TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CSII) KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI BÀI TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC LAO ĐỘNG Chủ đề TRẠNG THÁI TÂM LÝ CĂNG THẲNG CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG ĐẠI DỊCH COVID19 Họ tên SV Dương Thị Thảo[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI (CSII)
KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI
BÀI TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC LAO ĐỘNG
Chủ đề
TRẠNG THÁI TÂM LÝ CĂNG THẲNG CỦA NGƯỜI LAO
ĐỘNG TRONG ĐẠI DỊCH COVID19
Họ tên SV: Dương Thị Thảo Nguyên
Lớp: Đ19NL3
SBD: 172
Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Thoa
TP Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2021
Trang 2Thang điểm:
- Hình thức trình bày (tối đa 1.5 điểm):………
- Mở đầu; kết luận (tối đa 1.5 điểm): ………
- Nội dung (tối đa 7.0 điểm)………
Tổng điểm:………
Trang 3MỤC LỤC
I MỞ ĐẦU: 1
II NỘI DUNG: 2
2.1 Cơ sở lý luận về các trạng thái tâm lý của người lao động 2
2.1.1 Khái niệm và sự phân loại căng thẳng tâm lý 2
2.1.2 Biểu hiện hành vi của người lao động trong trạng thái căng thẳng 3
2.1.3 Nguyên nhân dẫn đến căng thẳng tâm lý 4
2.2 Tâm lý căng thẳng của người lao động trong đại dịch Covid19 4
2.2.1 Tình hình đại dịch Covid 19 4
2.2.2 Vấn đề lao động trong đại dịch 5
2.2.3 Tâm lý người lao động trong đại dịch 5
2.3 Các biện pháp khắc phục 6
2.3.1 Triển khai gói hỗ trợ an sinh xã hội 7
2.3.2 Hỗ trợ hết sức có thể vấn đề việc làm cho người lao động 7
2.3.3 Khuyến khích người lao động tham gia đào tạo và đào tạo lại 8
III KẾT LUẬN: 10
TÀI LIỆU THAM KHẢO: 12
Trang 4I MỞ ĐẦU
Đại dịch COVID-19 là đại dịch bệnh truyền nhiễm với tác nhân là virus SARS-CoV-2 và các biến thể của nó đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu Đại dịch đang càn quét khốc liệt trên phạm vi toàn thế giới, gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực chưa từng có đến thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng Khởi nguồn vào cuối tháng 12 năm
2019, tại Vũ Hán_Trung Quốc Nhưng đến năm 2021, Covid 19 vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt hoàn toàn; các ca nhiễm liên tục tăng dần và tăng mạnh trong nhiều tháng qua
Tại Việt Nam, riêng thành phố Hồ Chí Minh, số ca nhiêm Covid luôn ở mức báo động Theo như thống kê của Bộ Y tế, tổng số ca nhiễm ở thành phố Hồ Chí Minh tính đến thời điểm hiện tại đã vượt quá 411 ngàn ca, và số lượng tử vong là hơn 16 ngàn người Sức khỏe con người đang là mối đe dọa lớn nhất Covid 19 tác động mạnh mẽ đến nền y tế, bên cạnh đó cũng có nhiều tác động lên nền kinh tế, chính trị, giáo dục,… Đặc biệt, đối với tình hình kinh tế, do làn sóng dịch Covid-19 lần thứ tư (tính
từ ngày 27/4/2021), thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề; ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi kinh tế của toàn thành phố, tạo ra nhiều thách thức đến đà tăng trưởng và gây áp lực lớn lên tình hình sản xuất kinh doanh và phát triển của các doanh nghiệp Người lao động là một trong những đối tượng chịu tác động nặng nề nhất trong đại dịch này
Trong tình hình hội nhập như hiện nay, kinh tế càng được coi trọng hơn, người lao động là nhân tố quyết định hàng đầu trong vấn đề này Nguồn nhân lực đóng vai trò quan trọng trong sản xuất, cần được chú ý quan tâm Trong quá trình lao động nguồn nhân lực tạo ra của cải vật chất cho xã hội, luôn phải tiếp xúc với môi trường làm việc, các công cụ máy móc thiết bị đối mặt với nhiều khó khăn Càng khó khăn hơn, là trong tình hình đaị dịch này, người lao động phải đối mặt với rất nhiều áp lực Không chỉ đối với tài chính cá nhân mà còn đối với công việc mình đang đảm nhận
Có thể thấy, tác động cũng như ảnh hưởng của đại dịch Covid 19 mang đến với mọi người nói chung và người lao động nói riêng là rất phức tạp, rất khó khăn Chính
vì lẽ đó, tôi chọn đề tài “Trạng thái tâm lý căng thẳng của người lao động trong đại dịch Covid19” để làm bài tiểu luận kết thúc học phần môn Tâm lý lao động
Trang 5II NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận về các trạng thái tâm lý của người lao động
2.1.1 Khái niệm và sự phân loại căng thẳng tâm lý
* Khái niệm căng thẳng
Stress – hay còn gọi là căng thẳng, là tình trạng đang ngày càng gia tăng trong đời sống hiện đại Tình trạng này có thể ảnh hưởng trực tiếp lên chất lượng cuộc sống của bạn Căng thẳng là một trạng thái thần kinh căng thẳng, bao gồm nhiều yếu tố như vật lý, hóa học và phản ứng của một cá thể đang cố gắng thích nghi với một sự thay đổi hay áp lực từ bên ngoài hoặc bên trong Khi gặp tác nhân gây stress sẽ làm cho cơ thể tiết ra hormone giúp cung cấp năng lượng mạnh mẽ cho các cơ, nhịp thở nhanh hơn, nhịp tim tăng lên
Căng thẳng tâm lý là trạng thái tâm lý của người lao động xuất hiện dưới ảnh hưởng của các yếu tố môi trường lao động, tùy thuộc vào mức độ căng thẳng mà nó có thể ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực tới hiệu quả của người lao động
* Phân loại căng thẳng tâm lý
Có nhiều cách phân loại stress khác nhau, tùy theo cách tiếp cận của người nghiên cứu
Căng thẳng ở mức độ ôn hòa (mức độ cho phép): Đây là trạng thái tâm lý bình thường nảy sinh khi người lao động bắt tay vào việc thực hiện một nhiệm vụ nào đó của hoạt động lao động, thể hiện ở sự huy động “sức” để làm việc như: Sự căng cơ bắp khi chạy nhảy, sự tập trung quan sát khi điều khiển xe Đây là trạng thái tâm lý tích cực, là điều kiện cần thiết để thực hiện hoạt động lao động Trạng thái căng thẳng ôn hòa xuất hiện khi người lao động làm việc trong điều kiện bình thường như: lao động
có giờ nghỉ phù hợp, môi trường làm việc vệ sinh sạch sẽ, tốc độ làm việc trung bình, công việc phù hợp với khả năng… Ở trạng thái này người lao động có khả năng làm việc cao và ổn định, ít mắc lỗi, hiệu quả lao động tốt
Căng thẳng ở mức cực trị (trạng thái căng thẳng quá ngưỡng- stress): đây là trạng thái tâm lý tiêu cực nảy sinh khi người lao động phải làm việc trong điều kiện có nhiều yếu tố bất lợi: Lao động không có giờ nghỉ, công việc phức tạp…Trong trạng thái này, người lao động có hả năng làm việc thấp, không ổn định, hay mắc sai phạm, hiệu quả
Trang 6lao động thấp Stress là phản ứng tâm sinh lý của cơ thể trước những tình huống căng thẳng quá ngưỡng Trạng thái trầm uất, đình trệ: Là trạng thái tâm lí tiêu cực nảy sinh
do sự tích tụ những căng thẳng quá ngưỡng, hoặc người lao động gặp những bất hạnh quá lớn trong cuộc sống, thất bại trong việc đạt mục tiêu đã định, mất lòng tin vào cuộc sống
2.1.2 Biểu hiện hành vi của người lao động trong trạng thái căng thẳng
Kiểu hành vi căng thẳng: Có biểu hiện ở sự kìm hãm hoạt động chung, thao tác trở nên cứng nhắc, chậm chạp, gò bó…
Kiểu hành vi nhút nhát: Có sự né tránh công việc, đặc biết là những công việc phức tạp, công việc có nguy cơ nguy hiểm cao… Người lao động thực hiện công việc một cách thụ động, theo thói quen, bản năng tự vệ, tìm cách từ chối không tham gia công việc và để tránh phiền hà, rắc rối
Kiểu hành vi hung hãn: Người lao động do căng thẳng tâm lý bị kích động, không kiểm soát được hành vi, vận động đột ngột, khuynh hướng mau mau thoát khỏi
sự nguy hiểm, kích động dẫn đến hoảng loạn
Kiểu hành vi tiến bộ: Sự căng thẳng tâm lí không làm thay đổi các quá trình tâm
lí, sinh lí Họ là những người năng lực, động cơ làm việc đúng đắn Khi có sự cố, họ bình tĩnh sáng suốt tìm ra cách giải quyết kịp thời hơn nữa còn đóng vai trò chỉ huy, hướng dẫn trấn an tinh thần mọi người
Bên cạnh đó, stress xuất hiện như các thông tin chỉ báo dấu hiệu cơ thể cần có sự nghỉ ngơi phục hồi sức lực để tránh sự phá hủy Trong lao động, stress vừa có ý nghĩa tích cực, vừa có ý nghĩa tiêu cực: Về mặt tích cực, Stress xuất hiện như sự báo động của sức đề kháng và khả năng thích nghi của cơ thể tăng lên Làm cho người lao động
có phản ứng theo chiều hướng thích nghi tốt hơn, nghĩa là làm choc ho phát triển hoàn thiện hơn Về mặt tiêu cực, Stress quá mạnh, kéo dài sẽ dẫn đến sự rối loạn chức năng,
cơ thể bị suy sụp, xuất hiện các rối loạn bệnh lý ( cần chú ý tới các mức độ stress như
là cường độ: mạnh hay yếu, cấp tính hay mãn tính; tần số: một hay nhiều lần; thời gian tác động, ý nghĩa thông tin của stress thoe đặc điểm tâm lý) từ đó quy định sự phản ứng đối với stress
Trang 72.1.3 Nguyên nhân dẫn đến căng thẳng tâm lý
Nguyên nhân sinh lý: Do lao động quá sức, điều kiện vệ sinh môi trường không đảm bảo (nồng đọ bụi cao, chịu áp lực mội trường, say xe, say sóng…)
Nguyên nhân tâm lý: Do căng thẳng trí óc (do công việc phức tạp), căng thẳng cảm giác, tri giác ( tín hiệu không rõ rang, thông tin nhiễu, tiếng ồn), căng thẳng chú ý (do phải chú ý vào quá nhiều đối tượng), căng thẳng cảm xúc (điều kiện làm việc chứa nhiều yếu tố mâu thuẫn, chán nản), căng thẳng do công việc buồn tẻ, đơn điệu căng thẳng do điều kiện lao động bị hạn chế giao tiếp, làm việc, một mình
Ngoài ra, căng thẳng tâm lý còn do một số nguyên nhân sau: Do chuyển công tác, cải tổ, thăng chức, ; làm thay đổi địa vị, vai trò Đối lập với cấp trên cấp dưới, quấy rối, chèn ép, bắt nạt, ; vấn đề về mối quan hệ Do thất bại, sự cố trong công việc; phát sinh trách nhiệm nặng nề Nhu cầu, áp lực công việc quá mức và không thể quản lý có thể do thiết kế công việc kém,quản lý kém và điều kiện làm việc không đạt yêu cầu Khối lượng công việc quá nhiều và làm việc dưới áp lực của thời gian Giờ làm việc nghiêm ngặt, không linh hoạt và kéo dài…vv
2.2 Tâm lý của người lao động trong đại dịch Covid19
2.2.1 Tình hình đại dịch Covid19
Theo một nghiên cứu mới được công bố hôm nay 25/06/2021, có thể virus gây đại dịch Covid-19 đã bắt đầu lây lan ở Trung Quốc từ tháng 10/2019, hai tháng trước khi ca bệnh đầu tiên chính thức được ghi nhận tại thành phố Vũ Hán miền trung nước này_ (Nguồn gốc Covid-19 : Virus SRAS-Cov-2 có thể đã xuất hiện từ tháng 10/2019)
Virus Corona 2019 là một loại virus gây ra tình trạng nhiễm trùng trong mũi, xoang hoặc cổ họng Có 7 loại virus Corona, trong đó, 4 loại không nguy hiểm là 229E, NL63, OC43 và HKU1; hai loại khác là MERS-CoV và SARS-CoV nguy hiểm hơn và từng gây ra đại dịch toàn cầu Bên cạnh đó, còn một loại virus Corona thuộc chủng mới ký hiệu 2019-nCoV hoặc nCoV, đang “tung hoành” suốt từ cuối năm 2019 đến nay Đây là tác nhân gây ra bệnh viêm phổi cấp, khiến hơn 220 triệu người mắc, hơn 4 triệu người tử vong trên thế giới (Số liệu cập nhật đến tháng 9/2021)_(Virus Corona 2019 (Covid19, Sars Cov2): Nguyên nhân và triệu chứng)
Trang 801/10/2021 là ngày đầu tiên Thành phố thực hiện nới lỏng giãn cách xã hội Việc nới lỏng sẽ thực hiện theo lộ trình, ưu tiên phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh với tiêu chí an toàn tới đâu, nới lỏng tới đó Tính đến 06 giờ ngày 30/9/2021, có 389.202 trường hợp mắc bệnh phát hiện tại Thành phố Hồ Chí Minh được Bộ Y tế công bố, trong 288.718 trường hợp nhiễm trong cộng đồng, 484 trường hợp nhập cảnh _ (Thông tin về dịch bệnh COVID-19 tại TP.HCM (cập nhật sáng ngày 01/10/2021)) Tình hình dịch bệnh tại thành phố Hồ Chí Minh đang ngày càng có dấu hiệu tốt hơn
2.2.2 Vấn đề lao động trong đại dịch
Theo Tổng cục Thống kê, Trong quý III và 9 tháng năm 2021, diễn biến phức tạp của dịch Covid-19 lần thứ tư tại nhiều địa phương, đặc biệt tại các tỉnh, thành phố trọng điểm kinh tế đã khiến cho tình hình lao động việc làm quý III năm 2021 tồi tệ hơn Số người có việc làm giảm sâu so với quý trước và cùng kỳ năm trước, tỷ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm tăng lên mức cao nhất chưa từng thấy Thu nhập bình quân tháng của người lao động sụt giảm nghiêm trọng so với quý trước và cùng kỳ năm trước
Báo cáo tình hình về số lao động có việc làm: Lao động từ 15 tuổi trở lên có việc làm trong 9 tháng năm 2021 là 49,0 triệu người, giảm 388,2 nghìn người so với cùng
kỳ năm trước Về lao động thiếu việc làm: Thiếu việc làm trong độ tuổi 9 tháng năm
2021 là hơn 1,3 triệu người, tăng 187,2 nghìn người so với cùng kỳ năm trước Tính chung 9 tháng năm 2021, thu nhập bình quân tháng của người lao động là 5,9 triệu đồng, gần như tương đương so với cùng kỳ năm 2020 và giảm 34 nghìn đồng so với cùng kỳ năm 2019 đối với thu nhập của người lao động Và số người thất nghiệp trong
độ tuổi lao động trong 9 tháng năm 2021 là hơn 1,3 triệu người, tăng 126,5 nghìn người so với cùng kỳ năm trước tăng rất nhiều so với csc năm trước đó
2.2.3 Tâm lý người lao động trong đại dịch
* Mất việc và gánh nặng chi phí
Bà Phạm Thị Ngọc Thủy, Giám đốc Văn phòng Ban IV cho biết, để nắm bắt thực trạng tác động của dịch COVID-19 đến việc làm và thu nhập, khả năng tích lũy, nguồn
hỗ trợ đối với người lao động và những mong muốn về chính sách hỗ trợ từ phía người lao động, Ban IV đã tiến hành cuộc khảo sát nhanh về tình hình việc làm, thu nhập của
Trang 9người lao động trong bối cảnh đại dịch COVID-19 bùng phát _ (Người lao động trong bối cảnh đại dịch COVID-19)
Tỉ lệ mất việc làm tăng dần theo nhóm tuổi Qua khảo sát cho thấy, có tới 62% trong tổng số hơn 69 nghìn người tham gia trả lời cho biết hiện đang mất việc làm (trên 42.700 người) Trong số người mất việc, nhóm ở độ tuổi từ 31 đến 45 bị mất việc chiếm nhiều nhất, với khoảng 69,4%; nhóm người mất việc từ 16 đến 30 tuổi chiếm 16,3%; nhóm mất việc từ 46 đến 60 tuổi chiếm khoảng 13,2% và nhóm người mất việc trên 60 tuổi chiếm khoảng 1,2% Nhóm tuổi từ 16 đến 30 thì tỷ lệ mất việc làm là 56,3%, nhóm tuổi từ 31 đến 45 tuổi và nhóm tuổi từ 46 đến 60 tuổi có tỷ lệ mất việc là trên 60% Nhóm tuổi trên 60 có tỷ lệ mất việc là 76% Căng thẳng trong vấn đề về việc làm
Tuy tình hình dịch bệnh diễn ra phức tạp, chính sach giãn cách được thực thi ở khắp mọi nơi Nhưng giáo dục vẫn được tiến hành, để đảm bảo chương trình học tập, hầu hết các trường dân lập đều tổ chức hoạt động học online theo chương trình của trường Chi phí về điện, internet, đầu tư công nghệ đổ dồn lên người lao động để phục
vụ cho việc học tập của con em mình Bên cạnh đó còn là các chi phí dùng để chi trả cho việc xét nghiệm Covid 19 để có thể di chuyển, tạo thu nhập cho người lao động (trong các lần dịch trước, các chi phí xét nghiệm, chi phí trong khu cách ly được nhà nước chi trả 100%) Ngoài ra, còn cần phải có tiền để phục vụ sinh hoạt, ăn uống, nhà
ở, điện nước… Các chi phí thuê nhà, lãi vay ngân hàng đối với người mua nhà lần đầu mặc dù không tăng, nhưng lại là gánh nặng rất lớn đối với lao động mất việc, hoặc có việc nhưng tiền lương giảm Họ không có nguồn tiền đều đặn từ tiền lương, thu nhập
để chi trả cho khoản chi này Áp lực, căng thẳng về mặt tài chính, nhất là về vấn đề tiền lương
Ngoài các căng thẳng về các vấn đề như mất việc làm, về mặt tài chính Người lao động còn phải đối mặt với rất nhiều các áp lực tâm lý khác Chẳng hạn như áp lực khi phải cứ liên tục ở nhà, áp lực trong cách nuôi dạy con cái, stress nặng nề khi không được giải tỏa bản thân…
2.3 Các biện pháp khắc phục
Dịch bệnh COVID-19 đã tác động nặng nề đến thị trường lao động tại TPHCM
và nhiều tỉnh, thành phố Để thích ứng trong giai đoạn “bình thường mới”, doanh nghiệp cần linh hoạt trong chính sách tuyển dụng, còn người lao động nên chủ động
Trang 10nắm bắt cơ hội để cân bằng cung-cầu, tránh xảy ra tình trạng “chỗ thiếu nơi thừa”_(Chinhphu.vn)
2.3.1 Triển khai gói hỗ trợ an sinh xã hội
Theo như tại hội nghị trực tuyến, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM sẽ tổ chức triển khai gói an sinh xã hội vào sáng 05/08/2021 Theo như được biết, gói an sinh xã hội sẽ được chia thành hai loại Đó có thể là gói gồm các nhu yếu phẩm cần thiết cho cuộc sống hằng ngày như gạo, trứng, dầu ăn, mắm, muối… Đó cũng có thể là gói hỗ trợ về tiền mặt 1.500.000đ/người đối với những người lao động làm việc tự do, không theo một doanh nghiệp, tổ chức nào Bên cạnh đó, còn có cả gói hỗ trợ cho cả gia đình: mỗi người trong gia đình sẽ nhận được 15kg gạo (tính trên đầu người), hoặc mới đây là gói hỗ trợ về tiền mặt 1.000.000đ/người (cũng tính trên đầu người), không kể lớn nhỏ, công việc
Đây có thể được coi là gói hỗ trợ tốt nhất trong thời điểm dịch diễn ra phức tạp Giúp người lao động đỡ áp lực tâm lý cũng như bớt căng thẳng hơn về mặt sinh hoạt, nỗi lo cơm áo gạo tiền
2.3.2 Hỗ trợ hết sức có thể vấn đề việc làm cho người lao động
Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên TPHCM, hiện đơn vị này đang giới thiệu hơn 50.000 chỉ tiêu việc làm, tập trung vào các ngành nghề như: Lao động phổ thông, nhân viên văn phòng, nhân viên tư vấn, nhân viên kỹ thuật, nhân viên kho… với mức lương dao động từ 5 đến 25 triệu đồng Từ ngày 1/10-30/11/2021, Trung tâm Dịch vụ việc làm Thanh niên TPHCM tổ chức Chương trình “Tiếp sức người lao động” với combo việc làm “3 trong 1”: “Nhà trọ 0 đồng - Test nhanh miễn phí - Có việc làm ngay” Chương trình có sự phối hợp của 63 tỉnh, thành đoàn trong cả nước và khoảng 150 doanh nghiệp với hơn 10.000 chỉ tiêu tuyển dụng Đến với chương trình, người lao động sẽ được giới thiệu việc làm miễn phí, được test nhanh COVID-19 khi
đi phỏng vấn xin việc hoặc vào ngày đầu tiên lao động đến doanh nghiệp để nhận việc; được giới thiệu các khu nhà trọ 0 đồng, khu nhà trọ giá rẻ để ổn định chỗ ở, an tâm tìm kiếm việc làm _ (Doanh nghiệp và người lao động cần linh hoạt trong bối cảnh mới) (Thanhuytphcm.vn) - Ngày 15/10, tại Nhà văn hóa Lao động quận Tân Bình, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) quận, Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội quận, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên quận, Hội Doanh nghiệp quận và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam quận cùng phối hợp tổ chức Sàn giao