TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CSII) KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI BÀI TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC LAO ĐỘNG Chủ đề Trạng thái tâm lý của nhân viên ngành y tế trong đại dịch Covid 19 Họ tên sinh viên Lê Thị Phươn[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI (CSII)
KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI
BÀI TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC LAO ĐỘNG
Chủ đề Trạng thái tâm lý của nhân viên ngành y tế trong
đại dịch Covid-19
Họ tên sinh viên: Lê Thị Phương Lan Lớp: Đ19NL3
Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Thoa
Tp.HCM, Tháng 10 năm 2021
Trang 2Thang điểm:
- Hình thức trình bày (tối đa 1.5 điểm):………
- Mở đầu; kết luận (tối đa 1.5 điểm): ………
- Nội dung (tối đa 7.0 điểm)………
Tổng điểm:………
Trang 3MỤC LỤC
I Đặt vấn đề 1
II Nội dung 3
2.1 Cơ sở lý luận về Trạng thái tâm lý của người lao động 3
2.1.1 Khái niệm Trạng thái tâm lý nảy sinh trong lao động 3
2.1.2 Trạng thái chú ý trong lao động 3
2.1.3 Tâm thế lao động 4
2.1.4 Sự căng thẳng trong lao động 4
2.1.5 Sự đơn điệu trong lao động 5
2.1.6 Sự mệt mỏi trong lao động 6
2.2 Thực trạng Trạng thái tâm lý của nhân viên ngành y tế trong đại dịch covid-19 6
2.2.1 Tổng quan tình hình dịch Covid-19 6
2.2.2 Một số khái quát về ngành y tế và công việc của nhân viên ngành y tế 7
2.2.3 Những khó khăn chung của nhân viên ngành y tế trong đại dịch 7
2.2.4 Thực trạng tâm lý của nhân viên ngành y tế trong đại dịch 9
2.3 Giải pháp cải thiện để nhân viên y tế chăm sóc sức khỏe tinh thần 12
2.3.1 Về phía các cấp chính quyền nhà nước 12
2.3.2 Về phía nhân viên ngành y tế 13
3 Kết luận 14 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 4I Đặt vấn đề
Dịch Viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus Cô-rô-na (Covid-19) gây ra
đã và đang trở thành mối nguy hiểm hàng đầu của toàn nhân loại Kể từ khi được phát hiện lần đầu vào tháng 12/2019 tại Vũ Hán (Trung Quốc), đến nay Covid-19 đã nhanh chóng lây lan ra trên 200 quốc gia và vùng lãnh thổ với tốc độ nhanh chóng, nhiều nơi không thể kiểm soát Tổ chức Y tế thế giới WHO đã chính thức tuyên bố Covid-19 là đại dịch toàn cầu Những con số được cập nhật liên tục, hàng ngày về số người bị nhiễm, bị chết vì dịch bệnh đã dấy lên sự lo lắng, tâm trạng bất an không chỉ đối với người dân Việt Nam mà còn
là đối với toàn nhân loại Covid-19 không chỉ còn là mối quan tâm của mỗi một cá nhân, tổ chức, hay một cộng đồng, quốc gia mà đã trở thành mối quan tâm chung của toàn thế giới
Ở Việt Nam, ngay từ khi phát hiện những ca bệnh đầu tiên, với sự chỉ đạo tích cực của Đảng và Chính phủ, chúng ta đã đạt được những kết quả quan trọng trong việc triển khai phòng, chống dịch Tuy nhiên, với những diễn biến nhanh chóng và phức tạp gần đây của dịch Covid-19, cần có sự chỉ đạo mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa, đồng thời phải có sự đồng thuận của người dân trong việc chấp hành các chủ trương, biện pháp chống dịch của Chính phủ Do vậy, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân về dịch bệnh Covid-19 là công việc cấp bách để thiết thực góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân quyết tâm đẩy lùi dịch bệnh
Việt nam hiện nay đã phải chịu những hậu quả khủng khiếp từ cơn đại dịch
Covid-19 gây ra, đợt bùng phát dịch lần thứ tư từ cuối tháng tư đến nay, với biến chủng mới - Delta, lây lan rất nhanh, hết sức nguy hiểm, khó kiểm soát đã ảnh hưởng lớn, hết sức tiêu cực đến mọi mặt của đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội nước ta; đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của nhân dân ta và tâm lý, tâm trạng xã hội; đặc biệt là đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn đồng bào ta, trong đó có cả cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vũ trang, các y, bác sĩ, nhân viên y tế và cán bộ cơ sở nơi tuyến đầu chống dịch Theo thống kê tính đến nay Việt Nam ghi nhân hơn 888.000 ca bệnh, với số người tử vong hơn 21.500 người Trước tình hình diễn biến phức tạp, hiện nay toàn bộ hệ thống chính trị đang quyết liệt chống dịch Chính phủ và các bộ, ngành, các địa phương đã đưa ra nhiều giải pháp, đáng chú ý nhất là thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị số 16/CT-TTg19 tại 19 tỉnh/thành phố phía Nam Bộ Y tế đã điều động gần 7.000 nhân lực của Trung ương và địa phương chi
Trang 5viện cho Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Nam, thiết lập kho dã chiến để hỗ trợ các địa phương khi vượt quá khả năng Về tổng thể các địa phương đang nỗ lực cố gắng kiểm soát sớm tình hình và có những tín hiệu tích cực, khả quan
Đại dịch COVID-19 đã gây ra những lo ngại đáng kể đối với sức khỏe tâm thần của
cả một thế hệ trẻ em và thanh thiếu niên cũng như các bậc cha mẹ và người chăm sóc Mặc
dù có nhiều nghiên cứu về tác động tâm lý của việc lây lan các loại virus gây bệnh dịch, nhưng phần lớn dữ liệu đều liên quan đến phản ứng của công chúng mà không tập trung vào những trải nghiệm của các bác sĩ và nhân viên y tế khác đang trực tiếp chăm sóc bệnh nhân Các cán bộ, thầy thuốc, y, bác sĩ và nhân viên ngành y tế không chỉ là những người cứu chữa người bệnh mà còn là những chiến sĩ, những người anh hùng không quản ngại nguy hiểm, vất vả trong nhiệm vụ truy vết, lấy mẫu, xét nghiệm, điều trị, cách ly, ngăn chặn dịch bệnh lây lan, bùng phát Đội ngũ y bác sỹ đã thực hiện một nhiệm vụ rất khó khăn, rất nặng nề và nhiều rủi ro, thậm chí có thể ảnh hưởng đến cả sức khỏe và an toàn vì dịch bệnh không trừ một ai Thực tế đã có những bác sĩ, nhân viên y tế, lực lượng tuyến đầu nhiễm bệnh Đây cũng là nhiệm vụ hết sức cao cả và vinh quang, tự hào, thể hiện nghĩa cử, sự chia
sẻ, tinh thần trách nhiệm cao
Khi thời gian chống chọi với đại dịch COVID-19 ngày càng dài ra và chưa biết khi nào đến hồi kết, vấn đề quan trọng là phải xem xét những hậu quả ngắn hạn và dài hạn đối với bác sĩ và nhân viên y tế liên quan cũng như là hệ lụy của những hậu quả này Dữ liệu thu thập về vấn đề này từ các đại dịch trước đây và các cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng khác có thể cung cấp một lăng kính nhỏ mà qua đó chúng ta có thể thu thập thông tin
về thực tế tác động tâm lý của COVID-19 và trang bị những công cụ cần thiết để giảm nhẹ gánh nặng cho các bác sĩ, và hơn cả, cho toàn bộ hệ thống chăm sóc sức khỏe Việc bảo vệ sức khỏe tinh thần của nhân viên y tế là điều quan trọng không chỉ để giảm bớt những gánh nặng tâm lý mà họ phải đối mặt mà còn bởi vì căng thẳng tâm lý đe dọa làm giảm sự sẵn sàng hoặc khả năng tiếp tục vai trò quan trọng của họ trên tuyến đầu Với những lý do đó
em chọn “Trạng thái tâm lý của nhân viên ngành y tế trong đại dịch Covid-19”, làm đề tài kết thúc học phần Tâm Lý học Lao động
Trang 6II Nội dung
2.1 Cơ sở lý luận về Trạng thái tâm lý của người lao động
2.1.1 Khái niệm Trạng thái tâm lý nảy sinh trong lao động
Trạng thái tâm lý là hiện tượng tâm lý đa dạng, phức tạp tương đối ổn định, bền vững tại một thời điểm nhất định, nó thường làm phông (nền) cho các hiện tượng tâm lý khác diễn ra theo chiều hướng nhất định Các trạng thái tâm lý có thể nâng cao hay hạ thấp tính tích cực của hoạt động và từ đó ảnh hưởng tới hiệu quả của hoạt động lao động Tùy thuộc vào mức độ ảnh hưởng, người ta phân chia trạng thái tâm lý ra thành trạng thái tâm
lý tiêu cực và trạng thái tâm lý tích cực
Trạng thái tâm lý tích cực: Là những trạng thái tâm lý của người lao động xuất hiện dưới ảnh hưởng của hoạt động lao động có khả năng nâng cao tính tích cực hoạt động, tăng hiệu quả hoạt động
Trạng thái tâm lý tiêu cực: Là những trạng thái tâm lý xuất hiện dưới ảnh hưởng của các yếu tố bất lợi của môi trường điều kiện lao động, làm giảm tính tích cực của hoạt động
và giảm hiệu quả lao động
2.1.2 Trạng thái chú ý trong lao động
- Khái niệm: Chú ý là trạng thái tâm lí cá nhân biểu hiện sự tập trung của ý thức vào một hay một nhóm sự vật hiện tượng để định hướng hoạt dộng, đảm bảo điều kiện thần kinh – tâm lý cần thiết cho hoạt động tiến hành có hiệu quả
- Các thuộc tính của chú ý:
+ Sức tập trung của chú ý: khả năng chú ý đến một phạm vi đối tượng hẹp, cần thiết cho hoạt động lúc đó Số lượng các đối tượng mà chú ý hướng tới gọi là khối lượng chú ý
+ Sự phân phối chú ý: khả năng cùng một lúc chú ý đến nhiều đối tượng hoặc nhiều hoạt động khác nhau một cách có chủ định
+ Tính bề vững của chú ý: khả năng duy trì sự chú ý lâu dài vào một hay một số đối tượng của hoạt động Sự chú ý của con người sẽ bền vững khi cá nhân đó đi sâu vào tìm hiểu, khám phá đối tượng từ mọi phía, phát hiện cái mới trong đối tượng
+ Sự di chuyển của chú ý: là khả năng di chuyển chú ý từ đối tượng này sang đối tượng khác theo yêu cầu của hoạt động
Trang 72.1.3 Tâm thế lao động
- Khái niệm: Tâm thế lao động là trạng thái tâm lý sẵn sàng chờ đón, sẵn sàng đi vào hoạt động lao động, để có thể phát huy đầy đủ sức mạnh, ngay tức khắc vào việc giải quyết các nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra trong những điều kiện cụ thể
- Phân loại tâm thế lao động:
+ Tâm thế lao động thể hiện ở sự chuẩn bị chung hay chuẩn bị trước về tinh thần tâm lý cho người lao động sẵn sàng tham gia lao động: Cung cấp cho người lao động những kiến thức chung, cần thiết, những kỹ năng, kỹ xảo lao động cơ bản, bồi dưỡng thái độ nghiêm túc, tinh thần hợp tác, lao động đoàn kết, khả năng giao tiếp và làm việc nhóm, chuẩn bị những phẩm chất ý chí quan trọng để có khả năng vượt qua được những khó khăn, trở ngại có thể gặp phải trong quá trình lao động
+ Tâm thế lao động thể hiện ở trạng thái chuẩn bị tức thời, chuẩn bị trực tiếp, chuẩn
bị ngay lập tức Trạng thái này xuất hiện rất nhanh, có tính chất tình huống khi cá nhân gặp
sự cố, bất trắc, những khó khăn, trở ngại trong lao động, đòi hỏi họ phải ngay lập tức huy động những tri thức, kinh nghiệm, kỹ năng, kỹ xảo đã có thể khắc phục sự cố, thể hiện ở sự năng động, sáng tạo và tính tích cực, tính quyết đoán của người lao động
2.1.4 Sự căng thẳng trong lao động
-Khái niệm: Căng thẳng tâm lí trong lao động là trạng thái tâm lí người lao động xuất
hiện dưới ảnh hưởng của các yếu tố môi trường lao động, tùy thuộc vào mức độ căng thẳng
mà nó có thể ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực tới hiệu quả của người lao động
- Phân loại trạng thái căng thẳng tâm lý:
+ Căng thẳng ở mức độ ôn hòa: trạng thái tâm lí bình thường khi bắt tay vào công việc, huy động sức để làm việc
+ Căng thẳng ở mức cực trị (căng thẳng quá ngưỡng): trạng thái tâm lí tiêu cực +Trạng thái trầm uất, đình trệ: trạng thái tâm lí tiêu cực nảy sinh do tích tụ những căng thẳng quá ngưỡng
- Các hình thức biểu hiện hành vi của người lao động trạng thái căng thẳng tâm lý: + Kiểu hành vi căng thẳng: thao tác trở nên cứng nhắc, chậm chạp, gò bó, hành động kém hiệu quả, hay mắc lỗi, hay quên
Trang 8+ Kiểu hành vi nhút nhát: né tránh công việc, cảm xúc sợ hãi chiếm ưu thế, thực hiện công việc một cách thụ động
+ Kiểu hành vi ức chế: không còn khả năng vận động, tư thế bất động hoàn toàn + Kiểu hành vi hung hãn: căng thẳng tâm lí trong trường hợp này đẩy con người vào trạng thái bị kích động, không kiểm soát được hành vi, la hét, hành động cuống cuồng, hoảng loạn
+ Kiểu hành vi tiến bộ: sự căng thẳng tâm lí không làm thay đổi các quá trình tâm lí, sinh lí Họ bình tĩnh, sáng suốt tìm ra cách giải quyết kịp thời
2.1.5 Sự đơn điệu trong lao động
- Khái niệm: Đơn điệu là trạng thái tâm lý chủ quan làm giảm tính tích cực tâm lý của người lao động Trạng thái này xuất hiện khi người lao động phải thực hiện một loại thao tác ngắn hạn, đơn giản, thường xuyên lặp đi lặp lại một cách đều đều mà không đòi hỏi sự cố gắng nào của người lao động
-Nguyên nhân:
+ Do đặc điểm của quá trình lao động: Việc phải thực hiện một loạt thao tác ngắn hạn, đều đều, mức độ thường xuyên, liên tục phải thực hiện loại công việc đó, những thao tác không được tự do chuyển động, hoặc gò bó theo một trình tự rập khuôn
+ Do đặc điểm của môi trường lao động: ánh sáng yếu ớt, mờ ảo, màu sắc đơn điệu kém hấp dẫn, tiếng ồn sự rung động đều đều, địa điểm làm việc ở những nơi xa xoou, hẻo lánh
+ Do đặc điểm xã hội của tập thể lao động: Các yếu tố như ý thức trách nhiệm không cao đối với công việc, làm việc do bị ép buộc, công việc không phù hợp với khả năng, cũng như mối chia sẻ, không khí làm việc căng thẳng…
+ Do đặc điểm tâm lý cá nhân: Sư đơn điệu còn là sự thể nghiệm chủ quan của người lao động, do vậy những phẩm chất tâm lý cá nhân có ảnh hưởng nhất định tới mức độ và thời gian xuất hiện của sự đơn điệu
+ Các yếu tố khác: Việc sử dụng rượu, bia, các chất kích thích gây nghiện như thuốc ngủ, thuốc phiện cũng có thể đẩy nhanh sự xuất hiện trạng thái đơn điệu
Trang 92.1.6 Sự mệt mỏi trong lao động
- Khái niệm: mệt mỏi là trạng thái tâm lí của người lao động xuất hiện khi cơ thể bị
cạn kiệt chất dinh dưỡng, thần kinh bị kích thích gây nên những cảm giác mệt nhọc, khó chịu, dẫn đến kém năng suất, chất lượng lao động
- Nguyên nhân gây mệt mỏi sớm:
+ Nhân tố cơ bản: nhân tố trực tiếp gây ra sự mệt mỏi Dấu hiệu:dễ phân tán sự chú
ý, giảm trí nhớ, mất ngủ, ngại làm việc, rối loạn nhận thức
+Nhân tố bổ sung: là nhân tố mà bản thân nó trong điiều kiện nhất định cũng có thể trực tiếp gây ra sự mệt mỏi
+Nhân tố thúc đẩy: là nhân tố tạo điều kiện thuận lợi cho sự mệt mỏi nhanh chóng xảy ra như mất ngủ, sử dụng rượu, bia…khi làm việc
2.2 Thực trạng Trạng thái tâm lý của nhân viên ngành y tế trong đại dịch covid-19
2.2.1 Tổng quan tình hình dịch Covid-19
Đại dịch COVID-19 đang càn quét khốc liệt trên phạm vi toàn thế giới, gây nhiều tác động tiêu cực chưa từng có tiền lệ lên nền kinh tế thế giới và Việt Nam, Việt nam hiện nay đã phải chịu những hậu quả khủng khiếp từ cơn đại dịch Covid-19 gây ra, đợt bùng phát dịch lần thứ tư từ cuối tháng tư đến nay, với biến chủng mới - Delta, lây lan rất nhanh, hết sức nguy hiểm, khó kiểm soát đã ảnh hưởng lớn, hết sức tiêu cực đến mọi mặt của đời sống kinh tế, văn hoá, xã hội nước ta; đến đời sống vật chất cũng như tinh thần của nhân dân ta và tâm lý, tâm trạng xã hội; đặc biệt là đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn đồng bào ta, trong đó có cả cán bộ, chiến sĩ các lực lượng vũ trang, các y, bác sĩ, nhân viên y tế
và cán bộ cơ sở nơi tuyến đầu chống dịch Theo thống kê tính đến nay Việt Nam ghi nhân hơn 888.000 ca bệnh, với số người tử vong hơn 21.500 người Trước tình hình diễn biến phức tạp, hiện nay toàn bộ hệ thống chính trị đang quyết liệt chống dịch Chính phủ và các
bộ, ngành, các địa phương đã đưa ra nhiều giải pháp, đáng chú ý nhất là thực hiện giãn cách
xã hội theo Chỉ thị số 16/CT-TTg19 tại 19 tỉnh/thành phố phía Nam Về tổng thể các địa phương đang nỗ lực cố gắng kiểm soát sớm tình hình và có những tín hiệu tích cực, khả quan
Trước sự bùng phát của dịch, mối lo ngại trong cộng đồng đã dẫn đến sự gia tăng nhu cầu khẩu trang, nước sát khuẩn Những mặt hàng thiết yếu đối với cuộc sống như lương
Trang 10thực, thực phẩm, đồ dùng, dụng cụ, trang thiết bị gia đình tăng; nhưng những mặt hàng như may mặc, phương tiện đi lại, văn hóa phẩm, giáo dục… chịu ảnh hưởng nặng nề bởi các biện pháp giãn cách xã hội có tốc độ giảm
2.2.2 Một số khái quát về ngành y tế và công việc của nhân viên ngành y tế
Nhân viên ngành y tế được xem như xương sống của hệ thống chăm sóc sức khoẻ của bất kỳ quốc gia nào Đội ngũ y bác sĩ làm việc phải cần có cái tâm và cái tài Có tâm
để cống hiến hết mình cho sự nghiệp y khoa, cho sự nghiệp cứu người Cái tài để có thể tìm kiếm khám phá ra những phương pháp cứu chữa bệnh hiệu quả Có như thế mới không bị tụt hậu, thụt lùi theo thời cuộc, tự mình chinh phục những đỉnh núi cao trong y khoa
Như bao cuộc chiến trong lịch sử đấu tranh vệ quốc oanh liệt, hào hùng của dân tộc
ta, toàn dân cùng một ý chí, đoàn kết một lòng coi "Chống dịch như chống giặc" Ngành Y với đội ngũ các y bác sĩ, cán bộ nhân viên y tế đang giữ vai trò nòng cốt, xung kích đi đầu
và đối mặt với hiểm nguy, vô cùng gian khó, ngày đêm bảo vệ tính mạng cho đồng bào Những chiến sỹ áo trắng đã phải thực hiện cùng một lúc đồng bộ nhiều nhiệm vụ, nhiều giải pháp, là nòng cốt tham mưu cho Đảng, Chính phủ để lãnh đạo, chỉ đạo đất nước trước dịch bệnh
Các y bác sĩ, cán bộ nhân viên y tế gác lại cuộc sống thường nhật Họ phải tạm rời
xa gia đình, người thân yêu để chiến đấu với đại dịch, nhiều y bác sĩ không thể có một "nụ hôn" với đứa con thơ hay ở bên cạnh chăm sóc cha mẹ già đang trọng bệnh Tất cả vì cuộc chiến với đại dịch vì sự an toàn tính mạng cho hơn 90 triệu người dân Nhiều bài thơ, ca khúc, bức thư,… đã viết lên những hoàn cảnh đầy cảm xúc đó, khiến bao người rơi lệ, Nguy hiểm là vậy, gian khó là vậy nhưng những “chiến sĩ mặc áo trắng” của dân tộc Việt Nam anh hùng, những chiến sĩ ở tuyến đầu của trận chiến chống đại dịch vẫn luôn nêu cao
ý trí, bản lĩnh, kiên cường, ngày đêm động viên, chăm sóc, bảo vệ tính mạng của bệnh nhân
và đồng bào cả nước, có cả những người mang quốc tịch nước ngoài… Với tinh thần trách nhiệm cao cả, các bác sỹ đều hết lòng chăm sóc, phục vụ, chữa trị, đặt nhiệm vụ chữa bệnh cứu người lên trên hết
2.2.3 Những khó khăn chung của nhân viên ngành y tế trong đại dịch
Nhân viên y tế luôn ở tuyến đầu trong cuộc chiến chống lại COVID-19 trong suốt hơn một năm qua Họ phải chịu đựng khối lượng công việc lớn hơn, làm việc nhiều giờ