Phân tích nội dung cơ bản của tư tưởng triết học Phật giáo? Làm rõ ảnh hưởng của tư tưởng này đến đời sống người dân Việt?

Phân tích nội dung cơ bản của tư tưởng triết học Phật giáo? Làm rõ ảnh hưởng của tư tưởng này đến đời sống người dân Việt? Phật giáo là một trào lưu tư tưởng lớn ở Ấn Độ cổ đại. Xuất hiện vào thế kỷ VI trước công nguyên. Người sáng lập ra Phật giáo là Buddha (Phật) còn có nghĩa “giác ngộ”. Ông sinh khoảng năm 623 trước công nguyên, sống gần 80 năm. Sau khi ông mất, các học trò của ông đã phát triển tư tưởng của ông thành hệ thống tôn giáo triết học lớn ở Ấn Độ có ảnh hưởng rộng rãi, sâu sắc trong đời sống tinh thần và tâm linh của nhân loại.

BÀI KIỂM TRA 1

Họ và tên: TÒNG MINH HẢI

Mã sinh viên: MPH2131047

Lớp: Thạc sĩ Y tế công cộng K25-7B

Năm 2022

Câu hỏi: Phân tích nội dung cơ bản của tư tưởng triết học Phật giáo? Làm

rõ ảnh hưởng của tư tưởng này đến đời sống người dân Việt?

Bài làm

1 Nội dung cơ bản của tư tưởng triết học Phật giáo

Phật giáo là một trào lưu tư tưởng lớn ở Ấn Độ cổ đại Xuất hiện vào thế

kỷ VI trước công nguyên Người sáng lập ra Phật giáo là Buddha (Phật) còn có nghĩa “giác ngộ” Ông sinh khoảng năm 623 trước công nguyên, sống gần 80 năm Sau khi ông mất, các học trò của ông đã phát triển tư tưởng của ông thành

hệ thống tôn giáo - triết học lớn ở Ấn Độ có ảnh hưởng rộng rãi, sâu sắc trong đời sống tinh thần và tâm linh của nhân loại

1.1- Bản thể luận

Phật giáo cho rằng các sự vật và hiện tượng, cũng như con người là không

có thực, là ảo giả do vô minh đem lại Thế giới (nhất là thế giới hữu sinh - con người) được cấu tạo do sự tổng hợp của các yếu tố vật chất (sắc) và tinh thần (danh) Danh và sắc được chia làm 5 yếu tố (gọi là ngũ uẩn)

Danh và sắc chỉ tụ hội với nhau trong một thời gian ngắn rồi lại chuyển sang trạng thái khác Cho nên, không có cái tôi (vô ngã) Bản chất tồn tại của thế giới là một dòng biến chuyển liên tục (vô thường), không thể tìm ra nguyên nhân đầu tiên và không thể có cái vĩnh hằng

1.2 Nhân sinh quan

Phật giáo bác bỏ Brahman (Thần sáng tạo) và Atman (cái tôi) nhưng lại tiếp thu tư tưởng luân hồi và nghiệp của Upanisad Mục đích cuối cùng của Phật giáo là tìm ra con đường giải thóat đưa chúng sinh ra khỏi vòng luân hồi bất tận

Để đi tới giải thóat, Phật nêu lên “Tứ Diệu đế” tức là bốn chân lý tuyệt diệu, thiêng liêng mà mọi người phải nhận thức được

a Khổ đế: Phật giáo cho rằng cuộc đời là bể khổ, bao gồm 8 thứ khổ, gọi

là “Bát khổ”:

(1) Sinh; (2) Lão; (3) Bệnh; (4) Tử; (5) Thụ biệt ly: Yêu thương nhau phải

xa nhau; (6) Oán tăng hội: Ghét nhau phải hội tụ với nhau; (7) Sở cầu bất đắc: Muốn mà không được; (8) Thủ ngũ uẩn: Khổ vì có sự tồn tại của thân xác

b Nhân đế

Nhân đế còn gọi là tập đế, vì cho rằng mọi cái khổ đều có nguyên nhân

Đó là 12 nhân duyên, còn gọi là “Thập nhị nhân duyên”:

Vô minh là không sáng suốt, không nhận thức được thế giới, sự vật và

hiện tượng đều là ảo giả mà cứ cho đó là thực Thế giới (sự vật, hiện tượng) đều

do các Duyên hòa hợp với nhau tạo nên

Duyên hành là hoạt động của ý thức, sự giao động của tâm, của khuynh

hướng, và đã có mầm mống (manh nha) của nghiệp

Duyên thức là tâm thức từ chỗ trong sáng cân bằng trở nên ô nhiễm, mất

cân bằng Cái tâm thức đó tùy theo nghiệp lực mà tìm đến các nhân duyên khác

để hiện hình, thành ra một đời khác

Duyên danh - sắc là sự hội tụ của các yếu tố vật chất và tinh thần.

Duyên lục nhập là quá trình tiếp xúc với lục trần (lục căn: cơ quan cảm

giác; lục trần: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp)

Duyên xúc là sự tiếp xúc giữa lục căn, lục trần.

Duyên thụ là cảm giác do tiếp xúc mà nảy sinh ra yêu ghét buồn vui Duyên ái là yêu thích, ở đây chỉ sự nảy sinh dục vọng.

Duyên thủ muốn giữ lấy, chiếm lấy.

Duyên hữu là xác định chủ thể chiếm hữu (cái ta) thì phải tồn tại (hữu) tức

là đã có hành động tạo nghiệp

Duyên sinh: Đã có tạo nghiệp, tức là có nghiệp nhân ắt có nghiệp quả, tức

là phải sinh ra ta

Duyên lão - tử: Có sinh tất có già và chết đi Sinh - lão - tử là kết quả cuối

cùng của một quá trình, nhưng đồng thời cũng là nguyên nhân của một kiếp trong vòng luân hồi mới

c Diệt đế là khẳng định cái khổ có thể tiêu diệt được, có thể chấm dứt

được luân hồi

d Đạo đế

Tu để thành Phật quả, nhập được Niết bàn, là quả cao nhất của người tu Phật và cũng là mục đích duy nhất của Phật học Nhưng vì nghiệp lành dữ không giống nhau, tri thức không đều nhau mà Phật giáo chia các pháp môn thành 5 loại gọi là năm THỪA Khái quát tất cả các môn pháp trên chúng ta có thể coi con đường giải thoát, diệt khổ của Phật giáo bao gồm 8 con đường (Bát đạo chính):

Chính tư duy: Suy nghĩ đúng đắn.

Chính ngữ: Giữ lời nói chân chính.

Chính nghiệp: Nghiệp có tà nghiệp và chính nghiệp Tà nghiệp: phải giữ giới Chính nghiệp: Thân nghiệp - Khẩu nghiệp - Ý nghiệp.

Chính mệnh: Phải tiết chế dục vọng và giữ giới (giữ các điều răn).

Chính tinh tiến: Phải hăng hái, tích cực trong việc tìm kiếm và truyền bá

Phật giáo

Chính niệm: Phải thường xuyên nhớ Phật, niệm Phật.

Chính định: Phải tĩnh lặng, tập trung tư tưởng mà suy nghĩ về tứ diệu đế,

về vô ngã, vô thường và nỗi khổ

Với ” Bát chính đạo” con người có thể diệt trừ được vô minh, giải thóat

và nhập vào Niết bàn là trạng thái hoàn toàn yên tĩnh, sáng suốt, chấm dứt sinh

tử luân hồi

2 Ảnh hưởng của phật giáo đến đến đời sống con người Việt Nam

Phật giáo truyền vào Việt Nam khoảng thế kỷ đầu công nguyên đến nay

đã hơn 2000 năm Phật giáo đã tạo ra tín ngưỡng, văn hóa, phong tục tập quán cho đến nhân sinh quan từ tư tưởng đến tình cảm của con người Việt Nam

Trong công cuộc xây dựng đất nước quá độ lên Chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa Mác - Lênin là tư tưởng chủ đạo, là vũ khí lý luận soi đường cho chúng ta Nhưng bên cạnh đó, bộ phận kiến trúc thượng tầng của xã hội cũ vẫn có sức

sống dai dẳng, trong đó giáo lý nhà Phật đã ít nhiều in sâu vào tư tưởng, tình cảm của một số bộ phận lớn dân cư Việt Nam

Phật giáo là một tôn giáo gần gũi và dễ hoà hợp với tín ngưỡng dân gian người Việt Ở miền bắc đặc điểm đó càng nổi bật Nếu đặc điểm tôn giáo

Việt Nam là sự thờ cúng tổ tiên (linh hồn người thân đã khuất) thì Phật hay quan âm cũng được coi là một thứ tổ tiên (trong tâm thức dân gian Việt cổ, Phật hay quan âm không phải là người “ngoại quốc, người khác tộc) Nếu đặc điểm của tôn giáo Việt Nam là sự thờ thần (thế lực siêu nhiên) mà con người cũng cần

để nhờ sự “phù hộ độ trì” thì Phật hay quan âm cũng trở thành một vị thần, phật điện cũng trở thành thần điện, tính tâm linh Ấn Độ nhường bước cho tính tình Việt Nam Hơn đâu hết, tôn giáo Việt Nam nặng về tính tình cảm hơn là giáo lý Chính vì gần gũi và dễ hòa hợp nên tín ngưỡng đạo phật và tín ngưỡng thờ thần của người Việt có nhiều nét giống nhau song không phải là một

Vị trí của phật giáo trong văn hóa tinh thần truyền thống Việt Nam

Văn hóa tinh thần truyền thống bao gồm: Chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước, tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái, tính lạc quan yêu đời, tính cần cù dũng cảm, v.v…

Phật giáo: Tư tưởng vị tha (tự tha), từ bi bác ái, cứu khổ cứu nạn, tương thân, tương ái Nếp sống trong sạch, giản dị chăm lo làm điều thiện, v.v…Về tinh thần nhân đạo trong mọi quan hệ người với người, đậm nét nhất là sắc thái tình nghĩa Tình, ở đây là tình thương, lòng yêu thương nhau trong khổ đau, hoạn nạn theo triết lý nhân sinh phật giáo

Tư tưởng ở “hiền gặp lành”, “ác giả ác báo”, “không ai giàu ba họ không

ai khó ba đời”, v.v… cho đến việc hình thành những phong tục tập quán về việc thờ cúng tổ tiên kết hợp với tín ngưỡng phật giáo trong tín ngưỡng dân gian người Việt cũng là một nét đẹp của văn hóa cổ truyền…

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc và làm cho hệ tư tưởng - văn hóa có thể bảo

tồn, phát huy và hoàn thiện các giá trị tuyền thống, không thể không tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại và góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa của nhân loại Đồng thời phải kiên quyết đấu tranh sự xâm nhập của văn hóa độc hại, của các giá trị ngoại lai phản tiến bộ Và chỉ trên cơ sở đó, các giá trị nhân bản tiến bộ của phật giáo mới có thể giữ gìn và phát huy với tư cách những nét độc đáo so với các giá trị văn hóa khác trong tuyền thống văn hóa tinh thần Việt Nam

Như vậy, trong cả quá khứ, hiện tại và tương lai, Phật giáo luôn luôn tồn tại và gắn liền với cuộc sống của con người Việt Nam./