MỤC LỤC BẢNG TỪ VIẾT TẮT 2 MỞ ĐẦU 3 NỘI DUNG 3 I Cơ sở lí luận 3 1 Khái niệm “Khởi kiện vụ án hành chính” 3 2 Quy định của LTTHC 2015 về trả lại đơn khởi kiện 4 II Phân tích các trường hợp Tòa án trả. BẢNG TỪ VIẾT TẮT2MỞ ĐẦU3NỘI DUNG3I.Cơ sở lí luận:31.Khái niệm “Khởi kiện vụ án hành chính”:32.Quy định của LTTHC 2015 về trả lại đơn khởi kiện:4II.Phân tích các trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của Luật tố tụng hành chính năm 2015:51.Người khởi kiện không có quyền khởi kiện:52.Người khởi kiện không có năng lực hành vi tố tụng hành chính đầy đủ:53.Trường hợp pháp luật có quy định về điều kiện khởi kiện nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiếu một trong các điều kiện đó:64.Sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật:75.Sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án:76.Người khởi kiện lựa chọn giải quyết vụ việc theo thủ tục giải quyết khiếu nại trong trường hợp quy định tại Điều 33 của Luật này:77.Đơn khởi kiện không có đủ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 118 của Luật này mà không được người khởi kiện sửa đổi, bổ sung theo quy định tại Điều 122 của Luật này:88.Hết thời hạn được thông báo quy định tại Khoản 1 Điều 125 của Luật này mà người khởi kiện không xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng phí cho Tòa án, trừ trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, không phải nộp tiền tạm ứng án phí hoặc có lý do chính đáng:9III.Đánh giá về tính hợp lí của các quy định pháp luật trong trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính:10IV.Một số điểm bất cập và kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật trong trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính:11KẾT LUẬN12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO13
Trang 1MỤC LỤC
BẢNG TỪ VIẾT TẮT 2
MỞ ĐẦU 3
NỘI DUNG 3
I Cơ sở lí luận: 3
1 Khái niệm “Khởi kiện vụ án hành chính”: 3
2 Quy định của LTTHC 2015 về trả lại đơn khởi kiện: 4
II Phân tích các trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của Luật tố tụng hành chính năm 2015: 5
1 Người khởi kiện không có quyền khởi kiện: 5
2 Người khởi kiện không có năng lực hành vi tố tụng hành chính đầy đủ: 5
3 Trường hợp pháp luật có quy định về điều kiện khởi kiện nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiếu một trong các điều kiện đó: 6
4 Sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật: 7
5 Sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án: 7
6 Người khởi kiện lựa chọn giải quyết vụ việc theo thủ tục giải quyết khiếu nại trong trường hợp quy định tại Điều 33 của Luật này: 7
7 Đơn khởi kiện không có đủ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 118 của Luật này mà không được người khởi kiện sửa đổi, bổ sung theo quy định tại Điều 122 của Luật này: 8
8 Hết thời hạn được thông báo quy định tại Khoản 1 Điều 125 của Luật này mà người khởi kiện không xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng phí cho Tòa án, trừ trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, không phải nộp tiền tạm ứng án phí hoặc có lý do chính đáng: 9
III Đánh giá về tính hợp lí của các quy định pháp luật trong trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính: 10
IV Một số điểm bất cập và kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật trong trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính: 11
KẾT LUẬN 12
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 13
Trang 2BẢNG TỪ VIẾT TẮT
LTTHC: Luật Tố Tụng Hành Chính
Trang 3Đề bài: Phân tích các trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành
chính theo quy định của Luật tố tụng hành chính năm 2015 và đánh giá về tính hợp
lí của các quy định này
MỞ ĐẦU
Trong pháp luật tố tụng hành chính, cá nhân, cơ quan, tổ chức khi thấy rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại thì có quyền khởi kiện lên Tòa án Nhưng trong một số trường hợp, thẩm phán được phân công xem xét đơn khởi kiện
sẽ ban hành văn bản trả lại đơn khởi kiện Để làm rõ hơn về vấn đề này, em xin được chọn đề số 05: Phân tích các trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của Luật tố tụng hành chính năm 2015 và đánh giá về tính hợp lý của các quy định này Trong quá trình làm bài có thể có những sai sót,
em rất mong các thầy cô có thể bỏ qua cho em và em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của thầy cô để em học thêm được nhiều kinh nghiệm và sẽ hoàn thiện tốt hơn về nhận thức của mình đối với môn Luật Tố Tụng Hành Chính Em xin chân thành cảm ơn
NỘI DUNG
I Cơ sở lí luận:
1 Khái niệm “Khởi kiện vụ án hành chính”:
Khởi kiện vụ án hành chính được hiểu là hành vi tố tụng của cơ quan, tổ chức, cá nhân yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi có căn cứ cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp đó đang bị xâm phạm bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội, danh sách cử tri bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, danh sách cử tri trưng cầu ý dân, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử
lý vụ việc cạnh tranh
Trang 42 Quy định của LTTHC 2015 về trả lại đơn khởi kiện:
Việc trả lại đơn khởi kiện được quy định tại khoản 1 Điều 123 Luật Tố tụng hành chính, Tòa án trả lại đơn khởi kiện trong các trường hợp sau đây:
1 Thẩm phán trả lại đơn khởi kiện trong những trường hợp sau đây:
a) Người khởi kiện không có quyền khởi kiện;
b) Người khởi kiện không có năng lực hành vi tố tụng hành chính đầy đủ; c) Trường hợp pháp luật có quy định về điều kiện khởi kiện nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiếu một trong các điều kiện đó;
d) Sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật;
đ) Sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án;
e) Người khởi kiện lựa chọn giải quyết vụ việc theo thủ tục giải quyết khiếu nại trong trường hợp quy định tại Điều 33 của Luật này;
g) Đơn khởi kiện không có đủ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 118 của Luật này mà không được người khởi kiện sửa đổi, bổ sung theo quy định tại Điều
122 của Luật này;
h) Hết thời hạn được thông báo quy định tại khoản 1 Điều 125 của Luật này
mà người khởi kiện không xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng án phí cho Tòa án, trừ trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, không phải nộp tiền tạm ứng án phí hoặc có lý do chính đáng
Trang 5II Phân tích các trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của Luật tố tụng hành chính năm 2015:
Khi không đồng ý với một quyết định hành chính hay hành vi hành chính của
cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước thì cá nhân,
cơ quan, tổ chức có quyền gửi đơn khởi kiện đến Tòa án để yêu cầu giải quyết Tuy nhiên trong quá trình xem xét đơn khởi kiện, thẩm phán có quyền trả lại đơn khởi kiện, các trường hợp đó được quy định tại Khoản 1 Điều 123 LTTHC 2015
1 Người khởi kiện không có quyền khởi kiện:
Cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quyền khởi kiện phải là người có quyền khởi kiện Quyền khởi kiện vụ án hành chính phải được trao cho cơ quan, tổ chức,
cá nhân có quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm trực tiếp từ quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, danh sách cử tri, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh Vì thế, khi chủ thể khởi kiện không bị xâm phạm trực tiếp bởi đối tượng khởi kiện, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện vì họ không có quyền khởi kiện
Ví dụ: ông S phát hiện UBND quận A ra quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử
dụng đất cho bà M, trong đó có 30m2 thuộc đất công nên đã khởi kiện ra tòa án yêu cầu hủy quyết định trên Có thể thấy quyết định trên không xâm phạm đến quyền
và lợi ích hợp pháp của ông S nên ông không có quyền khởi kiện
2 Người khởi kiện không có năng lực hành vi tố tụng hành chính đầy đủ:
Khởi kiện là một hành vi tố tụng nên yêu cầu đặt ra với chủ thể thực hiện hành vi này là phải có năng lực hành vi tố tụng hành chính đầy đủ Trong một số trường hợp, người bị xâm phạm từ các đối tượng khởi kiện vụ án hành chính có thể không có năng lực hành vi tố tụng hành chính đầy đủ như người chưa thành niên,
Trang 6người bị mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc cơ quan, tổ chức Theo quy định, việc khởi kiện của các chủ thể này được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật Do đó, nếu người khởi kiện thuộc các trường hợp trên nhưng
tự mình khởi kiện thì Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện
3 Trường hợp pháp luật có quy định về điều kiện khởi kiện nhưng người khởi kiện đã khởi kiện đến Tòa án khi còn thiếu một trong các điều kiện đó:
Để có thể thực hiện quyền khởi kiện, pháp luật quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân phải đáp ứng các điều kiện nhất định, vì thế, nếu cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện khi chưa đáp ứng các điều kiện này, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khởi kiện vụ án hành chính trong các trường hợp quy định tại Điều 115 Luật TTHC
Điều kiện để cá nhân khởi kiện vụ án hành chính về danh sách cử tri phải khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại Nếu cá nhân chưa khiếu nại đã khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án là chưa đủ điều kiện khởi kiện Đối với khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật, cơ quan,
tổ chức cá nhân được khởi kiện khi không đồng ý với quyết định, hành vi đó mà không phải khiếu nại trước khi khởi kiện Tuy nhiên, trong trường hợp đã khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, cơ quan, tổ chức, cá nhân chỉ có thể khởi kiện khi hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà khiếu nại không được giải quyết hoặc khi không đồng ý với việc giải quyết khiếu nại Vì thế, nếu khiếu nại chưa được giải quyết và chưa hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà đã khởi kiện, Tòa án
sẽ trả lại đơn khởi kiện vì chưa đủ điều kiện khởi kiện
Ví dụ: ngày 10/10/2018 bà A khiếu nại Quyết định về xử phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực đất đai của Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện X Đơn được thụ lý vào
Trang 7ngày 15/20/2018, đến ngày 20/20/2018 bà A khởi kiện ra Tòa án yêu cầu hủy quyết định trên Tòa án có thẩm quyền phải trả lại đơn khởi kiện cho bà A vì bà A chưa
đủ điều kiện khởi kiện vụ án hành chính do chưa hết thời hạn giải quyết khiếu nại theo quy định và khiếu nại chưa được giải quyết
4 Sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật:
Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được thi hành và phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành Nhằm đảm bảo tính có hiệu lực của bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân không thể khởi kiện trong trường hợp sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật
5 Sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án:
Tòa án trong phạm vi quyền hạn của mình chỉ có thể khiếu kiện hành chính được pháp luật quy định Các khiếu kiện hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án được quy định tại Điều 30 Luật TTHC Thế nhưng, khởi kiện là hành vi pháp lý đơn phương của cơ quan, tổ chức, cá nhân, vì thế trong nhiều trường hợp
cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện các sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án như quyết định hành chính mang tính quy phạm, hành vi hành chính mang tính nội bộ, quyết định kỷ luật cách chức đối với công chức Khi nhận đơn khởi kiện đối với các đối tượng này Tòa án phải trả lại đơn vị sự việc không thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án
6 Người khởi kiện lựa chọn giải quyết vụ việc theo thủ tục giải quyết khiếu nại trong trường hợp quy định tại Điều 33 của Luật này:
Trang 8Theo quy định hiện hành, khi cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm từ quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể lựa chọn con đường khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án có thẩm quyền Một vụ việc không thể song song cùng được giải quyết bởi hai cơ quan khác nhau nên cơ quan, tổ chức, cá nhân phải lựa chọn một trong hai phương thức để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình
Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, có trường hợp cơ quan, tổ chức,
cá nhân đồng thời vừa khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, vừa khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án có thẩm quyền Điều 33 LTTHC 2015 quy định cụ thể cách thức xử lý đối với vấn đề này, theo đó, Tòa án phải yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết và có văn bản thông báo cho Tòa án Trong trường hợp cơ quan, tổ chức, cá nhân lựa chọn giải quyết vụ việc theo thủ tục giải quyết khiếu nại, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện
7 Đơn khởi kiện không có đủ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 118 của Luật này mà không được người khởi kiện sửa đổi, bổ sung theo quy định tại Điều
122 của Luật này:
Khi thực hiện quyền khởi kiện vụ án hành chính, đơn khởi kiện phải được người khởi kiện đúng quy định về nội dung và hình thức Khi xem xét đơn khởi kiện nếu thấy đơn khởi kiện không có đủ các nội dung quy định tại Khoản 1 Điều
118 của Luật này thì Thẩm phán thông báo bằng văn bản và nêu rõ những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung cho người khởi kiện sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày người khởi kiện nhận được thông báo của Tòa án Hết thời hạn này mà họ không sửa đổi, bổ sung theo yêu cầu của Thẩm phán thì Thẩm phán trả lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo cho người khởi kiện
Trang 98 Hết thời hạn được thông báo quy định tại Khoản 1 Điều 125 của Luật này mà người khởi kiện không xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng phí cho Tòa án, trừ trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí, không phải nộp tiền tạm ứng án phí hoặc có lý do chính đáng:
Bên cạnh đáp ứng các điều kiện khởi kiện, việc hoàn thành, nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí là điều kiện đủ để Tòa án thụ lý giải quyết vụ án Theo quy định tại khoản 1 Điều 125 về thụ lý vụ án, sau khi nhận đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo, nếu xét thấy thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án thì Thẩm phán phải thông báo cho người khởi kiện biết để họ nộp tiền tạm ứng án phí Trong thời hạn
10 ngày kể từ ngày nhận được thông báo nộp tiền tạm ứng án phí, người khởi kiện phải nộp tiền tạm ứng án phí và nộp biên lai cho Tòa án Như vậy, nếu quá thời hạn này mà người khởi kiện không xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng án phí cho Tòa
án, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện, trừ trường hợp người khởi kiện được miễn nộp tiền tạm ứng án phí hoặc có lý do chính đáng.1
Ví dụ: ngày 10/10/2018, ông A nhận được thông báo về việc nộp tiền tạm ứng án
phí hành chính nhưng đến 29/10/2018 ông A vẫn không xuất trình biên lai nộp tiền tạm ứng án phí cho Tòa án, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện cho ông A
Tuy nhiên, không phải bao giờ việc Tòa án trả lại đơn khởi kiện cũng là đúng Trên thực tế có rất nhiều trường hợp tòa án đã trả lại đơn khởi kiện trái với quy định của pháp luật Chính vì vậy, Luật cũng quy định đương sự có quyền khiếu nại về việc trả lại đơn khiếu nại Theo đó, trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận
1 Nguyễn Cảnh Hợp (2019), Giáo trình Luật tố tụng Hành Chính Việt Nam, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí
Minh, Nxb Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam.
Trang 10được văn bản trả lại đơn khởi kiện do Tòa án trả lại, người khởi kiện có quyền khiếu nại với Chánh án Tòa án đã trả lại đơn kiện
III Đánh giá về tính hợp lí của các quy định pháp luật trong trường hợp Tòa án trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính:
Theo quy định tại Điểm d Khoản 1 Điều 123 LTTHC: “Sự việc đã được giải quyết
bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật” Bản án, quyết
định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được thi hành và phải được cơ quan,
tổ chức, cá nhân tôn trọng Cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan phải nghiêm chỉnh chấp hành Theo quy định của pháp luật, nếu sự việc đã được giải quyết bằng bản
án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án rồi thì các đương sự chỉ có thể yêu cầu tòa án có thẩm quyền xem xét lại bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm và tái thẩm chứ không được tiếp tục khởi kiện vụ
án hành chính
Nội dung quy định tại điểm e Khoản 1 Điều 123 LTTHC: “Người khởi kiện lựa
chọn giải quyết vụ việc theo thủ tục giải quyết khiếu nại trong trường hợp quy định tại Điều 33 của Luật này” là hợp lí vì việc quy định thẩm quyền giải quyết theo sự
lựa chọn của người khởi kiện đã tạo điều kiện cho người khởi kiện tự do lựa chọn
cơ quan có thẩm quyền giải quyết nhằm bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của họ
mà không được người khởi kiện sửa đổi, bổ sung theo quy định tại Điều 122 của Luật này” theo điểm g Khoản 1 Điều 123 LTTHC Việc quy định để Tòa án thụ lý
vụ án thì đơn kiện phải đảm bảo các nội dung theo quy định tại Điều 118 LTTHC
là phù hợp vì nếu nội dung của đơn khởi kiện không đủ thì việc giải quyết vụ án của Tòa sẽ không đạt được hiệu quả, dẫn đến phán quyết không đảm bảo sự chính xác, khách quan