Chuyen đề dh theo cđề tháng 2 2017chuan

Lí do chọn chuyên đề: em nghe hơi cộc, anh diễn đạt lại cho mềm tíTrong những năm qua để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của người thầy, khả năng độ

PHẦN 1: LÝ LUẬN CHUNG

I Lí do chọn chuyên đề:

(em nghe hơi cộc, anh diễn đạt lại cho mềm tí)Trong những năm qua để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của người thầy, khả năng độc lập, chủ động tiếp thu kiến thức của học sinh, ngành giáo dục đã triển khai dạy học theo chủ đề Song trong quá trình thực hiện giáo viên còn gặp nhiều khó khăn, còn chưa hiểu chủ đề dạy học là gì? Cách xây dựng một chủ đề dạy học như thế nào? Cách soạn, giảng như thế nào?

Thực hiện sự chỉ đạo của phòng GD&ĐT Kiến Xương, cùng với sự giúp đỡ của các đồng chí trong tổ cán sự bộ môn Toán, tổ KHTN trường THCS Quốc Tuấn xây

dựng chuyên đề “ Dạy học theo chủ đề môn Toán ở trường THCS” với hy vọng cùng

đồng chí, đồng nghiệp trao đổi, đóng góp ý kiến để có những phương pháp xây dựng

và thực hiện dạy học theo chủ đề một cách hiệu quả, chuẩn bị tốt cho việc tiếp cận với chương trình SGK mới vào năm 2018

II Mục đích của chuyên đề:

<= - Trao đổi cách xây dựng chủ đề dạy học phù hợp điều kiện, cơ sở vật chất, thiết

bị dạy học, đối tượng học sinh mà vẫn đảm bảo dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng

và khung chương trình quy định Đồng thời phát huy vai trò chủ đạo của người thầy và tính chủ động của học trò, qua đó hệ thống được kiến thức một cách xâu chuỗi, giúp học sinh nắm vững và vận dụng kiến thức một cách sáng tạo hơn

- Góp phần vào việc xây dựng “ Kế hoạch dạy học” bộ môn Toán ở các trường THCS trong huyện

III Giải pháp thực hiện :

1 Khái niệm chủ đề dạy học:

Chủ đề dạy học là tập hợp các đơn vị kiến thức gần nhau, có mối liên hệ về lí

luận và thực tiễn trong một môn học hoặc nhiều môn học để xây dựng thành 1 chủ đề

2 Khái niệm dạy học theo chủ đề:

Dạy học theo chủ đề ( Themes based learning) là phương pháp tìm tòi những

khái niệm, tư tưởng, đơn vị kiến thức, nội dung bài học, chủ đề,… có sự giao thoa, tương đồng lẫn nhau, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các môn học làm thành nội dung học trong một chủ đề có ý nghĩa hơn, thực

tế hơn, nhờ đó học sinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vào thực tiễn sáng tạo hơn

3 Những nét đặc trưng cơ bản của dạy học theo chủ đề:

Dạy học theo chủ đề theo chương trình, SGK có những yêu cầu khác với dạy học theo bài thông thường của chương trình, SGK hiện hành Điều này được thể hiện ở một số điểm sau:

- Vấn đề học tập, nghiên cứu trong chủ đề phải là một vấn đề cơ bản của chương trình có mối liên hệ mật thiết với nhau, có những điểm tương đồng về nội dung kiến thức, về thiết bị, thí nghiệm thực hành Khi hình thành chủ đề thì tạo ra một chuỗi các vấn đề học tập cần giải quyết Khi giải quyết được nhiệm vụ học tập đó sẽ tạo thành một nội dung hoàn chỉnh, toàn diện cả chiều dọc lẫn chiều ngang của chủ đề

- Nội dung các chủ đề giúp học sinh hiểu biết những vấn đề cơ bản trong chương trình, SGK, có khả năng củng cố, sử dụng kiến thức đó để tổng kết, hệ thống hóa chuỗi kiến thức không chỉ ở một môn học mà các môn học có liên quan ( chủ đề liên môn) Như vậy dạy học theo chủ đề không chỉ tạo ra húng thú, niềm đam mê, năng lực học tập mà còn hình thành cho học sinh năng lực tự học, tự tìm tòi nghiên cứu phù hợp với trình độ, yêu cầu cần đạt của chương trình, SGK

- Căn cứ vào yêu cầu của chương trình để lựa chọn những nội dung, những đơn

vị kiến thức, có thể mở rộng, đi sâu vào một vấn đề Nội dung của chủ đề không dừng lại ở mức độ yêu cầu học sinh nhận biết mà phải thông hiểu và biết vận dụng, vận dụng

ở cấp độ cao, đồng thời biết phân tích, tổng hợp, đánh giá Như vậy dạy học theo chủ

đề không chỉ nhằm cung cấp kiến thức mà mục tiêu là hình thành năng lực và phẩm chất người học

- Các chủ đề dạy học ở trường phổ thông phải chú trọng đến việc giáo dục thái

độ, tình cảm, tư tưởng, kỹ năng sống, phát triển năng lực người học, quán triệt nguyên

lý học đi đôi với hành

4 Những thuận lợi, khó khăn trong việc dạy học theo chủ đề

- Thuận lợi:

+ Có sự chỉ đạo của các cấp quản lí giáo dục từ bộ giáo dục, sở giáo dục đến phòng giáo dục và các nhà trường

+ Giữa các bài học trong chương trình (cùng một khối lớp hoặc trong các khối lớp của bậc THCS) có nhiều bài có mối quan hệ chặt chẽ, GV dễ dàng trong việc chọn chủ đề để xây dựng chủ đề dạy học

+ Các bộ môn tự nhiên có nội dung phong phú, nguồn tài liệu dồi dào để HS tìm hiểu, GV tham khảo trong việc tổ chức cho HS học tập

+ Là môn khoa học tự nhiên nên gắn liền với thực tiễn, đây chính là định hướng

để học sinh vận dụng kiến thức đã học vào thực tế

- Khó khăn:

+ Trước hết là nhận thức, là ý thức Đổi mới bao giờ cũng gây khó khăn cho GV

vì thay đổi một thói quen đã thực hiện trong một quá trình dài là điều không dễ

+ Không có sẵn chương trình từ SGK, SGV mà GV tự biên soạn, cấu trúc lại chương trình Những gì cần lược bỏ, những gì cần tích hợp vào,… tự GV quyết định

+ Mỗi chủ đề thường được thực hiện trong nhiều tiết Thế nhưng khoảng cách thời gian giữa các tiết không gần nhau, do đó việc thể hiện xâu chuỗi kiến thức bị gián đoạn

+ Việc tự học, tự nghiên cứu theo SGK còn hạn chế do SGK chưa được biên soạn lại theo chủ đề dạy học Tỉ lệ HS tích cực, chủ động trong học tập còn quá ít đã làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng tiết học

5.Các bước xây dựng một chủ đề dạy học:

Bước 1: Xác định chủ đề: ( Đặt tên cho chủ đề)

Căn cứ vào chương trình, SGK của môn học, giáo viên hoặc nhóm chuyên môn

có thể xác định nội dung kiến thức liên quan với nhau được thể hiện ở một số bài hiện hành Từ đó xây dựng thành một vấn đề chung để tạo thành một chủ đề dạy học, và đặt tên cho chủ đề

Như vậy một chủ đề dạy học có ít nhất từ 2 tiết trở lên, có thể ở một khối lớp hoặc ở nhiều khối lớp

Ví dụ: Chương II: Hình học 9: Với các bài “ vị trí tương đối của đường thẳng và

đường tròn” “tiếp tuyến chung của đường tròn” “ Dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến”; “

Tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau” ta xây dựng chủ đề “ Tiếp tuyến của đường tròn”.

* Lưu ý: - Tên chủ đề phải bao quát được nội dung của chủ đề.

- Không lấy tên chương đặt tên cho chủ đề

- Giáo án soạn phải khớp với chủ đề đã xây dựng trong KHDH

- Không phải bài nào cũng xây dựng được chủ đề dạy học

Bước 2: Xác định những nội dung liên quan giữa các đơn vị bài học, cấu trúc lại chương trình:

* Xác định chuẩn kiến thức, kỹ năng:

Xác định chuẩn theo chương trình hiện hành về kiến thức, kỹ năng, thái độ cần đạt được của chủ đề và mức độ của các đơn vị kiến thức trong một chủ đề Từ đó xác

định các năng lực và phẩm chất được hình thành cho học sinh trong chủ đề sẽ xây dựng

* Xác định thời lượng của chủ đề:

Giáo viên phải xác định được chủ đề xây dựng là bao nhiêu tiết học, thứ tự các tiết

( Số tiết học trong chủ đề không được ít hơn hoặc vượt quá tổng số tiết của các bài gộp lại thành chủ đề) số lượn tiết học trong một chủ đề không nên qúa nhiều

* Xác định nội dung kiến thức liên quan, cấu trúc lại chương trình:

Giáo viên cần xác định những nội dung của chủ đề nằm trong bài nào, chương nào của SGK hiện hành Sắp xếp theo trình tự kiến thức từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, sắp xếp thứ tự các tiết học theo trình tự kiến thức

Ví dụ: Chương II - Hình học 9 cấu trúc lại như sau:

Chương trình hiện hành Cấu trúc lại chương trình

Tiết 18: Sự xác định đường tròn

Tính chất đối xứng

Chủ đề 1:(2tiết): Cách xác định đường

tròn

Tiết 1: Sự xác định đường tròn.

Tiết 2: Tính chất đối xứng của đường tròn Tiết 19: Luyện tập

Tiết 20: Quan hệ đường kính và dây của

đường tròn

Chủ đề 2:(4tiết): Quan hệ giữa hai dây

của đường tròn

Tiết 1: Quan hệ về độ dài giữa hai dây Tiết 2: Luyện tập.

Tiết 3: Quan hệ vuông góc giữa đường

kính và dây

Tiết 4: Luyện tập + Kiểm tra chủ đề (15’)

Tiết 21: Luyện tập

Tiết 22: Liên hệ giữa dây và khoảng cách

đến tâm

Tiết 23: Luyện tập

Tiết 24: Vị trí tương đối của đường thẳng

và đường tròn

Chủ đề 3:(4 tiết): Vị trí tương đối của

đường thẳng và đường tròn Đường tròn với đường tròn

Tiết 1; 2: Vị trí tương đối.

Tiết 3: Các hệ thức.

Tiết 4: Luyện tập.

Tiết 29; 30: Vị trí tương đối của hai đường

tròn

Tiết 31: Luyện tập

Tiết 25: Các dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến Chủ đề 4: Tiếp tuyến của đường tròn.

Tiết 1: Tính chất tiếp tuyến.

Tiết 2: Dấu hiệu nhận biết.

Tiết 3: Luyện tập Tiết 4: Quan hệ giữa đường tròn với tam

Tiết 26: Luyện tập

Tiết 27: Tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau.

Tiết 28: Luyện tập.

Ví dụ: Một số chủ đề môn Toán các khối như sau:

Khối Chương trình hiện hành Cấu trúc lại chương trình

6

Bài 11: Dấu hiệu chia hết cho 2, cho 5 Chủ đề : Dấu hiệu chia hết (4tiết)

Tiết 1: Dấu hiệu chia hết cho 2, cho 5 Tiết 2: Dấu hiệu chia hết cho 3, cho 9 Tiết 3: Luyện tập

Tiết 4: Luyện tập

Luyện tập

Bài 12: Dấu hiệu chia hết cho 3, cho 9

Luyện tập

7

Bài 3: Đơn thức Chủ đề 3: Đơn thức (3 tiết):

Tiết 1: Các khái niệm về đơn thức Tiết 2: Phép nhân đơn thức, phép cộng

đơn thức đồng dạng

Tiết 3: Luyện tập

Bài 4: Đơn thức đồng dạng

Luyện tập

8

Bài 10: Chia đơn thức cho đơn thức Chủ đề: Chia đa thức (4tiết)

Tiết 1: Chia đơn thức cho đơn thức, Chia đa thức cho đơn thức

Tiết 2: Luyện tập

Tiết 3: Chia đa thức một biến đã sắp xếp

Tiết 4: Luyện tập

Bài 11: Chia đa thức cho đơn thức

Bài 12: Chia đa thức một biến đã sắp

xếp

Luyện tập

9

Bài 4: Một số hệ thức về cạnh và góc

trong tam giác vuông

Chủ đề: Ứng dụng TSLG vào giải một số dạng toán (4tiết)

Tiết 1: Tính tỉ số lượng giác; Tính góc

khi biết tỉ số lượng giác.( HD sử dụng máy tính)

Tiết 2: Giải tam giác vuông

Tiết 3;4 : Luyện tập

Luyện tập

Bài 6: Hệ thức vi – ét và ứng dụng Chủ đề: Hệ thức vi – ét (2tiết)

Tiết 1: Định Lí vi – ét

Tiết 2: Tìm hai số biết tổng và tích của chúng

Luyện tập

* Lưu ý: Không được đảo lộn mạch tư duy của học sinh, phá vỡ hệ thống kiến thức,

không cắt xén nội dung, không đưa nội dung bên ngoài vào nội dung bài học, không nên xây dựng chủ đề quá dài, dồn ghép quá nhiều kiến thức

Bước 3: Soạn giáo án, chuẩn bị ĐDDH, phương tiện dạy học.

* Hình thức giáo án soạn theo chủ đề

Tuần: Từ tuần…… đến tuần

Tiết: Từ tiết……đến tiết

Ngày soạn:

Tên chủ đề.

A/ Mục tiêu cần đạt:

*Kiến thức

* Kĩ năng

* Thái độ

* Năng lực cần phát triển

B/ Chuẩn bị: Của GV - Của HS

C/ Tiến trình hoạt động:

Hoạt động 1: Khởi động

Kiểm tra kiến thức cũ liên quan đến chủ đề hoặc tình huống có vấn đề mà việc giải quyết sẽ đặt ra nhu cầu phải tìm hiểu kiến thức của chủ đề

Hoạt động 2: Giới thiệu tổng quan về chủ đề

+ Tên chủ đề + Chủ đề gồm mấy tiết + Tiết 1: Dạy nội dung nào? Cụ thể nghiên cứu những nội dung gì?

+ Tiết 2: Dạy nội dung nào? Cụ thể nghiên cứu những nội dung gì?

……

Hoạt động 3: Hình thành kiến thức chủ đề:

Tiến hành các tiết dạy theo trình tự của chủ đề

+ Tiết 1: ………

+ Tiết 2: ………

+ Tiết 3: ………

…………

Hoạt động 4: Tổng kết chủ đề:

Cuối chủ đề giáo viên và học sinh cùng hệ thống lại toàn bộ nội dung chủ đề

(Có thể hệ thống lại nội dung kiến thức trọng tâm bằng bản đồ tư duy) để xâu chuỗi lại

toàn bộ kiến thức của chủ đề Từ đó giúp học sinh dễ nghi nhớ và vận dụng kiến thức

vào giải quyết các nhiệm vụ trong thực tiễn

Hoạt động 5: Luyện tập, củng cố, nâng cao, liên hệ thức tế

- Tùy vào thời lượng của chủ đề, đối tượng học sinh mà GV soạn nội dung Luyện tập, củng cố, nâng cao hoặc liên hệ thực tế cho phù hợp, tuy nhiên nên có những bài tập nâng cao tổng hợp kiến thức chung của cả chủ đề

- Sau khi luyện tập củng cố, cần nêu câu hỏi định hướng cho chủ đề ( bài học) tiếp theo

* Lưu ý: - Sau mỗi tiết dạy có phần củng cố và nêu câu hỏi định hướng cho

tiết học sau

- Tùy thuộc đối tượng học sinh mà phân chia các đơn vị kiến thức cho từng tiết học, nhưng vẫn phải đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng cho cả chủ đề

- Khi soạn giáo án , mỗi chủ đề có những mục tiêu chung về : kiến thức, kĩ năng, thái độ, năng lực hướng tới Tuy nhiên, với những chủ đề mà các bài học trong

đó có những đơn vị kiến thức đòi hỏi phải chú trọng những kĩ năng chuyên biệt thì ở mỗi tiết trong chủ đề, GV có thể xây dựng thêm những mục tiêu cụ thể

Bước 4: Tổ chức dạy học:

- Căn cứ vào nội dung chủ đề, đặc trương bộ môn, tình thực tế của nhà trường, đối tượng học sinh mà lựa chọn hình thức tổ chức, phương pháp dạy học cho phù hợp Song việc lựa chọn hình thức tổ chức, phương pháp dạy học nào cũng phải đảm bảo phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh

- Tiết dạy học theo chủ đề thường được tiến hành giống như một tiết học bình thường ngay tại lớp học hoặc ngoài trời, hoặc nơi không gian trải nghiệm Tuy nhiên, dạy học theo chủ đề thường gắn với các nhiệm vụ học tập cần giải quyết nên khâu chuẩn bị có thể sẽ phải tiến hành trước tiết dạy nhiều ngày

Bước 5: Tiến hành kiểm tra, đánh giá của giáo viên:

Sau khi dạy học theo chủ đề giáo viên tiến hành kiểm tra đánh giá việc học của

học sinh bằng các câu hỏi/ bài tập ( Câu hỏi/ bài tập đưa ra phải đánh giá được khả

năng tiếp thu và hình thành năng lực học sinh theo 4 mức độ nhận thức) Trong đó ưu

tiên những câu hỏi/ bài tập đòi hòi vận dụng kiến thức, kĩ năng vào giải quyết những tình huống thực tiễn

Sau mỗi chủ đề giáo viên có thể kiểm tra học sinh dưới dạng đề kiểm tra 15 phút Nếu sau chương hoặc sau các bài không nằm trong một chương nhưng giáo viên

đã gộp lại dạy dưới dạng một chủ đề mà có bài kiểm tra 1 tiết theo quy định của khung phân phối chương trình thì giáo viên xây dựng đề kiểm tra 1 tiết

Sau mỗi chủ đề có phần rút kinh nghiệm về quá trình xây dựng và thực hiện chủ đề, để điều chỉnh cho những lần học sau.

III Kết luận và kiến nghị:

- Dạy học theo chủ đề (Themes based learning) là sự kết hợp giữa mô hình dạy học truyền thống và hiện đại Là phương pháp dạy học tích cực nhằm phát huy tối đa tính tự chủ, sáng tạo của người học Rèn kỹ năng phối hợp, phân công, làm việc theo nhóm, khả năng quan sát, đánh giá, phân tích, tổng hợp tư liệu, giải quyết vấn đề từ đó phát huy tính tích cực học tập của học sinh

- Tuy nhiên, không có phương pháp giáo dục nào là toàn năng Khi tiến hành dạy học theo chủ đề, mỗi giáo viên cần nghiên cứu, vận dụng phù hợp với đặc điểm môn học, người học và điều kiện của địa phương, kết hợp với các phương pháp đã có

để phát huy tối đa hiệu quả mà mục tiêu dạy hoc đề ra

- Thông qua chuyên đề này chúng tôi mong muốn cùng với đồng chí, đồng nghiệp từng bước tiếp cận, làm quen với những phương pháp, mô hình dạy học mới, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, chuẩn bị cho việc tổ dạy học theo mô hình trường học mới, thay SGK từ năm học 2018 - 2019

- Qua đây tôi cũng xin kính đề nghị với các cấp quản lý giáo dục cần có những đổi mới trong công tác quản lý, chỉ đạo hoạt động chuyên môn cụ thể:

+ Tổ chức cho GV xây dựng kế hoạch phù hợp với tình hình thực tế, mang tính khả thi cao, song vẫn đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng theo yêu cầu

+ Tăng cường thêm cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học hỗ trợ cho việc dạy học theo chủ đề đạt hiệu hơn

+ Do đặc thù các tiết dạy theo chủ đề thường bố trí dạy gần nhau, nên cần linh hoạt trong việc sắp xếp theo chủ đề

+ Thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt chuyên môn ở các cấp theo định hướng dạy học theo chủ đề, để GV có cơ hội, điều kiện được trao đổi, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau

Chuyên đề được xây dựng trên sự hiểu biết, kinh nghiệm và sự giúp đỡ của tổ cán sự bộ môn Toán Chắc chắn còn có nhiều thiếu sót Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến xây dựng của đồng chí , đồng nghiệp!

PHẦN 2: TIẾT DẠY MINH HỌA

Tuần: Từ tuần đến Tuần

Tiết : Từ tiết……đến tiết

Chủ đề 4: tiếp tuyến của đờng tròn

A

MỤC TIấU:

* Kiến thức

- Phỏt biểu được khỏi niệm tiếp tuyến của đường trũn, chỉ ra được tiếp điểm, tia tiếp tuyến, nhận dạng được đường thẳng là tiếp tuyến của đường trũn

- Phỏt hiện được tớnh chất của tiếp tuyến, chứng minh được tớnh chất tiếp tuyến, phỏt biểu được tớnh chất của tiếp tuyến

- Chỉ ra được cỏc dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến, chứng minh được khi đường thẳng vuụng gúc bỏn kớnh tại một điểm thuộc đường trũn thỡ đường thẳnglà tiếp tuyến của đường trũn

- Phỏt biểu được khỏi niệm về tiếp tuyến chung của hai đường trũn

* Kĩ năng

- Dựng được tiếp tuyến với đường trũn từ một điểm cho trước

- Tỡm tõm của vật hỡnh trũn bằng thước phõn giỏc

- Vẽ được tiếp tuyến chung của hai đường trũn trong cỏc trường hợp

* Thỏi đụ̣

- HS cú ý thức tự giỏc trong học tập

- Thỏi độ tớch cực, chủ động hợp tỏc trong nhúm

- Thỏi độ hưởng ứng, phản đối, chấp hành, bảo vệ ý kiến của mỡnh

- Thụng qua tiết học, học sinh cú ý thức say mờ học tập và yờu thớch mụn học

* Hình thành phỏt triển năng lực:

- Tớnh toỏn, chứng minh

- Đặt vấn đề và giải quyết vấn đề

- Tư duy, phõn tớch, tổng hợp, so sỏnh

- Tự học, hợp tỏc

B CHUẨN BỊ.

Gv: Bảng thông minh, máy tính, máy đa năng, thước vuông góc, compa

Hs: Bảng nhóm, BĐTD với từ khoá “ Tiếp tuyến”.

C CÁC HOẠT Đ ỘNG DẠY HỌC :

Hoạt động 1: Khởi động (3 phút)

1 Kiểm tra.

Hoàn thành bảng sau:

HS đọc yêu cầu?

1 HS lên b ng Dảng Dưới lớp ưới lớp ới lớp i l p

ho n th nh v o phi u h c àn thành vào phiếu học àn thành vào phiếu học àn thành vào phiếu học ếu học ọc

t p theo nhóm.ập theo nhóm

Hình vẽ Số điểm chung So sánh OH và R Vị trí tương đối

của a và (O)

HS nhận xét bài của bạn

GV sửa sai nếu có và cho điểm HS

2 Đặt vấn đề : GV đưa ra vật hình tròn chưa xác định tâm Yêu cầu HS nêu cách

xác định tâm (tình huống không gấp được)

Hoạt động2: Giới thiệu chủ đề (2 phút) Đại diện các nhóm báo cáo kết quả nghiên cứu của nhóm mình.

N1 :

- Khái niệm tiếp tuyến của đường tròn

- Tính chất tiếp tuyến của đường tròn

- Dấu hiệu nhận biết tiếp tuyến

- Cách vẽ tiếp tuyến với đường tròn

N2 : Bổ sung hoặc chất vấn thêm

- Ứng dụng của tiếp tuyến

- Tiếp tuyến chung của 2 đường tròn

- …vv

O

R

a

A,H

O

R

a

H

O

R a