Đề cương ôn tập cây lương thực Câu1 các phương pháp phòng trừ bệnh sinh lý trên cây lúa? Cung cấp đủ nước cho cây, và thoát nước tốt Cải tạo đất, làm đất nhuyễn bằng phẳng Kiểm tra độ pH đấ[.]
Trang 1Đề cương ôn tập cây lương thực
Câu1 : các phương pháp phòng trừ
bệnh sinh lý trên cây lúa?
- Cung cấp đủ nước cho cây, và thoát nước tốt
- Cải tạo đất, làm đất nhuyễn bằng phẳng Kiểm tra độ pH đất, bón vôi để nâng độ pH đất
- Phân bón: là thức ăn của cây trồng, thiếu phân cây không thể sinh trưởng và cho năng suất, phẩm chất cao Phân bón có vai trò rất quan trọng trong việc thâm canh tăng năng suất, bảo vệ cây trồng và nâng cao độ phì nhiêu của đất Phân bón có thể cung cấp cho cây bằng cách bón vào đất, rữa chua phèn, Tăng cường phân chuồng ủ chuồng, Bón lót sớm
Trang 2- Bón phân hợp lý là sử dụng lượng phân bón thích hợp cho cây đảm bảo tăng năng suất cây trồng với hiệu quả kinh tế cao nhất, không để lại các hậu quả tiêu cực lên nông sản và môi trường sinh thái Nói một cách ngắn gọn, bón phân hợp lý là thực hiện 5 đúng và một cân đối: Đúng loại phân, bón đúng lúc, bón đúng đối tượng, đúng thời tiết - mùa vụ, bón đúng cách, bón phân cân đối
- Bố trí thời vụ hợp lý, mật độ thích hợp, làm cỏ và sục bùn
Câu 2:các đặc điểm của cây lúa lý
tưởng?
Muốn tối đa hoá năng suất, theo ông
việc đầu tiên là phải có một “cây lúa lý
tưởng” Cây lúa lý tưởng cần hội đủ 6 đặc
tính:
- Có đủ số hạt cần thiết trên đơn vị
diện tích
Trang 3- Thân thấp, nhiều bông, bông ngắn để chống đổ ngã và tăng phần trăm hạt chắc
- Có 3 lá trên cùng ngắn, dầy và thẳng đứng để gia tăng hiệu quả sử dụng ánh sáng và do đó tăng phần trăm hạt chắc
- Giữ được khả năng hấp thụ N ngay cả thời kỳ sau khi trổ
- Có càng nhiều lá xanh trên chồi càng tốt
- Trổ vào lúc thời tiết tốt, nhiều nắng cho đến ít nhất 25 ngày sau khi trổ để gia tăng sản phẩm quang hợp
Trong đó, các đặc tính hình thái quan trọng nhất là 3 lá trên cùng ngắn, dầy, thắng đứng và thân thấp Ông cũng tổng kết nhiều thí nghiệm để đi đến kết luận là người ta có thể điều khiển kiểu cây lúa theo ý muốn và yếu tố quyết định trong việc tạo ra kiểu cây lúa lý tưởng là việc
Trang 4hạn chế sự hấp thụ đạm trong thời kỳ chỉ
số tuổi lá từ 69-92, tức là tương ứng với khoảng 43-18 ngày trước khi trổ
Câu 3 :các phương pháp sạ lúa chính?
Có 5 kiểu sạ thẳng hiện đang được áp dụng ở Đồng Bằng Sông Cửu Long, dựa vào điều kiện đất đai, chế độ nước, kiểu chuẩn bị đất và chuẩn bị hạt giống Đó là sạ ướt, sạ khô, sạ ngầm, sạ chay và sạ gởi
- Sạ ướt (còn gọi là sạ gát): đất được chuẩn bị trong điều kiện ướt, xong rút cạn nước và gieo hạt giống đã ngâm ủ cho nẩy mầm trên đất đã đánh bùn nhuyễn Đây là hình thức sạ phổ biến ở những nơi có nước đủ để làm đất và chủ động nước Sạ ướt có thể áp dụng cho tất cả các vụ hè thu, thu đông hay đông xuân
- Sạ khô: kiểu sạ khô đã được thực hiện từ lâu ở vùng lúa nổi với các giống
Trang 5lúa địa phương Tuy nhiên, sạ khô lúa cao sản có yêu cầu cao hơn Sạ khô nhằm tăng thêm 1 vụ lúa ngắn ngày tại những vùng đất bị nhiễm mặn hoặc canh tác nhờ nước trời, bằng cách tận dụng lượng nước mưa đầu mùa để cho lúa phát triển, tranh thủ thời vụ, đảm bảo năng suất vụ sau Đất được chuẩn bị trong điều kiện khô và hạt giống khô, không ngâm ủ Sạ khô chỉ được thực hiện trong vụ hè thu sớm
- Sạ ngầm: sạ hạt giống đã nảy mầm trong ruộng ngập nước Kỹ thuật này thường được áp dụng trong vụ thu đông hoặc đông xuân ở những chân ruộng trũng nước ngập sâu và không có điều kiện thoát nước, hoặc để tranh thủ mùa vụ xuống giống sớm hơn, giảm được công bơm tưới về sau như trong vụ Đông Xuân
ở An Giang Sạ ngầm có yêu cầu tiên quyết là nước phải trong nhanh sau khi sạ
Trang 6- Sạ chay: là một biện pháp sạ lúa không làm đất, sử dụng hạt giống khô hoặc đã ngâm 24 giờ, sạ vào ruộng đã được phơi khô và đốt đồng, sau đó bơm nước vào hoặc bơm nước vào ruộng rồi mới sạ Nước được giữ lại trên ruộng 1 ngày (24 giờ) để ngâm đất và cho hạt lúa hút nước đầy đủ Sau đó rút nước ra chỉ giữ ẩm để hạt lúa mọc mầm như đối với trường hợp sạ ướt
- Sạ gởi: sạ gởi (gởi lúa ngắn ngày với lúa mùa) thường được áp dụng ở các vùng lúa nước trời, nhiễm mặn, phèn, nơi mà thời gian có thể trồng trọt được rất ngắn (5-6 tháng) trong mùa mưa; hoặc ở những vùng trũng, nước ngập sâu không có thủy lợi tốt để có thể trồng 2 vụ lúa thuận lợi
Câu 4 : các phương pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp trên cây lúa?
- Biện pháp kiểm dịch thực vật
Trang 7- Sử dụng giống kháng, giống chống
chịu, giống sạch bệnh
- Bảo tồn, sử dụng thiên địch, phòng trừ
môi giới truyền bệnh
- Luân canh, làm đất bằng phẳng, cải tạo
đất rữa chua phèn
- Chăm sóc tốt:, bón phân hợp lý, cân
đối;
- Cung cấp đủ nước, tiêu thoát nước tốt,
sử dụng nguồn nước sạch
- Phòng trừ cỏ dại; mật độ hợp lý, sục
bùn
- Bố trí thời vụ gieo cấy đồng loạt, hợp
lý
- Sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật
Câu 5 :các phương pháp phòng trừ
bệnh bệnh khô vằn trên cây lúa?
Trang 8- Còn gọi là khô vằn hay ung thư, do nấm Thanatephorus cucumeris (Rhizoctonia solani Kuhn) gây ra
- Nấm bệnh có hai cách lan tràn: bằng hạch nấm và bằng bào tử Những hạch nấm tròn nhỏ bằng hạt cát trôi trên mặt nước bám vào bẹ lá và từ đó tấn công cây lúa Bằng cách nầy, bệnh xuất hiện đầu tiên ở bẹ lá, rồi từ đó lan dần lên phiến lá Trên bẹ lá, vết bệnh lúc đầu tròn hay bầu dục, màu xám có viền nâu, sau lan ra không đều thành những vết loang lỗ vằn vện như da hổ, bẹ lá khô tóp lại làm lá bị chết khô, bông lúa trổ bị nghẹn hoặc trổ cũng bị lép nhiều
- Ngoài ra, bệnh còn có thể lan truyền dưới dạng bào tử nấm bay trong không khí, di chuyển nhờ gió Bằng cách nầy, bệnh đầu tiên sẽ xuất hiện trên phiến lá do bào tử nấm trong không khí rơi xuống trên
lá Như vậy, trong trường hợp nầy bệnh sẽ
Trang 9lan dần từ phiến lá xuống bẹ lá Bệnh thường xuất hiện nhất vào thời kỳ lúa làm đòng đến chín Bệnh thường xuất hiện thành từng chòm và phát triển mạnh trong điều kiện ẩm độ cao, ruộng ngập sâu, bón nhiều phân đạm, sạ cấy quá dầy và giống
dễ nhiễm
- Để ngừa bệnh nầy nên sạ cấy vừa phải, bón ít đạm, tăng cường phân lân và kali, giữ nước thích hợp Khi bệnh chớm phát có thể dùng các loại thuốc trừ nấm để trị như : Anvil, Validacil…
Câu 6: Trình bày các yếu tố cấu thành
năng suất lua, biện pháp tăng năng suất hạt chắc?
- Năng suất lúa được hình thành và chịu ảnh hưởng trực tiếp của 4 yếu tố, gọi
là 4 thành phần năng suất lúa :
Năng suất lúa = Số bông/đơn vị diện tích x Số hạt/bông x Tỉ lệ hạt chắc x
Trang 10Trọng lượng hạt - Các thành phần năng suất có liên quan chặt chẽ với nhau và 4 thành phần này càng gia tăng thì năng suất lúa càng cao, cho đến lúc 4 thành phần
này đạt được cân bằng tối hảo thì năng
suất lúa sẽ tối đa Vượt lên mức cân bằng này, nếu 1 trong 4 thành phần năng suất tăng lên nữa sẽ ảnh hưởng xấu đến các
thành phần còn lại, làm giảm năng suất Mức cân bằng tối hảo giữa các
thành phần năng suất để đạt năng suất cao thay đổi tùy theo giống lúa, điều kiện đất đai, thời tiết và kỹ thuật canh tác
- Các biện pháp kỹ thuật cần lưu ý để gia tăng tỉ lệ hạt chắc
- Chọn giống tốt, trổ gọn, khả năng thụ phấn cao và số hạt trên bông vừa phải Sạ cấy đúng thời vụ để lúa trổ và chín trong lúc thời tiết tốt, với mật độ sạ cấy vừa phải, tránh lúa bị lốp đổ
Trang 11Bón phân nuôi đòng (18-20 ngày trước khi trổ) và nuôi hạt (khi lúa trổ đều) đầy đủ và cân đối để lúa trổ bông, thụ phấn, thụ tinh và tạo hạt đầy đủ
Chăm sóc chu đáo, tránh cho lúa bị khô hạn hoặc bị sâu bệnh trong thời gian này