Giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên tỉnh nghệ an trong giai đoạn hiện nay

[1, tr.2] Thực tế trong thời gian qua đã cho thấy sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng và chính quyền, sự vào cuộc của các ngành, đoàn thể, gia đình và xã hội, sự nỗ lực của các cấp bộ Đoàn c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ THƠM

GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG CHO THANH NIÊN TỈNH NGHỆ AN

Chuyên ngành: Chính trị học

Mã số: 60.31.02.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Đinh Thế Định

Nghệ An, 2015

Để hoàn thành luận văn này ngoài sự cố gắng, nỗ lực của bản thân, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ tận tình của nhiều cá nhân và tập thể

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đinh Thế Định – Trường Đại học Vinh người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn giúp đỡ tôi thực hiện và hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Ban giám hiệu, Phòng Sau đại học, khoa Giáo dục chính trị trường Đại học Vinh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành

1.2 Nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên trong giai đoạn

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị,

tư tưởng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay 26

Chương 2: Thực trạng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh

2.1 Điều kiện kinh tế - xã hội và tình hình thanh niên Nghệ An hiện nay 38 2.2 Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên Nghệ An hiện nay 54

Chương 3: Quan điểm và một số giải pháp nhằm nâng cao chất

lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên tỉnh Nghệ An

giai đoạn hiện nay

71

3.1 Quan điểm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng cho

3.2 Những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục

chính trị, tư tưởng cho thanh niên tỉnh Nghệ An giai đoạn hiện nay 76

Bảng 2.1: Cơ cấu thanh niên Nghệ An năm 2014

Bảng 2.2: Trình độ học vấn của thanh niên Nghệ An giai đoạn 2001 – 2014 Bảng 2.3: Trình độ chuyên môn của thanh niên Nghệ An giai đoạn 2001-2014

Bảng 2.4: Nội dung, số lượng giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên tỉnh Nghệ An, từ năm 2011 đến nay

Nghị quyết số 25 - NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đã chỉ rõ: “Thanh niên là lực lượng

xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình Song, do còn trẻ, thiếu kinh nghiệm nên thanh niên cần được sự giúp đỡ, chăm lo của các thế hệ đi trước và toàn xã hội” [1, tr.2]

Thực tế trong thời gian qua đã cho thấy sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng và chính quyền, sự vào cuộc của các ngành, đoàn thể, gia đình và xã hội, sự nỗ lực của các cấp bộ Đoàn công tác giáo dục thanh niên nói chung, giáo dục chính trị, tư tưởng nói riêng đã có những kết quả đáng ghi nhận, góp phần to lớn vào sự nghiệp phát triển của đất nước Từ trong tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế, văn hóa xã hội đã hình thành nên những lớp thanh niên bản lĩnh chính trị vững vàng, sống có lý tưởng, ước mơ hoài bão, giỏi về chuyên môn, tay nghề Ngày càng xuất hiện nhiều tấm gương thanh niên làm kinh tế giỏi, năng động, sáng tạo trong sản xuất; trong nghiên cứu khoa học nhiều tài năng trẻ, ngày càng có nhiều thanh niên đạt giải thưởng cao trong các kỳ thi quốc gia và quốc tế; trong lĩnh vực xây dựng và bảo vệ tổ quốc nhiều thanh niên đã tích cực tham gia các phong trào "thanh niên tình nguyện", "thanh niên đi đầu trong các phong trào phòng chống tệ nạn xã hội",

"tuổi trẻ giữ nước", "4 đồng hành, 5 xung kích"…

Song bên cạnh số đông thanh niên tiên tiến đó vẫn còn một bộ phận thanh niên chưa theo kịp bước tiến của đất nước, thậm chí một số thanh niên phai nhạt lý tưởng cách mạng, thiếu chí tiến thủ, chạy theo lối sống thực

bão của công nghệ cao có những tác động không nhỏ đến xã hội, con người trong đó thanh niên là đối tượng dễ bị tác động nhanh và mạnh mẽ nhất

Hơn lúc nào hết, bước vào giai đoạn mới, việc tăng cường bồi dưỡng giáo dục về lý tưởng cách mạng nhằm hình thành một lớp thanh niên vững vàng về chính trị, giỏi về chuyên môn, sống có nghĩa tình là nhiệm vụ hết sức bức thiết Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên là một trong những nội dung quan trọng trong nhằm nâng cao nhận thức chính trị rộng rãi cho thanh niên Phải liên tục đổi mới tư duy, để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng và đạo đức cách mạng cho thanh niên

Hiện nay công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên cả nước nói chung và thanh niên Nghệ An nói riêng đang còn nhiều vấn đề cấp bách đặt ra Với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên trên cơ sở lý luận và qua khảo sát thực tế tại tỉnh Nghệ

An, tác giả chọn đề tài: “Giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng, tình hình và đề ra những giải pháp khả thi nhất cho công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên tỉnh Nghệ An

Xuất phát từ vị trí, vai trò, tầm quan trọng và yêu cầu thực tiễn của việc giáo dục chính trị, tư tưởng cho thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết về giáo dục chính trị, tư tưởng nói chung và cho thế hệ trẻ nói riêng Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, bài viết, luận văn, luận án đề cập dưới nhiều góc độ, phạm vi khác nhau

về giáo dục chính trị, tư tưởng cho thế hệ trẻ như:

Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương (1999), Tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả CTTT, văn hoá trong tình hình mới, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia (CTQG), Hà Nội; Nguyễn Đức Bình (2001), Một số vấn đề

về công tác lý luận, tư tưởng và văn hóa, NXB CTQG, Hà Nội; Hà Ngọc Hợi

- Ngô Văn Thạo (2002), Đổi mới và nâng cao chất lượng và hiệu quả CTTT, NXB CTQG, Hà Nội; Đặng Đình Phú (2009), chuyên đề 36: “Về CTTT - Lý luận của Đảng trong điều kiện mới”, tập bài giảng khối thứ 2 thuộc chương trình cao cấp lý luận chính trị - hành chính, NXB CTHC Với các lý luận chặt chẽ và súc tích, các công trình đó tập trung trình bày một loạt vấn đề quan trọng liên quan đến công tác tư tưởng, lý luận của Đảng ta trong bối cảnh hiện nay Những công trình trên không chỉ rút ra những bài học kinh nghiệm, thao tác, kỹ năng công tác tư tưởng trong từng giai đoạn cách mạng, mà còn khái quát được vai trò, vị trí của nhiệm vụ công tác tư tưởng của Đảng trong lịch

sử cách mạng Việt Nam

Rất nhiều công trình của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong nước đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành và ngoài nước đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành đã đề cập đến đến niềm tin lý tưởng của thanh niên trong giai đoạn cách mạng Việt Nam, các tác giả khẳng định đa số thanh niên hiện nay tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng, có tinh thần yêu nước nồng nàn,

có ý chí vươn lên lập thân, lập nghiệp, khẳng định được lập trường yêu nước của thanh niên trong thời kỳ đổi mới; đồng thời nhấn mạnh đến tầm quan trọng, nhiệm vụ hết sức nặng nề của công tác tư tưởng nói chung trong giai đoạn hiện nay, tầm quan trọng của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thế hệ trẻ, tập trung chỉ ra các tồn tại trong giáo dục chính trị, tư tưởng cho thế

hệ trẻ để từ đó đề ra các giải pháp Có thể kể đến một số công trình: Nguyễn Phú Trọng (2005), Về cuộc đấu tranh tư tưởng trong tình hình hiện nay, Tạp chí Cộng sản số 774, tháng 11; Đỗ Mười (1995), Lý tưởng cách mạng của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, NXB Thanh niên, Hà Nội; Nguyễn Lương Bằng (2008), Giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế, Tạp chí lý luận chính trị, số 12.2008, tr.50; Lưu Thị Hường (2014), Tăng cường công tác giáo dục bồi dưỡng thế hệ trẻ,

Tạp chí Thanh niên số 27, tháng 7/2014; Đinh Thế Định, “Giáo dục thanh niên "Trung với nước, hiếu với dân" theo tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, tạp chí lý luận chính trị, số 6, 2007; Dương Tự Đạm (2005), Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng về công tác thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, NXB Thanh niên, Hà Nội

Một số đề án, đề tài, luận văn liên quan đến công tác giáo dục chính trị,

tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên đã được các tác giả tập trung nghiên cứu, tiêu biểu có: Ban Chấp hành Trung ương Đoàn, Đề án tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên giai đoạn 2013 - 2020; Trần Văn Miều (chủ nhiệm), Tình hình tư tưởng thanh niên

và công tác giáo dục của Đoàn thanh niên giai đoạn hiện nay, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ năm 2002; Đoàn Minh Duệ và các cộng tác viên (2004), Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống cho thanh, thiếu niên tỉnh Nghệ An; Đinh Thế Định (2005), Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống cho sinh viên trường Đại học Vinh, Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ; Diệp Minh Giang (2005), Vấn đề giáo dục đạo đức cho thanh niên trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, Luận văn Thạc sỹ Triết học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh; TS Phạm Tất Thắng, Đổi mới công tác tư tưởng,

lý luận trong tình hình mới, đề tài khoa học cấp Nhà nước; Nguyễn Thị Hà (2010), Vai trò của Đoàn thanh niên đối với công tác định hướng giá trị cho thanh thiếu nhi giai đoạn hiện nay, Luận văn Thạc sỹ, Hà Nội

Các công trình này đã góp phần làm rõ thực trạng tư tưởng, đạo đức của thanh niên, trình bày và phân tích những quan điểm cơ bản về giáo dục thanh niên, từ đó đưa ra những phương hướng cơ bản nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo thanh niên nước ta hiện nay

Về đối tượng trực tiếp khảo sát là thanh niên Nghệ An giai đoạn gần đây đã có một số tác giả nghiên cứu Tuy nhiên, các hướng nghiên cứu của

các tác giả trên tập trung nghiên cứu ở góc độ về công tác quản lý, công tác cán bộ đối với thanh niên ở Nghệ An Còn nghiên cứu về giáo dục chính trị,

tư tưởng cho đoàn viên, thanh niên tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay thì chưa có nhiều tác giả tập trung đề cập đến Vì vậy, chúng tôi chọn vấn đề

“Giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên Nghệ An, luận văn sẽ đưa ra các giải pháp phù hợp với tình hình, đặc điểm của địa phương nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận về giáo dục chính trị, tư tưởng đối với thanh niên

- Khảo sát, đánh giá công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Để giải quyết tốt vấn đề trên, dưới góc độ chính trị học, đề tài tập trung nghiên cứu công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu: Dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với những phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể: Phân tích, tổng hợp, thống kê, điều tra cơ sở xã hội học

Ngoài ra, luận văn rất coi trọng các phương pháp nghiên cứu tài liệu đối với các đề tài khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ, cấp tỉnh và các chuyên đề khoa học về vấn đề này

7 Bố cục của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, đề tài gồm 03 chương, 7 tiết

B NỘI DUNG CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ,

TƯ TƯỞNG CHO THANH NIÊN

Theo cách nói của Tôn Trung Sơn :“Về ý nghĩa của hai chữ “chính trị”, nói giản đơn thì “chính” là việc của dân chúng, “trị” là quản lý, quản lý việc của dân chúng thì gọi là chính trị" [13, tr.163]

Theo V.I.Lênin, trong những hoàn cảnh cụ thể khác nhau cũng có nhiều luận điểm khác nhau về chính trị hi nói về chính trị, Người nhấn mạnh đến bốn khía cạnh:

Thứ nhất, “chính trị là vấn đề lợi ích, là quan hệ lợi ích là đấu tranh vì lợi ích, mà trước hết là lợi ích giai cấp” [31, tr.325]

Thứ hai, cái căn bản nhất của chính trị là việc tổ chức bộ máy quyền lực nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp); “là sự tham gia vào công việc nhà nước, định hướng cho nhà nước, xác định hình thức, nội dung, chức năng, nhiệm vụ của nhà nước” [31, tr.310]

Thứ ba, “chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế, là việc xây dựng nhà nước về kinh tế, đồng thời chính trị không thể không chiếm vị trí hàng đầu so với kinh tế” [31, tr.311]

Thứ tư, Chính trị là vấn đề phức tạp nhất, liên quan đến vận mệnh hàng triệu người; “Chính trị vừa là khoa học vừa là nghệ thuật” [31, tr.318]

Chính trị là tất cả những hoạt động, những vấn đề gắn với quan hệ giai cấp, dân tộc, quốc gia và các nhóm xã hội xoay quanh một vấn đề trung tâm

đó là vấn đề giành, giữ và sử dụng quyền lực Nhà nước

Chính trị là toàn bộ những hoạt động có liên quan đến các mối quan hệ giữa các giai cấp, giữa các dân tộc, các tầng lớp xã hội, mà cốt lõi của nó là vấn đề giành chính quyền, duy trì và sử dụng quyền lực Nhà nước, sự tham gia vào công việc của Nhà nước, sự xác định hình thức tổ chức, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của Nhà nước Bất kì vấn đề chính trị nào cũng đều có liên quan đến quyền lợi của các giai cấp và Nhà nước Chính trị thuộc kiến trúc thượng tầng, bao gồm hệ tư tưởng chính trị, Nhà nước, các đảng phái xuất hiện khi xã hội phân chia thành các giai cấp dựa trên cơ sở hạ tầng kinh tế Chính trị "là sự biểu hiện tập trung nhất của kinh tế" [31, tr.311] đồng thời chính trị có vị trí độc lập và có tác dụng to lớn đối với kinh tế Việc hình thành một quan điểm chính trị đúng về lĩnh vực kinh tế là điều kiện để giải quyết có hiệu quả những nhiệm vụ kinh tế Chính trị còn là sự biểu hiện tập trung của nền văn minh, của hoạt động sáng tạo, của sự giải phóng Trong điều kiện xây dựng chủ nghĩa xã hội, nói tới chính trị thì trước hết là bảo đảm vai trò lãnh đạo của đảng cộng sản, hiệu lực quản lí của Nhà nước, quyền làm chủ của nhân dân lao động trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

Chính trị, xét về bản chất, là hoạt động có tính xã hội của con người xoay quanh vấn đề giành, giữ, tổ chức, thực thi quyền lực nhà nước nhằm thoả mãn lợi ích Nói cách khác, chính trị là hoạt động thực tiễn của các giai cấp, đảng phái, các tổ chức chính trị xã hội, của nhà nước nhằm hoạch định và thực hiện đường lối chính trị nhằm bảo vệ chế độ chính trị, bảo vệ quyền thống trị và lợi ích của giai cấp cầm quyền

Đối với nước ta, chế độ ta, nhà nước là nhà nước của dân, do dân và vì dân, quyền lực của nhà nước chỉ là biểu hiện tập trung quyền lực của nhân dân; lợi ích của giai cấp công nhân, giai cấp lãnh đạo thông qua Đảng cộng

sản thống nhất với lợi ích của nhân dân lao động, bởi vậy, chính trị là sự tham gia của nhân dân vào việc hoạch định và thực hiện chính sách của nhà nước dưới sự lãnh đạo của đảng, nhằm xây dựng kiện toàn hệ thống chính trị, phát triển kinh tế, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiến tiến, đậm đà bản sắc dân tộc làm nền tảng tinh thần cho xã hội bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước

Chính trị được biểu hiện dưới nhiều hình thức: Những tư tưởng, quan điểm, đường lối chính sách của đảng chính trị, của nhà nước - chính trị biểu hiện dưới dạng tư tưởng lý luận; chủ thể chính trị, tập trung ở các thủ lĩnh chính trị, các nhà hoạt động chính trị chuyên nghiệp và công dân- chính trị biểu hiện dưới dạng con người chính trị; những thể chế chính trị, tập trung ở các thể chế đảng, thể chế nhà nước và các thể chế chính trị - xã hội khác; các dạng hoạt động chính trị, tập trung ở hoạt động bầu cử, hoạt động hoạch định đường lối chính sách, hoạt động thực thi đường lối chính sách; các quan hệ chính trị - chính trị biểu hiện dưới dạng thiết chế, hoạt động và quan hệ vật chất; các giá trị chính trị mà biểu hiện tập trung ở văn hoá chính trị

- Khái niệm tư tưởng

Theo từ điển triết học viết: Tư tưởng là hình thức phản ánh thế giới bên ngoài, trong đó bao hàm sự ý thức về mục đích và triển vọng của việc tiếp tục nhận thức và cải tạo thế giới bên ngoài Tư tưởng khái quát hoá kinh nghiệm của sự phát triển tri thức trước đó và được dùng làm nguyên tắc để giải thích các hiện tượng” V.I.Lênin cho rằng: “tư tưởng là hình thức cao của nhận thức” [31, tr.176]

Tư tưởng là một hình thái ý thức xã hội thuộc thượng tầng kiến trúc, tư tưởng là sự phản ánh của hiện thực trong ý thức, là biểu hiện của quan hệ của con người với thế giới xung quanh Tư tưởng bị quy định bởi tính chất của chế độ xã hội, do điều kiện sinh hoạt vật chất của con người quyết định Trong xã hội có giai cấp, tư tưởng luôn mang bản chất giai cấp; tư tưởng là

biểu hiện lợi ích vật chất của các giai cấp; cuộc đấu tranh về tư tưởng thực chất là một dạng thức của cuộc đấu tranh giai cấp

Đi liền với khái niệm tư tưởng, là khái niệm hệ tư tưởng Hệ tư tưởng được nhận thức là hệ thống quan điểm, tư tưởng và khái niệm do một giai cấp hoặc một chính đảng xây dựng, truyền bá Hệ tư tưởng bao gồm những quan điểm chính trị, triết học, nghệ thuật, tôn giáo Bất kỳ một hệ tư tưởng nào cũng chỉ là sự phản ánh chế độ kinh tế và cơ cấu xã hội do chế độ kinh tế đó sinh ra trong một thời kỳ nhất định Hệ tư tưởng luôn mang bản chất giai cấp, phản ánh và bảo vệ lợi ích của giai cấp đã sinh ra nó Trong xã hội có hệ tư tưởng tiến bộ, cách mạng và hệ tư tưởng thoái bộ, phản cách mạng

Hệ tư tưởng chính trị của một giai cấp phản ánh trực tiếp tập trung lợi ích của giai cấp ấy Hệ tư tưởng chính trị được thể hiện trong đường lối, cương lĩnh chính trị của các chính đảng, của giai cấp khác nhau cũng như trong luật pháp, chính sách Nhà nước, công cụ của giai cấp thống trị Hệ tư tưởng chính trị được hình thành một cách tự giác, nó được các nhà tư tưởng của giai cấp xây dựng và truyền bá Hệ tư tưởng chính trị thường gắn với các

tổ chức chính trị thông qua các tổ chức chính trị mà một giai cấp tiến hàng cuộc đấu tranh về ý thức hệ vì lợi ích của giai cấp mình Với đặc trưng như vậy, tác động của ý thức chính trị phụ thuộc vào tính chất tiến bộ của giai cấp mang hệ tư tưởng đó

Chủ nghĩa Mác - Lênin, vũ khí tư tưởng của Đảng cộng sản và của giai cấp công nhân, là hệ tư tưởng của giai cáp công nhân Sức mạnh vô địch của

hệ tư tưởng của giai cấp công nhân bắt nguồn từ bản chất khoa học và cách mạng của nó Hệ tư tưởng đó phản ánh một cách trung thực các qui luật khách quan của sự phát triển xã hội và biểu hiện những nhu cầu tất yếu của sự phát triển lịch sử của thời đại ngày nay, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới

1.1.2 Khái niệm giáo dục chính trị, tư tưởng

- Khái niệm giáo dục

Theo nghĩa rộng, giáo dục là quá trình hình thành con người dưới ảnh hưởng của tất các tác động bên ngoài, tức là của môi trường tự nhiên và môi trường xã hội xung quanh con người và dưới ảnh hưởng của hoạt động chuyên biệt có mục đích của các nhà giáo nhằm bồi dưỡng cho con người những phẩm chất cần thiết để họ tham gia vào cuộc sống xã hội

Giáo dục theo nghĩa hẹp là công tác giáo dục chuyên biệt do Nhà giáo dục tiến hành, chủ yếu trong thời gian giờ học

Với cách tiếp cận theo nghĩa rộng, giáo trình Giáo dục học của nhà xuất bản Đại học sư phạm cho rằng “Giáo dục là quá trình thống nhất của sự hình thành tinh thần và thể chất của mỗi cá nhân trong xã hội Giáo dục là một mặt không thể tách rời của cuộc sống con người, của xã hội, nó là một hiện tượng đặc trưng của xã hội loài người Trong quá trình tiến hoá của nhân loại, giáo dục xuất hiện cùng với sự xuất hiện của loài người, khi con người có quan hệ với tự nhiên bằng công cụ và phương tiện lao động thì nhu cầu về sự truyền đạt và lĩnh hội kinh nghiệm của thế hệ trước cho thế hệ sau mới xuất hiện Giáo dục như là một phương thức của xã hội đảm bảo việc kế thừa văn hoá, phát triển nhân cách” [25, tr 14]

Ngoài ra, giáo dục còn mang tính phổ biến, vĩnh hằng Giáo dục chỉ có

ở xã hội loài người, nó là một phần không thể tách rời của đời sống xã hội, giáo dục có ở mọi thời đại, mọi thiết chế xã hội khác nhau Nền giáo dục xã hội chủ nghĩa ở nước ta phải thể hiện được bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, đó là tính công bằng xã hội, dân chủ, tiến bộ và khoa học trong giáo dục và đồng thời hội nhập nền giáo dục tiên tiến trên thế giới

Thông qua mục đích, tính chất của mình, giáo dục thể hiện vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của xã hội loài người nói chung và đối với quốc gia dân tộc nói riêng Các nhà sáng lập ra chủ nghĩa Mác đều thừa nhận rằng giáo dục có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân

cách cá nhân, thông qua đó giáo dục góp phần quyết định sự vận động và phát triển xã hội

- Giáo dục chính trị, tư tưởng

Với nghĩa chung nhất, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng là sự tác động có mục đích, có hệ thống với các hình thức, biện pháp khác nhau của một chủ thể đến khách thể nhằm nâng cao tri thức (kiến thức, kỹ năng, tình cảm) của khách thể về hệ tư tưởng, đường lối chính trị, thực hiện tập hợp, tổ chức, định hướng và giác ngộ họ tự giác trong hoạt động thực tiễn theo mục tiêu đã đề ra

Trong xã hội có giai cấp đối kháng, giai cấp nào cũng tiến hành công tác giáo dục chính trị, tư tưởng ét về bản chất, công tác giáo dục chính trị của giai cấp công nhân khác hẳn với công tác giáo dục chính trị của giai cấp

tư sản Đó là sự tự giáo dục là chính Nhân dân vừa là khách thể vừa là chủ thể của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng Hơn nữa, công tác giáo dục chính trị tư tưởng của giai cấp công nhân là để hình thành thế giới quan khoa học và nhân sinh quan Mác- xít, nhằm tập hợp, cổ vũ động viên mọi người tự giác phấn đấu cho mục tiêu chung, vì lợi ích chung, trong đó có lợi ích của chính mình

Nhiệm vụ của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng ở nước ta: là giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cương lĩnh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; giáo dục, tuyên truyền các Nghị quyết, Chương trình, ế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương cơ sở Mục tiêu của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng là nhằm nâng cao trình độ lý luận chính trị, bản lĩnh và sự giác ngộ lý tưởng cách mạng; nâng cao và tăng cường năng lực trong đấu tranh chống các trào lưu lý luận, tư tưởng phản động, chống chiến lược “Diễn biến hoà bình” trên lĩnh vực tư tưởng; góp phần xây dựng đạo đức, lối sống có văn hoá, văn hoá học đường, văn hoá công dân

Chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng với mục tiêu không gì khác là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, là lợi ích của nhân dân lao động Do đó, vấn đề cốt lõi trong giáo dục chính trị,

tư tưởng cho thanh niên trước hết phải là ý thức về mục tiêu của dân tộc, của Đảng, mục tiêu của nhân dân lao động

Một trong những nhiệm vụ cơ bản và xuyên suốt trong quá trình xây dựng, chỉnh đốn Đảng là phải tiến hành tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong thanh niên nhằm nâng cao nhận thức về quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách, nghị quyết của Đảng; tạo sự thống nhất cao về chính trị, tư tưởng, trên cơ sở đó quán triệt các tiêu chuẩn về xây dựng đội ngũ thanh niên nhằm nâng cao năng lực, sức chiến đấu, tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách, nghị quyết của Đảng

1.1.3 Khái niệm thanh niên

Luật Thanh niên được Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ 8, khóa XI viết: “Thanh niên quy định trong Luật này là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến ba mươi tuổi” [34, tr.2] Đây là thời kỳ sung sức nhất của mỗi con người về thể chất, có sự phát triển mạnh về trí tuệ, nhạy bén, năng động, sáng tạo, có nhiều ước mơ, hoài bão Thanh niên nước

ta là một tầng lớp xã hội rộng lớn, luôn có những đóng quan trọng trong các giai đoạn lịch sử phát triển của đất nước Hiện nay thanh niên Việt Nam chiếm 28,9% dân số cả nước và chiếm 36,4% lực lượng lao động của toàn xã hội, là nguồn nhân lực dồi dào, có tiềm năng to lớn trong sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước

Thanh niên là đối tượng được nhiều bộ môn khoa học quan tâm nghiên cứu trong đó đáng chú ý là sinh lý học, tâm lý học, xã hội học

Các nhà sinh học coi tuổi thanh niên là một giai đoạn trong tiến trình tiến hóa của cơ thể trong đó thấy rõ sự tráng cường về thể lực, sự phát triển về trí tuệ, trưởng thành về sinh dục

Các nhà tâm lý học quan tâm tới các quy luật phát triển tâm lý của lứa tuổi thanh niên mà đặc trưng là sự tự ý thức, tự khẳng định, sự hăng say hoạt động và sáng tạo…

Các nhà xã hội học coi thanh niên là một giai đoạn của quá trình xã hội hóa, chuyển biến từ tuổi thơ lệ thuộc sang giai đoạn hoạt động độc lập, từng bước hình thành ý thức trách nhiệm công dân, chuẩn bị và tự nâng cao kiến thức để lao động, cống hiến

Về mặt kinh tế - chính trị, các nhà nghiên cứu nhìn nhận thanh niên là một lực lượng lao động xã hội hùng hậu, là nguồn lực thường xuyên bổ sung cho đội ngũ lao động trên mọi lĩnh vực, là bộ phận quan trọng cấu thành lực lượng sản xuất, rất năng động, nhạy cảm, gắn bó với tiến trình phát triển xã hội, đi đầu trong cuộc đấu tranh sáng tạo mới, tham gia xây dựng giai cấp công nhân, xây dựng các lực lượng vũ trang

Đặc điểm về cơ cấu xã hội của thanh niên là họ có mặt ở trong tất cả các tầng lớp, các giai cấp trong xã hội, là một nhóm xã hội - nhân khẩu đặc thù

Những nét đặc trưng của thanh niên hoàn toàn không giống với các nhóm xã hội khác Thanh niên được phân chia theo độ tuổi, gắn với giai cấp, các tầng lớp xã hội Tùy thuộc vào hoàn cảnh lịch sử cụ thể mà ở mỗi nước cách tính độ tuổi thanh niên có khác nhau Ở nước ta tuổi thanh niên hiện nay

là 16 - 30

Tùy theo môi trường hoạt động, đặc điểm nghề nghiệp, người ta chia thanh niên thành các nhóm đối tượng khác nhau: thanh niên công nhân, thanh niên nông thôn, thanh niên học sinh - sinh viên, thanh niên tri thức, thanh niên các lực lượng vũ trang…

Thanh niên là lớp người có sự phát triển cao về thể chất, được coi là lứa tuổi phát triển hoàn thiện về thể chất Sự hoàn thiện về thể chất của lứa tuổi thanh niên thể hiện trên tất cả các mặt: chiều cao, cân nặng, sự hoàn thiện về

hệ xương, hệ cơ, hệ thần kinh cũng như các chức năng sinh lý khác Sau tuổi thanh niên, giai đoạn kế tiếp là trung niên Trong thực tế giai đoạn trung niên không còn sự phát triển nào đáng kể mà con người có những mặt đã dần đi vào thời kỳ lão hóa (về sinh học) Khoa học đã kết luận là sự phát triển của các nơ - ron thần kinh ở lứa tuổi thanh niên đạt tới đỉnh cao nhất

Như vậy, có thể hiểu thanh niên là một nhóm xã hội nhân khẩu đặc thù bao gồm những người trong một độ tuổi nhất định, có sự phát triển nhanh chóng về thể chất, tâm lý, trí tuệ, có mặt trong mọi lĩnh vực hoạt động của xã hội; có mối quan hệ gắn bó mật thiết với tất cả các giai cấp, tầng lớp trong xã hội; là lực lượng xã hội to lớn đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển trong tương lai của mỗi quốc gia, dân tộc

1.2 Nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

1.2.1 Giáo dục cho thanh niên về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

Giáo dục cho thanh niên về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng, đạo đức

và phong cách Hồ Chí Minh, nhằm xây dựng cho thanh niên thế giới quan, phương pháp luận đúng đắn để giải quyết những vấn đề do thực tiễn đặt ra Chú trọng giáo dục làm cho thanh niên nhận thức đúng các giá trị chân, thiện,

mỹ, những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Nhà trường, gia đình, các

tổ chức, đoàn thể, đặc biệt Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phải thường xuyên quan tâm bồi dưỡng cho thanh niên những tình cảm cao đẹp về tình yêu quê hương, đất nước Giáo dục cho thanh niên về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thông qua đó từng bước nâng cao nhận thức của thanh niên về tính khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin, đặc biệt là vị trí và vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Giáo dục cho thanh niên gắn với việc thực hiện và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Các cấp bộ Đoàn, đoàn viên, thanh thiếu nhi cả nước có nhiều mô hình phong phú để giáo dục thanh thiếu nhi như viết “Nhật ký làm theo lời Bác”; “Sổ vàng học tập và làm theo lời Bác”, “Sổ tay tự rèn”, cuộc thi “Tôi yêu Tổ quốc tôi, tôi yêu đồng bào tôi”,

mô hình “Quỹ đồng đội”, khẩu hiệu “Mỗi ngày một việc tốt vì nhân dân” ; xây dựng các tiêu chí về chuẩn mực đạo đức, lối sống cho các đối tượng đoàn viên thanh niên; gắn liền với chương trình rèn luyện đoàn viên và tuyên dương, biểu dương các điển hình

Giáo dục thanh niên học tập theo gương Bác Hồ là một quá trình giáo dục lí tưởng, là một quá trình rèn luyện gian khổ của bản thân thanh niên Đó

là một quá trình giáo dục lâu dài, bền bỉ Bên cạnh đó, người thanh niên phải

tự vươn lên, phấn đấu, rèn luyện để thật sự là những người chủ của đất nước,

là đội quân chủ lực của cách mạng nước nhà

Giáo dục cho thanh niên về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm trang bị cho thanh niên những ý thức hệ cơ bản, theo quan điểm, đường lối của Đảng và con đường xây dựng đất nước mà chúng ta đã lựa chọn

Từ những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để mỗi thanh niên thấm nhuần, tiếp thu các nội dung, để tổ chức đoàn cụ thể hóa thành các phong trào cách mạng hướng thanh niên, giáo dục thanh niên các nội dung phù hợp

1.2.2 Tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, các ngày lễ lớn của dân tộc

Tuyên truyền các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, các ngày kỷ niệm quan trọng của Đảng, Đoàn và các đoàn thể chính trị - xã hội; các thành tựu kinh tế - xã hội đạt được trong sự nghiệp đổi mới Trên cơ sở đó hình

thành niềm tin, lý tưởng của thanh niên vào đường lối đổi mới mà Đảng, nhân dân đã lựa chọn

Đoàn viên, thanh niên được tuyên truyền, phổ biến về Luật thanh niên, Luật Giao thông đường bộ, Luật hôn nhân gia đình, Luật lao động, Luật bảo

vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em ; nhiều mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật, mô hình điểm về chấp hành pháp luật có hiệu quả được nhân rộng góp phần xây dựng ý thức pháp luật, lối sống tuân thủ pháp luật trong thanh niên

Tổ chức Đoàn và các đoàn thể chính trị - xã hội cũng tích cực vận động và tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tham gia xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, thực hiện nếp sống văn minh; giáo dục nâng cao nhận thức của người công dân trẻ khi đến tuổi trưởng thành, có ý thức vươn lên trong lập thân, lập nghiệp, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội

1.2.3 Giáo dục truyền thống yêu nước, tự hào dân tộc, nâng cao ý thức chính trị, tinh thần cách mạng cho thanh niên

Giáo dục truyền thống yêu nước, tự hào dân tộc, nâng cao ý thức chính trị, tinh thần cảnh giác cách mạng cho thanh niên, qua đó phát huy vai trò của thanh niên trong đấu tranh phản bác, làm thất bại âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch

Giáo dục tinh thần đoàn kết, làm cho thanh niên nhận rõ được vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đoàn kết quốc tế trong lịch sử dân tộc cũng như trong công cuộc đổi mới đất nước Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, quan trọng, đòi hỏi phải có sự quan tâm, đầu tư thích đáng Đầu tư cho giáo dục, trong đó có giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế

hệ trẻ là đầu tư cho tương lai của đất nước Đây là nhiệm vụ của toàn Đảng, của các cấp, các ngành, đoàn thể, gia đình và toàn xã hội; tạo điều kiện tối đa cho thế hệ trẻ học tập, lao động, cống hiến, là lực lượng xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc, kế tục xứng đáng sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc

Nội dung giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên phải đảm bảo hướng đến các chuẩn mực xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng hiện nay, bao gồm:

- Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

- Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung

- Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng; có ý thức bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái

- Lao động chăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, năng suất cao vì lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội

- Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết, trình độ chuyên môn, trình

độ thẩm mỹ và thể lực

Nhà nước ta đặc biệt coi trọng việc giáo dục truyền thống văn hoá, văn hiến, đoàn kết cộng đồng, rèn luyện ý chí tự lực tự cường, lòng tự tôn dân tộc, khát vọng vươn lên chiếm lĩnh đỉnh cao trí tuệ, không cam chịu nghèo nàn lạc hậu; giáo dục tinh thần xung kích, tình nguyện vì cộng đồng và sự phồn vinh của đất nước cho thanh niên

Giáo dục truyền thống cách mạng vẻ vang của Đảng, của dân tộc, của Đoàn Giáo dục pháp luật và ý thức công dân, xây dựng lối sống “sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật”, tuân thủ nội quy, quy định của tổ chức, tập thể và cộng đồng Giáo dục tinh thần cảnh giác cách mạng, ý thức quốc phòng toàn dân, trách nhiệm và nghĩa vụ công dân tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; nhận thức đầy đủ về thời cơ và thách thức của đất nước trong quá

trình hội nhập kinh tế thế giới; âm mưu “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch

Giáo dục rèn luyện truyền thống yêu nước, đạo đức cách mạng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa hết sức quan trọng, góp phần đào tạo, giáo dục thế hệ thanh niên có trình độ kiến thức, nghiệp vụ chuyên môn cao, bản lĩnh chính trị vững vàng, xứng đáng là chủ nhân tương lai đưa nước nhà sánh vai cùng các dân tộc tiên tiến trên thế giới, xứng đáng với mong ước của Bác Hồ kính yêu

Giáo dục bồi dưỡng có hiệu quả, cần tổ chức tốt các phong trào hành động cách mạng của thanh niên mà tiêu biểu là phong trào: “Thanh niên lập nghiệp và tuổi trẻ giữ nước”, “Thanh niên tình nguyện”, “Chiến dịch mùa hè xanh”, “Thi đua, tình nguyện xây dựng và bảo Tổ quốc”, “xung kích phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ tổ quốc”' và “đồng hành với thanh niên lập thân, lập nghiệp”…

1.2.4 Giáo dục tinh thần đoàn kết, làm cho thanh niên nhận rõ được vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và đoàn kết quốc tế

Tinh thần đoàn kết dân tộc là sản phẩm của những giá trị tinh hoa văn hóa dân tộc được xây dựng, bồi đắp qua mấy nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước trở thành giá trị thiêng liêng cao quý, là hồn thiêng của sông núi, bản anh hùng ca bất diệt mãi mãi sáng trong, đẹp đẽ ăn sâu vào trong đường gân, thớ thịt, con tim khối óc của con người Việt Nam Chủ nghĩa yêu nước mạch nguồn của sức mạnh, tinh thần đoàn kết đã giúp dân tộc Việt Nam trường tồn mãi mãi băng qua những khúc quanh của lịch sử, làm nên những chiến thắng vang dội viết nên bản lĩnh về ý chí, sức mạnh của con người Việt Nam

Trong giai đoạn hiện nay, tinh thần đoàn kết dân tộc vẫn luôn là thước

đo phẩm giá để đánh giá thái độ, tình cảm và trách nhiệm của mỗi con người

Vì vậy, việc bồi dưỡng tinh thần đoàn kết cho thanh niên sẽ góp phần quan

trọng vào việc đào luyện ra những lớp người sống có bản lĩnh trí tuệ, có tình thương trách nhiệm với bản thân, gia đình và đất nước

Giáo dục tinh thần đoàn kết trước hết là nâng cao nhận thức trong thanh niên về vai trò, vị trí của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là cái vốn có tồn tại hiện thực khách quan trong lòng dân tộc, chỉ khi nào thanh niên nhận thức được vai trò của chủ nghĩa yêu nước thì mới tạo động lực cho họ làm việc phấn đấu vươn lên ngang tầm thời đại Mỗi thanh niên phải thấy được chủ nghĩa yêu nước Việt Nam không phải là sản phẩm riêng có của ai Có nhận thức như vậy, thì họ mới thấy được trách nhiệm của mình trong tham gia những hoạt động xã hội, biết gạn đục, khơi trong để chắt lọc, giữ lại những gì là tinh túy nhất, tiêu biểu nhất để xây dựng hình mẫu người thanh niên trong thời đại mới: tâm trong, trí sáng, hoài bão lớn

1.2.5 Giáo dục cho thanh niên tinh thần yêu lao động, phát huy truyền thống hiếu học, chuyên cần và sáng tạo

Thanh niên là lực lượng trẻ, chủ nhân tương lai của Đất nước bởi vậy cần giáo dục cho thanh niên tinh thần yêu lao động, hăng say trong lao động, khơi dậy trong thanh niên nhiệt huyết của tuổi trẻ phát huy truyền thống hiếu học, chuyên cần, sáng tạo để lao động một cách có hiệu quả trên các lĩnh vực

Với dân tộc ta, nhân dân ta yêu lao động, hăng hái trong lao động là một truyền thống quý báu có từ ngàn đời, chính vì vậy thanh niên cần được giáo dục một cách hiệu quả để phát huy truyền thống, khẳng định bản thân mình trong lao động

Bước vào giai đoạn mới, thanh niên cần phát huy và xung kích trong lao động sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ, có nhiều sản phẩm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh Mỗi thanh niên cần được giáo dục để thấm nhuần phương châm “Ở đâu có thanh niên ở đó có lao động sáng tạo” Tiếp tục phát huy mạnh mẽ vai trò xung kích, khơi dậy tiềm năng to lớn của thanh niên thực hiện thành công công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hoá,

hiện đại hoá quê hương, đất nước và hội nhập quốc tế Cổ vũ, động viên thanh niên toàn tỉnh hăng hái tham gia thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội và

nhiệm vụ quốc phòng an ninh, đẩy mạnh phong trào "sáng tạo trẻ" trong từng

lĩnh vực, từng đối tượng; cổ vũ họ nghiên cứu khoa học, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, ứng dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào sản xuất và sinh hoạt, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân Chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước xây dựng, ban hành chính sách bồi dưỡng, sử dụng và phát huy nguồn nhân lực trẻ, tài năng, nhằm phát hiện, thu hút, tập hợp và tạo môi trường thuận lợi để họ cống hiến, đóng góp tích cực cho sự nghiệp CNH,HĐH, hội nhập quốc tế, xây dựng và BVTQ

Trong giai đoạn hiện nay giáo dục tinh thần yêu lao động, phát huy truyền thống hiếu học, chuyên cần và sáng tạo phải được cụ thể hóa việc thực hiện phong trào trong từng đối tượng thanh niên:

Thanh niên nông thôn xung kích thực hiện cuộc vận động “Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới” với các tiêu chí, phần việc cụ thể, như: đoạn đường "An toàn - Văn minh – Xanh – Sạch - Đẹp”, "Thắp sáng đường quê”

Thanh niên đô thị đi đầu thực hiện cuộc vận động "Thanh niên xây dựng văn minh đô thị”, "Thanh niên với văn hoá giao thông”

Thanh niên trường học thi đua dạy tốt, học tốt, góp phần nâng cao chất

lượng giáo dục toàn diện trong các nhà trường, và mục tiêu đào tạo, phát triển

nguồn nhân lực của tỉnh, tích cực tham gia cuộc thi "Sáng tạo trong thanh thiếu niên nhi đồng" hàng năm, khối các trường đại học, cao đẳng quyết tâm

thực hiện tốt cuộc vận động "Sinh viên 5 tốt”; khối các trường trung cấp chuyên nghiệp và dạy nghề thực hiện tốt phong trào "Ba rèn luyện”

Thanh niên công nhân viên chức triển khai có hiệu quả phong trào "Sáng tạo trẻ", khuyến khích thanh niên không ngừng sáng tạo, xây dựng ý tưởng

mới, các hoạt động, mô hình thanh niên tham gia cải cách hành chính, sáng

tiến cải tiến kỹ thuật Nâng cao tay nghề, kỷ luật lao động, tác phong công nghiệp, làm chủ khoa học công nghệ

Thanh niên doanh nghiệp phải phát huy vai trò đầu tàu, nòng cốt trong

phong trào thanh niên tham gia phát triển kinh tế - xã hội Cần tích cực tìm tòi, sáng tạo, nghiên cứu, trau dồi bản lĩnh, tự tin, kỹ năng, khả năng nắm bắt nhu cầu thị trường, khả năng cạnh tranh; tạo bí quyết trong sản xuất kinh doanh, từng bước nâng cao uy tín và tạo dựng thương hiệu; tích cực học tập

ngoại ngữ, tin học, kiến thức về nền văn hoá các dân tộc, về pháp luật quốc tế

chủ động hơn trong hội nhập

Tự học tập, tự rèn luyện là con đường phát triển suốt đời của mỗi con người Phát huy vai trò của thanh niên trong tự học tập, tự tu dưỡng đạo đức lối sống là biện pháp quan trọng giúp họ nhanh chóng tiến bộ, trưởng thành

Vì vậy, cần giáo dục cho thanh niên ý thức tự học, tự thân vận động, độc lập suy nghĩ để thực hiện mục đích học tập của mình Coi đó là một trong những phẩm chất cần thiết của người thanh niên để chuẩn bị cho cuộc sống, chuẩn bị cho suốt quá trình công tác dù ở bất cứ điều kiện hoàn cảnh nào Thanh niên cần phải tự tin vào chính mình, giữ vững niềm tin trong cuộc sống, vào các giá trị chân, thiện, mỹ; vượt qua mọi khó khăn gian khổ như Bác Hồ đã dạy:

“gian nan rèn luyện mới thành công”

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị,

tư tưởng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

1.3.1 Vai trò của thanh niên trong sự phát triển của đất nước

Thanh niên là lớp người có sự phát triển mạnh về trí tuệ và nhân cách Tuy nhiên, bên cạnh những khả năng to lớn, sự mạnh dạn, lòng dũng cảm, tinh thần dám nghĩ, dám làm, trong cả thế hệ thanh niên cũng như trong từng

cá thể, sự hạn chế và các nhược điểm về mặt thiếu kinh nghiệm, thiếu từng trải, tính bồng bột, thậm chí có lúc còn phiêu lưu, liều lĩnh… luôn phải được cảnh giác, phải được khắc phục bằng chính sự rèn luyện, phấn đấu không

ngừng của bản thân thanh niên và có sự hướng dẫn, giúp đỡ của các chủ thể

xã hội

Trong suốt tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại, vấn đề thanh niên được tất cả các quốc gia, các thời đại coi là một vấn đề có tầm quan trọng đặc biệt C.Mác đã gọi thanh niên là cội nguồn của sự sống của dân tộc và của giai cấp công nhân, là bộ xương của cơ thể mỗi dân tộc Ph.Ăngghen đã đề xuất tư tưởng: “Thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính hiện thực cuộc sống đã, đang và sẽ cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị” [37, tr.198]

Suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, đặc biệt từ năm 1986, khi khởi xướng và chỉ đạo công tác đổi mới Đảng ta luôn luôn quan tâm đến lĩnh vực xây dựng nguồn nhân lực, phát triển con người, với tư cách vừa là động lực, vừa là mục tiêu của cách mạng, của sự nghiệp đổi mới, bởi vì Đảng thấu hiểu sâu sắc ý nghĩa quyết định và giá trị lớn lao của nhân tố con người, chủ thể của mọi sáng tạo, mọi nguồn của cải vật chất, tinh thần Để thực hiện nhiệm

vụ to lớn đầu tư phát triển con người, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ, khẳng định dứt khoát thanh niên giữ vai trò, vị trí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố và năng lực con người của đất nước

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát triển một cách sáng tạo các luận điểm Macxít về vai trò, vị trí của thanh niên Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến lớp trẻ và đánh giá cao tiềm năng to lớn, vai trò quan trọng của thanh niên trong

sự nghiệp cách mạng Theo Hồ Chí Minh: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”[30, tr 185], “Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”[30, tr 185] và thanh niên phải “Tham gia ý kiến vào công việc của chính phủ, chiến đấu giữ lấy nền độc lập và tự rèn luyện ngay

từ bây giờ để sau này lên thay những thủ lĩnh mà gánh vác việc trọng đại của nước nhà” [30, tr.186]

Thanh niên là lực lượng lao động dự trữ của xã hội, là tài nguyên vô giá của mỗi quốc gia, dân tộc, là lực lượng tích cực tham gia vào quá trình phát

triển kinh tế, văn hoá, xã hội Chính vì vậy trong công tác cải tạo xã hội, lực lượng chính trị nào nắm được thanh niên, lực lượng ấy nắm chắc phần thắng trong tay Lịch sử cách mạng Việt Nam và nhiều dân tộc khác trên thế giới đã chứng minh chân lý đó Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Một năm khởi đầu từ mùa xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ, tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội” [30,

tr 386], và Người đã cho rằng: “Thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách thế hệ thanh niên tương lai”[30, tr 488]

Khoản 1, Điều 4, Luật Thanh niên đã ghi: "Thanh niên là tương lai của đất nước, là lực lượng xã hội hùng hậu, có tiềm năng to lớn, xung kích trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"[34, tr.6] Nghị quyết Trung ương 4 (khoá VII) của Đảng ta đã chỉ rõ: “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên” [2, tr.2]

Thực tế lịch sử qua các thời kỳ cách mạng cho thấy Đảng ta luôn luôn coi trọng công tác thanh niên, trọng tâm là giáo dục, bồi dưỡng thanh niên về

lý tưởng cách mạng, nâng cao bản lĩnh chính trị, hướng tới mục tiêu xây dựng những lớp người kế tục trung thành tuyệt đối theo lý tưởng: "Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội"

Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định tương lai, vận mệnh dân tộc Từ những ngày đầu cách mạng, Đảng và Bác Hồ đã đề cao vai trò, vị trí quan trọng của thanh niên; xác định thanh niên là đội quân xung kích của cách mạng Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định thành bại của

cách mạng Qua mỗi thời kỳ, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, thanh niên đều hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình trước Đảng, Tổ quốc và nhân dân

Thanh niên là lớp người trẻ tuổi, có sức khoẻ và có trí tuệ, có nhiều đóng góp to lớn trong sự nghiệp Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Họ

là những người rất nhạy bén với cái mới, những tiến bộ khoa học mới, sôi nổi, nhiệt tình, có hoài bão lớn Nhưng cũng rất dễ mắc phải nhứng sai lầm không nhận thức trong hành động Chính vì lẽ đó mà việc giáo dục, bồi dưỡng, đưa thanh niên vào hành động cách mạng là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội

Nhìn lại sau những năm đổi mới và phát triển đất nước, một trong những thành tựu của công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo là

đã xây dựng được một thế hệ thanh niên thời kỳ mới vừa có đạo đức, nhân cách, vừa có tri thức, sức khỏe, tư duy năng động và hành động sáng tạo, tiếp nối truyền thống hào hùng của dân tộc, của Đảng, nêu cao lòng yêu nước, ý thức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; sẵn sàng hy sinh vì sự nghiệp cách mạng, tình nguyện vì cộng đồng; sống có trách nhiệm với gia đình, xã hội; có ý chí vươn lên trong học tập, lao động, công tác, lập thân, lập nghiệp, làm giàu chính đáng; mong muốn được cống hiến cho đất nước, có việc làm, thu nhập

ổn định, có đời sống văn hóa tinh thần phong phú, môi trường sống an toàn, lành mạnh Dù còn có tâm trạng khác nhau, song thanh niên vẫn tin tưởng vào

sự lãnh đạo của Đảng, sự phát triển của đất nước

Bên cạnh đó, vẫn còn một bộ phận thanh niên sống thiếu lý tưởng, giảm sút niềm tin và ít quan tâm đến tình hình đất nước, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, dễ bị kích động, lôi kéo tham gia các hoạt động trái pháp luật; sống thực dụng, quá coi trọng vật chất, thiếu kính trọng người lớn tuổi, ít quan tâm tới gia đình

Bước vào thời kỳ mới, với đường lối đúng đắn của Đảng, đất nước tiếp tục ổn định, thế và lực tăng lên không ngừng Đẩy mạnh công nghiệp hóa,

hiện đại hóa đất nước, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, phấn đấu đưa nước ta sớm ra khỏi tình trạng kém phát triển, tạo nền tảng để Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 là điều kiện, môi trường thuận lợi để thanh niên thể hiện tài năng, sức trẻ, cống hiến cho đất nước Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, của gia đình, nhà trường và xã hội đối với thế hệ trẻ không ngừng tăng lên là cơ sở, nguồn lực

và là điều kiện quan trọng để thanh niên phát triển tốt hơn

Đứng trước yêu cầu của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và hội nhập quốc tế hiện nay, việc tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên là yêu cầu cấp thiết, góp phần hình thành lớp thanh niên vừa

“hồng” vừa “chuyên”, giàu lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có bản lĩnh chính trị, ý thức chấp hành pháp luật, có đạo đức cách mạng và lối sống đẹp,

có ước mơ, hoài bão, khát vọng đưa đất nước vươn lên đáp ứng nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.3.2 Nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay là yêu cầu cấp bách

Những thành quả của gần 30 năm đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng làm cho thế và lực nước ta lớn mạnh hơn nhiều so với trước Tính thu nhập bình quân đầu người, nước ta đã đạt mức của các nước đang phát triển có thu nhập thấp Việc mở rộng quan hệ quốc tế, chủ động và tích cực hội nhập kinh tế quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình tạo thêm nhiều thuận lợi cho nhân dân ta đổi mới, phát triển kinh tế xã hội với tốc độ nhanh hơn Đến nay, nước ta đã có quan hệ ngoại giao với 168 nước trên thế giới; có quan hệ bình thường với tất cả các nước lớn và trung tâm kinh tế - chính trị lớn trên thế giới, đưa các quan hệ trên vào xu thế ổn định lâu dài dựa trên các thoả thuận đã được ký kết

Việt Nam đã là thành viên và tích cực đóng góp vào hoạt động của các

tổ chức quốc tế, khu vực như: Uỷ viên không thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc, ASEAN, APEC, ASEM, tham gia các cam kết xây dựng thị trường tự do khu vực ASEAN (AFTA); trở thành thành viên Tổ chức thương mại thế giới (WTO)

Bên cạnh những thành tựu đạt được, nước ta đang đứng trước nhiều thách thức lớn, đan xen nhau tác động tổng hợp và diễn biến phức tạp, không thể coi thường bất cứ thách thức nào

Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới vẫn tồn tại, tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí là nghiêm trọng Sự suy thoái về đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên có xu hướng tăng cả về số lượng và phạm vi Bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân có chiều hướng gia tăng Tỷ lệ nói nhiều, ít làm, nói nhưng không làm, làm không đến nơi, đến chốn còn diễn ra ở nhiều nơi Tệ quan liêu, xa dân, thích nghe thành tích, ngại nghe sự thật còn tồn tại ở các cấp, các ngành Tham nhũng, nhũng nhiễu dân, gây hậu quả nặng nề trên nhiều mặt, làm thất thoát tài sản, tiền của Nhà nước, của nhân dân, cả tiền vay của nước ngoài, gây nhiều bức xúc trong nhân dân

Những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội chưa được khắc phục Chưa nhận thức rõ được xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế, nhất là việc giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước, cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân Quá nhấn mạnh vào các chỉ tiêu lợi nhuận trong hoạt động kinh tế, chưa quán triệt đầy đủ việc thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước đi và từng chính sách phát triển, tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hoá, y tế, giáo dục, giải quyết tốt các vấn đề xã hội vì mục tiêu phát triển con người

Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục thực hiện âm mưu “Diễn biến hòa bình”, vẫn đang triệt để sử dụng các chiêu bài dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo để tác động, gây mất ổn định chính trị, xã hội ở một số nơi Trong quan hệ với nước ta, họ vẫn gắn các vấn đề trên với các vấn đề kinh tế

Bối cảnh tình hình quốc tế và trong nước tác động cả tích cực và tiêu cực đan xen với nhau tác động đến tình hình tư tưởng, đạo đức, lối sống của thanh niên, công tác tập hợp, đoàn kết, giáo dục thanh niên

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đánh giá đúng vị trí, vai trò quan trọng của thanh niên và công tác thanh niên trong sự nghiệp cách mạng của Đảng

và dân tộc Đảng xác định thanh niên là người chủ hiện tại và tương lai của đất nước, là đội quân xung kích cách mạng trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập kinh tế quốc tế, phấn đấu đưa nước ta sớm ra khỏi tình trạng kém phát triển, tạo nền tảng để Việt Nam cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 là điều kiện, môi trường thuận lợi để thanh niên thể hiện tài năng, sức trẻ, cống hiến cho đất nước Với đường lối đúng đắn của Đảng, đất nước tiếp tục ổn định, vị thế không ngừng tăng lên đã tạo cơ hội lớn cho thanh niên học tập, tiếp cận văn minh nhân loại, nâng cao tri thức, nhất là những thành tựu khoa học - công nghệ Đồng thời, những thành tựu to lớn của đất nước đã đạt được qua gần 30 năm đổi mới, sự quan tâm của mỗi gia đình đối với lớp trẻ không ngừng tăng lên là cơ sở, nguồn lực, điều kiện quan trọng

để chăm lo tốt hơn cho thanh niên những năm tới đây

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh không ngừng lớn mạnh, các hoạt động của Đoàn bám sát nhiệm vụ chính trị của đất nước, phù hợp với từng đối tượng thanh niên, phát huy vai trò xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ trong phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc Đoàn từng bước quan tâm, chăm lo tốt hơn các nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của thanh niên, trở thành người

bạn gần gũi của thanh niên Hoạt động của Đoàn, đặc biệt là các hoạt động tình nguyện ngày càng được xã hội ghi nhận và đánh giá cao Đây chính là nền tảng quan trọng đẩy mạnh công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Sau gần 30 năm đất nước đổi mới, tình hình thanh niên nước ta đã có những chuyển biến mạnh mẽ, đan xen cả những yếu tố tích cực và tiêu cực tác động đối với công tác thanh niên, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Số lượng thanh niên trong cơ cấu dân số liên tục tăng, chính sự đa dạng

về đối tượng, văn hoá, vùng miền của thanh niên Việt Nam đã tạo ra thách thức không nhỏ cho công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu, công tác mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên trong tình hình hiện nay

Bên cạnh đó, sự chống phá của các thế lực bên ngoài, các âm mưu xoá

bỏ những thành quả của chế độ xã hội chủ nghĩa, xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng và chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc Mục tiêu của các thế lực thù địch là luôn nhằm vào thanh niên, coi đây là đối tượng dễ lung lạc để dùng các thủ đoạn kinh tế, chính trị và văn hoá tác động làm biến chất, tạo mầm mống chống đối chế độ; ra sức lôi kéo, tha hoá thanh niên, kích động thanh niên tham gia các hoạt động gây mất ổn định tình hình an ninh chính trị đất nước

Tình trạng thanh niên học sinh, sinh viên bị tác động, lôi kéo vào các hoạt động phức tạp liên quan đến an ninh, trật tự tăng lên, đáng chú ý là hoạt động tuyên truyền, phát triển đạo Tin lành trái pháp luật trong học sinh, sinh viên gia tăng; có sinh viên tham gia vào nhóm chống đối của các thế lực phản động trong nước Công tác quản lý lưu học sinh Việt Nam ở nước ngoài còn buông lỏng, các thế lực thù địch và bọn phản động lưu vong tìm cách mua chuộc, khống chế sinh viên tham gia các hoạt động chống phá Việt Nam

Nền kinh tế đất nước vẫn trong tình trạng kém phát triển, sức cạnh tranh thấp, nguy cơ tụt hậu xa hơn so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới Những vấn đề xã hội của thanh niên về học tập, nghề nghiệp, việc

làm, thu nhập, sức khỏe, nhu cầu vui chơi, giải trí, hôn nhân, gia đình được quan tâm chưa đúng mức; những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân thực dụng, thờ ơ chính trị trong một bộ phận thanh niên chậm được khắc phục Sự chuyển dịch về cơ cấu kinh tế, sự phân hoá giàu nghèo ngày càng gia tăng, những tiêu cực và tệ nạn xã hội, quá trình đẩy mạnh nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ tạo ra những thách thức đối với thanh niên về trình

độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề, bản lĩnh và tác động sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm, lối sống của thanh niên Tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí diễn ra ở nhiều lĩnh vực; tác động của mặt trái công nghệ thông tin sẽ

ổn định vẫn ngày càng có chiều hướng gia tăng Theo kết quả điều tra lao động, việc làm của Tổng cục Thống kê - Bộ Lao động Thương binh và ã hội năm 2014, dân số thanh niên nước ta hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp là 53,4%; công nghiệp xây dựng 24,2%; dịch vụ 22,4% và dự báo xu hướng chuyển dịch cơ cấu lao động trên sẽ tiếp tục tăng Trong đó, số thanh niên làm việc trong các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh chiếm vị trí chủ đạo (khoảng 91%); chỉ có 9% thanh niên làm việc trong khu vực Nhà nước; 17,7% thanh niên làm việc hưởng lương ngoài khu vực Nhà nước; 53,5% lao động trong hộ gia đình không hưởng lương; 16,5% tự lo cho bản thân, đặc biệt có 1% chủ doanh nghiệp tư nhân và 0,3% tự làm thuê có lao động

Bên cạnh đó, trong thanh niên có sự phân hoá, chênh lệch ngày càng lớn về mức sống, về trình độ học vấn, thu nhập, về địa vị kinh tế, điều kiện hưởng thụ văn hoá, vui chơi giải trí

Sự biến động phức tạp, khó lường của tình hình thế giới, sự tác động của toàn cầu hoá, sự xâm lăng văn hoá, cổ vũ lối sống phương Tây, dân chủ

Mỹ trong thanh niên diễn ra mạnh mẽ, bằng nhiều con đường, nhất là qua Internet, các phương tiện truyền thông sẽ tác động trực tiếp, liên tục với cường độ cao đến lối sống, nếp sống của thanh niên, tạo sức ép, gây nhiều khó khăn, phức tạp cho việc bảo vệ và phát huy văn hoá dân tộc trong giới trẻ

Mặt trái của kinh tế thị trường sẽ tác động mạnh đến thanh niên Một bộ phận không nhỏ thanh niên chỉ đề cao giá trị đồng tiền, sống thiếu tình người, ích kỷ, cá nhân, thực dụng, sống gấp, không quan tâm đến tập thể, thờ ơ trước nỗi đau của đồng bào; bản lĩnh chính trị, niềm tin vào tương lai đất nước dễ bị lung lay, dao động, lo lắng trước những khó khăn của đất nước, yếu kém trong quản lý xã hội, tác động của tiêu cực, tệ nạn xã hội, tội phạm, sự chống phá của thế lực thù địch

Sự gia tăng của các tệ nạn xã hội như ma tuý, mại dâm, tội phạm nguy hiểm, côn đồ, hung hãn, băng nhóm chưa được ngăn chặn, mà trong đó thanh niên chiếm tỷ lệ cao; môi trường xã hội chưa lành mạnh; sức khoẻ sinh sản, tỷ

lệ nhiễm HIV/AIDS trong thanh niên sẽ còn diễn biến phức tạp, ở mức báo động đã, đang và sẽ tác động xấu đến số đông thanh niên, báo hiệu nguy cơ tích chứa, hình thành một xã hội không ổn định, không lành mạnh ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của thanh niên nếu không kịp thời ngăn chặn

Những vấn đặt ra đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Bất cứ một quốc gia dân tộc và chế độ xã hội nào muốn tồn tại phát triển đều phải quan tâm đến việc bồi dưỡng và phát huy thanh niên Sự phát triển của thanh niên không những quan hệ đến vận mệnh và tồn tại của đất nước, mà còn ảnh hưởng đến tương lai của dân tộc Vì vậy, thanh niên luôn là lực lượng chiến lược của mỗi quốc gia dân tộc

Thanh niên bước vào giai đoạn hội nhập phải được chuẩn bị chu đáo cả

về trình độ chuyên môn và về bản lĩnh chính trị, ý thức công dân, lòng yêu nước và tự hào dân tộc Tính tích cực chính trị trở thành một động lực thúc đẩy khả năng lao động sáng tạo, làm chủ của mỗi công dân trong việc thực hiện trách nhiệm công dân cũng như khi tham gia quản lí Nhà nước và xã hội Hơn bao giờ hết thanh niên cần nhận thức rõ lý tưởng của mình chính là lý tưởng cách mạng của toàn dân tộc: Độc lập dân tộc gắn liền với CNXH vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Mỗi thanh niên cần phải được định hướng, rèn luyện để hình thành những tố chất về chính trị như tính kiên định, kiên trì những nguyên tắc cơ bản trong cuộc sống cũng như trong công việc, nêu cao tinh thần tập thể, hợp tác với mọi người, tôn trọng và tuân thủ theo kỷ cương pháp luật; trung thành với lý tưởng đã chọn

Tuổi thanh niên là tuổi đẹp nhất của đời người, ở lứa tuổi giàu ước mơ, hoài bão và sẽ trở thành những công dân giữ vai trò là người chủ của xã hội trong tương lai không xa Do đó, thanh niên cần được trang bị những tri thức

lý luận, định hướng chính trị, giáo dục lý tưởng cách mạng song song với việc học tập văn hóa, chuyên môn, nghề nghiệp, kỹ năng sống để vững vàng đón nhận trách nhiệm mà xã hội giao cho

Trước bối cảnh trong nước và trên thế giới có nhiều biến động phức tạp, khó lường, công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên cần có nhiều đổi mới và đổi mới mạnh mẽ nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng Việc nâng cao hiệu quả công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho thanh niên sẽ giúp bồi dưỡng cho thanh niên lòng yêu nước, sự quan tâm tới cộng đồng, và hơn thế nữa, giúp họ dần tạo lập và kiên định lập trường chính trị Đây là một công tác quan trọng, là tiền đề để chúng ta có thể đào tạo ra một thế hệ thanh niên mới vững vàng về lập trường chính trị, từ đó đưa đất nước phát triển lên một tầm cao mới

Kết luận chương 1

Thanh niên là nguồn tài nguyên lớn của quốc gia, nguồn nhân lực trẻ có trí tuệ, chất lượng cao, có nhiệt huyết, ý chí và nghị lực tiềm tàng, tinh thần tình nguyện hiến dâng, tích cực tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội, hoạt động chính trị, văn hóa và khoa học công nghệ một cách chủ động sáng tạo,

họ là lực lượng chủ chốt trong hiện tại và tương lai của xã hội

Là lực lượng to lớn, đông đảo có tầm ảnh hưởng quyết định đến tương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệm những công việc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo, chính vì thế nên trong những năm qua công tác quản lý Nhà nước về công tác thanh niên được Đảng và Nhà nước ta quan tâm, đặt ở vị trí hàng đầu Đảng định hướng Nhà nước quản lý bằng chính sách, pháp luật, cơ chế vận hành và tổ chức bộ máy, bằng kiểm tra, giám sát, đồng thời cũng bằng chính sách pháp luật, Nhà nước huy động mọi tổ chức, mọi nguồn lực xã hội tham gia thực hiện các nhiệm vụ công tác thanh niên Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên nhằm hình thành một lớp thanh niên vững vàng về chính trị, giỏi về chuyên môn, sống có nghĩa tình là nhiệm vụ hết sức bức thiết

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ, TƯ TƯỞNG

CHO THANH NIÊN TỈNH NGHỆ AN HIỆN NAY 2.1 Điều kiện kinh tế - xã hội và tình hình thanh niên Nghệ An hiện nay

2.1.1 Đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội của tỉnh Nghệ An

- Đặc điểm địa lý, tự nhiên, dân số

Nghệ An là một tỉnh thuộc vùng Bắc Trung bộ; nằm trong toạ độ từ 18o33'10" đến 19o24'43" vĩ độ Bắc và từ 103o52'53" đến 105o45'50" kinh độ Đông Phía Bắc giáp tỉnh Thanh Hoá, phía Nam giáp tỉnh Hà Tĩnh, phía Đông

là Biển Đông, phía Tây giáp các tỉnh Xiêng Khoảng, Bô-ly-khăm-xay, phăn thuộc nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào với đường biên giới dài 419 km

Hủa-Với diện tích 16.498,5km2, Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước Nằm ở Đông Bắc dãy Trường Sơn, Nghệ An có địa hình rất đa dạng, phức tạp: có cả miền núi, trung du, đồng bằng, biển, đảo và thềm lục địa Địa hình Nghệ An bị chia cắt bởi các hệ thống đồi núi, sông suối hướng nghiêng

từ Tây - Bắc xuống Đông - Nam Đỉnh núi cao nhất là đỉnh Pu-xai-lai-leng (2.711m) ở huyện Kỳ Sơn, thấp nhất là vùng đồng bằng huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Yên Thành, có nơi chỉ cao đến 0,2 m so với mặt nước biển (đó là

xã Quỳnh Thanh huyện Quỳnh Lưu) Đồi núi chiếm 83% diện tích đất tự nhiên của toàn tỉnh Vùng đồi núi được tạo thành bởi dãy Trường Sơn trùng điệp phía Tây chạy từ huyện Kỳ Sơn qua Tương Dương, Con Cuông, Thanh Chương vào các tỉnh phía Nam và dãy Phù Hoạt chạy từ Bắc thượng nguồn sông Lam đổ xuống các vùng Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp Chuyển tiếp giữa vùng đồi núi cao phía Tây và vùng đồng bằng ven biển là vùng trung du gồm các huyện Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn, Tân ỳ, Anh Sơn, Thanh Chương… Vùng đồng bằng hẹp, chỉ có 17% diện tích toàn tỉnh, độ phì nhiêu của đất không đều, bị chia cắt bởi nhiều sông lạch và những đồi núi lẻ ăn thông ra biển, tạo thành những vùng tập trung: Diễn Châu - Yên Thành - Quỳnh Lưu,

Nam Đàn - Hưng Nguyên - Nghi Lộc, lòng chảo Đô Lương Tuy vậy, đây cũng là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi cho nguồn tài nguyên phong phú, đa dạng bao gồm rừng, nhiều khoáng sản quý, biển

Nghệ An có nhiều sông ngòi Tổng chiều dài sông suối trên địa bàn tỉnh

là 9.828 km, mật độ trung bình là 0,7 km/km2 Sông lớn nhất là sông Cả (sông Lam) bắt nguồn từ huyện Mường Pẹc tỉnh Xiêng Khoảng (Lào), có 151 phụ lưu, có chiều dài là 532 km (riêng trên đất Nghệ An có chiều dài là 361 km), diện tích lưu vực 27.200 km2 (riêng ở Nghệ An là 17.730 km2) Tổng lượng nước hàng năm khoảng 28.109 m3 trong đó 14,4.109 là nước mặt

Hải phận rộng 4.230 hải lý vuông, từ độ sâu 40m trở vào nói chung đáy biển tương đối bằng phẳng, từ độ sâu 40 m trở ra có nhiều đá ngầm, cồn cát Vùng biển Nghệ An là nơi tập trung nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao Bãi biển Cửa Lò là một trong những bãi tắm đẹp và hấp dẫn, đó là lợi thế cho việc phát triển nhành du lịch ở Nghệ An Bờ biển Nghệ An có chiều dài 82

km, có 6 cửa lạch thuận lợi cho việc vận tải biển, phát triển cảng biển và nghề làm muối (1000 ha)

Nghệ An nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, chịu sự tác động trực tiếp của gió mùa Tây - Nam khô và nóng, còn gọi là gió Lào (từ tháng 4 đến tháng 8) và gió mùa Đông Bắc lạnh, ẩm ướt (từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau) Đây được coi là một trong những vùng khí hậu khắc nghiệt nhất của Việt Nam

Nghệ An có dân số hơn 3,1 triệu người, mật độ trung bình 177 người/km2, thuộc vào tỉnh có dân số đông trong cả nước Tuy nhiên, dân số Nghệ An phân bố không đều, chủ yếu tập trung tại các vùng trung du và đồng bằng Nghệ An là tỉnh có nhiều dân tộc cùng sinh sống, đó là người Kinh,

hơ Mú, Đan-lai, Thái, Thổ, H'Mông, Ơ Đu

Về mặt hành chính, Nghệ An có 1 thành phố trực thuộc là thành phố Vinh, 3 thị xã; 17 huyện gồm: 10 huyện miền núi là Thanh Chương, ỳ Sơn,

Tương Dương, Con Cuông, Anh Sơn, Tân ỳ, Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn; 7 huyện đồng bằng: Đô Lương, Nam Đàn, Hưng Nguyên, Nghi Lộc, Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Yên Thành Nghệ An có 479 đơn vị hành chính cấp xã gồm 462 xã phường và 18 thị trấn

- Đặc điểm kinh tế - xã hội:

Trải qua nhiều thời đại, Nghệ An bao giờ cũng là vùng đất phên dậu của Tổ Quốc Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú đã có nhận xét như sau: “Nghệ An núi cao, sông sâu, phong tục trọng hậu, cảnh tượng tươi sáng, gọi là đất có danh tiếng hơn cả ở Nam Châu Người thì thuần hoà

mà chăm học, sản vật thì nhiều thức quý của lạ…, được khí tốt của sông núi nên sinh ra nhiều bậc danh hiền…, thực là nơi hiểm yếu như thành đồng, ao nóng của nước và là then khoá của các triều đại”

Nhân dân Nghệ An có bề dày truyền thống yêu nước cách mạng Từ cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40 cho đến cuộc khởi nghĩa Lý Bí năm

542 chống lại ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, nhân dân vùng đất này luôn là lực lượng và chỗ dựa tin cậy Đến thế kỷ VIII, dân Hoan Diễn (bao gồm cả Nghệ An và Hà Tĩnh ngày nay) đã vùng dậy khởi nghĩa chống ách cai trị của nhà Đường dưới sự lãnh đạo của Mai Thúc Loan Mảnh đất này cũng từng là “đất đứng chân” của Lê Lợi trong cuộc kháng chiến chống giặc Minh,

là nơi người anh hùng áo vải Quang Trung dừng chân để tuyển quân cho cuộc

“Bắc tiến” thần tốc, khi đó, hàng vạn trai tráng xứ Nghệ đã trở thành cánh quân chủ lực góp phần vào cuộc đại thắng giặc Thanh tại Ngọc Hồi, Đống Đa mùa xuân Kỷ Dậu (1789)

Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, Nghệ An một lần nữa chứng tỏ ý chí quật cường chống giặc ngoại xâm với các cuộc khởi nghĩa của Trần Tấn, Đặng Như Mai, Nguyễn Xuân Ôn, Lê Doãn Nhã vào cuối thế kỷ I Đây là nơi khởi phát phong trào Đông Du do nhà yêu nước Phan Bội Châu lãnh đạo vào đầu thế kỷ XX Mảnh đất này cũng là nơi sinh ra và nuôi dưỡng người