phòng phẩm, phí bưu điện, điện thoại, hội nghị, chi tiếp tân, khánh tiết;

Chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiện làm việc;

Chi khác theo chế độ quy định

h

- Kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam ở xã

- Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội ở xã (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam) sau khi trừ các khoản thu theo điều lệ và các khoản thu khác (nếu có)

- Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho cán bộ xã và các đối tượng khác theo chế độ quy định

- Chi cho công tác dân quân tự vệ, trật tự an toàn xã hội:

Chi huấn luyện dân quân tự vệ, các khoản phụ cấp huy động dân quân tự

vệ và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của NSX theo quy định của Pháp lệnh về dân quân tự vệ;

Chi thực hiện việc đăng ký nghĩa vụ quân sự, công tác nghĩa vụ quân sự khác thuộc nhiệm vụ chi của NSX theo quy định của pháp luật;

Chi tuyên truyền, vận động và tổ chức phong trào bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã;

Các khoản chi khác theo chế độ quy định

- Chi cho công tác xã hội và hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục thể thao

Chi hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao, truyền thanh do xã quản lý

- Chi sự nghiệp giáo dục: Hỗ trợ các lớp bổ túc văn hoá, trợ cấp nhà trẻ, lớp mẫu giáo, kể cả trợ cấp cho giáo viên mẫu giáo và cô nuôi dạy trẻ do xã, thị trấn quản lý (đối với phường do ngân sách cấp trên chi)

- Chi sự nghiệp y tế: Hỗ trợ chi thường xuyên và mua sắm các khoản trang thiết bị phục vụ cho khám chữa bệnh của trạm y tế xã

- Chi sửa chữa, cải tạo các công trình phúc lợi, các công trình kết cấu hạ tầng do xã quản lý như: trường học, trạm y tế, nhà trẻ, lớp mẫu giáo, nhà văn hoá, thư viện, đài tưởng niệm, cơ sở thể dục thể thao, cầu, đường giao thông, công trình cấp và thoát nước công cộng, ; riêng đối với thị trấn còn có nhiệm vụ

h

chi sửa chữa cải tạo vỉa hè, đường phố nội thị, đèn chiếu sáng, công viên, cây xanh (đối với phường do ngân sách cấp trên chi)

Hỗ trợ khuyến khích phát triển các sự nghiệp kinh tế như: khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm theo chế độ quy định

- Các khoản chi thường xuyên khác ở xã theo quy định của pháp luật Hiện nay nhiệm vụ chi của NSX được quy định tại Điều 10 - Thông tư 344/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 của Bộ Tài chính, về cơ bản nhiệm vụ chi vẫn bao gồm những nội dung đã nêu, tuy nhiên trong giới hạn thời gian nghiên cứu và thực trang công tác quản lý chi NSX tại huyện Đông Hưng nội dung luận văn vẫn trích dẫn cơ sở lý luận theo Thông tư 60/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ Tài chính

2.1.2 Lý luận chung về quản lý chi ngân sách xã

2.1.2.1 Tổ chức quản lý chi ngân sách xã

Chu trình quản lý chi Ngân sách Nhà nước là quá trình từ khi hình thành ngân sách cho tới khi kết thúc ngân sách để chuyển sang ngân sách mới, Luật Ngân sách Nhà nước quy định chu trình này là một năm Quá trình này bao gồm các khâu lập dự toán ngân sách, phê duyệt dự toán ngân sách, chấp hành dự toán ngân sách và quyết quyết ngân sách

Quy trình ngân sách, xét về mặt thời gian, là quãng thời gian từ khi bắt đầu xây dựng ngân sách cho đến khi xét duyệt và công bố quyết toán ngân sách Xét

về mặt không gian, quy trình ngân sách diễn ra ở tất cả các cơ quan nhà nước và

tổ chức nhà nước lớn, nhỏ từ trên xuống hoặc từ dưới lên Xét về mặt nội dung công việc, bao gồm việc lập, xét duyệt, phê chuẩn ngân sách, chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách

Với ý nghĩa trên thì quy trình ngân sách không chỉ là một quá trình nghiệp

vụ kỹ thuật, công nghệ đơn thuần mà còn chứa đựng mối quan hệ tài chính của các cấp chính quyền địa phương trong việc huy động, phân phối và sử dụng ngân sách cho việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ của các cấp chính quyền

Là một quá trính phức tạp mà nội dung là giải quyết các quan hệ lợi ích không thể là một quá trình tuỳ tiện mà phải có pháp luật điều chỉnh để tạo ra sự thống nhất về ý chí và hành vi xử sự các quan hệ trên dưới

Quản lý NSNN phải theo một chu trình Một chu trình ngân sách gồm 3 khâu nối tiếp nhau: lập dự toán ngân sách (bao gồm chuẩn bị và quyết định dự

h

toán ngân sách), chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách Trong một năm ngân sách đồng thời diễn ra ở cả ba khâu của chu trình ngân sách đó là: chấp hành ngân sách của chu trình ngân sách hiện tại, quyết toán ngân sách của chu trình ngân sách trước đó và lập ngân sách cho chu trình tiếp theo Quan hệ đó được minh họa như sau:

Lập ngân sách

năm (n)

Chấp hành NS năm (n)

Quyết toán NS năm (n) Lập ngân sách

năm (n+1)

Chấp hành NS năm (n+1)

Quyết toán NS năm (n+1)

năm (n+2)

Chấp hành NS năm (n+2)

Quyết toán NS năm (n+2)

Sơ đồ 2.2 Chu trình ngân sách xã Việt Nam

Nguồn: Bộ Tài chính (2016)

2.1.2.2 Nội dung quản lý chi ngân sách xã

Theo Thông tư 60/2003/TT-BTC (Bộ Tài chính, 2003) thì quản lý NSX nói chung và quản lý chi NSX nói riêng bao gồm: Lập dự toán; Chấp hành dự toán chi ngân sách xã; Kế toán và quyết toán chi ngân sách xã; Kiểm tra, giám sát chi

ngân sách xã

a Lập dự toán

1 Hàng năm, trên cơ sở hướng dẫn của Uỷ ban nhân dân cấp trên, UBND

xã lập dự toán ngân sách năm sau (theo các biểu mẫu quy định) trình HĐND xã quyết định

2 Căn cứ lập dự toán ngân sách xã:

Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội đảm, bảo an ninh quốc phòng, trật

tự an toàn xã hội của xã;

Chính sách, chế độ thu ngân sách nhà nước, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi NSX và tỷ lệ phân chia nguồn thu do HĐND cấp tỉnh quy định;

Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và HĐND cấp tỉnh quy định;

Số kiểm tra về dự toán NSX do UBND huyện thông báo;

Tình hình thực hiện dự toán NSX năm hiện hành và các năm trước

3 Trình tự lập dự toán ngân sách xã:

Ban Tài chính xã phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thu thuế xã (nếu có)

h

tính toán các khoản thu ngân sách nhà nước trên địa bàn (trong phạm vi phân cấp cho xã quản lý)

Các ban, tổ chức thuộc UBND xã căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được giao và chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi lập dự toán chi của đơn vị tổ chức mình Ban Tài chính xã lập dự toán thu, chi và cân đối NSX trình UBND xã báo cáo Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND xã để xem xét gửi UBND huyện và Phòng tài chính huyện Thời gian báo cáo dự toán NSX do UBND cấp tỉnh quy định Đối với năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính huyện làm việc với UBND xã về cân đối thu, chi NSX thời kỳ ổn định mới theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương Đối với các năm tiếp theo của thời

kỳ ổn định, Phòng Tài chính huyện chỉ tổ chức làm việc với UBND xã về dự toán ngân sách khi UBND xã có yêu cầu

4 Quyết định dự toán ngân sách xã: Sau khi nhận được quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của UBND huyện, UBND xã hoàn chỉnh dự toán NSX và phương án phân bổ NSX trình HĐND xã quyết định Sau khi dự toán NSX được HĐND xã quyết định, UBND xã báo cáo UBND huyện, Phòng tài chính huyện, đồng thời thông báo công khai dự toán NSX cho nhân dân biết theo chế độ công khai tài chính về ngân sách nhà nước

5 Điều chỉnh dự toán NSX hàng năm (nếu có) trong các trường hợp có yêu cầu của UBND cấp trên để đảm bảo phù hợp với định hướng chung hoặc có biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi

UBND xã tiến hành lập dự toán điều chỉnh trình HĐND xã quyết định và báo cáo UBND huyện

b Chấp hành dự toán chi ngân sách xã

1 Căn cứ dự toán chi NSX và phương án phân bổ NSX cả năm đã được HĐND xã quyết định, UBND xã phân bổ chi tiết dự toán chi NSX theo Mục lục ngân sách nhà nước gửi KBNN nơi giao dịch để làm căn cứ thanh toán và kiểm soát chi

2 Căn cứ vào dự toán cả năm và khả năng thu, nhu cầu chi của từng quý, UBND xã lập dự toán thu, chi quý (có chia ra tháng) gửi KBNN nơi giao dịch Đối với những xã có các nguồn thu chủ yếu theo mùa vụ, UBND xã đề nghị cơ quan tài chính cấp trên thực hiện tiến độ cấp số bổ sung cân đối trong dự toán đã được giao (nếu có) cho phù hợp để điều hành chi theo tiến độ công việc

h

3 Chủ tịch UBND xã (hoặc người được uỷ quyền) là chủ tài khoản thu, chi NSX

4 Xã có quỹ tiền mặt tại xã để thanh toán các khoản chi có giá trị nhỏ Định mức tồn quỹ tiền mặt tại xã do KBNN huyện quy định cho từng loại xã Riêng những xã ở xa KBNN, điều kiện đi lại khó khăn, chưa thể thực hiện việc nộp trực tiếp các khoản thu của NSX vào KBNN, định mức tồn quỹ tiền mặt được quy định ở mức phù hợp

5 Tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách

* Trách nhiệm của các cơ quan và cá nhân trong việc quản lý chi NSX:

Các tổ chức, đơn vị thuộc xã:

Chi đúng dự toán được giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, đúng mục đích, đối tượng và tiết kiệm, có hiệu quả

Lập dự toán sử dụng kinh phí hàng quý (có chia tháng) gửi Ban Tài chính

xã Khi có nhu cầu chi, làm các thủ tục đề nghị Ban Tài chính xã rút tiền tại Kho bạc hoặc quỹ tại xã để thanh toán

Chấp hành đúng quy định của pháp luật về kế toán, thống kê và quyết toán

sử dụng kinh phí với Ban Tài chính xã và công khai kết quả thu, chi tài chính của

tổ chức, đơn vị

Ban Tài chính xã:

Thẩm tra nhu cầu sử dụng kinh phí của các tổ chức đơn vị

Bố trí nguồn theo dự toán năm và dự toán quý để đáp ứng nhu cầu chi, trường hợp nhu cầu chi lớn hơn thu trong quý cần có biện pháp đề nghị cấp trên tăng tiến độ cấp bổ sung hoặc tạm thời sắp xếp lại nhu cầu chi phù hợp với nguồn thu, theo nguyên tắc đảm bảo chi lương, có tính chất lương đầy đủ, kịp thời Kiểm tra, giám sát việc thực hiện chi ngân sách, sử dụng tài sản của các tổ chức đơn vị sử dụng ngân sách, phát hiện và báo cáo đề xuất kịp thời Chủ tịch

Uỷ ban nhân dân xã về những vi phạm chế độ, tiêu chuẩn, định mức để có biện pháp đảm bảo thực hiện mục tiêu và tiến độ quy định

Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi:

Việc quyết định chi phải theo đúng chế độ, tiêu chuẩn và mức chi trong phạm vi dự toán được phê duyệt và người ra quyết định chi phải chịu trách nhiệm

về quyết định của mình, nếu chi sai phải bồi hoàn cho công quỹ và tuỳ theo tính

h

chất, mức độ vi phạm còn bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự

* Nguyên tắc chi ngân sách

Việc thực hiện chi phải bảo đảm các điều kiện:

Đã được ghi trong dự toán được giao, trừ trường hợp dự toán và phân bổ dự toán chưa được cấp có thẩm quyền quyết định và chi từ nguồn tăng thu, nguồn

dự phòng ngân sách;

Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định;

Được Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi

* Thực hiện chi NSX

Căn cứ vào dự toán chi cả năm, dự toán quý có chia tháng và tiến độ công việc, Ban Tài chính xã làm thủ tục chi trình Chủ tịch xã hoặc người được uỷ quyền quyết định gửi HĐND nơi giao dịch và kèm theo các tài liệu cần thiết theo quy định của pháp luật Việc thanh toán các khoản chi của NSX bằng Lệnh chi NSX Trên Lệnh chi NSX phải ghi cụ thể, đầy đủ chương, loại, khoản, mục, tiểu mục theo quy định của Mục lục ngân sách nhà nước, kèm theo Bảng kê chứng từ chi (theo mẫu quy định); đối với các khoản chi lớn phải kèm theo tài liệu chứng minh Trường hợp thanh toán một lần có nhiều chương, thì lập thêm Bảng kê chi, chi tiết theo Mục lục ngân sách nhà nước (theo mẫu quy định), trên Bảng kê ghi

rõ số hiệu, ngày tháng của Lệnh chi NSX, đồng thời trên Lệnh chi NSX phải ghi

rõ số hiệu của Bảng kê, tổng số tiền

Trường hợp thanh toán bằng tiền mặt, sử dụng Lệnh chi NSX bằng tiền mặt HĐND kiểm tra, nếu đủ điều kiện thì thực hiện thanh toán cho khách hàng hoặc người được sử dụng

Trong những trường hợp thật cần thiết, như tạm ứng công tác phí, ứng tiền trước cho khách hàng, cho nhà thầu theo hợp đồng, chuẩn bị hội nghị, tiếp khách, mua sắm nhỏ, được tạm ứng để chi Trong trường hợp này, trên Lệnh chi NSX chỉ ghi tổng số tiền cần tạm ứng Khi thanh toán tạm ứng phải có đủ chứng từ hợp lệ, Ban Tài chính xã phải lập Bảng kê chứng từ chi (theo mẫu quy định) và Giấy đề nghị thanh toán tạm ứng (theo mẫu quy định) gửi HĐND nơi giao dịch làm thủ tục chuyển tạm ứng sang thực chi ngân sách

Các khoản thanh toán NSX qua HĐND cho các đối tượng có tài khoản giao dịch ở HĐND hoặc ở ngân hàng phải được thực hiện bằng hình thức chuyển

h

khoản (trừ trường hợp khoản chi nhỏ có thể thanh toán bằng tiền mặt) Khi thanh toán bằng chuyển khoản, sử dụng Lệnh chi NSX bằng chuyển khoản

Đối với các khoản chi từ các nguồn thu được giữ lại tại xã, Ban Tài chính

xã phối hợp với HĐND định kỳ làm thủ tục hạch toán thu, hạch toán chi vào NSX; khi làm thủ tục hạch toán thu, hạch toán chi phải kèm theo Bảng kê chứng

từ thu và Bảng kê chứng từ chi theo đúng chế độ quy định

* Chi thường xuyên:

Ưu tiên chi trả tiền lương, các khoản phụ cấp cho cán bộ công chức xã, nghiêm cấm việc nợ lương và các khoản phụ cấp

Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm, khối lượng thực hiện công việc, khả năng của NSX tại thời điểm chi để thực hiện chi cho phù hợp

* Chi đầu tư phát triển:

- Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSX phải thực hiện đầy đủ theo quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản và phân cấp của tỉnh; việc cấp phát thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSX thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính

- Đối với dự án đầu tư bằng nguồn đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện, ngoài các quy định chung cần phải bảo đảm:

Mở sổ sách theo dõi và phản ánh kịp thời mọi khoản đóng góp bằng tiền, ngày công lao động, hiện vật của nhân dân

Quá trình thi công, nghiệm thu và thanh toán phải có sự giám sát của Ban giám sát dự án do nhân dân cử

Kết quả đầu tư và quyết toán dự án phải được thông báo công khai cho nhân dân biết

- Thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng dự toán, nguồn tài chính theo chế độ quy định, nghiêm cấm việc nợ xây dựng cơ bản, chiếm dụng vốn dưới mọi hình thức

c Kế toán và quyết toán chi ngân sách xã

1 Ban Tài chính xã có trách nhiệm thực hiện công tác hạch toán kế toán và quyết toán NSX theo Mục lục ngân sách nhà nước và chế độ kế toán NSX hiện hành; thực hiện chế độ báo cáo kế toán và quyết toán theo quy định HĐND nơi

h

giao dịch thực hiện công tác kế toán quỹ NSX theo quy định; định kỳ hàng tháng, quý báo cáo tình hình thực hiện NSX, tồn quỹ NSX gửi Uỷ ban nhân dân xã; và báo cáo đột xuất khác theo yêu cầu của Uỷ ban nhân dân xã

2 Thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách xã hết ngày 31/01 năm sau

3 Để thực hiện công tác khoá sổ và quyết toán hàng năm, Ban Tài chính xã thực hiện các việc sau đây:

- Ngay trong tháng 12 phải rà soát tất cả các khoản chi theo dự toán Trường hợp có khả năng hụt thu phải chủ động có phương án sắp xếp lại các khoản chi để đảm bảo cân đối NSX

- Phối hợp với HĐND huyện nơi giao dịch đối chiếu tất cả các khoản chi NSX trong năm, bảo đảm hạch toán đầy đủ, chính xác các khoản chi theo Mục lục ngân sách nhà nước

Nhiệm vụ chi được bố trí trong dự toán ngân sách năm, chỉ được chi trong niên độ ngân sách năm đó, các khoản chi có trong dự toán đến hết 31/12 chưa thực hiện được không được chuyển sang năm sau chi tiếp, trừ trường hợp cần thiết phải chi nhưng chưa chi được, phải được Uỷ ban nhân dân quyết định cho chi tiếp, khi

đó hạch toán và quyết toán như sau: nếu thực hiện trong thời gian chỉnh lý quyết toán thì dùng tồn quỹ năm trước để chi và quyết toán vào ngân sách năm trước; nếu được quyết định thực hiện trong năm sau, thì làm thủ tục chuyển nguồn sang năm sau để chi tiếp và thực hiện quyết toán vào chi ngân sách năm sau

4 Quyết toán ngân sách xã hàng năm:

- Ban Tài chính xã lập báo cáo quyết toán chi NSX hàng năm theo mẫu biểu quy định trình UBND xã xem xét để trình HĐND xã phê chuẩn, đồng thời gửi Phòng Tài chính huyện để tổng hợp Thời gian gửi báo cáo quyết toán năm cho Phòng Tài chính huyện do UBND cấp tỉnh quy định

- Quyết toán chi NSX không được lớn hơn quyết toán thu NSX

- Sau khi HĐND xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lập thành 05 bản

để gửi cho HĐND xã, Uỷ ban nhân dân xã, Phòng tài chính huyện, HĐND nơi xã giao dịch, lưu Ban tài chính xã và thông báo công khai nơi công cộng cho nhân dân trong xã biết

- Phòng Tài chính huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyết toán chi NSX, trường hợp có sai sót phải báo cáo Uỷ ban nhân dân huyện yêu cầu HĐND

xã điều chỉnh

h

d Kiểm tra, giám sát chi ngân sách xã

- HĐND xã giám sát việc thực hiện thu, chi NSX Các cơ quan tài chính cấp trên thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý NSX

- HĐND xã giám sát việc thực hiện dự toán chi NSX Giám sát quản lý chi NSX bảo đảm chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả, theo đúng dự toán được giao và các chế độ, chính sách theo quy định;

- Cơ quan tài chính cấp trên có trách nhiệm kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý chi NSX Thực hiện trong phạm vi ngân sách được giao, thường xuyên kiểm tra việc tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách, tiết kiệm triệt để các khoản chi thường xuyên Chủ động sắp xếp chi thường xuyên, ưu tiên các nhiệm

vụ quan trọng, bảo đảm chế độ tiền lương cho cán bộ công chức, viên chức và các khoản chi cho con người và các chính sách an sinh xã hội Trường hợp phát hiện các xã, thị trấn sử dụng ngân sách không đúng chế độ, chính sách, nhất là các chính sách liên quan đến thực hiện chính sách xã hội, xóa đói giảm nghèo, cần có biện pháp xử lý kịp thời để đảm bảo chính sách, chế độ thực hiện đúng đối tượng và có hiệu quả

Nội dung quản lý chi NSX hiện nay được quy định tại Thông tư 344/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 của Bộ Tài chính, trong giới hạn thời gian nghiên cứu và thực trang công tác quản lý chi NSX tại huyện Đông Hưng, nội dung luận văn vẫn trích dẫn cơ sở lý luận theo Thông tư 60/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 của Bộ Tài chính

Thực hiện Luật Ngân sách mới ban hành số 83/2015/QH13 ngày 25/6/2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21/12/2016 bãi bỏ Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 06/6/2003 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 342/2016/TT-BTC ngày 30/12/2016 thay thế Thông tư số 59/2003/TT-BTC ngày 23/6/2003 và Thông tư số 108/2008/TT-BTC ngày 18/11/2008

2.1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách xã

Quá trình quản lý chi NSX thường bị chi phối bởi các yếu tố sau (Vũ Xuân Hùng, 2015):

Thứ nhất, về thể chế tài chính: Thể chế tài chính quy định phạm vi, đối

tượng thực hiện công tác quản lý chi NSX của cấp chính quyền địa phương; quy định, chế định việc phân công, phân cấp nhiệm vụ chi của các cấp chính quyền;

h

quy định quy trình, nội dung lập, phân bổ, chấp hành và quyết toán chi NSX Quy định chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý, sử dụng NSX Thể chế tài chính quy định, chế định những nguyên tắc, chế độ, định mức chi tiêu Do vậy, nói đến nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi NSX phải nói đến thể chế tài chính vì đó chính là những văn bản của nhà nước có tính quy phạm pháp luật chi phối mọi hoạt động của các cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý chi NSX

Thứ hai, về phân cấp quản lý chi NSX trong hệ thống NSNN: Phân cấp

quản lý chi NSX là xác định phạm vi, trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền nhà nước cấp xã trong việc quản lý, điều hành thực hiện nhiệm vụ chi ngân sách gắn với các hoạt động kinh tế - xã hội ở từng địa phương một cách cụ thể nhằm nâng cao tính năng động, tự chủ

Thứ ba, nhận thức của địa phương trong công tác quản lý NSX: Lãnh đạo

địa phương phải nắm vững các yêu cầu, nguyên tắc quản lý chi NSX và phải được quản lý đầy đủ, toàn diện ở tất cả các khâu từ lập, phân bổ dự toán, chấp hành, quyết toán và thanh tra, kiểm tra chi NSX

Thứ tư, tổ chức bộ máy và trình độ đội ngũ cán bộ quản lý: Trình độ quản

lý của con người là nhân tố quan trọng, quyết định sự thành công, chất lượng của công tác quản lý chi NSX

Thứ năm, hệ thống thông tin, phương tiện quản lý NSX: Để thực hiện được

chức năng quản lý chi NSX theo nhiệm vụ được giao, cần phải phát triển hệ thống công nghệ thông tin và nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành là nhiệm vụ quan trọng của UBND cấp xã

2.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN

2.2.1 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách xã ở một số địa phương

2.2.1.1 Kinh nghiệm tại huyện Kiến Xương – tỉnh Thái Bình

Huyện Kiến Xương là huyện thuần nông nằm về phía Đông Nam của tỉnh Thái Bình, trong những năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách năm 2011-2015, công tác quản lý ngân sách xã được tổng kết, đánh giá có những chuyển biến tích cực tạo điều kiện thuận lợi để hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế xã hội theo Nghị quyết Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2010 - 2015

Một số kết quả đạt được trong công tác quản lý NSX nói chung, quản lý chi NSX nói riêng, cụ thể như sau (Ủy ban nhân dân huyện Kiến Xương, 2016):

h

Dự toán chi NSX lập cơ bản theo đúng trình tự, nội dung dự toán đảm bảo đúng yêu cầu quy định, chất lượng công tác xây dựng dự toán ngày càng được nâng cao, về cơ bản đã xác định được các nhiệm vụ chi trong năm phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, phân cấp nhiệm vụ chi của tỉnh Thái Bình và tình hình thực tế của địa phương Dự toán được lập trên cơ sở những căn cứ hợp

lý dựa trên các chế độ, định mức quy định đảm bảo hoạt động của một cấp ngân sách trong thực thi nhiệm vụ, phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương

Công tác quản lý chi ngân sách được tăng cường, việc quản lý điều hành chi NSX đã được chỉ đạo bám sát dự toán năm và các chương trình mục tiêu được HĐND xã phê duyệt, hướng việc điều hành chi ngân sách đảm bảo đúng chế độ, chính sách, tiêu chuẩn, định mức hiện hành của nhà nước, chi đúng mục đích, tiết kiệm, có hiệu quả Chi thường xuyên cơ bản đảm bảo duy trì hoạt động của bộ máy chính quyền cấp xã, đáp ứng kịp thời nguồn kinh phí thực hiện cải cách tiền lương, các khoản phụ cấp theo lương, đảm bảo an sinh xã hội và thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm khác trên địa bàn Các khoản chi đầu tư phát triển nhìn chung đã được các xã thực hiện theo đúng trình tự đầu tư XDCB, thủ tục thanh toán được kiểm soát chặt chẽ qua hệ thống KBNN huyện

Công tác tổ chức kế toán chi NSX được triển khai và thực hiện theo đúng chế độ kế toán ngân sách và tài chính xã hiện hành Việc hạch toán, kế toán các nghiệp vụ phát sinh được thực hiện trên phần mềm kế toán, đảm bảo độ chính xác cao, cung cấp thông tin cho người quản lý đầy đủ, kịp thời, giảm thiểu khối lượng công việc cho người làm kế toán

Quyết toán chi NSX được các xã, thị trấn thực hiện theo đúng quy định của Luật NSNN, Thông tư số 108/2008/TT-BTC ngày 18/11/2008 của Bộ Tài chính

về hướng dẫn xử lý ngân sách cuối năm, lập báo cáo quyết toán hàng năm và các văn bản hướng dẫn hiện hành Báo cáo quyết toán phản ánh trung thực, khách quan tình hình thực hiện các nhiệm vụ chi NSX

Công tác kiểm tra, giám sát tình hình chấp hành dự toán chi ngân sách ngày càng được tăng cường, điều hành chi đảm bảo chặt chẽ về mặt thủ tục, chứng từ quyết toán, đúng tiêu chuẩn, chế độ, định mức hiện hành của nhà nước, đảm bảo chi đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả, kịp thời ngăn chặn đẩy lùi tham ô, lãng phí tài sản NSNN Đặc biệt là có sự tham gia hướng dẫn, kiểm tra, giám sát

h

chỉ đạo quá trình lập, chấp hành và quyết toán chi NSX của các cơ quan quản lý nhà nước như: Tài chính, HĐND huyện, Thanh tra huyện

HĐND xã đã nhận thức rõ quyền hạn, trách nhiệm của mình thông qua việc giám sát quản lý ngân sách trong quá trình triển khai lập dự toán, kiểm tra chấp hành dự toán và phê chuẩn quyết toán chi NSX Hoạt động thẩm tra, giám sát được chú trọng, tăng cường hơn từ khi HĐND tỉnh triển khai Đề án thí điểm thành lập Ban công tác HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2011-2016

Bên cạnh những mặt đạt được thì trong công tác quản lý chi NSX của huyện Kiến Xương vẫn còn tồn tại một số hạn chế như công tác công khai dự toán và quyết toán chưa được thực hiện đúng quy định, HĐND xã chưa thể hiện hết vai trò giám sát, kiểm tra của mình trong việc quyết định dự toán, quyết toán chi NSX Ban kinh tế - xã hội của HĐND xã không thực hiện thẩm tra báo cáo phương án phân bổ dự toán, báo cáo quyết toán thu chi NSX của UBND xã để trình HĐND xã phê duyệt

Việc xây dựng kế hoạch tại các xã, thị trấn chủ yếu dựa vào các chỉ tiêu của huyện giao mà không nghiên cứu, đánh giá các điều kiện thực tế tại địa phương Việc kiểm tra, thẩm định dự toán, quyết toán chi NSX của Phòng Tài chính - Kế hoạch chưa sâu do lực lượng mỏng, không thể nắm bắt hết thực tế của từng xã Việc kiểm tra, kiểm toán không thường xuyên, mới chỉ có tính chất trọng điểm Việc xử lý sau kết luận thanh tra, kiểm toán thực hiện chưa được nghiêm, nhiều xã vẫn dây dưa và thực hiện chậm

2.2.1.2 Kinh nghiệm tại huyện Gia Lộc, thành phố Hải Dương

Tại huyện Gia Lộc, thành phố Hải Dương, hàng năm trước khi UBND huyện giao dự toán, các cơ quan, đơn vị tham mưu xác định và quản lý nguồn thu NSX là tiền đề quan trọng để giúp cho địa phương đảm bảo nguồn kinh phí thực hiện nhiệm vụ chi NSX (Vũ Xuân Hùng, 2015)

Trong điều hành chi ngân sách, Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Gia Lộc

đã chỉ đạo sát sao, chặt chẽ và các cơ quan, đơn vị chuyên môn tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và các xã, thị trấn chi bám sát dự toán, đảm bảo cân đối tích cực Chi đầu tư phát triển được bảo đảm tiến độ thực hiện dự án, chi

TX tiết kiệm, hiệu quả, đảm bảo hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao

HĐND, UBND huyện tích cực phối hợp với các ngành trong hệ thống thuộc ngành tài chính kiểm soát chặt chẽ các nội dung chi NSX, thực hiện tốt

h

chức năng, nhiệm vụ quản lý, điều hành trên địa bàn huyện Đưa công nghệ thông tin vào việc hạch toán kế toán trên các phần mềm quản lý

Ngoài ra, huyện Gia Lộc còn xây dựng nhiều giải pháp tăng cường công tác quản lý chi NSX trên lĩnh vực XDCB Kiên quyết không phê duyệt công trình khi chưa rõ nguồn, công trình dàn trải, manh mún Trong năm ngân sách, UBND huyện chỉ đạo thanh quyết toán nhanh gọn các công trình xây dựng chuyển tiếp Chỉ đạo các xã công khai toàn bộ khoản thu, chi từ nguồn đóng góp của nhân dân Công tác chi thường xuyên, từ huyện xuống xã, thị trấn phấn đấu chi tiêu tiết kiệm, mua sắm tài sản trang thiết bị làm việc đúng tiêu chuẩn, định mức

2.2.1.3 Kinh nghiệm tại xã Quảng Yên, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

Trong những năm qua, các cấp chính quyền trên địa bàn tỉnh thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý tài chính NSX và thu được những

kết quả tích cực

Công tác điều hành chi ngân sách đáp ứng được yêu cầu của cấp ủy, chính quyền; bảo đảm theo cơ chế phân cấp, đúng nguyên tắc, tiêu chuẩn và có hiệu quả Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì cũng còn nhiều nội dung hạn chế cần được khắc phục

Trong điều hành chi NSX, UBND xã Quảng Yên quan tâm, chỉ đạo ưu tiên

và bảo đảm chi lương cho đội ngũ cán bộ của xã và thôn xóm; chi cho an ninh trật tự; công tác quân sự; đại hội thể dục thể thao Ngoài ra, thực hiện triệt để tiết kiệm chi (trong việc sử dụng điện nước, văn phòng phẩm, hội họp; sơ, tổng kết, những khoản chi chưa cấp bách) Chủ tịch UBND xã đã chỉ đạo và thực hiện các biện pháp cần thiết để tiết kiệm chi ngân sách, song không vì thế mà ảnh hưởng đến nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh của xã Việc tổ chức các hội nghị, có thể lồng ghép 2 đến 3 nội dung vào một hội nghị Với cách làm này, từ đầu năm đến nay, xã đã giảm được hàng chục cuộc họp mà vẫn bảo đảm nội dung, lại tiết kiệm được cả phần trang trí, khánh tiết, thuê âm ly, loa đài

Thu ngân sách là nhiệm vụ trọng tâm, vì có thu mới bảo đảm chi cho các hoạt động trên địa bàn Để “giải bài toán” cân đối thu, chi ngân sách, lãnh đạo xã Quảng Yên quyết tâm phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách năm 2013, đáp ứng chi cho các hoạt động thường xuyên

Quá trình xây dựng nông thôn mới ở địa phương cần có nguồn lực để thực

h

hiện, nhiệm vụ chi NSX phát sinh, những sai phạm trong quản lý chi NSX thường là nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện trong dân, do đó việc quản lý chi ngân sách được UBND xã quan tâm thực hiện, chấp hành dự toán, quyết toán chi NSX luôn được dân chủ, công khai, minh bạch tạo điều kiện thuận lợi cho công tác lãnh đạo, điều hành của cán bộ cấp xã, nhằm phát huy tốt nhất nội lực và sự đồng thuận của người dân vào sự phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương (Phạm Văn Hạnh, 2014)

2.2.2 Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn cho huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

Đứng trên góc độ quản lý thì chi ngân sách xã trong phạm vi 1 huyện bao quát được đầy đủ hoạt động của nội dung chi ngân sách xã, huyện Kiến Xương là một huyện thuộc tỉnh Thái Bình, có đặc điểm tương đồng với huyện Đông Hưng,

về góc độ quản lý đều trực thuộc UBND tỉnh Thái Bình và chịu sự quản lý về chuyên môn của Sở Tài chính và sở Kế hoạch và đầu tư

Huyện Gia Lộc thành phố Hải Dương được đánh giá là huyện thực hiện tốt công tác điều hành dự toán chi ngân sách xã, huyện cũng có đặc điểm tương đồng với huyện Đông Hưng Nghiên cứu kinh nghiệm quản lý tài chính ngân sách xã tại huyện Gia Lộc để có những định hướng và tìm ra giải pháp để áp dụng đối với huyện Đông Hưng

Ngân sách xã là cấp ngân sách cuối cùng trong hệ thống NSNN, UBND xã Quảng Xương là đơn vị cấp cơ sở trực tiếp quản lý nội dung chi của ngân sách cấp xã, nghiên cứu ngân sách xã Quảng Yên để tìm ra những ưu điểm, nhược điểm có thể vận dụng và rút kinh nghiệm trong công tác quản lý chi ngân sách xã của huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về NSNN và quản lý chi NSX; kinh nghiệm tổ chức, quản lý ngân sách ở một số địa phương, có thể rút ra một số kinh nghiệm có ý nghĩa tham khảo, vận dụng vào quản lý chi Ngân sách

xã, trong đó có huyện Đông Hưng – tỉnh Thái Bình, như sau:

Một là, công tác quản lý tài chính phải thực hiện theo Luật quy định riêng

về ngân sách nhà nước và được thực hiện quản lý chặt chẽ trên cơ sở quy định của Luật và các văn bản quy định có liên quan

Hai là, các địa phương đều thực hiện các biện pháp quản lý chặt chẽ, có hiệu quả chi ngân sách xã trên toàn bộ các khâu của chu trình ngân sách (từ khâu lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán NSNN)

h

Ba là, các địa phương rất coi trọng công tác phân tích, dự báo kinh tế phục

vụ cho việc hoạch địch chính sách kinh tế vĩ mô và các chính sách liên quan đến chi ngân sách nhằm phát triển kinh tế - xã hội một cách toàn diện và vững chắc Bốn là, các địa phương khác nhau có trình độ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau, có phương thức tạo lập ngân sách khác nhau nhưng đều rất coi trọng cải cách hành chính trong lĩnh vực quản lý ngân sách, nhất là cải cách thể chế, cơ chế quản lý chi ngân sách cho phù hợp với tiến trình phát triển và thông lệ quốc tế; cải tiến các quy trình, thủ tục hành chính và tinh giản bộ máy quản lý chi ngân sách ở các cấp; tập trung sử dụng có hiệu quả công cụ quản lý để phát triển kinh

tế – xã hội của địa phương, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực chi đầu tư phát triển; hướng quản lý chi ngân sách theo kết quả đầu ra

Năm là, các địa phương đều thống nhất chỉ đạo và mạnh dạn phân cấp quản

lý nhiệm vụ đi đôi với phân cấp quản lý chi ngân sách cho các cấp chính quyền cấp dưới trên cơ sở thống nhất chính sách, chế độ, tạo điều kiện cho cấp dưới phát huy được tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo các quy định của pháp luật, thực hiện quản lý tài chính và sử dụng linh hoạt nguồn lực tài chính, cho phép thi hành những biện pháp tài chính cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế địa phương Kinh nghiệm của địa phương khác là rất quý báu, tuy nhiên, do thể chế chính trị, đặc điểm kinh tế - xã hội, điều kiện tự nhiên và chính sách phát triển trong từng giai đoạn của từng địa phương, từng quốc gia khác nhau nên nghiên cứu, vận dụng kinh nghiệm của địa phương khác phải sáng tạo, hợp lý, linh hoạt giúp cho việc quản lý chi Ngân sách xã có hiệu quả hơn

h

PHẦN 3 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG HƯNG, TỈNH THÁI BÌNH 3.1.1 Vị trí địa lý và điệu kiện tự nhiên

3.1.1.1 Vị trí địa lý

Huyện Đông Hưng – tỉnh Thái Bình là huyện thuộc vùng đồng bằng Bắc

Bộ, nằm giữa trung tâm tỉnh và cách Thành phố Thái Bình khoảng 12 km về phía Bắc, diện tích 198,4 km2, dân số là 233,2 ngàn người (tính đến hết năm 2015), mật độ dân số trên 1175 người/km2, đơn vị hành chính cấp xã gồm 43 xã và 01 thị trấn với 227 thôn làng, 10 tổ dân phố Vị trí địa lý tiếp giáp như sau:

- Phía Bắc giáp huyện Quỳnh Phụ - tỉnh Thái Bình

- Phía Nam giáp huyện Vũ Thư và thành phố Thái Bình

- Phía Đông giáp huyện Thái Thụy

- Phía Tây giáp huyện Hưng Hà

Huyện Đông Hưng có hệ thống giao thông thủy bộ thuận lợi, có Quốc lộ 39

và Quốc lộ 10 chạy qua, đây là tuyến giao thông quan trọng nối địa bàn huyện với Thủ đô Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, cảng Hải Phòng, thuận tiện cho việc giao lưu kinh tế, văn hóa, xã hội trong vùng Với vị trí địa lý như vậy, huyện Đông Hưng có điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế theo hướng CNH – HĐH nông nghiệp nông thôn, tập trung vào sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ hàng hóa, đặc biệt là nông sản chất lượng cao

3.1.1.2 Khí hậu

Đông hưng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, một năm có bốn mùa xuân, hạ, thu, đông rõ rệt Mùa hè nóng, ẩm, mưa nhiều, mùa đông lạnh, khô hanh do tác động của gió mùa Đông Bắc

- Nhiệt độ: Theo thống kê của trạm khí tượng thủy văn Thái Bình, nhiệt

độ trung bình của huyện hàng năm từ 23 - 240C Mùa đông nhiệt độ trung bình

là 18,90C, tháng lạnh nhất là tháng 1 và tháng 2 Mùa hạ nhiệt độ trung bình là

nhất từ tháng 5 đến tháng 10, lượng mưa chiếm 80% tổng lượng mưa cả năm

- Độ ẩm: Độ ẩm không khí tương đối cao, trung bình năm từ 80 - 85%, giữa tháng có độ ẩm lớn nhất và tháng có độ ẩm cao nhất chênh nhau không nhiều, tháng

có độ ẩm cao nhất là tháng 3 (90%) và tháng có độ ẩm thấp nhất là tháng 11 (70%)

- Chế độ gió: Hướng gió chính là gió mùa Đông Bắc và gió mùa Đông Nam Gió mùa Đông Bắc thổi từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau mang theo không khí lạnh Gió mùa Đông Nam thổi từ tháng 5 đến tháng 11 mang theo không khí nóng Huyện Đông Hưng hàng năm chịu ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp từ 3 - 5 cơn bão xuất hiện từ tháng 7 đến tháng 11

3.1.1.3 Tài nguyên thiên nhiên

- Tài nguyên đất: Đất đai của huyện Đông Hưng thuộc loại đất phù sa do hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình bồi tụ Tầng đất nông nghiệp dày khoảng 60

- 80 cm nằm trên xác sú vẹt, vỏ sò, hến, tầng canh tác dày 13 - 15 cm

- Tài nguyên nước: Huyện Đông Hưng có sông Trà Lý, sông Tiên Hưng và một hệ thống ao, hồ dày đặc nên nguồn nước mặt đảm bảo cung cấp đủ phục vụ sản xuất và sinh hoạt Hiện tại nước sinh hoạt được sử dụng từ 09 dự án cấp nước

sạch, nước cho sản xuất nông nghiệp được lấy từ các trạm bơm theo hệ thống

sông, mương hiện có trên địa bàn huyện

- Tài nguyên khoáng sản: Khoáng sản chính trên địa bàn huyện Đông Hưng

là nguồn cát đen trữ lượng lớn ven sông Trà Lý có thể khai thác đáp ứng nhu cầu xây dựng của địa phương và các vùng lân cận

- Tài nguyên nhân văn: Huyện Đông Hưng được hình thành trong đồng bằng châu thổ sông Hồng, người dân có truyền thống cần cù lao động, anh dũng trong đấu tranh chống phong kiến và giặc ngoại xâm, sáng tạo, thông minh trong sản xuất xây dựng quê hương đất nước

- Cảnh quan môi trường: Cảnh quan mang đặc điểm của vùng nông thôn châu thổ sông Hồng, những con đường và những con sông lớn nằm trên địa bàn các xã phân bố khá hài hòa bao quanh những cánh đồng lúa, khu dân cư, tạo ra một cảnh quan phù hợp với cuộc sống của nhân dân trước mắt cũng như lâu dài

3.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội

3.1.2.1 Tình hình phát triển kinh tế

Quá trình thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2011-2015 của

h

huyện trong bối cảnh thuận lợi, khó khăn, thời cơ, thách thức đan xen; những khó khăn chung của nền kinh tế, sức mua của thị trường giảm, thời tiết diễn biến phức tạp Song ngay từ đầu nhiệm kỳ được sự tập trung lãnh đạo chỉ đạo của Huyện uỷ, HĐND, UBND huyện và sự quyết tâm nỗ lực của các cấp, các ngành

và tầng lớp nhân dân trong huyện quyết tâm khắc phục khó khăn thách thức, tập trung mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế, giải quyết tốt các vấn đề xã hội, hoàn thành nhiệm vụ, các mục tiêu đề ra; kết quả cụ thể như sau:

Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 5 năm đạt 8,65%/năm Năm 2015 tổng giá trị sản xuất đạt 9.013 tỷ đồng, gấp 1,53 lần và tăng 3.171,1 tỷ đồng so với năm 2010 Cơ cấu kinh tế: tăng tỷ trọng công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp , XDCB từ 34,1% (năm 2010) lên 42,1% (năm 2015); giảm tỷ trọng nông nghiệp

từ 42,6% (năm 2010) xuống 33,7% (năm 2015) Cơ cấu lao động chuyển dịch tăng tỷ trọng lao động công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp, XDCB và thương mại dịch vụ từ 40% (năm 2010) lên 45,6% (năm 2015), giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp từ 60% (năm 2010) xuống 54,4% (năm 2015) Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội 5 năm đạt 11.702 tỷ đồng Kim ngạch xuất khẩu tăng từ 11 triệu USD (năm 2010) lên 59,7 triệu USD (năm 2015) Thu nhập bình quân đầu người tăng

từ 13,6 triệu đồng (năm 2010) lên 28,09 triệu đồng (năm 2015)

Công tác quản lý tài chính ngân sách được thực hiện nền nếp, hiệu quả; tổng thu ngân sách giai đoạn 2011 - 2015 đạt 5.092 tỷ đồng, tăng 1,66 lần so với giai đoạn 2006 - 2010, tăng bình quân 16%/năm, trong đó thu nội địa đạt 872 tỷ đồng, tăng bình quân 13,4%/năm Tổng chi ngân sách giai đoạn 2011 - 2015 là 4.900 tỷ đồng, tăng 1,74 lần so với giai đoạn 2006 - 2010, tăng bình quân 14,6%/năm Trong đó chi đầu tư phát triển là 1.236 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 25,2% tổng chi ngân sách, tăng bình quân 15,3%/năm Thực hiện tốt quy chế công khai tài chính của các cấp ngân sách, các đơn vị trên địa bàn, các dự án đầu tư XDCB có sử dụng vốn NSNN và các khoản đóng góp của nhân dân theo quy định

Đã hoàn thành quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, kế hoạch sử dụng đất 5 năm 2011 - 2015 Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, khai thác tài nguyên phục vụ phát triển KT-XH được chỉ đạo thực hiện chặt chẽ, hạn chế được các vi phạm trong quản lý, sử dụng đất đai Công tác bảo vệ môi trường

có chuyển biến tích cực Toàn huyện đã xây dựng được 56 bãi rác tập trung, duy trì 146 tổ thu gom rác thải, đã có 96% số hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh, xây dựng 9 nhà máy nước để cấp nước sạch cho các xã, thị trấn, đến nay

h

đã cấp nước cho 23 xã, thị trấn trong huyện (Ủy ban nhân dân huyện Đông Hưng, 2016)

Bảng 3.1 Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội huyện Đông Hưng

3.1.2.2 Về văn hóa - xã hội

Giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ

Chất lượng giáo dục toàn diện được nâng lên Giữ vững và nâng cao kết quả phổ cập giáo dục Tiểu học, Trung học cơ sở; phổ cập giáo dục Tiểu học cho người lao động đến tuổi 35 và phổ cập giáo dục trung học cơ sở cho thanh niên đến tuổi 25 Toàn huyện đã có 92/124 trường đạt chuẩn quốc gia Hoạt động khoa học công nghệ đã đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế xã hội

Công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân

Công tác phòng, chống dịch bệnh, các chương trình mục tiêu y tế được chủ động triển khai và thực hiện có hiệu quả; chất lượng khám chữa bệnh ở các tuyến

y tế được nâng lên, không để xảy ra dịch bệnh lớn Đến hết năm 2015 toàn huyện

có 39/44 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế theo tiêu chí mới Công tác dân số, kế hoạch hoá gia đình, bảo vệ, chăm sóc trẻ em được thực hiện tốt Tỷ lệ tăng dân số

tự nhiên năm 2015 thực hiện 7,2% (đạt mục tiêu đại hội)

Hoạt động văn hóa thông tin, thể dục thể thao

Sự nghiệp văn hoá được quan tâm đúng mức, công tác quản lý Nhà nước về văn hoá được chú trọng; hệ thống thiết chế văn hoá từng bước được tăng cường Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” ngày càng phát triển,

có chiều sâu Toàn huyện có 82% số hộ gia đình đạt chuẩn văn hoá; 81% số thôn, làng, tổ dân phố văn hoá và 70% số cơ quan, đơn vị văn hoá Hệ thống phát thanh, truyền thanh từ huyện đến cơ sở được củng cố, chất lượng hoạt động được nâng lên, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị của địa phương

Ðến nay, đài truyền thanh, truyền hình được lắp đặt hệ thống thu phát với công suất lớn, đồng thời phát triển thêm một số trạm thu phát lại ở những địa phương xa trung tâm 100% xã, thị trấn có đài phát thanh, đáp ứng ngày càng cao yêu cầu thông tin công tác lãnh đạo và nhu cầu giải trí của nhân dân

Công tác an sinh xã hội, công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm

Các cấp uỷ đảng, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chính sách đối với người và gia đình có công, chính sách xã hội, chương trình giải quyết việc làm, giảm nghèo bền vững Trong 5 năm đã huy động các nguồn lực hỗ trợ để xây mới và sửa chữa 481 nhà ở cho các đối tượng chính sách Toàn huyện có 754 mẹ được phong tặng, truy tặng danh hiệu cao quý Bà

mẹ Việt Nam Anh hùng; trong đó các mẹ còn sống được các cơ quan, đơn vị

h