(Luận văn thạc sĩ) quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện đan phượng, thành phố hà nội

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện còn những mặt tồn tại như: Việc bố trí vốn đối với các dự án mới vẫn còn tình trạng bố trí vốn dàn t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

ĐỖ THỊ DỊU

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI HUYỆN ĐAN PHƯỢNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Hà Nội năm 2021

h

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

ĐỖ THỊ DỊU

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI HUYỆN ĐAN PHƯỢNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng

Mã số: 834.02.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học:

TS Vũ Thị Thanh Huyền

Hà Nội, năm 2021

h

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm

ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Đỗ Thị Dịu

h

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, lời cảm ơn đầu tiên đặc biệt và sâu sắc nhất, tôi xin gửi đến cô TS.Vũ Thị Thanh Huyền, người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới quí thầy cô giáo Trường Đại học Thương Mại đã nhiệt tình giúp đỡ tôi về mọi mặt trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi cũng xin bày tỏ sự biết ơn đến các Lãnh đạo, nhân viên các phòng, ban chuyên môn của: Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, Kho bạc Nhà nước huyện Đan Phượng, lãnh đạo và nhân viên các cơ quan, đơn vị liên quan đến công tác quản lý chi NSNN đã nhiệt tình cung cấp thông tin, số liệu, tư vấn giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thiện đề tài này

Trong quá trình làm nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều cố gắng để hoàn thành luận văn, đã tham khảo nhiều tài liệu và đã trao đổi, tiếp thu ý kiến của thầy cô và bạn bè Song, do điều kiện về thời gian và trình độ nghiên cứu của bản thân còn nhiều hạn chế nên nghiên cứu khó tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự quan tâm đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

h

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG vii

DANH MỤC BIỂU ĐỒ viii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tổng quan một số công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục tiêu nghiên cứu: 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 5

5 Nguồn dữ liệu và phương pháp nghiên cứu: 6

6 Ý nghĩa của đề tài 6

7 Kết cấu của Luận văn: 7

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 8

1.1 Lý luận cơ bản về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện 8

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 8

1.1.2 Phân cấp quản lý chi ngân sách 10

1.1.3 Nguyên tắc quản lý chi NSNN cấp huyện 13

1.1.4 Vai trò của quản lý chi NSNN cấp huyện 15

1.2 Nội dung và tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện 17 1.2.1.Nội dung quản lý chi NSNN cấp huyện 17

1.2.2 Tiêu chí đánh giá quản lý chi NSNN 26

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi NSNN cấp huyện 28

1.3.1 Nhân tố khách quan 28

1.3.2 Nhân tố chủ quan 30

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN ĐAN PHƯỢNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI 31

2.1 Khái quát chung về huyện Đan Phượng………31

h

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế xã hội 31

2.1.2 Các chính sách có liên quan và cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách tại địa phương 34

2.1.3 Thực trạng chi ngân sách tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội 38

2.2 Thực trạng quản lý chi NSNN cấp huyện trên địa bàn huyện Đan Phượng 43

2.2.1 Lập dự toán chi ngân sách cấp huyện 43

2.2.3 Công tác quyết toán ngân sách 54

2.2.4 Công tác công khai ngân sách và thanh tra, kiểm tra, giám sát chi NSNN 57 2.3 Đánh giá chung về công tác quản lý chi ngân sách cấp huyện trên địa bàn huyện Đan Phượng giai đoạn 2017 - 2019 60

2.3.1 Những kết quả đạt được 60

2.3.2 Các hạn chế tồn tại 62

2.3.3 Nguyên nhân của các hạn chế, tồn tại trong quản lý chi NSNN cấp huyện 65

MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI HUYỆN ĐAN PHƯỢNG 68

3.1 Mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và quan điểm hoàn thiện quản lý chi NSNN trên địa bàn huyện Đan Phượng 68

3.1.1 Mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đan Phượng đến năm 2025 68

3.1.2 Dự báo nguồn ngân sách và quan điểm hoàn thiện quản lý chi NSNN trên địa bàn huyện Đan Phượng đến năm 2025 71

3.2 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại huyện Đan Phượng 73

3.2.1 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác lập dự toán chi NSNN 73

3.2.1 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chấp hành dự toán chi NSNN 75

3.2.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quyết toán chi NSNN 77

3.2.3 Tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác công khai ngân sách, thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chi NSNN 78

3.2.4 Nâng cao năng lực hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ công chức làm công tác quản lý chi NSNN 80

3.2.5 Một số giải pháp khác 81

3.3 Một số kiến nghị 82

h

3.3.1 Kiến nghị đối với các cơ quan cấp trung ương 82

3.3.2 Kiến nghị đối với các cơ quan cấp thành phố 83

3.3.3 Kiến nghị đối với UBND huyện 84

KẾT LUẬN 86 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

h

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

1 2.1 Tổng giá trị sản xuất, cơ cấu giá trị sản xuất qua các

2 2.2 Thống kê bộ máy nhân sự làm công tác quản lý chi

3 2.3 Cân đối ngân sách giai đoạn 2017 - 2019 39

4 2.4 Chi ngân sách cấp huyện giai đoạn 2017 - 2019 40

5 2.5 Chi đầu tư phát triển giai đoạn 2017 - 2019 40

6 2.6 Chi thường xuyên giai đoạn 2017 - 2019 41

7 2.7 Tình hình lập dự toán chi NSNN huyện Đan

h

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

1 2.1 Cơ cấu chi ngân sách cấp huyện giai đoạn 2017 -

2 2.2 Cơ cấu dự toán chi XDCB theo nguồn kinh phí 46

3 2.3 Cơ cấu dự toán chi thường xuyên giai đoạn 2017 - 2019 47

4 2.4 So sánh dự toán chi thường xuyên sau điều chỉnh bổ

sung và dự toán đầu năm giai đoạn 2017 - 2019 51

5 2.5 So sánh quyết toán chi XDCB và dự toán sau điều

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước Trong đó, chi NSNN là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào NSNN và phân bổ chúng đến mục đích sử dụng Do đó, chi NSNN là những việc cụ thể không chỉ dừng lại trên các định hướng mà phải thực hiện phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc thuộc chức năng của Nhà nước

Quản lý chi NSNN là một bộ phận trong công tác quản lý ngân sách nhà nước, là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của Nhà nước để đạt được các mục tiêu quản lý của Nhà nước trên cơ sở hệ thống chính sách, pháp luật

Đan Phượng là huyện ngoại thành phía Tây của Thủ đô Hà Nội Là một trong các huyện được công nhận Huyện nông thôn mới đầu tiên của cả nước, những năm gần đây, huyện đã sử dụng có hiệu quả ngân sách hiện có để tập trung đầu tư phát triển mạnh mẽ cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trên địa bàn Công tác quản lý ngân sách huyện những năm gần đây đã được thực hiện

có hiệu quả, khai thác, phân bổ nguồn lực hiện có để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện còn những mặt tồn tại như: Việc bố trí vốn đối với các dự

án mới vẫn còn tình trạng bố trí vốn dàn trải, việc bổ sung, điều chỉnh kế hoạch vốn đầu tư thường thực hiện nhiều lần trong năm, vẫn còn các dự án có tiến độ giải ngân thấp, kết dư ngân sách huyện lớn, chi chuyển nguồn các nhiệm vụ chi của năm trước sang năm sau cao; Việc xây dựng dự toán chi ngân sách còn chưa dự báo hết và xác định được đầy đủ các nhiệm vụ chi dẫn đến khó khăn trong quá trình điều hành và quyết toán ngân sách

Bên cạnh đó, năm 2019 huyện Đan Phượng đã được UBND Thành phố phê duyệt đề án đầu tư xây dựng huyện Đan Phượng thành Quận vào năm

2025 Trong đó, tiêu chí quản lý sử dụng ngân sách nhà nước, tự cân đối ngân sách là một trong các tiêu chí quan trọng mà huyện phải hoàn thiện trong gian tới để đạt các tiêu chuẩn của quận vào năm 2025 Với nguồn thu ngân sách trên

h

địa bàn còn hạn hẹp như hiện nay, trong khi nhu cầu chi ngân sách để hoàn thiện các tiêu chí của quận rất lớn, đòi hỏi công tác quản lý chi ngân sách cần phát huy hết vai trò, kết quả đã đạt được và khắc phục những tồn tại hạn chế để

sử dụng hiệu quả các nguồn lực hiện có nhằm đạt được các mục tiêu đề ra

Xuất phát từ lý do trên, cho thấy việc nghiên cứu “Quản lý chi ngân sách Nhà nước tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội" là một đề tài

mang tính thực tiễn cao góp phần làm rõ hơn thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước của huyện sau 3 năm thực hiện Luật Ngân sách nhà nước năm 2015

và làm cơ sở để có các giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ đổi mới trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước hiện nay, một nhiệm vụ luôn được quan tâm hàng đầu trong quản lý nhà nước

về tài chính, góp phần đảm bảo các nguồn lực để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, phát triển văn hóa, giáo dục, đảm bảo quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội và thực hiện các chính sách xã hội trên địa bàn huyện

2 Tổng quan một số công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Quản lý chi ngân sách nhà nước là công cụ quản lý quan trọng để Chính phủ và các cấp chính quyền địa phương thực hiện quản lý, điều tiết, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng của đất nước nói chung cũng như tại địa phương nói riêng Với ý nghĩa to lớn như trên, quản lý chi ngân sách nhà nước đã trở thành chủ đề của nhiều công trình nghiên cứu thuộc các loại hình khác nhau như:

- Nguyễn Thúy Hà (2020), “Quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội” Luận văn Thạc sỹ Trường Đại học

Thương Mại Nghiên cứu đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về chi ngân sách

và quản lý chi ngân sách cấp quận/huyện như: khái niệm, vai trò, nguyên tắc

và phân cấp quản lý chi ngân sách cấp quận/huyện, nội dung của quản lý chi ngân sách nhà nước cấp quận/huyện, … Dựa trên cơ sở lý luận, tác giả đã đi vào phân tích thực trạng tình hình quản lý chi ngân sách trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội Từ đó tác giả đã chỉ ra những hạn chế trong quá trình quản lý chi là: công tác lập dự toán chưa sát còn cao hơn so với thực tế chi, thực hiện dự toán chi nhất là chi thường xuyên năm sau cao hơn năm trước, các mục tiêu chi mang tính phân bổ đồng đều, … tác giả đưa ra những nguyên nhân của những hạn chế nêu trên, từ đó đề xuất một số giải pháp để

h

nâng cao hiệu quả của quản lý chi ngân sách như: kiến nghị điều chỉnh định mức phân bổ ngân sách, cơ cấu lại ngân sách cho phù hợp, …

- Nguyễn Ngọc Hà (2018), “Quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam” Luận văn Thạc sỹ trường đại học

Thương mại Tác giả đưa ra khung lý luận cơ bản về ngân sách nhà nước, nội dung và tiêu chí quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện, các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện, … làm cơ sở

để đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam Từ đó, tác giả đã chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý chi ngân sách tại huyện Thanh Liêm tỉnh Hà Nam trong các nội dung của quản lý chi ngân sách như: công tác lập dự toán chưa

có sự chủ động, chưađánh giá hết được các yếu tố tác động, tình trạng lãng phí trong chi ngân sách, việc kiểm soát hồ sơ, thủ tục chi ngân sách còn khó khăn, …Với những tồn tại hạn chế đã chỉ ra, tác giả đã trình bày nguyên nhân của các hạn chế đó để đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách được tốt hơn như: nâng cao chất lượng dự báo trong lập dự toán chi ngân sách, rà soát đánh giá các định mức chi để kiến nghị UBND tỉnh sửa đổi, điều chỉnh cho phù hợp, …

- Phạm Ngọc Hải (2017), “Quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội” Luận văn Thạc sỹ trường đại học

Thương Mại Tác giả đưa ra khung lý luận về ngân sách nhà nước, chi ngân sách nhà nước, quản lý chi ngân sách nhà nước, nội dung của quản lý chi ngân sách nhà nước, các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước Dựa trên cơ sở lý luận đã xây dựng, tác giả đã phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội giai đoạn 2012 – 2016, chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý chi ngân sách như: dự toán chi chưa có tầm nhìn dài hạn, việc giao dự toán thường vào cuối năm do phải chờ chỉ tiêu của UBND thành phố nên thường phải chịu sức ép về thời gian; công tác chấp hành dự toán chi nhất là chi thường xuyên còn tình trạng lãng phí chưa thực sự tiết kiệm, công tác thanh tra, kiểm tra chưa mang lại hiệu quả cao, …Từ đó, tác giả đã đưa ra các giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn Quận Hà Đông trong các năm tiếp theo

h

- Ngô Thị Hồng Hạnh (2020), “Quản lý ngân sách nhà nước của Sở Tài chính Hà Nội” Luận án Tiến sỹ trường Đại học Thương Mại Luận án đã

hệ thống hóa cơ sở lý luận về hệ thống ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương, quản lý ngân sách nhà nước nói chung và quản lý ngân sách địa phương nói riêng Tác giả chỉ ra các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách địa phương, đồng thời xây dựng được khung tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách cấp địa phương Trên cơ sở khung lý thuyết đã hệ thống hóa, tác giả đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước tại Sở Tài chính Hà Nội giai đoạn 2010 – 2017 theo các tiêu chí đã xây dựng, và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến công tác quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn Từ đó, chỉ ra các tồn tại hạn chế, nguyên nhân dẫn đến các hạn chế đó và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện trong thời gian tiếp theo

Tô Thiện Hiền (2019), “Đổi mới, nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước tại tỉnh An Giang” đăng trên tạp chí Tài chính kỳ tháng

12/2019 Tác giả đã thông qua khảo sát, nghiên cứu thực trạng hoạt động kinh

tế - xã hội của địa phương, trong đó hoạt động chi ngân sách nhà nước của tỉnh An Giang giai đoạn 2016 – 2018 và đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới, nâng cao hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước của tỉnh An Giang, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước, như: hoàn thiện phân cấp quản lý chi ngân sách, hoàn thiện cơ cấu chi ngân sách hợp lý, hoàn thiện quy trình lập dự toán, đổi mới trong công tác kiểm tra, thanh tra và đưa ra các hình thức khen thưởng, xử lý vi phạm trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước

Nguyễn Việt Dũng, Nguyễn Ngọc Tuấn (2020) “Quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện: trường hợp huyện Bảo Thắng tỉnh Lào Cai” đăng trên

tạp chí Công thương năm 2020 Tác giả đã khảo sát thực trạng công tác quản

lý chi ngân sách tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào cai giai đoạn 2016 – 2018 về

cả kết quả đạt được và tồn tại hạn chế Từ đó tác giả đưa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai

Một số kết luận rút ra sau khi tổng quan các tài liệu nghiên cứu:

Như vậy có thể thấy rằng, quản lý NSNN nói chung và quản lý chi ngân sách nói riêng đã và đang được nhiều nhà nghiên cứu quản lý kinh tế quan tâm Các nghiên cứu này đã hệ thống hóa được cơ sở lý thuyết về quản

lý chi ngân sách và quản lý chi ngân sách cấp huyện như: vị trí, vai trò,

h

nguyên tắc quản lý chi ngân sách nhà nước, nội dung của quản lý chi ngân sách nhà nước nói cung và quản lý chi NSNN cấp huyện nói riêng Đồng thời cũng đã có những nghiên cứu về thực trạng quản lý chi ngân sách tại một số địa phương ở Việt Nam Từ đó đã chỉ ra một số hạn chế, tồn tại và nguyên ngân trong hoạt động quản lý chi ngân sách tại địa phương và đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại các địa phương đó Tuy nhiên qua tìm hiểu, học viên thấy còn một số nội dung chưa được nghiên cứu nhiều như sau:

- Các tài liệu đã có đều thực hiện khai thác và đánh giá trên số liệu từ năm 2017 trở về trước, thời điểm đó thực hiện quản lý NSNN theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2002 – đã hết hiệu lực vào năm 2017 Việc nghiên cứu công tác quản lý NSNN theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 chưa có nhiều, đây là khoảng trống để học viên lựa chọn và nghiên cứu

- Tại huyện Đan Phượng chưa có đề tài nghiên cứu về công tác quản lý chi ngân sách nhà nước, đặc biệt là trong giai đoạn 2017 - 2019 – giai đoạn thực hiện phân cấp ngân sách mới, Luật Ngân sách mới 2015

3 Mục tiêu nghiên cứu:

3.1 Mục tiêu khái quát: Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách cấp

huyện tại huyện Đan Phượng trong thời gian tới

3.2 Mục tiêu cụ thể:

Thứ nhất, Hệ thống hóa các vấn đề lý luận về chi ngân sách và quản lý chi

ngân sách cấp huyện

Thứ hai, phân tích thực trạng hoạt động quản lý chi ngân sách cấp huyện

tại huyện Đan Phượng Từ đó đưa ra các đánh giá chung về thành tựu, hạn chế

và nguyên nhân

Thứ ba, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân

sách trên địa bàn huyện Đan Phượng những năm tiếp theo

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề về lý luận và thực trạng công

tác quản lý chi ngân sách cấp huyện tại huyện Đan Phượng từ khâu lập dự toán,

tổ chức thực hiện dự toán, quyết toán ngân sách và thanh tra, kiểm tra ngân sách

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: Đề tài nghiên cứu công tác quản lý chi ngân sách tại huyện Đan Phượng

h

- Về thời gian: nghiên cứu trong thời gian 3 năm (2017 - 2019) từ các tài liệu đã công bố, từ đó làm cơ sở đưa ra các giải pháp hoàn thiện ngay trong giai đoạn ổn định ngân sách tiếp theo 2021 - 2025

5 Nguồn dữ liệu và phương pháp nghiên cứu:

5.1 Nguồn dữ liệu:

Nguồn dữ liệu được sử dụng trong bài là các dữ liệu thứ cấp, được lấy

từ các nguồn chính như sau:

- Các tài liệu, công trình nghiên cứu đã được công bố có liên quan đến

đề tài luận văn

- Các Văn bản, chính sách có liên quan được lấy từ trang thông tin điện tử của UBND thành phố Hà Nội, Sở Tài chính Hà Nội, UBND huyện Đan Phượng

- Các báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội địa phương, báo cáo về cân đối ngân sách được lấy từ các nguồn tại UBND huyện Đan Phượng, Phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Đan Phượng, Kho bạc Nhà nước huyện Đan Phượng

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thống kê, tổng hợp: được sử dụng để thu thập các dữ liệu thứ cấp từ các nguồn, tổng hợp lại theo các nội dung, các tiêu chí, xây dựng các bảng biểu, đồ thị để đưa ra các phân tích thực trạng về quản lý chi ngân sách cấp huyện trên các khâu: lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và công khai, thanh tra, kiểm tra ngân sách Từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng các giải pháp để khắc phục, hoàn thiện những hạn chế của công tác quản lý chi NSNN cấp huyện tại huyện Đan Phượng

- Phương pháp so sánh, phân tích: Học viên sử dụng phương pháp này

để so sánh sự khác biệt trong từng nội dung của công tác quản lý chi NSNN cấp huyện giữa các năm trong giai đoạn nghiên cứu để thấy được tổng quan và

sự đa dạng trong công tác quản lý chi NSNN cấp huyện tại huyện Đan Phượng

Từ sự so sánh, đối chiếu đó, học viên tiến hành phân tích, lý giải ý nghĩa những số liệu để đánh giá một cách khách quan và chính xác nhất những nội dung đã đạt được, những nội dung còn tồn tại của vấn đề cần nghiên cứu Trên cơ sở đó có những đề xuất về giải pháp sát thực, hiệu quả cho công tác quản lý chi NSNN của huyện

6 Ý nghĩa của đề tài

- Về khoa học: Hệ thống hóa một số cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

h

- Về thực tiễn: Làm rõ thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước cấp cấp huyện tại huyện Đan Phượng, đánh giá các tiêu chí, chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân, từ đó đề ra những giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Đan Phượng

Đề tài sẽ là nguồn tư liệu đối với các cơ quan quản lý ngân sách và cơ quan đơn vị sử dụng ngân sách góp phần thiết thực vào việc hoàn thiện, quản

lý ngân sách của quận và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước

7 Kết cấu của Luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các biểu bảng, tài liệu tham khảo, mục lục, luận văn được chia làm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

- Chương 2: Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội

- Chương 3: Các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại huyện Đan Phượng

h

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH

NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 1.1 Lý luận cơ bản về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước (sau đây gọi tắt là NSNN) là một phạm trù kinh tế

- lịch sử xuất hiện và tồn tại gắn liền với sự ra đời, tồn tại và phát triển của nền kinh tế hàng hóa – tiền tệ và sự xuất hiện của Nhà nước

Thuật ngữ NSNN đã xuất hiện và được sử dụng rất lâu trong lịch sử phát triển kinh tế - xã hội Ngày nay, ở các nước Quốc hội thực hiện quyền lập pháp về NSNN, Chính phủ thực hiện quyền hành pháp về NSNN Có nhiều khái niệm khác nhau về NSNN theo các cách tiếp cận khác nhau

Dưới góc độ tiếp cận về nội dung các quan hệ kinh tế: NSNN là hệ thống các quan hệ kinh tế dưới hình thái giá trị phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm đảm bảo cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

Theo Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13 quy định: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”

Hệ thống NSNN ở Việt Nam được phân thành các cấp ngân sách khác nhau, bao gồm ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương Ngân sách địa phương bao gồm 3 cấp ngân sách: cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã

Ngân sách cấp huyện là một cấp ngân sách thuộc hệ thống ngân sách

Đó là toàn bộ các khoản thu, chi của chính quyền cấp huyện được dự toán và thực hiện trong một khoản thời gian nhất định do HĐND, UBND huyện quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được HĐND, UBND tỉnh phân cấp thực hiện

1.1.1.2 Chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Khái niệm chi NSNN: là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhằm thực hiện các nhiệm vụ của nhà nước trong từng thời kỳ Quá trình

h

phân phối là quá trình cấp phát tiền từ NSNN để hình thành các quỹ gắn với các mục đích cụ thể trước khi đưa vào sử dụng Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng khoản tiền cấp phát từ ngân sách không trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng

Nội dung chi ngân sách rất đa dạng, điều này xuất phát từ vai trò quản

lý vĩ mô của nhà nước trong phát triển kinh tế - xã hội Đối với chi ngân sách nhà nước nói chung gồm các nội dung: Chi đầu tư phát triển, chi dự trữ quốc gia, chi thường xuyên, chi trả nợ lãi, chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

Khái niệm chi NSNN cấp huyện: Với tư cách là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách nhà nước, Chi ngân sách nhà nước cấp huyện là quá trình sử dụng ngân sách cấp huyện để thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền cấp huyện nhằm đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Thực hiện các quy định về phân cấp ngân sách, chi ngân sách cấp huyện chỉ bao gồm các nội dung: Chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, chi chuyển nguồn sang năm sau và chi bổ sung cân đối, bổ sung mục tiêu cho ngân sách cấp dưới (cấp xã)

1.1.1.3 Quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Khái niệm quản lý chi ngân sách nhà nước:

Quản lý theo cách hiểu phổ biến là sự tác động có hệ thống, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tượng, làm cho họ hành động theo mục tiêu đã định của quản lý Quản lý chi ngân sách nhà nước là một bộ phận trong công tác quản lý NSNN và cũng là một bộ phận trong công tác quản lý nói chung

Chi NSNN là quá trình phân phối lại quỹ tiền tệ tập trung một cách có hiệu quả nhằm thực hiện chức năng của Nhà nước trên cơ sở sử dụng hệ thống chính sách, pháp luật Do đó quản lý chi NSNN là quá trình thực hiện

có hệ thống các biện pháp phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung nhằm phục vụ chi tiêu cho bộ máy và thực hiện các chức năng của Nhà nước Thực chất “Quản lý chi NSNN là quá trình sử dụng các nguồn vốn chi tiêu của Nhà nước từ khâu lập kế hoạch đến khâu sử dụng ngân sách đó nhằm đảm bảo quá trình chi tiết kiệm và hiệu quả phù hợp với yêu cầu thực tế đang đặt ra theo

h

đúng chính sách, chế độ của Nhà nước, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh

tế - xã hội” (4, tr11)

Khái niệm quản lý chi ngân sách cấp huyện: Từ các cách tiếp cận các

khái niệm đưa ra ở trên có thể định nghĩa quản lý chi ngân sách cấp huyện là quá trình các cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện sử dụng các phương pháp, công cụ quản lý tài chính tác động vào hoạt động chi ngân sách cấp huyện nhằm đảm bảo các khoản chi được sử dụng tiết kiệm hiệu quả nhằm hoàn thành tốt kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện

1.1.2 Phân cấp quản lý chi ngân sách

Theo Luật NSNN, hệ thống NSNN được phân cấp thành các cấp khác nhau tương ứng với các cấp chính quyền địa phương Để đảm bảo cho việc quản lý ngân sách không bị trùng lắp, chồng chéo, công tác quản lý chi ngân sách cũng được phân chia theo các cấp khác nhau

Phân cấp quản lý chi ngân sách là việc xác định phạm vi, trách nhiệm

và quyền hạn của chính quyền các cấp trong việc quản lý điều hành nhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội Đó

là việc giải quyết mối quan hệ giữa các cấp chính quyền Nhà nước về vấn đề liên quan đến việc quản lý và điều hành ngân sách nhà nước

1.1.2.1 Các nguyên tắc phân cấp quản lý chi ngân sách

Một là: Phân cấp quản lý chi ngân sách phải được tiến hành đồng thời

với việc phân cấp quản lý kinh tế, xã hội và tổ chức bộ máy hành chính

Phân cấp quản lý kinh tế, xã hội là tiền đề, là điều kiện để thực hiện phân cấp quản lý ngân sách nhà nước Quán triệt nguyên tắc này tạo cơ sở cho việc giải quyết mối quan hệ vật chất giữa các cấp chính quyền qua việc xác định rõ nhiệm vụ chi của các cấp Thực chất của nguyên tắc này là giải quyết mối quan hệ giữa nhiệm vụ và quyền lợi, quyền lợi phải tương xứng với nhiệm vụ được giao Mặt khác, nguyên tắc này còn đảm bảo tính độc lập tương đối trong phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở nước ta

Hai là: phải đảm bảo ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, tập

trung các nguồn lực cơ bản để đảm bảo thực hiện các mục tiêu trọng yếu trên phạm vi cả nước; đồng thời đảm bảo tính độc lập chủ động của ngân sách địa phương Nguyên tắc này được thể hiện:

h

- Mọi chính sách, chế độ quản lý ngân sách nhà nước được ban hành thống nhất và dựa chủ yếu trên cơ sở quản lý ngân sách trung ương

- Ngân sách trung ương chi phối và quản lý các khoản thu, chi lớn trong nền kinh tế và trong xã hội Điều đó có nghĩa là: các khoản thu chủ yếu có tỷ trọng lớn phải được tập trung vào ngân sách trung ương, các khoản chi có tác động đến quá trình phát triển kinh tế, xã hội của cả nước phải do ngân sách trung ương đảm nhiệm Ngân sách trung ương chi phối hoạt động của ngân sách địa phương, đảm bảo tính công bằng giữa các địa phương

Ba là: phân định rõ nhiệm vụ thu, chi giữa các cấp và ổn định tỷ lệ

phần trăm (%) phân chia các khoản thu, số bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới được cố định từ 3 đến 5 năm Hàng năm, chỉ xem xét điều chỉnh số bổ sung một phần khi có trượt giá và một phần theo tốc độ tăng trưởng kinh tế Chế độ phân cấp xác định rõ khoản nào ngân sách địa phương được thu do ngân sách địa phương thu, khoản nào ngân sách địa phương phải chi do ngân sách địa phương chi Điều này tạo điều kiện nâng cao tính chủ động cho các địa phương trong bố trí kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội Đồng thời là điều kiện để xác định rõ trách nhiệm của địa phương và trung ương trong quản lý ngân sách nhà nước, tránh co kéo trong xây dựng kế hoạch như trước đây

Bốn là: đảm bảo công bằng trong phân cấp ngân sách Phân cấp ngân

sách phải căn cứ vào yêu cầu cân đối chung của cả nước, cố gắng hạn chế thấp nhất sự chênh lệch về văn hoá, kinh tế, xã hội giữa các vùng lãnh thổ

1.1.2.2 Nội dung phân cấp quản lý chi NSNN

Nội dung thứ nhất là phân cấp các vấn đề quyền lực giữa các cấp chính

quyền trong việc ban hành các văn bản, chế độ chi, quản lý ngân sách

Đây là một trong những nội dung tất yếu của phân cấp quản lý chi NSNN Qua phân cấp phải xác định rõ quyền hạn ban hành các chính sách, tiêu chuẩn, định mức, phạm vi quyền hạn của mỗi cấp chính quyền trong việc ban hành chế độ chính sách chi NSNN Có như vậy việc quản lý và điều hành chi NSNN mới đảm bảo tính ổn định, tính pháp lý, tránh tư tưởng cục bộ địa phương

Nội dung thứ hai là phân cấp các nhiệm vụ chi của các cấp chính quyền

h

Với nội dung này, trong quản lý chi NSNN phải phân định rõ nhiệm vụ kinh tế - chính trị của mỗi cấp chính quyền trên cơ sở nguồn thu mà cấp chính quyền đó quản lý, tránh tình trạng chống chéo, đùn đẩy trách nhiệm trong việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội

Phân phối nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách NSNN bao gồm Ngân sách trung ương và ngân sách địa phương Mỗi cấp ngân sách đều

có nguồn thu, nhiệm vụ chi cụ thể Thu ngân sách phải được thực hiện trong các trường hợp luật định, chi ngân sách chỉ được thực hiện khi có đầy đủ các điều kiện: (i) đã có trong dự toán được giao trừ trường hợp có sự điều chỉnh của Hội đồng nhân dân tỉnh cũng như sắp xếp lại các khoản chi của Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân; (ii) đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền qui định; (iii) đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được uỷ quyền quyết định chi

Ngân sách trung ương được phân cấp 9 nhiệm vụ chi, bao gồm: chi đầu

tư phát triển, chi dự trữ quốc gia, chi thường xuyên của các bộ cơ quan ngang

bộ, cơ quan khác ở trung ương thuộc 14 lĩnh vực; chi trả lãi, phí và chi phí phát sinh từ các khoản vay của chính phủ; chi viện trợ, chi cho vay theo quy định của pháp luật,, Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính trung ương, chi chuyển nguồn ngân sách năm sau, chi bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung mục tiêu cho ngân sách địa phương

Ngân sách địa phương được phân cấp 6 nhiệm vụ chi: chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên của các cơ quan đơn vị ở địa phương thuộc 13 lĩnh vực, chi trả lãi, phí và các chi phí phát sinh từ các khoản tiền do chính quyền tỉnh vay; Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính địa phương, chi chuyển nguồn ngân sách sang năm sau, chi bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp dưới

Nội dung thứ ba là phân định rõ trách nhiệm của các cấp trong việc

thực hiện chu trình ngân sách từ khâu lập dự toán, tổ chức thực hiện dự toán đến quyết toán ngân sách Việc phân cấp quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm nội dung và thời hạn thực hiện các nhiệm vụ để đảm bảo chu trình ngân sách được thực hiện thống nhất hiệu quả trên phạm vi cả nước

Đây là nội dung quan trọng trong phân cấp quản lý NSNN, nhằm đảm bảo nguyên tắc tập trung, dân chủ trong tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà

h

nước Quyền lực nhà nước là thống nhất nhưng có sự phân công, phân nhiệm giữa các cơ quan nhà nước, giữa các cấp chính quyền NSNN là nguồn tài chính tập trung lớn nhất của nhà nước, là sức mạnh tài chính của một quốc gia, là cơ sở kinh tế, tài chính bảo đảm cho hoạt động của mọi cơ quan nhà nước có thẩm quyền Quản lý và điều hành NSNN có tác dụng mạnh, chi phối tới các hoạt động khác trong nền kinh tế Vì vậy, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đều trực tiếp tham gia vào quá trình tạo lập, phân phối nguồn vốn NSNN Việc xác định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan đó là rất cần thiết, tránh sự chồng chéo trong phân cấp quản lý ngân sách

Có thể phân chia các cơ quan nhà nước tham gia vào qui trình ngân sách, quản lý, điều hành NSNN thành các nhóm:

Các cơ quan quyền lực nhà nước: bao gồm Quốc hội, Uỷ ban thường

vụ Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp

Các cơ quan chấp hành, hành chính nhà nước, bao gồm: Chính phủ, ủy ban nhân dân các cấp

1.1.3 Nguyên tắc quản lý chi NSNN cấp huyện

Ngân cách cấp huyện là một bộ phận trong hệ thống NSNN Chính vì vậy quản lý chi NSNN cấp huyện cũng được thực hiện trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc trong việc quản lý NSNN nói chung và quản lý chi NSNN nói riêng Việc thực hiện theo các nguyên tắc nhất định sẽ giúp cho chi ngân sách cấp huyện mang lại hiệu quả cao góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Các nguyên tắc cần tuân thủ gồm có, đó là:

Thứ nhất, nguyên tắc thống nhất và phù hợp với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện

Với nguyên tắc này, yêu cầu mọi khoản chi của chính quyền cấp huyện phải đưa vào một kế hoạch ngân sách thống nhất và được thống nhất quản lý theo một khuân khổ chung từ việc hình thành, sử dụng, thanh tra, kiểm tra, thanh quyết toán, xử lý các vấn đề vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Thực hiện nguyên tắc quản lý này sẽ đảm bảo tính bình đẳng, công bằng, đảm bảo có hiệu quả, hạn chế những tiêu cực và những rủi ro, nhất là những rủi ro có tính chất chủ quan khi quyết định các khoản chi tiêu

Quản lý chi NSNN cấp huyện phải bảo đảm ưu tiên bố trí ngân sách cấp huyện để thực hiện các chủ trương, chính sách của Huyện ủy, HĐND

h

huyện về phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ; huy động, dành nguồn lực để hoàn thành các chỉ tiêu kinh tế xã hội và các nhiệm vụ chính trị của địa phương

Thứ hai, nguyên tắc quản lý theo dự toán và đảm bảo mục tiêu ưu tiên

Nguồn lực ngân sách cấp huyện có hạn trong khi nhu cầu chi cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của huyện rất lớn, thường vượt quá khả năng tự cân đối của cấp huyện Do đó, để đảm bảo việc chi NSNN được thực hiện hiệu quả đòi hỏi các nhiệm vụ chi cần được xác định và sắp xếp theo thứ

tự ưu tiên, việc phân bổ ngân sách cấp huyện vừa phải đảm bảo duy trì hoạt động bộ máy quản lý vừa dành nguồn lực để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn trong ngắn hạn và dài hạn

Thứ ba, nguyên tắc đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả

Việc thực hiện nguyên tắc này yêu cầu việc cấp phát và sử dụng ngân sách cấp huyện phải theo đúng đối tượng, đúng mục đích của khoản chi đã được xác định trong dự toán được duyệt Nguyên tắc này được đảm bảo khi quá trình chi NSNN thực hiện đồng bộ các nội dung:

- Chi tiêu theo đúng tiêu chuẩn, định mức, chế độ do nhà nước quy định

- Đa dạng hóa các hình thức cấp phát và lựa chọn hình thức phù hợp cho mỗi loại hình đơn vị hay yêu cầu quản lý của từng nhóm mục chi một cách phù hợp

- Sắp xếp thứ tự ưu tiên cho các hoạt động sao cho với số chi có hạn nhưng công việc hoàn thành tốt, chất lượng cao

Thứ tư, nguyên tắc hợp pháp, công khai, minh bạch

Thực hiện nguyên tắc này đòi hỏi việc quản lý NSNN phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật Đồng thời phải được công khai, minh bạch

rõ ràng, đầy đủ trong cả chu trình ngân sách từ khâu lập dự toán, chấp hành

dự toán, quyết toán chi ngân sách cấp huyện cũng như việc thanh, kiểm tra ngân sách Thực hiện nguyên tắc này giúp tăng cường sự kiểm soát của các đối tượng sử dụng ngân sách, của người dân đối với công tác quản lý chi NSNN từ đó hạn chế khắc phục tình trạng tham ô, tham nhũng, lãng phí trong công tác quản lý chi NSNN cấp huyện

h

Thứ năm, nguyên tắc cân đối thu chi ngân sách

Trong quản lý chi ngân sách cấp huyện, cân đối thu và chi ngân sách là một trong những nguyên tắc quan trọng cần được quán triệt trong cả quá trình ngân sách đặc biệt là khâu chấp hành ngân sách Các khoản chi được xây dựng trên cơ sở nguồn thu đã được xác định, không bố trí nhiệm vụ chi khi chưa có nguồn lực tài chính Theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, ngân sách cấp huyện có nguồn thu từ vay nợ (không được phép vay để bù đắp bội chi) mà chỉ có nguồn thu tại huyện và thu bổ sung từ ngân sách cấp tỉnh Do đó, đòi hỏi chính quyền cấp huyện phải thường xuyên theo dõi, nắm bắt tình hình thực hiện dự toán thu NSNN cũng như dự báo khả năng thu để đưa ra các giải pháp huy động nguồn thu vào ngân sách cũng như các phương án giảm chi ngân sách tương ứng, không để xảy ra tình trạng mất cân đối ngân sách

Thứ sáu, nguyên tắc đảm bảo trách nhiệm và phân công, phân cấp quản lý

Với tư cách là người được nhân dân “ủy thác” trong việc sử dụng nguồn lực, UBND huyện phải đảm bảo trách nhiệm trước nhân dân về toàn bộ quá trình quản lý chi ngân sách Việc thực hiện nguyên tắc này đòi hỏi trong quá trình quản lý chi ngân cách cấp huyện phải xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và cá nhân trong quá trình thực hiện Trách nhiệm cần xác định rõ bao gồm: Trách nhiệm giải trình về các hoạt động ngân sách, trách nhiệm (hậu quả) về các quyết định ngân sách của mình và trách nhiệm đối với cấp trên, cấp dưới, đối với xã hội Nguyên tắc này còn được thể hiện trong việc thực hiện quy định về phân cấp nhiệm vụ chi rõ ràng, cụ thể, nhiệm vụ chi của các cơ quan, đơn vị thuộc cấp chính quyền nào thì do ngân sách cấp đó đảm bảo Trường hợp cơ quan cấp trên ủy quyền cho cơ quan cấp dưới thực hiện nhiệm

vụ chi của cấp mình thì phải chuyển kinh phí cho cấp dưới thực hiện

1.1.4 Vai trò của quản lý chi NSNN cấp huyện

Một là, Quản lý chi NSNN góp phần cung cấp tài chính kịp thời cho

chính quyền huyện thực hiện tốt chức năng của mình trong khuân khổ pháp luật cho phép Trong điều kiện nguồn tài chính cấp huyện còn hạn hẹp, việc cung ứng tài chính đúng đối tượng, kịp thời, phù hợp là điều kiện cơ bản để việc sử dụng nguồn tài chính đó đạt được mục tiêu đã định Quản lý chi NSNN góp phần để quá trình chi NSNN cấp huyện đáp ứng được các yêu cầu đó

h

Hai là, Quản lý chi NSNN cấp huyện góp phần đảm bảo việc sử dụng

ngân sách huyện được thực hiện một cách tiết kiệm, hiệu quả Thông qua việc lập dự toán, quản lý chi NSNN cấp huyện làm cho quá trình chi NSNN trên địa bàn huyện mang tính kế hoạch hơn và chủ động hơn Với việc quản lý trong quá trình chấp hành dự toán và quyết toán NSNN theo dự toán, quản lý chi NSNN cấp huyện đã tạo ra một hành lang pháp lý cho phép cơ quan sử dụng NSNN tự chủ trong hoạt động của mình trong giới hạn được phép Đồng thời, từ dự toán, chính quyền cấp huyện cũng chủ động hơn trong việc lựa chọn các hoạt động được ưu tiên chi NSNN và chủ động hơn trong cân đối ngân sách

Ba là, Quản lý chi NSNN cấp huyện hiệu quả góp phần hỗ trợ phát

triển sản xuất kinh doanh thông qua việc quản lý hiệu quả các khoản chi đầu

tư phát triển hạ tầng kinh tế trên địa bàn, như như giao thông, thuỷ lợi, điện, nước, … Quản lý tốt các khoản chi ngân sách tại địa phương, đặc biệt là các khoản chi đầu tư phát triển, còn cho phép chính quyền huyện hỗ trợ hình thành các ngành then chốt, các công trình thuộc ngành kinh tế mũi nhọn trên địa bàn, qua đó đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp phát triển, tạo ra môi trường và điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh phát triển, đảm bảo ổn định về mặt xã hội, chính trị…

Bốn là, Quản lý chi ngân sách cấp huyện góp phần điều tiết thu nhập

giữa các vùng dân cư trên địa bàn đảm bảo thực hiện công bằng xã hội Trong tình hình phân hoá giàu nghèo ngày càng gia tăng, chính sách chi NSNN và quản lý chi NSNN đặc biệt là quản lý chi đầu tư phát triển cấp huyện được thực hiện tốt sẽ tạo điều kiện rút ngắn khoảng cách giữa nông thôn và thành thị, giữa đồng bằng và miền núi, giữa vùng phát triển và vùng sâu, vùng xa, từ

đó giảm bớt khoảng cách phân hoá giàu nghèo, điều tiết thu nhập giữa các vùng, các khu vực, các tầng lớp dân cư

Năm là, Quản lý chi NSNN cấp huyện có hiệu quả sẽ góp phần chống

tham ô, tham nhũng, giảm nguy cơ suy thoái đạo đức của công chức, cán bộ quản lý nhà nước cấp huyện Thông qua việc quản lý tốt công tác lập dự toán, giám sát chặt chẽ quá trình cấp phát và sử dụng, công tác quyết toán theo đúng quy định, quản lý chi NSNN cấp huyện sẽ làm hạn chế cơ hội tham ô, tham nhũng của cán bộ, công chức Hơn nữa, với việc thực hiện nguyên tắc

h

công khai, minh bạch trong quản lý chi NSNN sẽ làm cho quá trình chi NSNN cấp huyện trở nên minh bạch hơn, dễ kiểm tra, giám sát hơn, tạo điều kiện để nhân dân giám sát hoạt động chi NSNN của cơ quan chính quyền cấp huyện, qua đó tạo áp lực để cán bộ công chức công tâm trong việc thực hiện quản lý, sử dụng NSNN Từ đó, góp phần tăng uy tín của cơ quan nhà nước, duy trì, củng cố niềm tin của người dân vào chính quyền

1.2 Nội dung và tiêu chí đánh giá quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2.1.Nội dung quản lý chi NSNN cấp huyện

Ngân sách cấp huyện là một cấp ngân sách thuộc ngân sách địa phương trong hệ thống NSNN Việt Nam Việc quản lý chi ngân sách cấp huyện bao gồm các nội dung như việc quản lý chi NSNN nói chung Bao gồm các nội dung sau:

1.2.1.1 Công tác lập dự toán chi NSNN cấp huyện

Mục tiêu của lập dự toán chi NSNN cấp huyện

Lập dự toán chi NSNN là công việc khởi đầu có ý nghĩa quyết định đến các khâu của chu trình quản lý ngân sách Dự toán chi NSNN cấp huyện được lập hàng năm, để phân bổ các nguồn lực tài chính cho việc thực hiện các chính sách của chính quyền địa phương Kết quả của khâu này là dự toán được HĐND phê chuẩn, UBND huyện quyết định giao dự toán

Quá trình lập dự toán NSNN nhằm đạt được các mục tiêu sau:

Thứ nhất: Trên cơ sở nguồn lực có hạn của địa phương, phân bổ dự

toán đảm bảo đáp ứng được việc thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội trên địa bàn

Thứ hai: Phân bổ nguồn lực phù hợp với các chính sách ưu tiên của

Nhà nước trong từng thời kỳ

Thứ ba: Dự toán được lập phải tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý

chi NSNN trong khâu tổ chức thực hiện và quyết toán ngân sách được khả thi

Căn cứ lập dự toán chi NSNN cấp huyện

Dự toán chi NSNN được lập dựa trên các căn cứ sau:

- Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, hàng năm và đảm bảo quốc phòng, an ninh nói chung và nhiệm vụ cụ thể của huyện

h

- Chính sách, chế độ chi ngân sách, định mức phân bổ ngân sách, chế

độ, tiêu chuẩn, định mức chi theo các quy đinh của pháp luật Trong đó:

+ Đối với dự toán chi đầu tư phát triển: Dự toán chi đầu tư phát triển được lập trên cơ sở quy hoạch, dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt,

kế hoạch đầu tư công trung hạn từ nguồn NSNN, khả năng cân đối nguồn lực trong năm, quy định của pháp luật về đầu tư công, xây dựng và các lĩnh vực liên quan

+ Đối với dự toán chi thường xuyên: Căn cứ chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi, định mức phân bổ ngân sách cho từng lĩnh vực theo quy định hiện hành

- Việc lập dự toán còn căn cứ vào phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi của cấp tỉnh cho cấp huyện thực hiện

- Chỉ thị của UBND thành phố, hướng dẫn của các Sở: Tài chính – Kế hoạch và Đầu tư về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán thu chi ngân sách hàng năm

- Tình hình thực hiện chi ngân sách của các năm trước năm dự toán

Quy trình lập dự toán chi ngân sách cấp huyện

Quy trình lập dự toán chi ngân sách cấp huyện gồm các bước sau:

Bước 1: Hướng dẫn lập dự toán ngân sách cho các đơn vị dự toán trực

thuộc và UBND các xã, thị trấn

Căn cứ Chỉ thị về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, dự toán ngân sách của UBND Thành phố, Hướng dẫn xây dựng dự toán ngân sách hàng năm của các Sở chuyên ngành, UBND huyện ban hành Chỉ thị xây dựng

kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, Cơ quan tài chính cấp huyện hướng dẫn xây dựng dự toán gửi các đơn vị dự toán, UBND cấp xã để nghiên cứu, tổ chức thực hiện

Bước 2: Lập và thảo luận dự toán chi NSNN

Các đơn vị dự toán thuộc ngân sách huyện, UBND cấp xã căn cứ hướng dẫn của cơ quan tài chính cấp huyện tiến hành lập dự toán thu chi ngân sách trongn phạm vi nhiệm vụ được giao, báo cáo cơ quan tài chính cấp huyện kèm theo bản thuyết minh chi tiết căn cứ tính toán từng khoản thu, chi

Cơ quan tài chính cấp huyện tổ chức thảo luận dự toán ngân sách với các cơ quan đơn vị, UBND cấp xã Đối với các năm tiếp theo trong thời kỳ ổn

h

định ngân sách, cơ quan tài chính cấp huyện chỉ tổ chức thảo luận dự toán với UBND cấp xã khi cấp đó đề nghị

Sau khi thảo luận dự toán, cơ quan tài chính cấp huyện căn cứ dự toán thu chi NSNN do UBND thành phố giao và dự toán các đơn vị lập: tổng hợp lập dự toán chi ngân sách cấp huyện, phương án phân bổ chi ngân sách cấp huyện cho các đơn vị dự toán, xác định số bổ sung cho ngân sách cấp xã trình UBND huyện họp thống nhất, các cơ quan có liên quan thẩm tra trình HĐND huyện phê chuẩn

Bước 3: Quyết định phân bổ, giao dự toán NSNN

10 ngày kể từ ngày HĐND cấp trên quyết định dự toán, HĐND cấp dưới phải quyết định dự toán và phân bổ ngân sách cấp mình Chậm nhất 5 ngày kể từ ngày HĐND quyết định dự toán, UBND cùng cấp phải giao tự toán cho các đơn vị trực thuộc và cấp dưới

UBND các cấp phải hoàn thành việc giao dự toán ngân sách năm sau cho các đơn vị trực thuộc và UBND cấp dưới trước ngày 31/12 năm trước

1.2.1.2 Công tác chấp hành dự toán chi ngân sách cấp huyện

Chấp hành dự toán chi NSNN là việc tổ chức thực hiện chi ngân sách theo dự toán được HĐND huyện quyết định, UBND huyện giao dự toán; là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, tài chính và hành chính nhằm biến các chỉ tiêu chi ngân sách trở thành hiện thực

Mục tiêu và ý nghĩa của chấp hành dự toán chi ngân sách cấp huyện

Biến các chỉ tiêu chi trong dự toán ngân sách năm từ dự kiến thành hiện thực, từ đó góp phần thực hiện các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương

Kiểm tra, đánh giá sự phù hợp với thực tiễn của các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức về kinh tế, tài chính của Nhà nước

Chấp hành ngân sách là khâu cốt yếu có ý nghĩa quyết định với một chu trình ngân sách Nếu khâu lập dự toán thực hiện tốt thì cơ bản cũng mới chỉ dừng trên giấy, chúng có thực hiện được hay không là tùy thuộc vào khâu chấp hành ngân sách Hơn nữa, chấp hành ngân sách thực hiện tốt sẽ có tác dụng tích cực trong việc thực hiện khâu tiếp theo là quyết toán NSNN

Nội dung tổ chức chấp hành dự toán chi ngân sách cấp huyện

* Phân bổ và giao dự toán chi ngân sách

h

Sau khi được UBND huyện giao dự toán chi ngân sách, các đơn vị dự toán tiến hành phân bổ và giao dự toán chi ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc hoặc phân bổ dự toán được giao cho các nhiệm vụ chi nếu không có đơn vị dự toán trực thuộc Đồng thời gửi Cơ quan tài chính cùng cấp, Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để thực hiện Thời hạn để phân bổ

và giao dự toán trước ngày 31/12 năm trước

Trong phạm vi 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được tài liệu thuyết minh căn cứ và báo cáo phân bổ của đơn vị dự toán cấp I, cơ quan tài chính cùng cấp phải thực hiện kiểm tra dự toán của đơn vị dự toán cấp I đã giao cho các đơn vị sử dụng ngân sách về tính chính xác, khớp đúng cả về tổng mức và chi tiết theo lĩnh vực nhiệm vụ chi với dự toán được UBND huyện giao cho đơn vị dự toán cấp I

Dự toán chi thường xuyên giao cho các đơn vị dự toán đơn vị dự toán được phân bổ theo 4 nhóm mục: Chi thanh toán cá nhân; chi nghiệp vụ chuyên môn; chi mua sắm, sửa chữa; các khoản chi khác

Dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản được phân bổ chi tiết theo từng loại của Mục lục NSNN và phân theo tiến độ thực hiện từng quý

* Kiểm soát chi ngân sách

Các đơn vị dự toán ngân sách cấp huyện và các tổ chức được ngân sách cấp huyện hỗ trợ phải mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước huyện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính; chịu sự kiểm tra của cơ quan tài chính cấp huyện và kho bạc nhà nước trong quá trình thanh toán, sử dụng kinh phí

Các khoản chi NSNN thực hiện theo nguyên tắc thanh toán trực tiếp từ Kho bạc Nhà nước cho các đối tượng thụ hưởng Trường hợp một số khoản chi chưa có điều kiện thanh toán trực tiếp tại Kho bạc Nà nước, đơn vị sử dụng ngân sách được tạm ứng kinh phí để chủ động chi theo dự toán được giao sau đó đơn vị thanh toán với kho bạc theo đúng quy định của Bộ Tài chính

Chi NSNN chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau:

+ Đã có trong dự toán chi ngân sách được giao

+ Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách, chủ đầu tư hoặc người được ủy quyền quyết định chi

h

+ Đối với chi thường xuyên phải đảm bảo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định; trường hợp các cơ quan đơn vị đã được có thẩm quyền cho phép thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về

sử dụng biên chế và kinh phí thì thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộ và phù hợp với dự toán được giao tự chủ

+ Đối với chi đầu tư xây dựng cơ bản phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về đầu tư công và xây dựng

+ Đối với những gói thầu thuộc các nhiệm vụ, chương trình, dự án cần phải đấu thầu để lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu

+ Đối với các khoản chi cho công việc thực hiện theo phương thức nhà nước đặt hàng giao kế hoạch phải theo quy định về giá hoặc phí và lệ phí do

cơ quan có thẩm quyền ban hành

Quy trình chi, hồ sơ, thủ tục, hạch toán kế toán, kiểm soát chi tại Kho bạc Nhà nước thực hiện theo các quy đinh của Bộ Tài chính hiện hành

* Điều chỉnh dự toán chi ngân sách cấp huyện

Trong quá trình chấp hành ngân sách, nếu có sự thay đổi về nguồn thu

so với dự toán giao (tăng thu so với dự toán hoặc số thu giảm so với dự toán); UBND huyện trình Thường trực HĐND huyện quyết định phương án phân bổ

số tăng thu, tiết kiệm chi, phương án điều chỉnh giảm dự toán đã giao (trường hợp thu không đạt dự toán) và báo cáo HĐND tại kỳ họp gần nhất

Khi phát sinh các khoản chi phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, cứu đói, nhiệm vụ quan trọng về quốc phòng, an ninh và các nhiệm vụ cần thiết khác thuộc nhiệm vụ chi ngân sách huyện mà chưa được dự toán; chi hỗ trợ ngân sách cấp xã thực hiện các nhiệm vụ trên sau khi ngân sách cấp xã đã sử dụng hết dự phòng nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu thì được sử dụng dự phòng ngân sách để chi trả

1.2.1.3 Công tác quyết toán chi ngân sách cấp huyện

Quyết toán chi ngân sách cấp huyện là khâu cuối cùng của một chu trình ngân sách Mục đích của quyết toán chi ngân sách là tổng kết, đánh giá lại toàn bộ quá trình chi ngân sách trong một năm ngân sách đã qua, cung cấp đầy đủ thông tin về quản lý, điều hành chi ngân sách cho HĐND, UBND huyện và các cơ quan cấp trên

h

Quyết toán ngân sách được thực hiện tốt có ý nghĩa quan trọng trong việc nhìn nhận, đánh giá lại quá trình chấp hành ngân sách qua một năm, rút

ra những bài học kinh nghiệm thiết thực, bổ sung cho công tác lập dự toán cũng như chấp hành dự toán những năm tiếp theo

* Yêu cầu đối với quyết toán chi ngân sách cấp huyện

- Về số liệu

Số liệu quyết toán chi ngân sách phải chính xác, trung thực, đầy đủ và

là số chi đã thực thanh toán, phải được đối chiếu xác nhận với Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch

- Về nội dung

Nội dung báo cáo quyết toán chi ngân sách phải theo đúng các nội dung chi ghi trong dự toán ngân sách nhà nước được giao và theo mục lục ngân sách; quyết toán chi ngân sách không được lớn hơn thu ngân sách Báo cáo quyết toán ngân sách phải kèm theo thuyết minh đánh giá kết quả chi ngân sách gắn liền với kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị, địa phương, lĩnh vực, chương trình, mục tiêu được giao phụ trách

- Về trách nhiệm

Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ của báo cáo quyết toán của đơn vị, chịu trách nhiệm về các khoản chi hạch toán sai chế độ

Kho bạc Nhà nước huyện có trách nhiệm tổng hợp số liệu quyết toán gửi cơ quan tài chính cùng cấp để cơ quan tài chính lập báo cáo quyết toán Kho bạc Nhà nước xác nhận số liệu thu, chi ngân sách trên báo cáo quyết toán ngân sách các cấp, các đơn vị sử dụng ngân sách

* Trình tự lập, xét duyệt, thẩm định và phê chuẩn quyết toán chi ngân sách cấp huyện

Lập quyết toán chi NSNN thường được thực hiện theo phương pháp lập

từ cơ sở, tổng hợp từ dưới lên

- Trình tự lập, xét duyệt thẩm định quyết toán năm của các đơn vị sử dụng ngân sách được tiến hành như sau:

Kết thúc năm ngân sách, các đơn vị dự toán cấp dưới thực hiện khóa sổ

kế toán và lập báo cáo quyết toán năm theo chế độ quy định và gửi đơn vị dự

h

toán cấp trên (trường hợp là đơn vị trực thuộc đơn vị dự toán) gửi cơ quan tài chính cùng cấp (nếu là đơn vị sử dụng ngân sách là đơn vị dự toán cấp I)

Đơn vị dự toán cấp trên (nếu có) xét duyệt quyết toán và thông báo kết quả thẩm định cho đơn vị cấp dưới trực thuộc Đơn vị dự toán cấp trên là đơn

vị dự toán cấp I phải tổng hợp và lập báo cáo quyết toán năm của đơn vị mình

và báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc gửi Cơ quan tài chính cùng cấp

Cơ quan tài chính cùng cấp xét duyệt và thông báo kết quả thẩm định quyết toán chi NSNN cho đơn vị dự toán cấp I và đơn vị sử dụng ngân sách (đối với các đơn vị sử dụng ngân sách là đơn vị dự toán cấp I)

- Trình tự lập, thẩm định quyết toán ngân sách đối với các chương trình, dự án đầu tư xây dựng cơ bản được thực hiện như sau:

Kết thúc năm ngân sách, chủ đầu tư các chương trình, dự án xây dựng

cơ bản phải báo cáo nguồn vốn sử dụng, quyết toán nguồn vốn ngân sách, tình hình sử dụng vốn, giá trị, khối lượng công việc hoàn thành đã được quyết toán trong năm gửi cơ quan cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản, cơ quan cấp trên của chủ đầu tư và cơ quan tài chính cùng cấp

Khi chương trình dự án hoàn thành phải lập báo cáo quyết toán toàn bộ nguồn vốn, quyết toán vốn ngân sách kèm theo báo cáo thuyết minh tình hình

sử dụng vốn gửi cơ quan cấp phát vốn đầu tư và cơ quan có thẩm quyền duyệt báo cáo quyết toán các chương trình dự án

- Trình tự lập, gửi, thẩm định, phê chuẩn quyết toán thu, chi ngân sách hàng năm của ngân sách cấp huyện được thực hiện như sau:

Kế toán xã lập quyết toán ngân sách cấp xã trình UBND xã thông qua, sau

đó trình thường trực HĐND xem xét cho ý kiến và trình HĐND xã phê chuẩn

Chậm nhất 05 ngày làm việc kể từ ngày báo cáo quyết toán ngân sách

xã được phê chuẩn, UBND xã gửi báo cáo quyết toán cho Cơ quan tài chính cấp huyện

Cơ quan tài chính cấp huyện thẩm định và ra thông báo thẩm định quyết toán thu chi ngân sách xã; lập quyết toán chi ngân sách huyện (bao gồm chi ngân sách cấp huyện và chi ngân sách cấp xã) trình UBND huyện để gửi

Sở Tài chính cấp trên và trình HĐND huyện phê chuẩn

h

Chậm nhất 05 ngày kể từ ngày HĐND phê chuẩn, UBND cấp huyện gửi báo cáo quyết toán ngân sách cho Sở Tài chính

Sở Tài chính thẩm định và ra thông báo thẩm định quyết toán chi ngân sách huyện, ngân sách cấp huyện

Báo cáo quyết toán ngân sách các cấp sau khi được HĐND phê chuẩn phải gửi UBND cấp trên trực tiếp chậm nhất 05 ngày làm việc kể từ ngày phê chuẩn

1.2.1.4 Công tác công khai ngân sách và kiểm tra giám sát chi NSNN

NSNN là nguồn lực do nhân dân đóng góp vì các mục đích chung của

cả cộng đồng Bởi vậy, công tác công khai chi ngân sách và kiểm tra giám át chi ngân sách luôn là vấn đề được quan tâm trong công tác quản lý ngân sách

Nó đảm bảo việc thực hiện chi ngân sách được công khai, minh bạch, đạt được mục tiêu đề ra và theo đúng quy định của pháp luật về chính sách và tài chính công Quá trình này có nhiều cơ quan tham gia nhưng chịu trách nhiệm chính thuộc về thủ trưởng các đơn vị dự toán

* Công khai chi ngân sách cấp huyện

Công khai chi ngân sách là việc các đơn vị liên quan đến chi ngân sách công bố, cung cấp thông tin chính thức về chi ngân sách Việc công khai ngân sách áp dụng đối với các đơn vị sử dụng ngân sách, đơn vị dự toán cấp I, đơn

vị được ngân sách hỗ trợ, chủ đầu tư các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ngân sách, các cấp ngân sách

- Nội dung công khai:

+ Đối với ngân sách các cấp: Dự toán chi ngân sách trình HĐND các cấp; Dự toán được UBND các cấp quyết định; Báo cáo tình hình thực hiện chi ngân sách nhà nước; Báo cáo quyết toán chi ngân sách nhà nước được HĐND phê chuẩn; Kết quả thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán nhà nước (trừ số liệu chi tiết, báo cáo thuyết minh thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh)

+ Đối các đơn vị sử dụng ngân sách, đơn vị dự toán cấp I, đơn vị được ngân sách hỗ trợ, chủ đầu tư các dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách nhà nước: Dự toán được UBND huyện quyết định hoặc hỗ trợ; Tình hình thực hiện chi ngân sách; Báo cáo quyết toán ngân sách; Dự toán chi ngân sách đã giao các đơn vị dự toán cấp dưới; quyết toán ngân sách đã duyệt hoặc thẩm định cho các đơn vị dự toán cấp dưới

h

+ Công khai đối với các dự án đầu tư xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước thực hiện theo quy định của Luật đầu tư công

+ Quy trình thủ tục chi ngân sách: Cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước thực hiện công khai các quy định về tạm ứng, cấp phát thanh toán

- Hình thức công khai

Việc công khai chi ngân sách nhà nước được thực hiện bằng một trong

số các hình thức: công bố tại kỳ họp, niêm yết tại trụ sở làm việc của cơ quan,

tổ chức, đơn vị; phát hành ấn phẩm; thông báo bằng văn bản đến các cơ quan,

tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan; đưa lên trang thông tin điện tử; thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng

- Thời hạn công khai

+ Đối với dự toán trình HĐND phê chuẩn: chậm nhất 5 ngày làm việc

kể từ ngày gửi đại biểu HĐND

+ Đối với dự toán được quyết định, báo cáo quyết toán ngân sách đã được phê chuẩn: chậm nhất 30 ngày kể từ ngày văn bản được ban hành

+ Đối với báo cáo tình hình thực hiện ngân sách nhà nước hàng quý, 6 tháng phải được công khai chậm nhất 15 ngày kể từ ngày kết thúc quý và 6 tháng

+ Đối với thủ tục chi ngân sách: chậm nhất 5 ngày làm việc kể từ ngày cấp có thẩm quyền ban hành quy định

+ Đối với việc thực hiện các kiến nghị kiểm toán: chậm nhất 30 ngày

kể từ ngày văn bản ban hành

+ Đối với dự toán giao các đơn vị dự toán và các tổ chức được ngân sách hỗ trợ: chậm nhất 15 ngày kể từ ngày được giao

+ Đối với công khai tình hình thực hiện ngân sách cả năm của đơn vị

dự toán: chậm nhất 5 ngày làm việc kể từ ngày đơn vị báo cáo đơn vị dự toán cấp trên trực tiếp hoặc cơ quan tài chính

+ Đối với quyết toán ngân sách các đơn vị dự toán: chậm nhất 15 ngày

kể từ ngày được cấp có thẩm quyền phê duyệt, thẩm định

* Công tác kiểm tra, giám sát chi ngân sách nhà nước

Cơ quan tài chính cấp huyện, cơ quan Kho bạc nhà nước cấp huyện theo chức năng nhiệm vụ được phân công có trách nhiệm tổ chức thực hiện chế độ kiểm tra công tác kế toán thường xuyên, định kỳ đối với các đơn vị sử dụng ngân sách trong việc chấp hành các chế độ chi và quản lý ngân sách

h

Thanh tra tài chính có nhiệm vụ thanh tra việc chấp hành chi và quản lý chi ngân sách, quản lý tài sản nhà nước của các tổ chức và cá nhân, xem xét giải quyết các đơn thư khiếu tố về tài chính; kiểm tra việc sử dụng vốn, kinh phí NSNN và quản lý các khoản chi tài chính phải tổ chức hạch toán kế toán, lập báo cáo kế toán chi theo quy định của pháp luật

Kiểm toán nhà nước tiến hành kiểm tra, đánh giá các thông tin liên quan tới quá trình quản lý và sử dụng vốn NSNN tại các cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, doanh nghiệp sử dụng vốn của NSNN

Quan hệ giữa cơ quan kiểm toán và các đơn vị phải kiểm toán là quan

hệ bắt buộc theo luật định Cơ quan kiểm toán xác nhân, đánh giá và nhận xét các tài liệu, số liệu kế toán, báo cáo kế toán đã được kiểm toán và chịu trách nhiệm về các nội dung đó

Theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước, kiểm toán Nhà nước có nhiệm vụ xác định tính đúng đắn, hợp pháp của các báo cáo quyết toán ngân sách các cấp và đơn vị dự toán

Việc kiểm toán, thanh tra quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán ngân sách và ngân sách các cấp thực hiện theo quy định của pháp luật về kiểm toán nhà nước, thanh tra và Luật ngân sách nhà nước Khi nhận được kiến nghị, kết luận của cơ quan Kiểm toán nhà nước, cơ quan thanh tra, kiểm tra các cơ quan có thẩm quyền phải xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật

1.2.2 Tiêu chí đánh giá quản lý chi NSNN

Quản lý chi NSNN là một trong các công cụ quản lý nhà nước, việc đánh giá hiệu quả của hoạt động quản lý được thực hiện thông qua việc đánh giá mức độ hoàn thành của các mục tiêu đề ra đối với công tác quản lý chi NSNN, được thể hiện qua các tiêu chí sau:

Tính hiệu lực:

Quản lý chi NSNN đảm bảo các nhiệm vụ chi được thực hiện nghiêm túc và kịp thời; chi đúng mục đích, đúng định mức, đúng kế hoạch và trong phạm vi dự toán được giao

Tính hiệu lực của quản lý chi ngân sách cấp quận có thể được đo lường bằng các chỉ tiêu sau:

h

- Tính chất chính xác của dự toán chi NSNN: thể hiện qua độ chênh lệch giữa mức chi theo dự toán và mức chi thực tế Chỉ tiêu này được được tính theo công thức:

(Số quyết toán chi – dự toán giao đầu năm)

x 100%

Dự toán giao đầu năm

Dự toán chi NSNN là bản dự trù các khoản chi NSNN trong năm được các cơ quan có thẩm quyền quyết định làm căn cứ chi trong cả một năm Vì vậy mức độ chính xác của dự toán chi NSNN có vai trò quan trọng đối với quản lý chi NSNN Mức độ chênh lệnh càng thấp thì chất lượng công tác lập

dự toán càng cao và ngược lại

- Mức độ hoàn thành các nội dung chi: chỉ tiêu này phản ánh kết quả chi ngân sách có đạt được so với dự toán được cấp có thẩm quyền giao trong năm Được tính bằng công thức:

(Số quyết toán chi – dự toán sau điều chỉnh bổ sung)

x 100%

Dự toán sau điều chỉnh bổ sung Mức độ hoàn thành càng cao phản ánh công tác chấp hành dự toán được thực hiện tốt và ngược lại

- Mức độ tuân thủ pháp luật: Tiêu chí này đo lường bằng các khoản chi được các cơ quan kiểm toán, thanh tra, kiểm tra phát hiện yêu cầu thu hồi nộp ngân sách theo quy định Được tính bằng công thức:

(Tổng các khoản chi sai phải thu hồi nộp ngân sách)

x 100% Tổng số chi trong năm

Tỷ lệ các khoản chi sai càng thấp, mức độ tuân thủ pháp luật của quản

lý chi NSNN càng cao

- Tính kịp thời của phân bổ NSNN: Thời điểm phân bổ NSNN càng gần với thời điểm triển khai thực hiện hoạt động sử dụng NSNN chứng tỏ chất lượng quản lý chi NSNN càng cao

Tính hiệu quả:

Quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện thực hiện hiệu quả sẽ đảm bảo nguồn lực đầy đủ, kịp thời cho việc hoàn thành tốt các kế hoạch phát triển

h

kinh tế - xã hội của địa phương trong điều kiện tiết kiệm, không gây thất thoát lãng phí Mục tiêu này phản ánh qua các tiêu chí sau:

- Sự phù hợp của ưu tiên chi NSNN với các mục tiêu ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, nhất là sự phù hợp của chi đầu tư phát triển với các dự án và nhiệm vụ ưu tiên Tiêu chí này được đánh giá qua tỷ trọng chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển trong cơ cấu chi ngân sách, được tính theo công thức:

Chi đầu tư phát triển

x 100%

Tổng số chi trong năm

Cơ cấu chi ngân sách hợp lý sẽ có chi đầu tư phát triển chiếm tỷ trọng lớn hơn so với chi thường xuyên, tỷ trọng chi đầu tư phát triển càng lớn ngân sách được sử dụng càng hiệu quả

- Sự phù hợp của phân bổ NSNN với đặc điểm từng giai đoạn phát triển kinh tế của địa phương Tiêu chí này được đo lường thông qua sự biến động

cơ cấu chi ngân sách huyện qua các năm

- Sử dụng NSNN tiết kiệm, hiệu quả: đánh giá mức độ tiết kiệm trong chi thường xuyên, mức độ giảm thất thoát, lãng phí trong đầu tư công, mức độ cắt giảm các khoản chi chưa thực sự cần thiết, …được đo lường thông qua các tiêu chí như: tỷ lệ kết dư ngân sách so với tổng chi ngân sách, tỷ lệ cắt giảm giá trị quyết toán công trình so với giá trị chủ đầu tư đề nghị,…

Tính bền vững:

Được thể hiện qua những tác động tích cực từ quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện đối với sự phát triển kinh tế- xã hội, an ninh quốc phòng, là lâu dài, ổn định; đảm bảo cân bằng lợi ích giữa các đơn vị dự toán ngân sách và không ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường tự nhiên, sinh thái và xã hội…

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi NSNN cấp huyện

Quản lý thu - chi ngân sách là hoạt động quản lý nhà nước trên lĩnh vực tài chính ngân sách Quá trình quản lý thu - chi ngân sách thường bị chi phối bởi các nhân tố sau:

1.3.1 Nhân tố khách quan

Thứ nhất, nhân tố về điều kiện tự nhiên của huyện

h

Ở mỗi vùng, mỗi địa phương có điều kiện tự nhiên khác nhau sẽ có cơ cấu chi, nội dung chi ngân sách khác nhau Chẳng hạn, ở các địa phương vùng núi sẽ chú ý đầu tư cho hệ thống đường giao thông để phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế còn ở các địa phương có nhiều sông thường xuyên gặp bão lũ sẽ đầu tư nhiều cho hệ thống đê kè để giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt gây ra nhất là những năm có nhiều thiên tai chi ngân sách sẽ tăng so với các năm khác Do đó điều kiện tự nhiên là một trong các nhân tố khách quan ảnh hương lớn đến quản lý chi ngân sách ở mỗi địa phương

Thứ hai, nhân tố về trình độ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

Việc quản lý thu - chi ngân sách luôn chịu ảnh hưởng của nhân tố về trình độ phát triển kinh tế và mức thu nhập của người dân trên địa bàn Ở những địa phương có kinh tế phát triển, ổn định, tăng trưởng bền vững thì nguồn thu ngân sách luôn đạt và vượt dự toán, từ đó đảm bảo đầy đủ cho các nhiệm vụ chi Nhưng ngược lại, đối với các địa phương có kinh tế chưa phát triển, nguồn thu ngân sách không bền vững, bấp bênh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chi ngân sách không ổn định, thường xuyên phải điều chỉnh theo khả năng thu ngân sách Bên cạnh đó, với các địa phương có kinh tế phát triển, thu nhập bình quân của người dân ở mức cao, nhiệm vụ chi ngân sách cho an sinh xã hội bớt gánh nặng hơn so với các địa phương có kinh tế kém phát triển với thu nhập bình quân còn thấp Điều đó chứng tỏ trình độ phát triển kinh tế xã hội ở địa phương có ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách cấp huyện

Thứ ba, nhân tố về chế độ, chính sách, phân cấp nhiệm vụ chi, định

mức chi và các quy định của Nhà nước trong công tác tài chính ngân sách

Chế độ, chính sách và các quy định của nhà nước trong lĩnh vực tài chính ngân sách là cơ sở, là căn cứ để các đơn vị dự toán, các cấp ngân sách thực hiện việc chi và quản lý chi ngân sách Do đó đây là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả quản lý chi ngân sách Từ đó đòi hỏi phải ban hành những chế độ chính sách, định mức chi đúng đắn, phù hợp mới tạo điều kiện cho công tác quản lý chi ngân sách nhà nước đạt được hiệu quả

Bên cạnh đó, việc phân cấp nhiệm vụ chi cho cấp huyện cũng ảnh hưởng đến công tác quản lý chi ngân sách trên địa bàn Phân cấp phù hợp với khả năng thu ngân sách với trình độ phát triển của địa phương sẽ giúp cho chi ngân sách phát huy hiệu quả và ngược lại

h

1.3.2 Nhân tố chủ quan

Thứ nhất, nhân tố về tổ chức bộ máy và năng lực, trình độ, đạo đức của

đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý chi ngân sách cấp huyện

Khi nói đến cơ cấu tổ chức một bộ máy quản lý chi ngân sách người ta thường đề cập đến quy mô nhân sự và cơ cấu tổ chức bộ máy, trong đó gồm cán bộ quản lý chi ngân sách và các mối quan hệ giữa cấp trên - cấp dưới, giữa các bộ phận trong quá trình thực hiện chức năng này

Bộ máy được tổ chức tinh gọn, hợp lý hoạt động hiệu quả sẽ góp phần giảm chi ngân sách cho chính hoạt động của bộ báy, đồng thời kiểm soát và nâng cao hiệu quả của các khâu trong chu trình chi ngân sách

Bên cạnh đó, năng lực, trình độ, đạo đức của đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý chi ngân sách cũng là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công tác quản lý chi ngân sách Khi đội ngũ cán bộ tinh nhuệ, đạo đức tốt sẽ giúp việc chi ngân sách được thực hiện một cách tiết kiệm, hiệu quả, chống lãng phí Trường hợp đội ngũ tha hóa, tham nhũng sẽ gây thất thoát lãng phí ngân sách nhà nước

Thứ hai, nhân tố về mức độ ứng dụng công nghệ thông tin trong công

tác quản lý chi NSNN cấp huyện

Trong xu thế phát triển khoa học công nghệ của thời đại mới, việc sử dụng công nghệ thông tin đã đem lại nhiều lợi ích thiết thực Để thực hiện chức năng quản lý NSNN theo nhiệm vụ được giao, các cơ quan quản lý ngân sách ở huyện cần phải có những thông tin cơ bản cần thiết và sự kết nối tích hợp các thông tin theo yêu cầu quản lý Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi NSNN ở địa phương giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và nhân lực trong xử lý công việc nhưng vẫn đảm bảo tính chính xác, nhanh chóng, thống nhất dữ liệu và giảm rủi ro về yếu tố sai lệch thông tin, nâng cao hiệu quả của quản lý chi NSNN cấp huyện; tạo tiền đề cho việc cải cách nghiệp vụ và cải cách hành chính một cách hiệu quả

h