Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường cao đẳng công nghệ và quản trị sonadezi, tỉnh đồng nai

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, cần tìm ra các phương pháp khả thi để góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên, nhằm đáp ứng

NGUYỄN DANH TUẤN

GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN TRỊ SONADEZI,

Với tình cảm chân thành tôi xin bảy tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng tới ban Giám hiệu, ban chủ nhiệm Khoa sau Đại học, ban chủ nhiệm Khoa Giáo Dục Chính Trị trường Đại học Vinh, các Thầy Cô giáo tham gia giảng dạy cung cấp những kiến thức cơ bản, sâu sắc và tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập nghiên cứu rèn luyện tại nhà trường

Đặc biệt tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới Tiến sỹ Vũ Thị Phương Lê Người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học và tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Lãnh đạo uỷ ban nhân dân Tỉnh Đồng Nai, Ban giám hiệu, trường Cao Đẳng Quản Trị và Công Nghệ Sonadezi, tỉnh Đồng Nai đã tạo điều kiện về thời gian, vật chất, tinh thần cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khoá học

Bạn bè, đồng nghiệp, gia đình đã tận tình giúp đỡ động viên tôi hoàn thành khoá học và luận văn này

Do điều kiện về thời gian và năng lực bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn này còn nhiều khiếm khuyết tôi mong nhận được sự góp ý chân thành của Thầy Cô và đồng nghiệp

Xin trân trọng cảm ơn!

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 6 năm 2016

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG

1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 10 1.2 Nội dung, phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên 15

1.3 Vai trò của giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên hiện nay 26

Chương 3: NHỮNG QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG CHO

SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ QUẢN TRỊ

3.1 Quan điểm về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi 71 3.2 Những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ Và Quản

1 Lý do chọn đề tài

Sinh viên là những thanh niên tạo nguồn cho đội ngũ trí thức, là

“rường cột”, là chủ nhân tương lai quan trọng của nước nhà Họ rất cần được quan tâm đào tạo, giáo dục, bồi dưỡng về mọi mặt và tạo điều kiện để trở thành những người tiêu biểu cho thế hệ con người Việt Nam mới

Trong sự nghiệp cách mạng, Đảng ta luôn đánh giá cao vai trò của thanh niên nói chung, thanh niên sinh viên nói riêng Nghị quyết Trung ương

7, Khóa X của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò to lớn đó: “Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc” [15, tr.35-36] Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên nhằm giáo dục lý tưởng cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, xây dựng những lớp người kế tục trung thành với lý tưởng của Đảng và của cách mạng Việt Nam Báo cáo chính trị tại Đại hội X của Đảng khẳng định: “Coi trọng bồi dưỡng cho học sinh, sinh viên khát vọng mãnh liệt xây dựng đất nước giàu mạnh, gắn liền lập nghiệp bản thân với tương lai của cộng đồng, của dân tộc, trau dồi cho học sinh, sinh viên bản lĩnh, phẩm chất và lối sống của thế hệ trẻ Việt Nam hiện đại” [18, tr.207]

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng ở các trường đại học, cao đẳng vẫn còn nhiều yếu kém Hội nghị lần thứ Năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đánh giá: : “Chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục chính trị,

tư tưởng trong nhà trường chậm đổi mới, chưa theo kịp trình độ phát triển và yêu cầu xã hội” [14, tr.37] Nội dung, chương trình chưa chú ý đúng mức, chưa cập nhập kịp thời những thành tựu mới nhất của khoa học hiện đại và chưa đảm bảo tính lôgic Phương pháp giảng dạy thiếu hấp dẫn, việc áp

thức, đối phó Trong khâu đánh giá kết quả học tập chưa thực sự khoa học, thiếu công bằng Những hạn chế trên đã làm giảm tính hứng thú của sinh viên khi học các môn chính trị, tư tưởng Từ đó, không thấy rõ tính hữu ích của việc học lý luận, xem nhẹ việc giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên Đáng lo ngại là, một bộ phận sinh viên có biểu hiện thụ động và thờ ơ chính trị Một số sinh viên do thiếu bản lĩnh, kinh nghiệm trong cuộc sống lại gặp phải những tác động từ những thông tin xấu, độc hại lan truyền trên internet, những âm mưu và hành động chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch,

đã mất phương hướng chính trị, mờ nhạt về lý tưởng cách mạng Nguy hiểm hơn, do sự tiếp xúc với một số quan điểm, tư tưởng, văn hóa, nghệ thuật, lối sống không phù hợp từ bên ngoài, một số sinh viên đã dao động về lập trường, ảo tưởng về nền dân chủ phương Tây với chủ trương đa nguyên, đa đảng Đảng ta nhận định trong Hội nghị Trung ương 2 Khóa VIII: “Đặc biệt đáng lo ngại là trong một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp” [11, tr24]

Trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi được thành lập ngày 01/06/2005 theo quyết định số 2979/QĐ-BGDĐT-TCCB của Bộ Trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Chương trình đào tạo của trường là sự gắn kết giữa lý thuyết và thực tế sản xuất, giữa Nhà trường và doanh nghiệp Phương pháp và giáo trình đào tạo luôn được cải tiến theo hướng chú trọng rèn luyện kỹ năng thực hành nhằm giúp sinh viên nâng cao khả năng thích nghi, sáng tạo và thuần thục tay nghề ngay trong quá trình học tập qua đó đủ

tự tin đi đến thành công trong thực tế

Bên cạnh đó Nhà trường luôn chú trọng vấn đề giáo dục chính trị, tư

công dân đủ đức đủ tài góp phần xây dựng đất nước

Tuy nhiên công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên tại trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi còn những hạn chế như tình trạng xem nhẹ các môn lý luận chính trị, quan niệm “học cho qua, học

để đối phó” chứ không vì nhu cầu bồi dưỡng bản thân cả về kiến thức lẫn tư cách đạo đức, lập trường chính trị, tư tưởng vẫn còn diễn ra khá phổ biến ở một bộ phận sinh viên

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, cần tìm ra các phương pháp khả thi để góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên, nhằm đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa , hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, thực hiện lý tưởng của Đảng “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội” Với những lý do nêu trên, tôi lựa chọn và thực hiện đề tài Giáo dục

chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi, tỉnh Đồng Nai

Về sách tham khảo có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau:

Nghiên cứu về vai trò, cơ sở khoa học của công tác giáo dục chính trị,

tư tưởng cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học có các công trình tiêu

biểu: Kỷ yếu hội thảo khoa học“Đổi mới giảng dạy, học tập môn Triết học

Mác - Lênin trong các trường đại học toàn quốc của Bộ Giáo dục và Đào

tạo năm 2002; Kỷ yếu hội thảo khoa học “Giảm tải, nâng cao chất lượng

dạy và học các môn khoa học Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh’’ (trong các trường đại học, cao đẳng) của Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011); Đề án

“Đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học Mác - Lênin, Tư tưởng

Hồ Chí Minh trong các trường đại học và cao đẳng” của Bộ Giáo dục và

Đào tạo (2007); Nguyến Duy Bắc (Chủ biên) (2004), “Một số vấn đề lý luận

và thực tiễn về dạy và học môn Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường đại học”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Bộ Giáo dục và Đào tạo

(2007), Kỷ yếu hội thảo khoa học “ Giảm tải, nâng cao chất lượng dạy và

học các môn khoa học Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh” (trong các trường đại học, cao đẳng), Hà Nội; Bộ Giáo dục và Đào tạo (2002): Kỷ yếu hội thảo khoa học “ Đổi mới giảng dạy, học tập môn Triết học Mác – Lênin trong các trường đại học toàn quốc”, Hà Nội; Lương Khắc Hiếu (chủ biên),

(2008), “Nguyên lý công tác tư tưởng”, Tập 1 và 2, Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội; Tống Thị Tâm (2008), “Vận dụng phương pháp dạy - học tích cực

vào giảng dạy lý luận chính trị trong các trường cao đẳng ở Thái Nguyên”

Luận văn Thạc sĩ Khoa học Chính trị, Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Trong những năm gần đây, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trong các nhà trường được Đảng, Nhà nước quan tâm Điều này được thể hiện qua các chỉ thị, nghị quyết, các quyết định của Đảng và Nhà nước về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong các nhà trường chuyên

nghiệp cụ thể là: Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX năm 2002 về từng bước

đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng; Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X về tăng cường công tác tư tưởng rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng; Nhiệm vụ và giải pháp tăng cường công tác tư tưởng trong tình hình hiện nay (Ban tư tưởng văn hóa Trung ương- nhà xuất bản chính trị quốc gia); Quyết định số 50/2007/BGD&ĐT ngày 29/8/2007 giáo dục phẩm chất chính trị đạo đức lối sống cho học sinh, sinh viên trong các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp; Công văn số 6051/ BGD & ĐT-CTHSSV ngày 21/7/2009 của Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức

“Tuần sinh hoạt công dân" học sinh, sinh viên trong các trường đại học, cao

đẳng, trung cấp chuyên nghiệp năm 2009; Nghị quyết phương hướng nhiệm

vụ của đại hội Đảng bộ Tỉnh Đồng Nai nhiệm kỳ XVII 2010- 2015 (Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ Đảng viên và nhân dân toàn Tỉnh Đồng Nai trong tình hình mới) Bên cạnh đó, Chi bộ Đảng

trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi cũng rất chú trọng tới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên Chi bộ Đảng Nhà trường thông qua nghị quyết về phương hướng nhiệm vụ của Chi bộ Trường Cao Đẳng Công Nghệ và Quản Trị Sonadezi nhiệm kỳ 2010-2015 về tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ Đảng viên và học sinh, sinh viên Nhà trường

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu của các tác giả đều tập trung vào vai trò của thanh niên, sinh viên trong sự nghiệp đổi mới hiện nay và từ

đó nhấn mạnh công tác chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống có văn hóa, hình thành ý thức chính trị và nhân cách sống cho thanh niên, sinh viên Tuy nhiên, chưa có một đề tài nào đi sâu nghiên cứu về công tác giáo dục chính

trị, tư tưởng cho sinh viên ở một trường kỹ thuật như trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi Chính vì vậy mà chúng tôi chọn đề tài: “Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên Trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi, tỉnh Đồng Nai”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi những năm gần đây, đề tài đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên tại Trường đáp ứng yêu cầu thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc

tế

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Phân tích những cơ sở lý luận của việc giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên

- Đánh giá thực trạng giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi

- Đề xuất phương hướng, giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu chương trình, nội dung, phương pháp, hình thức, phương tiện giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài khảo sát công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, đồng thời sử dụng các phương pháp khác như: phân tích, tổng hợp, lịch sử - lô gíc, thống kê, so sánh và điều tra xã hội học,

6 Đóng góp của luận văn

Đề tài đề xuất một số giải pháp khả thi góp phần nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên trường Cao đẳng Công nghệ và

Quản trị Sonadezi

Những luận điểm và kết luận của đề tài sẽ góp phần làm sáng tỏ và cung cấp luận cứ khoa học cho công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên Trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi

Đề tài là tài liệu tham khảo cho giảng viên lý luận chính trị, các nhà quản lý, lãnh đạo Trường Cao đẳng Công nghệ và Quản trị Sonadezi

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài chương mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, tổng quan đề tài được kết cấu thành 3 chương, 8 tiết

NỘI DUNG Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG CHO

SINH VIÊN 1.1 Một số khái niệm liên quan đến đề tài 1.1.1 Chính trị, tư tưởng

Khái niệm chính trị

Trong lịch sử tư tưởng chính trị của nhân loại, mỗi một học thuyết chính trị, mỗi một nhà tư tưởng chính trị đều có những cách tiếp cận, cách cảm nhận, cách hiểu khác nhau về chính trị, trên cơ sở những lợi ích, mục đích và trình độ tư duy của họ Chính trị về thực chất bắt nguồn từ mối quan

hệ về lợi ích giữa các giai cấp, các nhóm xã hội, các quốc gia dân tộc Trong

đó, trước hết và cơ bản nhất là lợi ích kinh tế Chính trị có lô-gíc vận động nội tại của nó và chịu sự quy định của kinh tế, đồng thời nó tác động to lớn đối với kinh tế và các lĩnh vực khác của đời sống xã hội Chính trị có quá trình hình thành, tồn tại, phát triển và tiêu vong như một hiện tượng lịch sử,

ra đời khi xã hội phân chia thành các giai cấp và mâu thuẫn giữa các giai cấp

đã trở nên không thể điều hoà được Từ đó ta thấy, cái chi phối trực tiếp chính trị chính là quan hệ giai cấp và vấn đề trung tâm nhất trong chính trị là vấn đề quyền lực nhà nước Vấn đề quan hệ giai cấp và vấn đề quyền lực nhà nước là hai vấn đề cơ bản nhất của chính trị Vì thế có thể thấy rõ trong thực tế, xoay quanh vấn đề quyền lực mà các chủ thể chính trị thực hiện quan hệ hợp tác, thoả hiệp hay đấu tranh, xung đột tạo nên toàn bộ sự phức tạp phong phú, đa dạng của đời sống chính trị Cái quan trọng nhất trong chính trị, theo V.I.Lênin, đó là tổ chức chính quyền nhà nước Do vậy, chính trị là quan hệ giữa các giai cấp, các quốc gia, các dân tộc, các lực lượng xã hội trong việc giành,

giữ và thực thi quyền lực nhà nước

Theo Lênin, chính trị là sự tham gia vào những việc nhà nước, là việc vạch hướng đi cho nhà nước, việc xác định những hình thức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của nhà nước Chính trị bắt đầu ở nơi nào có hàng triệu người, ở đâu có hàng triệu người thì ở đó mới có chính trị nghiêm túc Chính trị là vận mệnh thực tế của hàng triệu con người Chính trị là một cuộc đấu tranh giai cấp Chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế

Vận dụng vào điều kiện hoàn cảnh lịch sử - cụ thể của đất nước ta, Hồ Chí Minh quan niệm: “Mục tiêu của chính trị là hành động vì nước, vì dân, vì nhân loại tiến bộ Nội dung cơ bản trong quan niệm về chính trị là đoàn kết

và đạo đức Chính trị là đoàn kết Chính trị - sức mạnh vô địch trong cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất và phát triển đất nước là sự đoàn kết Đoàn kết là hành động chính trị đặc trưng nhất lôi cuốn hàng triệu người vào cuộc đấu tranh xây dựng một xã hội mới tiến bộ, văn minh không còn người áp bức, bóc lột người Chính trị là đạo đức, là thanh khiết từ to đến nhỏ Đạo đức mới là một nội dung trong quan niệm về chính trị Để thực hiện được mục tiêu chính trị, các chủ thể các phong trào chính trị đều phải có đạo đức”[32, tr.263]

Chính trị là lĩnh vực hoạt động phổ biến, quan trọng của xã hội mà cốt lõi của nó là khoa học và nghệ thuật giành, giữ và thực thi quyền lực chính trị, nhằm thực hiện mục đích giai cấp, dân tộc, quốc gia Chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng, bao gồm tư tưởng chính trị, nhà nước, các đảng phái chính trị, xuất hiện khi xã hội phân chia giai cấp và do cơ sở hạ tầng quyết định

Như vậy, có thể hiểu chính trị là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến

những quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc và tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của

nó là vấn đề giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực của nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ nội dung hoạt động của nhà nước Bất kỳ vấn đề

chính trị nào cũng liên quan đến quyền lợi và quyền lực của giai cấp, nhà nước, nhân dân và ngược lại

Khái niệm tư tưởng

Từ điển Triết học cho rằng: “Tư tưởng là phản ánh của hiện thực trong

ý thức, là biểu hiện của sự quan hệ của con người đối với thế giới xung quanh” [43, tr.772-773] Bất cứ tư tưởng nào cũng đều do chế độ xã hội, điều kiện sinh hoạt vật chất của con người quyết định Không nên tìm thực chất của tư tưởng trong bản thân tư tưởng, mà phải tìm thực chất và nguồn gốc đó trong cơ cấu kinh tế xã hội, trong điều kiện sinh hoạt vật chất của xã hội, trong tồn tại xã hội mà tư tưởng phản ánh Trong xã hội có giai cấp, tư tưởng bao giờ cũng mang tính giai cấp; tư tưởng là biểu hiện lợi ích vật chất của các giai cấp xã hội Những lời khẳng định duy tâm chủ nghĩa về sự tồn tại của tư tưởng vĩnh viễn, bất biến, độc lập với thế giới hiện thực đều là phản khoa học

và sai lầm Việc tuyên truyền tư tưởng vĩnh viễn, độc lập đối với giai cấp là chỉ cốt nhằm để che đậy khuynh hướng của các giai cấp bóc lột muốn kéo dài mãi mãi ách thống trị của chúng trên đầu trên cổ các giai cấp bị áp bức Chủ nghĩa Mác - Lênin làm nổi bật ý nghĩa rộng lớn của tư tưởng trong lịch sử loài người Tư tưởng có thể vừa có tác dụng tiêu cực và phản động vừa có tác dụng tích cực và cách mạng Khi tư tưởng bênh vực một chế độ xã hội đang giẫy chết hay những giai cấp suy tàn, khi nó không còn đàn áp những nhu cầu vật chất của sự phát triển xã hội nữa, thì nó trở thành phản động và kìm hãm

sự tiến bộ

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, mọi tư tưởng đều được rút

ra từ kinh nghiệm Chúng là sự phản ánh đúng đắn hay phản ánh xuyên tạc hiện thực Nhưng tư tưởng không chỉ đơn thuần là sự phản ánh thế giới khách quan Trên cơ sở phản ánh thế giới khách quan, tư tưởng xác định con đường

để cải tạo thế giới Vì vậy, nội dung của bất kì tư tưởng nào cũng bao hàm

những mục đích và những nhiệm vụ của hoạt động thực tiễn Đó là chỗ khác nhau căn bản giữa tư tưởng với các hình thức phản ánh khác Sau khi xuất hiện, tư tưởng có tính độc lập tương đối và ảnh hưởng tích cực trở lại sự phát triển của hiện thực Những tư tưởng khác nhau có tác động tới hiện thực theo những hướng khác nhau Tư tưởng phản động, phản ánh xuyên tạc hiện thực sẽ kìm hãm sự phát triển của xã hội Còn tư tưởng tiên tiến, phản ánh đúng đắn hiện thực và thể hiện lợi ích của các giai cấp cách mạng thì thúc đẩy sự phát triển của xã hội theo hướng tiến bộ

1.1.2 Giáo dục chính trị, tư tưởng

Giáo dục chính trị, tư tưởng dưới chủ nghĩa xã hội là hoạt động có mục

đích của Đảng Cộng sản và Nhà nước nhằm phát triển, truyền bá hệ tư tưởng

xã hội chủ nghĩa, biến hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa thành hệ tư tưởng chi phối, thống trị đời sống tinh thần của xã hội, động viên, cổ vũ tính tích cực, tự giác, sáng tạo của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Giáo dục chính trị, tư tưởng ở nước ta là những hoạt động cụ thể để

tuyên truyền - giáo dục cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên và nhân dân về các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và chương trình công tác của cơ sở, của địa phương để tạo ra sự nhất trí, quyết tâm thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách, pháp luật và nhiệm vụ ở cơ sở

Đảng ta, ngay từ khi ra đời đã xác định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, sau này bổ sung thêm tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ tư tưởng chính trị của Đảng

Sự kiên trì hệ tư tưởng chính trị Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là bài học đầu tiên dẫn tới thắng lợi của sự nghiệp cách mạng

Mục đích cơ bản của giáo dục chính trị, tư tưởng là xây dựng cho

những người cộng sản và nhân dân lao động thế giới quan khoa học, phương

pháp luận đúng đắn, nhân sinh quan cộng sản, giúp họ khắc phục những tư tưởng lạc hậu, những tàn tích của thế giới quan cũ, nâng cao trình độ chính trị, nhiệt tình cách mạng, tinh thần tự giác và tích cực trong quá trình cải tạo xã hội cũ xây dựng xã hội mới

Bởi vậy, giáo dục chính trị, tư tưởng là sự truyền đạt đối với con người

trên lĩnh vực tình cảm, tư tưởng nhằm xác lập ở họ bản lĩnh chính trị, tư tưởng vững vàng, tuân thủ pháp luật, giác ngộ lý tưởng và lòng hăng say nhiệm vụ được phân công Trong đó, trước hết và quan trọng hàng đầu phải

kể tới việc giác ngộ và xác định ý thức chính trị rõ ràng, kiên định với mục tiêu của Đảng, của dân tộc

Xét về bản chất, giáo dục chính trị, tư tưởng của giai cấp công nhân

khác hẳn với công tác chính trị, tư tưởng của giai cấp tư sản Đó là sự tự giáo dục là chính Nhân dân vừa là khách thể, vừa là chủ thể của công tác chính

trị, tư tưởng Hơn nữa, giáo dục chính trị, tư tưởng của giai cấp công nhân là

để hình thành thế giới quan khoa học và nhân sinh quan Mácxít, nhằm tập hợp, cổ vũ động viên mọi người tự giác phấn đấu cho mục tiêu chung, vì lợi ích chung, trong đó có lợi ích của chính mình

Tóm lại, với nghĩa chung nhất, giáo dục chính trị, tư tưởng là sự tác động có mục đích, có hệ thống với các hình thức, biện pháp khác nhau của một chủ thể đến khách thể nhằm nâng cao tri thức (kiến thức, kỹ năng, tình cảm) của khách thể về hệ tư tưởng, đường lối chính trị, thực hiện tập hợp, tổ chức, định hướng và giác ngộ họ tự giác trong hoạt động thực tiễn theo mục tiêu đã đề ra

Giáo dục chính trị, tư tưởng là bộ phận quan trọng của sự nghiệp giáo

dục nhằm hình thành niềm tin vững chắc của thế hệ học sinh, sinh viên vào lý

tưởng cách mạng Trong trường học, làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư

tưởng sẽ là một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu để dẫn tới thống

nhất giữa ý chí và hành động quyết định sự thành công trong các hoạt động vì

sự phát triển của nhà trường Một khi vai trò của công tác giáo dục chính trị,

tư tưởng được nhận thức đầy đủ và các giải pháp được thực hiện đồng bộ sẽ

là một trong những yếu tố quyết định giúp cho nhà trường đạt được mục tiêu

cụ thể và hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của nhà trường trong giai đoạn hiện nay

1.2 Nội dung, phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên 1.2.1 Nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên

Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng là một bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng Giáo dục chính trị, tư tưởng cho học sinh, sinh viên là một hoạt động tất yếu, phải được thực hiện một cách có kế hoạch, thường xuyên và liên tục Nôi dung công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên bao gồm:

- Giáo dục chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên

Thắng lợi của cách mạng nước ta nói chung cũng như sự trưởng thành, lớn mạnh của Đảng Cộng sản Việt Nam gần một thế kỷ qua nói riêng là kết quả tổng hợp của rất nhiều yếu tố Nhưng có một thực tế không thể phủ nhận,

đó là nhờ Đảng ta đã được vũ trang bằng lý luận cách mạng và khoa học nhất của thời đại: chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Trong thời kỳ cách mạng mới, việc tiếp tục kiên định và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của Việt Nam vẫn là một tất yếu khách quan, là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn dân tộc, đồng thời là một bộ phận của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Đảng lấy chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm

nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động Đây là vấn đề có tính nguyên tắc, thể hiện bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của Đảng, thể hiện lập trường kiên định của Đảng trước những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình, đồng thời là tiêu chuẩn cơ bản phân biệt Đảng Cộng sản với các đảng phái khác

Xuất phát từ cơ sở khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, thể hiện cụ thể là: Chủ nghĩa Mác-Lênin là một hệ thống các quan điểm lý luận và phương pháp khoa học được kết tinh và là đỉnh cao thành tựu trí tuệ của loài người, của tinh hoa văn hoá mà nhân loại đã sáng tạo ra Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết duy nhất từ trước tới nay đặt ra mục tiêu, chỉ rõ con đường giải phóng triệt để giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức trên thế giới thoát khỏi tình trạng bị nô dịch và bóc lột, thoát khỏi đói nghèo và tha hoá

về nhiều mặt Đồng thời, học thuyết đó chỉ ra lực lượng cách mạng thực hiện sự nghiệp giải phóng và phát triển xã hội là giai cấp công nhân và nhân dân lao động, đem lại cho họ niềm tin vào khả năng và sức mạnh của chính mình

Bản chất khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác-Lênin còn thể hiện

ở chỗ: Đó là học thuyết mở, không cứng nhắc, bất biến mà nó đòi hỏi luôn được

bổ sung, tự đổi mới, tự phát triển trong dòng phát triển trí tuệ của nhân loại Toàn bộ học thuyết Mác-Lênin có giá trị bền vững xét trong tinh thần biện chứng của nó, với bản chất cách mạng, khoa học và nhân đạo, chủ nghĩa Mác-Lênin sống mãi trong sự nghiệp đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên thế giới và là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam

Cùng với chủ nghĩa Mác- Lênin, Đảng ta khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng Đó là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-

Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại Bản chất cách mạng và khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện ở những quan điểm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước thực sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh tế và văn hoá, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy

tớ trung thành của nhân dân Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của dân tộc ta

Hiện nay chủ nghĩa đế quốc và các thể lực thù địch với âm mưu “diễn biến hòa bình” và chống phá sự nghiệp các mạng của Đảng ta, nhằm xóa bỏ chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, xòa bỏ chủ nghĩa xã hội, đưa nước ta di theo con đường tư bản chủ nghĩa Với quan điểm của Đảng ta khẳng định chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động Để kiên định nền tảng tư tưởng đó trước hết: Đảng phải tuyệt đối trung thành, kiên định với chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phải luôn củng

cố niềm tin, không dao động, nghi ngờ, xa rời, bóp méo, không giản lược hóa chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; Đảng phải nắm vững, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh , kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc; tiếp thu tinh hoa văn hoá của nhân loại, tri thức mới của thời đại, nâng cao năng lực trí tuệ; phải xuất

phát từ thực tiễn của đất nước; tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy lý luận, kiên định về nguyên tắc, chiến lược, linh hoạt, sáng tạo về sách lược, phương pháp; chống giáo điều, bảo thủ, trì trệ hoặc đổi mới vô nguyên tắc, chủ quan, nóng vội

Đảng phải nghiên cứu, nắm vững bản chất cách mạng - khoa học, vận dụng sáng tạo vào hoàn cảnh cụ thể của tình hình đất nước để đề ra đường lối, chủ trương đúng đắn Trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, xây dụng Đảng vững mạnh về chính trị tư tưởng và tổ chức

Triển khai cuộc đấu trên lĩnh vực lý luận, tư tưởng nhằm bảo vệ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trước sự chống của kẻ thù và ảnh hưởng tiêu cực của nhận thức sai trái trong Đảng và trong xã hội

Để làm tốt những điều đó điều cốt yếu, quan trọng hàng đầu đó là việc coi trọng công tác giáo dục trình độ lý luận chính trị về chủ nghĩa Mác-Lênin

và tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên là yếu tố quan trọng hàng đầu Yêu cầu đối với việc giáo dục đó là: Đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; tuyên truyền sâu rộng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bồi dưỡng lòng yêu nước, yêu nhân dân, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tăng cường giáo dục phẩm chất đạo đức cách mạng trong toàn Đảng, toàn dân, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ, làm cho thế giới quan Mác- Lênin, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh thấm nhuần trong Đảng và giữ vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần của xã hội, nâng cao ý chí phấn đấu, xây dựng niềm tin vững chắc vào con đường xã hội chủ nghĩa, đấu tranh không khoan nhượng với các luận điệu xuyên tạc chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng; xây dựng phương pháp tư duy khoa học, chống chủ nghĩa giáo điều, chủ nghĩa kinh nghiệm và chủ nghĩa cơ hội dưới mọi màu sắc

Trung thành với chủ nghĩa Mác- Lênin và vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của nước ta, Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, đã trải qua nhiều thử thách, trở thành một Đảng Mác-Lênin kiên cường, vững vàng trước những biến cố vô cùng khó khăn của lịch sử ở trong nước và trên thế giới Hiện nay bọn cơ hội xét lại và giai cấp

tư sản đang tìm mọi cách xuyên tạc, phủ nhận các giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác- Lênin, trong đó có học thuyết về chính đảng cách mạng của giai cấp công nhân, thì việc nghiên cứu nắm vững thực chất những nguyên lý của học thuyết càng có ý nghĩa to lớn, giúp cho đội ngũ cán bộ, đảng viên có những cơ sở lý luận để quán triệt và vận dụng sáng tạo đường lối chính sách, góp phần xây dựng Đảng ngày càng vững mạnh

- Giáo dục tri thức chính trị, đạo đức lối sống, hình thành văn hóa chính trị cho sinh viên

Khâu đầu tiên của giáo dục chính trị, tư tưởng là giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối chính sách của Đảng để hình thành lý tưởng cách mạng Giáo dục những quan điểm của Đảng về sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, những định hướng phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa của đất nước ta là làm cho thế giới quan Mác - Lênin

và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh giữ vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần

xã hội Làm cho những quan điểm, tư tưởng đó thâm nhập sâu sắc vào cuộc sống của sinh viên trở thành niềm tin chính trị - tinh thần đất nước, trở thành bản lĩnh chính trị sinh viên, hình thành hệ thống giá trị chuẩn mực định hướng và điều chỉnh mọi quan hệ, thái độ và hành vi chính trị của mỗi sinh viên

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: Đối với thanh niên phải giáo dục họ luôn luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng với công nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng,

triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất cứ nhiệm vụ nào

mà Đảng giao phó Đó là giáo dục tinh thần trung với nước, hiếu với dân; yêu thương con người, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; tinh thần quốc tế trong sáng; có lối sống lành mạnh Giáo dục lòng yêu giai cấp, dân tộc; tinh thần xả thân vì nghĩa lớn, tinh thần đưa đất nước vượt nghèo nàn, vươn lên phát triển ngang tầm khu vực và quốc tế

Giáo dục lối sống lành mạnh, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Giáo dục cho sinh viên tư tưởng trọng nghĩa, trung thực, tôn trọng pháp luật, bảo vệ môi trường, chống tệ nạn xã hội Sinh viên phải có thái độ đúng đắn, phê phán đấu tranh với các thói hư tật xấu, hành vi phi văn hóa, phi đạo đức Chống biểu hiện lai căng, xa lạ với thuần phong mỹ tục của dân tộc Giáo dục sinh viên nghiêm túc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước

- Giáo dục lý tưởng chính trị, niềm tin vào sự nghiệp cách mạng

Lý tưởng chính trị là mục đích cần đạt tới trong hoạt động chính trị, là động lực thúc đẩy con người tham gia hoạt động chính trị Vì vậy, giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên cần hướng tới việc hình thành lý tưởng chính trị của giai cấp công nhân, nhân dân lao động mà Đảng Cộng sản Việt Nam là người đại diện, biến lý tưởng đó thành lý tưởng của mỗi sinh viên Trước đây, trong thời kỳ cách mạng giải phóng dân tộc, lý tưởng cách mạng “không có gì quý hơn độc lập tự do” mang sức mạnh tập hợp, cổ vũ nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam dũng cảm chiến đấu, hy sinh vì độc lập tự do cho Tổ quốc Ngày nay,

lý tưởng chính trị “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” đang giúp con người Việt Nam, thanh niên, sinh viên Việt Nam củng cố niềm tin vững chắc vào con đường mà Đảng và Bác Hồ và nhân dân đã chọn, xác định phương thức, biện pháp có hiệu quả để thực hiện hóa niềm tin và lý tưởng đó

- Giáo dục truyền thống cách mạng cho sinh viên

Chính trị, tư tưởng trong sinh viên được hình thành không chỉ có những tri thức của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh mà còn được hình thành trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những tinh hoa truyền thống dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, những truyền thống tốt đẹp của giai cấp công nhân Việt Nam và giai cấp công nhân quốc tế Vì vậy, cùng với việc giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về chính trị, tư tưởng cần chú trọng giáo dục những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc được hình thành trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta

Lịch sử dân tộc Việt Nam luôn phải đương đầu với kẻ thù đông và mạnh hơn, hoàn cảnh lịch sử đã hun đúc cho con người Việt Nam truyền thống yêu nước, đoàn kết dân tộc, bất khuất, kiên cường, và sáng tạo trong dựng nước và giữ nước, truyền thống không cam chịu làm nô lệ Ngày nay, truyền thống đó đang thúc đẩy con người Việt Nam, thanh niên, sinh viên Việt Nam không cam chịu đói nghèo, lạc hậu, quyết tâm thực hiện lý tưởng chính trị cao đẹp “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Giáo dục truyền thống cũng là một trong những nội dung không thể thiếu của giáo dục chính trị, tư tưởng Việc giáo dục truyền thống có thể thực hiện thông qua những sinh hoạt chuyên đề riêng, nhưng cũng có thể lồng ghép vào các loại hình hoạt động khác như thông qua giảng dạy, học tập các môn của Bộ môn Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thông qua sinh hoạt chính trị, thông qua hoạt động văn thể, tham quan thực tế

Hoàn cảnh lịch sử Việt Nam cũng khắc họa cho sinh viên Việt Nam sự nhạy bén chính trị và tính tích cực trong việc tham gia vào đời sống chính trị đất nước Truyền thống ấy đang được sinh viên Việt Nam phát huy tham gia đóng góp ý kiến vào các dự thảo quyết sách chính trị mà Đảng và Nhà nước ta

đề xướng Kết hợp giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh với việc giáo dục truyền thống tốt đẹp của dân tộc sẽ góp phần tạo niềm tin chính trị vững chắc cho sinh viên hiện nay

- Giáo dục tính tích cực, bản lĩnh, sự nhạy bén chính trị và khắc phục

những biểu hiện thờ ơ chính trị trong sinh viên

Bản lĩnh chính trị được hình thành trên cơ sở giác ngộ sâu sắc về lý tưởng chính trị, về tính khoa học và cách mạng của hệ tư tưởng chính trị như là yếu tố cốt lõi của văn hóa chính trị Còn sự nhạy bén chính trị là khả năng phát hiện, nắm bắt dự báo và xử lý nhanh những vấn đề mới phát sinh trong đời sống chính trị Khả năng này có cơ sở từ sự nhanh hiểu biết sâu sắc những quan hệ chính trị, những quy luật của đời sống chính trị và từ bề dày kinh nghiệm chính trị của mỗi người Chúng ta cần phải giáo dục cho sinh viên hiểu sâu sắc về tri thức chính trị, nhất là tri thức ở trình độ lý luận, bám sát thực tiễn chính trị trong nước và quốc tế, tích cực tham gia vào phong trào chính trị của quần chúng, hòa mình vào đời sống chính trị của đất nước là con đường đạt tới bản lĩnh chính trị ở mỗi cá nhân

Khi mỗi cá nhân hình thành cho mình bản lĩnh chính trị và sự nhạy bén chính trị thì ở trong họ cũng hình thành niềm tin chính trị vững chắc, đủ khả năng nhận thức đúng sai và sẽ có thái độ đấu tranh với những tư tưởng, quan điểm sai trái của các thế lực thù địch chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ ta

Giáo dục tính tích cực chính trị - xã hội, đấu tranh chống sự thụ động và

sự vô cảm chính trị, tư tưởng trong sinh viên Giáo dục tính tích cực chính trị -

xã hội, mà biện pháp chủ yếu thông qua việc lôi cuốn sinh viên tham gia vào đời sống chính trị, tư tưởng của đất nước, qua việc giáo dục sinh viên tích cực tham gia hoạt động công tác Đoàn, phong trào thanh niên, phong trào sinh viên đấu tranh với những tiêu cực trong xã hội

Do đó, giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên cần phải đảm bảo thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, tránh tuyên truyền hình thức, phải thực sự giải quyết được những đòi hỏi về nhận thức và lợi ích chính đáng của sinh viên Có như vậy mới tạo nên được môi trường xã hội tốt, là cơ sở sự thống nhất giữa ý chí và hành động, là điều kiện quan trọng để bồi dưỡng những phẩm chất ý chí cho sinh viên Cần rèn luyện cho sinh viên ý chí, khả năng đương đầu với thử thách, không ngại khó khăn, gian khổ, luôn đi đầu vươn lên trong mọi hoàn cảnh Rèn luyện ý chí cho sinh viên bằng cách tổ chức các hoạt động thực tiễn, thiết thực như các phong trào sinh viên tình nguyện, tuổi trẻ giữ nước

1.2.2 Phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên

Phương thức là cách thức và phương pháp để giải quyết một vấn đề nào đó Phương thức của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng là cách thức và phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng Trong công tác chính trị, tư tưởng, yếu tố đầu tiên quy định việc lựa chọn phương thức là phải chú ý đến đặc điểm đối tượng Hêghen cho rằng, phương pháp phải gắn liền với đối tượng Trước hết, việc sử dụng phương thức phải căn cứ vào nhu cầu và trình độ nhận thức các vấn đề tư tưởng của đối tượng,

vì nhu cầu và trình độ của đối tượng là không đồng đều Do đó, cần phải đi sâu tìm hiểu đối tượng để có phương thức giáo dục, xây dựng niềm tin chính trị cho sinh viên phù hợp

Sinh viên có những đặc điểm, nhu cầu, lợi ích khác nhau, cho nên công tác chính trị, tư tưởng cho sinh viên cần được tiến hành một cách sinh động, bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng đối tượng Đối với đối tượng sinh viên cần có phương pháp thích hợp để chuyển tải các nội dung một cách tốt nhất, giúp cho sinh viên nhận thức sâu sắc và có hành vi tích cực

Phải có phương thức thích hợp để tập hợp sinh viên vào tổ chức của Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên như Bác Hồ đã từng căn dặn: Đoàn phải nghiên cứu tìm ra những hình thức và phương pháp thích hợp để đoàn kết và tổ chức thanh niên một cách rộng rãi và vững chắc” Thực tế những năm qua cho thấy, các hình thức và biện pháp có tác dụng tốt nhất là các diễn đàn, các phương tiện thông tin đại chúng, các câu lạc bộ, các phong trào “Tuổi trẻ giữ nước”, các cuộc thi, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao Thông qua các cuộc vận động, các phong trào tuổi trẻ, các hoạt động giao tiếp, hội thảo để giáo dục chính trị, tư tưởng

Tổ chức các buổi gặp gỡ, trò chuyện và lắng nghe ý kiến sinh viên, xem sinh viên vừa là chủ thể vừa là đối tượng của công tác chính trị, tư tưởng Trong quá trình giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên cần phải tin tưởng và tôn trọng, bởi vì nhiều người vẫn có suy nghĩ áp đặt, như vậy sẽ gây ức chế cho sự tích cực và sáng tạo của sinh viên Có những diễn đàn sinh viên thể hiện mình

và từ đó có động lực để sinh viên tham gia vào các phong trào, các hoạt động Hơn thế nữa, người làm công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cũng phải là một trong những nhân tố quan trọng, khuyến khích, động viên để sinh viên quan tâm và tham gia nhiệt tình các hoạt động Đoàn, Hội nhiều hơn Khi sinh viên chủ động tham gia các phong trào, chủ động và góp ý xây dựng các hoạt động thì hiệu quả của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên sẽ được nâng lên rõ rệt

Trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên thường có những phương pháp sau:

+ Phương pháp thuyết trình là cách sử dụng lời nói để giảng giải những vấn đề chính trị, tư tưởng có tính chất lý luận một cách hệ thống, nhằm trang bị tri thức về chính trị, tư tưởng cho sinh viên

+ Phương pháp cổ động trực quan trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng là phương pháp sử dụng các phương tiện trực quan để tác động vào lý trí, tình cảm sinh viên nhằm hướng dẫn nhận thức và hành vi của sinh viên Rèn luyện ý chí cho sinh viên bằng cách tổ chức các hoạt động thiết thực, gắn liền với lứa tuổi sinh viên như các phong trào: mùa hè xanh, tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tuyên truyền phòng chống HIV, AIDS, tham quan về nguồn, tìm hiểu các di tích lịch sử, các căn cứ cách mạng để hướng về cội nguồn

+ Phương pháp nêu gương là phương pháp tác động vào tâm lý, tình cảm của sinh viên, nhằm tạo ra sự bắt chước xã hội với những hành động được xã hội tôn vinh, và ngăn ngừa những hành động đi ngược lại với lợi ích xã hội Bác

Hồ từng dạy: “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền” Những tấm gương hy sinh quên mình vì Tổ quốc như Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng; Phan Đình Giót xông lên lấp lỗ châu mai; Tô Vĩnh Diện hy sinh thân mình chèn pháo; Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi khi ra pháp trường vẫn nêu cao khí phách người Cộng sản; các phong trào sinh hoạt chính trị “Mãi mãi tuổi hai mươi” học tập tấm gương liệt sỹ Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thùy Trâm trở thành tấm gương sáng, có tác dụng cổ vũ, động viên sinh viên học tập, noi theo

+ Phương pháp cá nhân là phương pháp tác động tư tưởng đến từng người riêng lẻ nhằm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của họ Giáo dục chính trị, tư tưởng cho học sinh, sinh viên là một hoạt động có tính chất thường xuyên, được thực hiện từ khi sinh viên bước chân vào trường cho đến khi học sinh, sinh viên ra trường

Chủ thể của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng không chỉ là các bộ phận chức năng như bộ môn Mác - Lênin và phòng Công tác học sinh – sinh

viên, mà là toàn bộ nhà trường, các phòng, khoa, các giáo viên, công chức và bản thân học sinh, sinh viên

Giáo dục chính trị, tư tưởng cho học sinh, sinh viên vừa có mục đích lâu dài, vừa có mục tiêu trước mắt, vì vậy phải kết hợp giữa những hoạt động theo

kế hoạch và hoạt động đột xuất, để triển khai những nhiệm vụ cụ thể Sinh hoạt chính trị là loại hình hoạt động nhằm triển khai những nhiệm vụ trên Sinh hoạt chính trị định kỳ cần tổ chức theo giai đoạn cho phù hợp với đối tượng là học sinh, sinh viên năm đầu, giữa năm, cuối năm Ngoài ra, cần tổ chức những đợt sinh hoạt chính trị đột xuất để triển khai những nội dung mới, quan trọng dưới các hình thức như: nghe nói chuyện thời sự, nghe báo cáo chuyên đề, học tập Nghị quyết

1.3 Vai trò của giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên hiện nay 1.3.1 Đặc điểm tâm, sinh lý của sinh viên

Sinh viên là những người đã ở độ tuổi trưởng thành, họ có lý tưởng hoài bão ước mơ, họ có năng lực tham gia vào nhiều hoạt động trong xã hội

Ở tuổi trưởng thành, sinh viên tự ý thức về hành vi, lời nói của mình, tuy nhiên đôi lúc họ còn bồng bột, nông nổi dễ bị kích động, do đó việc giáo dục lập trường chính trị, tư tưởng cho sinh viên là việc làm có ý nghĩa vô cùng quan trọng Bởi vì giáo dục chính trị, tư tưởng tạo cho sinh viên có lập trường

tư tưởng vững vàng, chấp hành tốt chủ trương đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nội quy quy định của nhà trường, ý thức tổ chức kỷ luật tốt, có tính tự giác cao trong quá trình phấn đấu học tập rèn luyện, tự rèn luyện của bản thân, tích cực chủ động sáng tạo phát huy năng lực sở trường, tư duy sáng tạo, giám nghĩ, giám làm

để củng cố và phát triển con người một cách toàn diện,đáp ứng yêu cầu của

xã hội đang mong đợi

Sinh viên ở lứa tuổi từ 18 – 23, giai đoạn này, sự phát triển của cơ thể

đã hoàn chỉnh và ổn định Hệ thần kinh trung ương đã đạt tới mức trưởng thành Nhiều yếu tố bẩm sinh di truyền được phát triển cao dưới những điều kiện môi trường sống và môi trường giáo dục hoạt động trí tuệ của sinh viên vượt xa hoạt động trí tuệ của học sinh phổ thông

Tâm lý ở lứa tuổi sinh viên là sự phát triển tự ý thức Đây là một loại đặc biệt của ý thức có chức năng điều chỉnh nhận thức và thái độ đối với bản thân Đây là quá trình tự quan sát, tự phân tích, tự kiểm tra, tự đánh giá về hoạt động và kết quả tác động của bản thân, về tư tưởng, tình cảm, về phẩm chất đạo đức, phong cách và sự hứng thú … Sinh viên tự đánh giá toàn diện

về chính bản thân và vị trí của mình trong cuộc sống Tự ý thức chính là điều kiện để phát triển và hoàn thiện nhân cách, hướng nhân cách của mình theo yêu cầu chuẩn mực của xã hội

Về mặt tình cảm, đây là thời kỳ sinh viên có nhiều cảm xúc, nhiều tình huống mới nảy sinh đòi hỏi sinh viên phải phán đoán, có suy nghĩ chín chắn

để đưa ra quyết định chính thức về mọi tình huống, sinh viên nhạy cảm với cái mới, cái tiến bộ nhưng do nông nổi nên cũng dễ mắc sai lầm

Về mặt xã hội, sinh viên rất có nhu cầu về mở rộng quan hệ xã hội, quan tâm nhiều đến việc phát triển kỹ năng mới, cách ứng xử mới, tác phong đĩnh đạc đối diện với môi trường xã hội ngày càng phát triển và mở rộng Sinh viên quan tâm đến kế hoạch đường đời, tương lai của mình, từ đó xác định lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân

Đây là giai đoạn sinh viên hình thành ổn định về tính cách, họ có vai trò xã hội của người lớn, có kế hoạch riêng cho hoạt động của mình Họ xác định con đường sống tương lai, phải tích cực nắm vững nghề nghiệp và bắt đầu thử nghiệm mình trong mọi lĩnh vực cuộc sống Điều đó chứng tỏ sinh viên bắt đầu có tính độc lập, tính tự lập và tính tự quản trong lĩnh vực cuộc

Hình mẫu con người toàn diện của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển kinh tế tri thức là con người có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng; có chuyên môn, nghiệp vụ giỏi; có năng lực sáng tạo và luôn cập nhật được tri thức mới; có khả năng vận dụng những tri thức mang lại hiệu quả cao trong mọi hoạt động… Những tư chất đó do bẩm sinh thì ít,

do đào tạo và tự đào tạo, tự rèn luyện qua thực tiễn là chính Do vậy, không chỉ Đảng ta, mà nhiều nước trên thế giới đều xem giáo dục - đào tạo là quốc

sách hàng đầu cho sự phát triển Phù hợp nhu cầu phát triển con người với những tư chất nêu trên, nền giáo dục cao đẳng, đại học nước ta có mục tiêu đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp; trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân xã hội chủ nghĩa, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Luật Giáo dục nước ta chỉ rõ: “Mục tiêu giáo dục đại học là đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo,

có sức khoẻ để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”[28,tr30-31] Bởi vậy, giáo dục chính trị, tư tưởng với mục đích trang bị thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cộng sản và phương pháp luận biện chứng chính là góp phần đào tạo sinh viên trở thành những con người phát triển toàn diện

Giáo dục chính trị, tư tưởng nâng cao nhận thức về các quy luật của hoạt động chính trị - xã hội, giúp cho sinh viên có cái nhìn khách quan, chân thực về thế giới với những mâu thuẫn vốn có của nó và cách thức giải quyết các mâu thuẫn nội tại để thúc đẩy xã hội tiến lên Chẳng hạn, quy luật về sự phát triển các hình thái kinh tế - xã hội (KT – XH) của chủ nghĩa Mác - Lênin

đã chỉ ra sự mâu thuẫn nội tại trong lòng mỗi xã hội là sự mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất biểu hiện về mặt xã hội là sự mâu thuẫn của giai cấp thống trị (đại diện cho quan hệ sản xuất) với giai cấp bị trị (đại diện cho lực lượng sản xuất) Mâu thuẫn đến đỉnh điểm tất yếu diễn ra cuộc cách mạng cho ra đời hình thái kinh tế - xã hội mới cao hơn, thay thế hình thái kinh tế - xã hội cũ Theo quy luật đó, hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ nghĩa chắc chắn sẽ thay thế hình thái kinh tế - xã hội Tư bản chủ nghĩa Hiểu được các vấn đề có tính quy luật đó, sinh viên sẽ có niềm tin vào sự

nghiệp cách mạng Việt Nam là đúng đắn, là tich cực Trên cơ sở đó, sinh viên

có hướng phấn đấu, rèn luyện và đóng góp thiết thực vào sự nghiệp cách mạng Triết học trang bị cho sinh viên những nguyên lý, quy luật và các cặp phạm trù cơ bản của phép biện chứng duy vật, để sinh viên nắm chắc bản chất của thế giới khách quan và những biểu hiện sinh động, phong phú của chúng trong đời sống hiện thực Kinh tế chính trị Mác - Lênin giúp cho sinh viên nhận thức về sự vận động của xã hội tư bản chủ nghĩa, thấy rõ được bản chất của giai cấp tư sản trong nền kinh tế tư bản chủ nghĩa Nhờ bóc lột giá trị thặng dư do giai cấp công nhân tạo ra, giai cấp tư sản đã đẩy mạnh phát triển kinh tế và bước vào cuộc cách mạng công nghiệp làm tăng năng suất lao động, nhưng đồng thời cũng làm cho lực lượng sản xuất mang tính chất xã hội hóa ngày càng cao, mâu thuẫn với tính chất chiếm hữu tư nhân của chế độ tư bản chủ nghĩa Chủ nghĩa

tư bản càng phát triển thì càng làm cho mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất càng gay gắt Mâu thuẫn đó chỉ được giải quyết triệt để khi cuộc cách mạng làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất Người có sứ mệnh lịch sử thực hiện quá trình cách mạng đó

là giai cấp công nhân, con đẻ của nền đại công nghiệp, đại diện cho lực lượng sản xuất và phương thức sản xuất tiên tiến của thời đại mới Chủ nghĩa xã hội chứa đựng những nội dung tri thức khoa học đề cập đến các vấn đề cải tạo thế giới theo những quy luật khách quan của cách mạng xã hội chủ nghĩa Chủ nghĩa xã hội khoa học làm rõ mục tiêu cuối cùng và con đường giải phóng xã hội, giải phóng con người, đồng thời luận giải một cách khoa học về lực lượng chủ đạo trong quá trình cách mạng, đó là giai cấp công nhân với sứ mệnh lịch sử của mình là xây dựng chủ nghĩa xã hội

Giáo dục chính trị, tư tưởng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống xã hội chủ nghĩa cho sinh viên Bản lĩnh chính trị là tổng hợp những phẩm chất tích cực của con người, nó thể hiện ở sự vững vàng, kiên

định trong quan điểm, lập trường chính trị, không tỏ ra hoang mang, dao động trước những biến động chính trị và tác động phức tạp của cuộc sống xã hội cũng như những khó khăn, thách thức đối với bản thân, luôn trung thành với

lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Bản lĩnh đó còn thể hiện ở việc dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để thực hiện mục tiêu,

lý tưởng đã chọn Thông qua giáo dục chính trị, tư tưởng bản lĩnh chính trị của sinh viên được hình thành và nâng cao Thể hiện bản lĩnh đó ở sự trung thành với chế độ Xã hội chủ nghĩa, lòng yêu nước chân chính, kiên định lập trường cách mạng, vững vàng trước những âm mưu, thủ đoạn tấn công của kẻ địch cũng như không hoang mang, dao động trước những biến động chính trị trên thế giới Đó chính là góp phần đào tạo lớp người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp của Đảng và dân tộc Việt Nam

Chiến lược giáo dục của Đảng và Nhà nước ta coi con người vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển giáo dục nói riêng, phát triển đất nước nói chung Giáo dục con người vừa có “tài” và có “đức” trong đó “đức” là cái gốc - là cái cần, “tài” là là quan trọng - là cái đủ Đó là hai mặt gắn bó khăng khít, không thể tách rời Xác định đạo đức là "gốc" của người cán bộ cách mạng, là thành tố quan trọng của nhân cách, Hồ Chí Minh đó từng chỉ ra “có tài mà không có đức là người vô dụng” Có thể thấy, đạo đức trong sáng của người sinh viên là một trong những điều kiện, hơn nữa là điều kiện tiên quyết

để trau dồi lý luận Việc học tập chính trị, tư tưởng chỉ thực sự có kết quả khi sinh viên có động cơ học tập đúng đắn Nói cách khác, phẩm chất đạo đức của người sinh viên là điều kiện tiên quyết để học tập lý luận chính trị, tư tưởng có kết quả Nó là động lực để phát huy tính chủ động, tích cực, để biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Quá trình giáo dục đạo đức cho sinh viên có vai trò to lớn đối với sự hình thành nhân cách của họ Việc coi trọng giáo dục đạo đức, xây dựng đạo đức trong giáo dục lý luận chính trị,

tư tưởng cho sinh viên không chỉ là đòi hỏi cho nhiệm vụ xây dựng đất nước,

mà còn là đòi hỏi bức thiết của bản thân công tác giáo dục chính trị, tư tưởng Lê-nin cho rằng, phải làm cho toàn bộ nhiệm vụ giáo dục - đào tạo thanh niên (trong đó có sinh viên) trở thành nhiệm vụ giáo dục đạo đức cộng sản Nói về mục đích học tập lý luận của người cán bộ, Hồ Chí Minh cho là "học để làm việc, làm người" rồi mới "làm cán bộ" Giáo dục chính trị, tư tưởng kết hợp giữa giáo dục những phẩm chất đạo đức truyền thống như yêu nước, lòng nhân ái, vị tha, trung hiếu, cần, kiệm với các giá trị đạo đức mới như chủ động, sáng tạo, tự lập, vượt khó, cho sinh viên là giáo dục đạo đức cộng sản;

để làm việc, làm người và làm cán bộ

Giáo dục chính trị, tư tưởng thường xuyên giáo dục lối sống lành mạnh, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc cho sinh viên Giáo dục cho sinh viên tinh thần trọng nghĩa, trung thực, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước cộng đồng, bảo vệ môi trường, chống mọi tệ nạn và tiêu cực xã hội, tích cực bài trừ các hủ tục lạc hậu cản trở tiến bộ xã hội Giáo dục cho sinh viên

có thái độ đúng, đấu tranh không khoan nhượng với thói hư tật xấu, lên án hành vi vô văn hoá, phi đạo đức Thông qua các hoạt động văn hoá, thể thao, nhằm nâng cao nhận thức, ý thức bảo tồn và phát triển nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc; chống mọi biểu hiện văn hoá lai căng, xa lạ với thuần phong mỹ tục của dân tộc ta, làm biến dạng hoặc chuyển hoá nền văn hoá Việt Nam đó được tạo dựng qua hàng ngàn năm lịch sử Bên cạnh đó, giáo dục nếp sống văn minh, tác phong công nghiệp, lối sống vì mọi người cho sinh viên trong cả học tập lẫn sinh hoạt hàng ngày Đại hội Đảng lần thứ X chỉ rõ: “Xây dựng và hoàn thiện giá trị nhân cách con người Việt Nam, bảo vệ

và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế Bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực trí tuệ, đạo

đức và bản lĩnh văn hoá con người Việt Nam” [13, tr106]

Giáo dục chính trị, tư tưởng định hướng hành động thực tiễn nhân văn, tiến bộ, cách mạng, khoa học, sáng tạo cho sinh viên Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho sinh viên thấm nhuần tinh thần của chủ nghĩa Mác – Lênin là góp phần “cải tạo thế giới”, tạo nên những sinh viên hăng hái đi đầu trên nhiều lĩnh vực, có thái độ, nhận thức tốt và ý thức chính trị cao, có ý chí vượt qua khó khăn, vươn lên lập thân, lập nghiệp, phát huy mạnh mẽ truyền thống xung kích cách mạng của những thế hệ thanh niên cách mạng lớp trước Sinh viên góp phần tích cực giữ vững trật tự và an toàn xã hội; làm giàu cho bản thân và cho xã hội thông qua các phong trào hành động cách mạng

1.3.3 Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển kinh tế tri thức và đẩy mạnh hội nhập quốc tế

Sinh viên chính là những thanh niên trí thức, có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển đất nước vì đây là một bộ phận quan trọng trong nguồn nhân lực cao Đại hội X của Đảng xem việc phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới nhằm sớm đưa nước ta thoát khỏi tình trạng kém phát triển và đến năm 2020, cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại là nhiệm vụ chính trị trọng đại nhất của toàn Đảng, toàn dân trong giai đoạn hiện nay Để thực hiện nhiệm vụ đó, trong khi không xem nhẹ việc khai thác ngoại lực, biến ngoại lực thành nội lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội, Đảng ta cũng cho rằng, nội lực là chính, trong đó, quan trọng nhất là nhân tố con người Phát huy cho đựơc nhân tố con người Việt Nam nhất là thế hệ trẻ là cái bảo đảm cơ bản nhất cho thành công của sự nghiệp đổi mới Nghị quyết Trung ương 7, Khoá X nhấn mạnh: “Thanh niên được đặt ở

vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người” [15, tr41]

Trước yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng đòi hỏi phải tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên nhằm chăm lo, bồi dưỡng

và phát huy cao nhất vai trò, sức mạnh của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương khóa X chỉ rõ: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, là chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng Chủ nghĩa xã hội ” [15, tr41] Từ đó, Nghị quyết nêu mục tiêu cụ thể trong những năm tới là: “Nâng cao nhận thức chính trị, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh niên, nhất là học sinh, sinh viên Tập trung giáo dục, định hướng, cổ vũ thanh niên thực hiện có hiệu quả "Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" tạo chuyển biến thực sự trong đạo đức, lối sống

và hành động của thanh niên" Đồng thời "xây dựng môi trường xã hội lành mạnh để thanh niên rèn luyện, phấn đấu và trưởng thành… Có chính sách mang tính đột phá trong đào tạo nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao đáp ứng quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn liền với giải quyết việc làm, tăng thu nhập, hưởng thụ văn hóa, vui chơi, giải trí của thanh niên” [15, tr44]

Giáo dục chính trị, tư tưởng nâng cao trình độ và năng lực tư duy lý luận khoa học giúp sinh viên khẳng định bản thân và hòa nhập vào xã hội hiện đại, góp phần phát triển và ứng dụng khoa học và công nghệ, vươn lên làm chủ khoa học, công nghệ hiện đạị, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng nền kinh tế tri thức Giáo dục chính trị, tư tưởng qua

việc trang bị phương pháp luận khoa học giúp sinh viên nâng cao khả năng thích ứng với xu thế đẩy mạnh hội nhập và giao lưu quốc tế Trong môi trường hội nhập và giao lưu quốc tế, sinh viên có điều kiện thuận lợi để tiếp thu văn minh của nhân loại, học tập và ứng dụng những tiến bộ khoa học và công nghệ trên thế giới Sinh viên trở nên tự tin hơn, tham gia ngày càng nhiều vào sự nghiệp phát đất nước

1.3.4 Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên góp phần đào tạo thế hệ cán bộ trẻ kế tục sự nghiệp cách mạng

Đảng ta luôn đánh giá cao vai trò của thanh niên nói chung, sinh viên nói riêng Nghị quyết Trung ương 4, Khoá VII của Đảng về “Công tác thanh niên trong thời kỳ mới” đánh giá: “Thanh niên là lực lượng xung kích trong

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng” [10, tr82] Nghị quyết Trung ương 7, Khoá X của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng đó và đề ra mục tiêu: “Tiếp tục xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc, kiên định mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hoá, vì cộng đồng Hình thành một lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc; ” [15,tr43]

Sinh viên có những phẩm chất quý báu như trẻ, khỏe, có học thức, ham học, năng động, dám nghĩ và dám làm theo cái mới Họ đại diện cho sức

sống của thanh niên, sức mạnh của dân tộc Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại,

để những tiềm năng đó trở thành hiện thực, trở thành động lực trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, họ cần phải được định hướng đúng đắn trên cơ sở trang bị kiến thức một cách toàn diện trong đó có nhận thức đầy đủ

và sâu sắc về hệ tư tưởng vô sản, đặc biệt là tạo lập niềm tin và sự trung thành với lý tưởng của Đảng Cộng sản

Giáo dục chính trị, tư tưởng củng cố niềm tin của sinh viên vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa và hiện thực ngày càng tốt đẹp của công cuộc đổi mới đất nước Khi họ đã có niềm tin vững chắc thì sẽ quyết định khuynh hướng, mục đích và hiệu quả hoạt động của mình và sẽ hoạt động hăng say, tích cực trong học tập, công tác, đóng góp thiết thực cho đất nước, xã hội

Giáo dục lý tưởng sống cho sinh viên là giáo dục lý tưởng cách mạng,

lý tưởng của Đảng thể hiện ở sự hiếu học, ham hiểu biết, làm chủ tri thức, giáo dục lòng yêu nước, yêu Chủ nghĩa xã hội và tinh thần đoàn kết dân tộc

Lý tưởng là sự phản ánh hiện thực khách quan một cách đặc biệt trong ý thức của con người dưới dạng hình tượng, kiểu mẫu hay chuẩn mực, mà con người cần phải phấn đấu đạt tới Người có lý tưởng cao đẹp, thì không những sẽ có yêu cầu cao đối với chính bản thân mình mà còn thể hiện tinh thần trách nhiệm đối với những công việc của người khác Quá trình hiện thực hóa lý tưởng được bắt đầu từ việc xác định, củng cố niềm tin, rồi sau đó niềm tin sẽ trở thành một động lực quan trọng đối với hoạt động của con người Lý tưởng cách mạng là nhân tố kích thích sự phấn đấu vươn lên làm chủ của con người trong tự nhiên, xã hội và bản thân Lý tưởng đúng đắn, cao cả sẽ làm cho mỗi sinh viên có thái độ, lập trường sống đúng đắn, lao động, học tập và công tác tích cực, giúp cho họ vươn tới những giá trị cao đẹp như lòng nhân ái, lòng vị tha và những phẩm chất chân, thiện, mỹ; giúp họ đấu tranh với cái ác, cái xấu,

cái tiêu cực và lạc hậu trong xã hội và có thể sẵn sàng hy sinh lợi ích (kể cả tính mạng của mình) cho lý tưởng cao đẹp đó

Lý tưởng của Đảng ta hiện nay chính là “Độc lập dân tộc gắn liền với Chủ nghĩa xã hội” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn Bởi vậy, giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho sinh viên tin tưởng có cơ sở khoa học và trung thành tuyệt đối với lý tưởng đó Bên cạnh củng cố niềm tin của thanh niên sinh viên vào Đảng, vào lý tưởng cách mạng, phải tăng cường giáo dục cho sinh viên tình cảm yêu nước nồng nàn Yêu nước, tức là yêu độc lập của đất nước, yêu chủ nghĩa xã hội; là phải làm giàu cho gia đình và đất nước; phải trung với Đảng, hiếu với nhân dân không dễ sa vào cạm bẫy của kẻ thù, của những cám dỗ trong cuộc sống Có thể nói giáo dục tình cảm yêu nước là khơi dậy nội lực quan trọng để tạo cho sinh viên - những người chủ tương lai của đất nước, ý chí tự lực tự cường, say mê trong lao động, học tập

Hiện nay cuộc đấu tranh giữa lối sống đẹp và lối sống thực dụng đang trở nên quyết liệt Lối sống thực dụng đang hàng ngày, hàng giờ tác động vào thế hệ trẻ Vì vậy, giáo dục lý tưởng sống có ý nghĩa giữ gìn, nâng cao bản sắc văn hoá dân tộc, kế thừa phát huy truyền thống đạo đức, những tập quán tốt đẹp, những mặt tích cực trong truyền thống của dân tộc Việt Nam Sinh viên là lực lượng khá đông ở nước ta hiện nay, với bản tính năng động, sáng tạo nhạy bén thích ứng nhanh với cơ chế mới, có ý chí tự lập, tự cường, có tinh thần trách nhiệm chuẩn bị hành trang cho mình lập nghiệp Giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho sinh viên phát huy những mặt tích cực đó, có đủ bản lĩnh chính trị, có lối sống cao đẹp, biết sống có ý nghĩa hướng tới chân - thiện - mỹ, phát huy sức mạnh của thanh niên

1.3.4 Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh trên lĩnh vực tư tưởng - văn hoá

Giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên là giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng, lối sống, niềm tin, góp phần tạo nên một con người có niềm tin sâu sắc trung thành với Đảng, có lập trường vững vàng trước mọi thử thách Điều đó góp phần giúp sinh viên có đủ dũng khí và khả năng bảo vệ hệ tư tưởng vô sản, bảo vệ Đảng Cộng sản và chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ các giá trị văn hoá truyền thống dân tộc và có sức đề kháng với “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch với hình thức ngày càng thâm độc, tinh vi

Chiến lược “diễn biến hòa bình” là một bộ phận trong chiến lược toàn cầu phản cách mạng của các thế lực thù địch Đây là kiểu “chiến tranh không

có khói súng, không đánh mà thắng” Một trong những con đường chủ yếu để giành được chiến thắng của chúng là gây được mâu thuẫn trong nội bộ đối phương để rồi mâu thuẫn đó ngày càng thúc đẩy “tự diễn biến”

Trong tình hình thế giới và khu vực tiếp tục có những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những yếu tố khó lường, nhiệm vụ giáo dục chính trị, tư tưởng cho sinh viên đang đứng trước những thời cơ lớn và thách thức lớn Các thế lực thù địch vẫn tăng cường thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, thường xuyên dùng chiêu bài “tôn giáo”, “dân chủ”, “nhân quyền” hòng can thiệp vào công việc nội bộ của nước ta Chúng dùng nhiều âm mưu, thủ đoạn để chống phá ta trên mọi lĩnh vực của đời sống chính trị, xã hội, tư tưởng, tâm lí Đặc biệt là nhằm vào thanh niên, sinh viên để lôi kéo, kích động họ chạy theo lối sống thực dụng, làm băng hoại đạo đức, làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa, suy thoái về chính trị, tư tưởng, xa rời lý tưởng của Đảng và mất phương hướng chính trị

Lợi dụng giao lưu văn hóa và kinh tế thị trường, chiến tranh tâm lý bằng nhiều con đường, dưới nhiều hình thức kẻ địch đưa vào xã hội ta những

thị hiếu tầm thường, những quan niệm dễ dãi về tự do, hòng dẫn đến tự do vô chính phủ, làm cho xã hội rối ren và sẽ lật đổ chế độ khi thời cơ đến Các thế lực thù địch và phản động lợi dụng mở cửa để xâm nhập các “giá trị” theo quan niệm của họ Chẳng hạn như lấy tiêu chuẩn “nhân quyền, tự do kiểu Mỹ” để áp đặt, chi phối đời sống tinh thần của xã hội ta; đưa lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân cực đoan vào làm băng hoại nhiều giá trị đạo đức của nhân dân ta nhất là thế hệ trẻ qua các phương tiện kỹ thuật thông tin ngày càng hiện đại Giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho sinh viên nhận thức ra sự lợi dụng của các thế lực thù địch để họ chủ động phòng tránh không bị sự lợi dụng đó

Giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho sinh viên nhận thức ra và có thái

độ phê phán, lên án những thói hư, tật xấu trong xã hội như: tình trạng “phi văn hóa”, “dưới văn hóa” làm cho nhiều chuẩn mực giá trị xã hội nhiễu loạn, thay đổi theo chiều hướng xấu; tình trạng vì đồng tiền và danh vị cá nhân mà chà đạp lên truyền thống đạo đức, tình nghĩa con người; quan hệ thầy trò, bạn

bè bị suy thoái; tệ nạn mại dâm, ma tuý, cờ bạc

Giáo dục chính trị, tư tưởng làm cho sinh viên có được phẩm chất đạo đức và lối sống lành mạnh trong điều kiện hết sức khó khăn, có sự tác động khách quan của cơ chế thị trường ở nước ta và thế lực thù địch thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình", chống Chủ nghĩa xã hội ở nước ta Việc xây dựng phẩm chất đạo đức và lối sống lành mạnh sẽ không phải chỉ là tuyên truyền,

hô hào, kêu gọi sinh viên làm việc thiện, không làm điều ác, là sống có tình

có nghĩa, là phải hy sinh lợi ích riêng của cá nhân để phục vụ cho lợi ích chung mà vấn đề cốt lõi là phải trang bị cho sinh viên thế giới quan duy vật biện chứng một cách toàn diện và vững chắc Khi được giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng sẽ hình thành ở sinh viên nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa Đó là quan niệm về cuộc đời, ý nghĩa, mục đích của con người là phải