MỞ ĐẦU Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế về cơ bản là một giao dịch pháp lý song phương làm phát sinh nghĩa vụ cho các bên giao kết hợp đồng, theo đó mỗi bên cam kết thực hiện thỏa thuận với bên còn lại. Công ước viên 1980 đã quy định chi tiết nghĩa vụ của bên bán và bên mua trong hai chương riêng, giúp cho việc đọc và tra cứu của các thương nhân trở nên dễ dàng hơn. Trong đó, nghĩa vụ của bên mua bao gồm nghĩa vụ thanh toán và nghĩa vụ nhận hàng, được quy định từ Điều 53 CISG đến Điều 60 CISG. Trong bài tiểu luận này, thông qua việc đánh giá về tranh chấp Styrene Monomer Case, em sẽ phân tích để làm rõ hơn về nghĩa vụ của bên mua theo quy định của CISG.
Trang 1MÔN: LUẬT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ
ĐỀ BÀI:
Phân tích nội dung cơ bản của Công ước Viên năm 1980 của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG) về các nghĩa vụ của bên mua Lựa chọn 01 vụ tranh chấp minh họa cho việc áp dụng quy định về nghĩa vụ của bên mua theo CISG.
Trang 2MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 1
I KHÁI QUÁT QUY ĐỊNH CỦA CISG VỀ NGHĨA VỤ CỦA BÊN MUA……… 1
1 Nghĩa vụ nhận hàng 1
2 Nghĩa vụ thanh toán tiền hàng 2
II TRANH CHẤP MINH HỌA CHO VIỆC ÁP DỤNG QUY ĐỊNH VỀ NGHĨA VỤ CỦA BÊN MUA THEO QUY ĐỊNH CỦA CISG 3
1 Các bên tham gia tranh chấp và giải quyết tranh chấp 3
2 Sự kiện pháp lý 3
III ĐÁNH GIÁ VÀ BÌNH LUẬN VỀ TRANH CHẤP 4
1 Về phạm vi áp dụng của CISG 4
2 Về sự vi phạm nghĩa vụ của bên mua theo quy định của CISG 4
KẾT LUẬN 5
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 6
CHÚ THÍCH CĂN CỨ PHÁP LÝ 7
Trang 3MỞ ĐẦU
Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế về cơ bản là một giao dịch pháp lý song phương làm phát sinh nghĩa vụ cho các bên giao kết hợp đồng, theo đó mỗi bên cam kết thực hiện thỏa thuận với bên còn lại Công ước viên 1980 đã quy định chi tiết nghĩa vụ của bên bán và bên mua trong hai chương riêng, giúp cho việc đọc và tra cứu của các thương nhân trở nên dễ dàng hơn Trong đó, nghĩa vụ của bên mua bao gồm nghĩa vụ thanh toán và nghĩa vụ nhận hàng, được quy định từ Điều 53 CISG đến Điều 60 CISG Trong bài tiểu luận này, thông qua việc đánh giá về tranh chấp Styrene Monomer Case, em sẽ phân tích để làm rõ hơn về nghĩa vụ của bên mua theo quy định của CISG
NỘI DUNG
Trong CISG, nghĩa vụ của bên mua được quy định tại nhiều chương và điều khoản khác nhau như nghĩa vụ kiểm tra hàng hóa hoặc đảm bảo hàng hóa đã được kiểm tra theo Điều 38 CISG, khoảng thời gian hợp lý mà bên mua phải thông báo cho bên bán về sự không phù hợp của hàng hóa theo Điều 39 CISG, bảo quản hàng hóa theo Điều 86 CISG, nhưng nghĩa vụ cơ bản của bên mua gồm có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng và nghĩa vụ nhận hàng Các nghĩa vụ này được quy định tại Điều 53 và từ Điều 54 đến Điều 60 trong Chương III của CISG
1 Nghĩa vụ nhận hàng.
Theo quy định tại Điều 60 Công ước Viên 1980 thì nghĩa vụ nhận hàng của người mua được thể hiện ở hai hành vi đó là sẵn sàng tiếp nhận hàng và tiếp nhận hàng
Thứ nhất, để thực hiện việc sẵn sàng tiếp nhận hàng, người mua phải tiến
hành chuẩn bị mọi cơ sở vật chất như phương tiện bốc dỡ, kho bãi nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc nhận hàng Việc người mua phải thực hiện các hành vi sẵn sàng tiếp nhận hàng không những thể hiện sự tận tâm, mẫn cán của người mua đối với nghĩa vụ của mình mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người bán thực hiện việc giao hàng của mình
1
Trang 4Thứ hai, Điểm b Điều 60 CISG quy định yếu tố thứ hai là nghĩa vụ nhận hàng
hóa tại địa điểm bên bán giao hàng Khi người bán mang hàng tới địa điểm quy định
và đặt hàng dưới sự định đoạt của người mua thì người mua phải thực hiện nghĩa vụ của mình là tiếp nhận hàng Nếu không có thỏa thuận rõ, địa điểm bên bán giao hàng, địa điểm bên mua nhận hàng hóa sẽ căn cứ vào Điều 31 CISG
Bên cạnh đó, theo quy định của CISG, bên mua phải tự mình hoặc nhờ bên thứ ba kiểm tra hàng hóa trong khoảng thời gian nhanh nhất có thể tùy theo từng trường hợp và nếu như phát hiện hư hỏng, bên mua phải thông báo cho bên bán trong khoảng thời gian hợp lý và trình bày chính xác loại lỗi hay hư hỏng của hàng hóa Điều 38 CISG quy định bên mua phải kiểm tra hàng hóa hoặc bảo đảm đã có sự kiểm tra hàng hóa trong một thời hạn ngắn nhất mà thực tế có thể làm được tuỳ tình huống cụ thể Điều 39 CISG quy định Người mua bị mất quyền khiếu nại về việc hàng hóa không phù hợp hợp đồng nếu người mua không thông báo cho người bán những tin tức về việc không phù hợp đó trong một thời hạn hợp lý kể từ lúc người mua đã phát hiện ra sự không phù hợp đó.1
2 Nghĩa vụ thanh toán tiền hàng.
Thứ nhất, nghĩa vụ thanh toán tiền hàng theo đúng giá cả của hàng hóa Theo
quy định tại điều 55 Công ước Viên 1980 thì: người mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng cho người bán theo giá cả mà các bên đã thỏa thuận ghi trong hợp đồng Nếu hợp đồng không quy định cụ thể về giá của hàng hóa thì giá của hàng sẽ được xác định bằng cách suy đoán rằng các bên đã dựa vào giá đã được ấn định cho mặt hàng như vậy khi nó được đem bán trong những điều kiện tương tự của ngành thương mại tương tự
Thứ hai, nghĩa vụ thanh toán theo đúng địa điểm đã quy định Theo quy định
tại điều 57 Công ước Viên 1980 thì người mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng theo đúng địa điểm đã thỏa thuận trong hợp đồng Nếu hợp đồng không quy định cụ thể
về địa điểm thanh toán thì người mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng cho người bán tại trụ sở của người bán hoặc tại nơi giao hàng hoặc tại nơi giao chứng từ, nếu việc trả tiền phải được làm cùng một lúc với việc giao hàng hoặc giao chứng từ
1 Ngô Thảo Vy, Nguyễn Hoàng Thái Hy (2020), Đọc hiểu CISG qua thực tiễn giải quyết các tranh chấp
tiêu biểu, Nxb Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh
2
Trang 5Thứ ba, nghĩa vụ thanh toán theo đúng thời hạn đã quy định Theo quy định
tại điều 58 Công ước Viên 1980 thì bên mua phải thanh toán tiền hàng theo đúng thời gian quy định trong hợp đồng Nếu hợp đồng không quy định cụ thể về thời gian giao hàng thì người mua phải có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng khi người bán chuyển giao hàng hoá hoặc các giấy tờ liên quan đến hàng hoá theo quy định của hợp đồng
Thứ tư, nghĩa vụ thực hiện thủ tục thanh toán theo thỏa thuận CISG quy định
nghĩa vụ thanh toán tiền hàng của bên mua còn bao gồm áp dụng các biện pháp để tuân thủ các thủ tục mà hợp đồng hoặc pháp luật quy định để có thể thực hiện được nghĩa vụ thanh toán (Điều 54) Đây là quy định mở rộng nghĩa vụ trả tiền của bên mua, bên cạnh tiền hàng, bên mua còn phải trả các chi phí thực hiện các thủ tục để
có thể tiến hành thanh toán 2 Ví dụ: thanh toán bằng thư tín dụng hoặc bảo lãnh,
bên mua sẽ giao kết các hợp đồng cần thiết với ngân hàng và trả các chi phí có liên quan
TRANH CHẤP MINH HỌA CHO VIỆC ÁP DỤNG QUY ĐỊNH
VỀ NGHĨA VỤ CỦA BÊN MUA THEO QUY ĐỊNH CỦA CISG
1 Các bên tham gia tranh chấp và giải quyết tranh chấp.
Bên tham gia tranh chấp gồm:
Bên nguyên đơn: Singapo (Bên bán)
Bên bị đơn: Trung Quốc (Bên mua)
Bên giải quyết tranh chấp: Ủy ban Trọng tài Thương mại và Kinh tế Quốc tế Trung Quốc (CIETAC)
2 Sự kiện pháp lý.
Trong vụ tranh chấp “Styrene Monomer Case”3, người bán Singapo và người mua Trung Quốc đã ký kết hợp đồng mua bán 3.000 tấn hóa chất Styrene Điều khoản thanh toán hợp đồng quy định thanh toán bằng L/C không hủy ngang trong
2 Nguyễn Bá Bình (2021), Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế theo CISG quy định và án lệ, Nxb Tư
pháp
3 Styrene Monomer Case, Tribunal of the China International Economic and Trade Arbitration Commission, China, 2002 https://www.uncitral.org/clout/clout/data/chn/clout_case_986_leg-2305.html
3
Trang 6vòng 90 ngày kể từ ngày phát hành vận đơn Hợp đồng cũng quy định nếu như L/C không được mở trong thời gian quy định, người mua sẽ bị coi là vi phạm hợp đồng
và người bán có quyền gia hạn thời gian mở L/C hay tuyên bố hủy hợp đồng và đòi bồi thường thiệt hại
Sau khi hợp đồng có hiệu lực, người mua đã yêu cầu người bán giảm giá hàng hóa đồng thời hoãn giao hàng và từ chối mở L/C theo đúng quy định tại hợp đồng với lý do giá thị trường đã thay đổi Để thực hiện hợp đồng, người bán đã thương lượng với người mua và thể hiện quan điểm rằng họ sẽ giảm giá hàng bán, tuy nhiên, họ đã không đạt được thỏa thuận này do người mua đã không thể hiện thiện chí và đưa ra những đòi hỏi vô cùng hà khắc Styrene là một loại hóa chất dễ dàng bị polyme hóa trong điều kiện nhiệt độ cao trong thời gian dài, vì thế, để đảm bảo cho lợi ích của cả hai bên, người bán đã phải tìm cách giảm thiểu thiệt hại bằng việc bán hàng hóa đó cho bên thứ ba
Người bán cho rằng việc người mua không thực hiện nghĩa vụ quy định tại hợp đồng đã cấu thành vi phạm cơ bản hợp đồng và người mua phải chịu trách nhiệm về những tổn thất do hành vi vi phạm gây ra Trước những luận điểm của người bán, người mua phản bác lại rằng họ không từ chối mở L/C mà chỉ đơn thuần
là yêu cầu trì hoãn thời gian mở L/C, điều này không phải là vi phạm cơ bản hợp đồng vì người mua đã không tước đi những gì người bán có quyền kỳ vọng từ hợp đồng
1 Về phạm vi áp dụng của CISG.
Căn cứ điểm a Khoản 1 Điều 1 Công ước viên năm 1980 “Công ước này áp dụng cho các hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau: Khi các quốc gia này là các quốc gia thành viên của Công ước”
Do Trung Quốc và Singapore đều là thành viên của Công ước viên nên Hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các bên trong tranh chấp trên thuộc phạm vi áp dụng của Công ước Viên 1980
2 Về sự vi phạm nghĩa vụ của bên mua theo quy định của CISG.
4
Trang 7Thứ nhất, bên mua đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền hàng theo quy định tại
Điều 54 Công ước viên 1980 Theo đó, người mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng, bao gồm các việc áp dụng các biện pháp tuân thủ các thủ tục mà hợp đồng hoặc luật
lệ đòi hỏi để có thể thực hiện được thanh toán tiền hàng Điều khoản thanh toán hợp đồng quy định thanh toán bằng L/C không hủy ngang trong vòng 90 ngày kể từ ngày phát hành vận đơn và cũng quy định nếu như L/C không được mở trong thời gian quy định, người mua sẽ bị coi là vi phạm hợp đồng Trong tranh chấp trên, người mua đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền hàng của mình vì đã không thực hiện các thủ tục để có thể tiến hành thanh toán cho bên bán
Thứ hai, Công ước đã quy định người mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng
và nhận hàng theo quy định của hợp đồng và của Công ước này tại Điều 53 Theo
đó, Điều 59 cũng quy định: Người mua phải trả tiền vào ngày thanh toán đã quy định hoặc có thể được xác định theo hợp đồng và Công ước này, mà không cần có một lời yêu cầu hay việc thực hiện một thủ tục nào khác về phía người bán Trong tranh chấp trên, việc sau khi hợp đồng có hiệu lực, người mua đã yêu cầu người bán giảm giá hàng hóa đồng thời hoãn giao hàng và từ chối mở L/C theo đúng quy định tại hợp đồng với lý do giá thị trường đã thay đổi là vi phạm quy định của Công ước
về nghĩa vụ thanh toán của bên mua
Thứ ba, khi người bán đồng ý gia hạn thời gian mở L/C, người mua đã không
thể hiện thiện chí và đưa ra những đòi hỏi vô cùng hà khắc, không mở L/C để thanh toán tiền hàng theo thời hạn quy định tại hợp đồng Do đó, căn cứ Điều 25 Công ước viên, hành động này của người mua đã tước đi của người bán lợi ích mà người bán
có quyền kỳ vọng từ việc thực hiện hợp đồng, người mua đã vi phạm cơ bản hợp đồng và người bán có quyền hủy hợp đồng và yêu cầu các khoản bồi thường thiệt hại
KẾT LUẬN
Công ước viên 1980 của Liên Hợp Quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc
tế được soạn thảo trong một nỗ lực hướng tới thống nhất nguồn luật áp dụng cho hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế Công ước nói chung và quy định của CISG về nghĩa vụ của bên mua nói riêng đóng vai trò vô cùng quan trọng thực tiễn, là cơ sở
5
Trang 8góp phần giải quyết hiệu quả các tranh chấp phát sinh có liên quan, vì vậy, các doanh nghiệp cần trang bị cho mình những hiểu biết đầy đủ liên quan đến CISG, trong đó có quy định về nghĩa vụ của bên mua là hết sức cần thiết
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Công ước viên 1980 của liên hợp quốc về mua bán hàng hóa quốc tế.
2 Trường Đại học Luật Hà Nội (2017), Giáo trình Luật Thương mại quốc tế,
Nxb Công an nhân dân
3 Dương Anh Sơn, Nguyễn Văn Luyện, Lê Thị Bích Thọ (2018), Giáo trình
Luật hợp đồng Thương mại quốc tế, Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí
Minh, trường đại học Kinh tế - Luật, Nxb Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh
4 Nguyễn Bá Diến (2005), Giáo trình Luật Thương Mại quốc tế, Khoa Luật Đại
học quốc gia Hà Nội, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
5 Nguyễn Bá Bình (2021), Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế theo CISG quy
định và án lệ, Nxb Tư pháp.
6 Ngô Thảo Vy, Nguyễn Hoàng Thái Hy (2020), Đọc hiểu CISG qua thực tiễn
giải quyết các tranh chấp tiêu biểu, Nxb Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh.
7 Dương Anh Sơn (2016), Luật hợp đồng thương mại quốc tế, Đại học quốc gia
Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh
8 Võ Sỹ Mạnh (2015), Vi phạm cơ bản hợp đồng theo công ước viên năm 1980
về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế và định hướng hoàn thiện các quy định có liên quan của pháp luật Việt Nam, Luận án Tiến sĩ luật học, Trường
Đại học Luật TP Hồ Chí Minh
9 Trần Minh Thuận (1997), Nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên trong hợp
đồng mua bán ngoại thương theo Công ước viên 1980 về hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế, Luận án thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội
10.Nguyễn Thị Thu Thảo, Lê Trần Quốc Công (2017), Nghĩa vụ nhận hàng và
quyền từ chối nhân hàng theo Công ước Liên hợp quốc về hợp đồng mua bán
hàng hóa quốc tế, Khoa học pháp lý (7), tr 42-47
6
Trang 911 Styrene Monomer Case, Tribunal of the China International Economic and
Trade Arbitration Commission, China, 2002
https://www.uncitral.org/clout/clout/data/chn/clout_case_986_leg-2305.html
12.http://tnmt.backan.gov.vn/index.php?language=vi&nv=news&op=Thong-tin-tuyen-truyen/Danh-sach-quoc-gia-thanh-vien-cua-Cong-uoc-3332
CHÚ THÍCH CĂN CỨ PHÁP LÝ CÔNG ƯỚC VIÊN 1980
Ðiều 1:
1 Công ước này áp dụng cho các hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các bên có trụ
sở thương mại tại các quốc gia khác nhau.
a Khi các quốc gia này là các quốc gia thành viên của Công ước hoặc,
b Khi theo các quy tắc tư pháp quốc tế thì luật được áp dụng là luật của nước thành viên Công ước này.
2 Sự kiện các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau không tính đến nếu sự kiện này không xuất phát từ hợp đồng, từ các mối quan hệ đã hình thành hoặc vào thời điểm ký hợp đồng giữa các bên hoặc là từ việc trao đổi thông tin giữa các bên.
3 Quốc tịch của các bên, quy chế dân sự hoặc thương mại của họ, tính chất dân sự hay thương mại của hợp đồng không được xét tới khi xác định phạm vi áp dụng của Công ước này.
Ðiều 25:
Một sự vi phạm hợp đồng do một bên gây ra là vi phạm cơ bản nếu sự vi phạm đó làm cho bên kia bị thiệt hại mà người bị thiệt hại, trong một chừng mực đáng kể bị mất cái mà họ có quyền chờ đợi trên cơ sở hợp đồng, trừ phi bên vi phạm không tiên liệu được hậu quả đó và một người có lý trí minh mẫn cũng sẽ không tiên liệu được nếu họ cũng ở vào hoàn cảnh tương tự.
Ðiều 53:
7
Trang 10Người mua có nghĩa vụ thanh toán tiền hàng và nhận hàng theo quy định của hợp đồng và của Công ước này.
MỤC I: THANH TOÁN TIỀN HÀNG
Ðiều 54:
Nghĩa vụ thanh toán tiền hàng của người mua bao gồm các việc áp dụng các biện pháp tuân thủ các thủ tục mà hợp đồng hoặc luật lệ đòi hỏi để có thể thực hiện được thanh toán tiền hàng.
Ðiều 55:
Trong những trường hợp, nếu hợp đồng đã được ký kết một cách hợp pháp, nhưng trong hợp đồng không quy định giá cả một cách trực tiếp hoặc gián tiếp, hoặc không quy định cách xác định giá thì được phép suy đoán rằng, các bên, trừ phi có quy định trái ngược, đã có ngụ ý dựa vào giá đã được ấn định cho loại hàng hóa như vậy khi hàng hóa này được đem bán trong những điều kiện tương tự của ngành buôn bán hữu quan.
Ðiều 56:
Nếu giá cả được ấn định theo trọng lượng của hàng hóa thì trong trường hợp có nghi ngờ, giá sẽ được xác định theo trọng lượng tịnh.
Ðiều 57:
1 Nếu người mua không có nghĩa vụ phải thanh toán tiền hàng tại một địa điểm quy định nào đó thì họ phải trả tiền cho người bán:
a Tại nơi có trụ sở thương mại của người bán hoặc:
b Tại nơi giao hàng hoặc chứng từ nếu việc trả tiền phải được làm cùng lúc với việc giao hàng hoặc chứng từ.
2 Người bán phải gánh chịu mọi sự gia tăng phí tổn để thực hiện việc thanh toán do
sự thay đổi địa điểm của trụ sở thương mại của mình sau khi hợp đồng được ký kết.
Ðiều 58:
1 Nếu người mua không có nghĩa vụ phải trả tiền vào một thời hạn cụ thể nào nhất định, thì họ phải trả khi, chiếu theo hợp đồng và Công ước này, người bán đặt dưới quyền định đoạt của người mua, hoặc hàng hóa hoặc các chứng từ nhận hàng.
8