HĐQT HTXDV NN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Tham luận nâng cao chất lượng đại trà A Đặt vấn đề Môn Ngữ Văn có một vị trí quan trọng đặc biệt trong chương trình của cấp học THCS Ngoài việc cung cấ[.]
Trang 1Tham luận nâng cao chất lượng đại trà A.
Đặt vấn đề
Môn Ngữ Văn có một vị trí quan trọng đặc biệt trong chương trình của cấp học THCS Ngoài việc cung cấp kiến thức như các môn học khác, môn Ngữ Văn còn góp phần to lớn trong việc bồi dưỡng tư tưởng tình cảm cho các em học sinh: biết yêu thương, quý trọng gia đình, thầy cô, bạn bè, có lòng yêu nước, biết hướng tới những tư tưởng cao đẹp như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái ác, cái xấu, bước đầu các em
có năng lực cảm thụ các tác phẩm có giá trị nhân văn cao cả
Tuy nhiên học Văn là cả một quá trình tích luỹ lâu dài, không thể học xổi, học dồn mà phải cập nhật từng ngày, từng vấn đề, từng tác phẩm
Đây cũng là đề tài đã được nhiều nhà nghiên cứu, nhiều giáo viên đã thực hiện song đó cũng là các đề tài có tính chất chung cho việc dạy học môn Ngữ Văn Qua kinh nghiệm của bản thân trong quá trình dạy học, qua việc tìm hiểu thực tế ở dạy – học môn Ngữ Văn ở trường sở tại, chúng tôi mạnh dạn đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ Văn
B
Nội dung
I Thực trạng
Các thầy cô giáo giảng dạy bộ môn đều đạt chuẩn về chuyên môn
nghiệp vụ, có lòng yêu nghề, nhiệt tình trong giảng dạy
Xác định tầm quan trọng của môn Ngữ Văn nên đa số học sinh có ý thức học tập bộ môn
Học sinh ở xã đại đa số là con em nông dân nên chăm chỉ, có ý thức cố gắng trong học tập và rèn luyện bộ môn Ngữ Văn
Tuy nhiên theo đặc thù bộ môn, theo xu thế của xã hội, môn Ngữ văn đang bị mất dần vị thế của nó. Học sinh ít mặn mà với bộ môn Văn và chỉ coi môn văn là môn học bắt buộc để thi vào lớp 10
Sách tham khảo cho bộ môn rất nhiều nên khó khăn cho việc lựa chọn tài liệu để nâng cao chất lượng dạy – học môn Ngữ Văn
Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy học môn Ngữ Văn? Sau đây chúng tôi xin trình bày một vài kinh nghiệm nho nhỏ, hi vọng sẽ giúp
Trang 2nâng cao chất lượng học tập bộ môn.
II Giải pháp
Từ thực tiễn giảng dạy của giáo viên và kết quả học tập của học sinh chúng tôi xin đưa ra một số kinh nghiệm dạy - học nhằm nâng cao chất lượng
bộ môn Ngữ Văn
1 Giáo viên tự bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân.
- Cuộc sống xã hội biến đổi từng ngày từng giờ nên dù giáo viên giảng dạy môn Ngữ Văn đều được đào tạo chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ nhưng cần tích cực, thường xuyên tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân Từ năm học 2008 – 2009 là năm mà Bộ Giáo dục lấy là năm ứng dụng công nghệ thông tin vào trong việc dạy - học Vì thế tất cả các trường trong
cả nước đều được hỗ trợ lắp đặt mạng Internet Việc lắp đặt mạng sẽ giúp các thầy cô giáo bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ Có thể tìm kiếm thông tin phục vụ giảng dạy, trao đổi với các thầy cô giáo trên mọi miền tổ quốc (VD: Bài giảng Bạch kim, , Thi viên.Nét; Sachhay.com, ) Bên cạnh đó cũng có thể học hỏi bạn bè đồng nghiệp để tích luỹ nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ
- Nên nắm vững kiến thức chung cho chương trình cấp học để có cái nhì n bao quát về nội dung yêu cầu cho từng khối lớp
- Soạn - giảng theo đúng chương trình mà Bộ GD&ĐT đã quy định
trong phân phối chương trình
- Khi giảng dạy cần chú ý đến từng loại đối tượng học sinh trong lớp học để có phương pháp giảng dạy cho phù hợp Giáo viên cũng cần phân loại được học sinh trong lớp Dù là lớp chọn, lớp đại trà hay lớp yếu kém thì mức
độ tiếp thụ, học tập của học sinh có sự khác nhau Từ đó xác định học sinh yếu kiến thức, kĩ năng nào để tìm nguyên nhân, biện pháp khắc phục còn đối với học sinh giỏi bồi dưỡng nâng cao kiến thức kĩ năng đã học để tạo hứng thú trong việc học tập bộ môn
2 Hướng dẫn học sinh cách học (trên lớp và ở nhà)
* Khi tiếp nhận lớp cần hướng dẫn học sinh cách ghi chép sao cho đúng, đủ,
Trang 3vì vậy giáo viên phải kiểm tra nhắc nhở để học sinh phải để lề đủ lớn (2,5-3,0 cm) đề dễ theo dõi bài học Nếu cần bổ sung thì ghi vào lề cho tiện Phần số tiết, tên bài, các đề mục cũng cần phải ghi làm sao cho nổi bật dễ nhận thấy Sau mỗi tiết học cần có thói quen kẻ hết bài để dễ học, dễ kiểm tra
* Giáo viên cũng cần hướng dẫn học sinh xác định nội dung học tập
- Với phân môn Văn (Phần văn bản)
+ Đọc lại toàn bộ văn bản trước khi học (Mặc dù ở phần học chính khoá
đã đọc) Đối với văn bản là tác phẩm thơ phải học thuộc, là văn xuôi phải tóm tắt được nội dung của văn bản, học thuộc dẫn chứng
+ Với những tác phẩm có tác giả cần nắm chắc được về tiểu sử tác giả (Năm sinh năm mất- nếu có- tên khai sinh, bút danh, quê quán), sự nghiệp văn chương của tác giả đó, hiểu được hoàn cảnh sáng tác tác phẩm
+ Nắm chắc được giá trị nội dung và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm (tìm hiểu phần nội dung cần đạt, phần ghi nhớ)
+ Biết phân tích, cảm thụ một số chi tiết (câu, đoạn) được cho là đặc sắc (Đối với học sinh khá giỏi)
- Đối với phân môn Tiếng Việt
+ Học thuộc các khái niệm, vận dụng làm tốt các bài tập từ dễ đến
khó(Từ nhận biết đến thông hiểu, vận dụng ở mức độ thấp, vận dụng ở mức
độ cao)
+ Với các biện pháp tu từ biết phát hiện đúng, nêu được tác dụng của phép tu từ đó trong hoàn cảnh sử dụng
+ Biết viết câu, viết đoạn (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn) với nhiều chủ
đề và yêu cầu khác nhau (Diễn dịch, quy nạp…)
- Đối với phân môn Tập làm văn
+ Nắm được dặc trưng các thể loại: Miêu tả, Tự sự, Biểu cảm, Nghị luận, thuyết minh, hành chính công vụ
+ Sau khi đọc đề bài, phải biết tìm hiểu đề, tìm ý; biết cách lập dàn ý; biết viết các đoạn để hoàn chỉnh bài viết
* Hướng dẫn học sinh cách làm bài :
- Phần trắc nghiệm: Học sinh thường hay nhầm lẫn ở tác giả, phương thức biểu đạt, … vì thế giáo viên cần nhắc nhở thường xuyên để học sinh
Trang 4tránh các lỗi đó Cần cho học sinh nắm rõ các hình thức trắc nghiệm: trắc nghiệm nhiều lựa chon, trắc nghiệm điền khuyết, trắc nghiệm ghép đôi,
- Phần tự luận: Khi làm phần tự luận cũng cần chú ý ở từng câu Học sinh thường chủ quan khi đọc câu hỏi, thấy câu nào quen thường chú tâm vào làm mà không để ý đến thang điểm nên những câu ít điểm thì chú ý còn câu nhiều điểm thì làm rất sơ sài … dẫn tới bài làm bị điểm thấp, không đạt yêu cầu
+ Đối với dạng tự luận ngắn, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách trả lời, cách làm bài Không nhất thiết viết thành một bài có bố cục ba phần đầy
đủ nhưng trong đoạn văn cũng cần có phần nêu, phần nội dung và kết thúc
VD: Nêu ý nghĩa tình huống truyện “Làng” của Kim Lân
“Làng” là một thành công của Kim Lân Truyện thể hiện tình yêu làng của nhân vật ông Hai Tình cảm ấy của ông Hai được đặt trong một tình huống thử thách, tình huống ông đột ngột nghe tin dữ: làng quê ông - làng Chợ Dầu, theo giặc Làng Chợ Dầu mà ông hằng tự hào, hãnh diện bấy lâu nay bỗng theo giặc Tình huống ấy giúp nhà văn có thể đi sâu khai thác nội tâm nhân vật để thể hiện rõ tình yêu làng và tinh thần kháng chiến của những người nông dân phải rời làng đi tản cư như ông Hai
+ Đối với dạng tự luận dài, giáo viên hướng dẫn học sinh lập dàn ý chi tiết học sinh có thể vận dụng để lập dàn ý một cách thuần thục Giáo viên cũng cần viết mẫu cho học sinh một số bài văn để học sinh có thể dựa vào đó
mà vận dụng
Ở từng lớp (7, 8, 9) nên rèn cho học sinh cách viết bài cho các kiểu văn bản nhất là văn bản nghị luận Trước hết là phần mở bài để ít nhất khi đọc một đề văn học sinh biết tự làm phần mở bài (dù là học sinh yếu) Muốn thế giáo viên có thể cung cấp cho học sinh nhiều cách mở bài., hướng dẫn cho học sinh một cách mở bài và viết gợi ý cho học sinh một cách mở bài Để lên các lớp trên học sinh biết viết phần thân bài (từ khâu viết đoạn)
* Sau mỗi tiếti dạy, ra bài tập và hướng dẫn học sinh cách làm, những nôi dung cụ thể cần học thuộc, cần ghi nhớ để học sinh chuẩn bị cho tiết sau
3 Đa dạng hoá các hình thức kiểm tra, đánh giá
Trang 5Với việc kiểm tra thường xuyên, giáo viên cần đa dạng hoá để học sinh phải tự giác học tập
- Kiểm tra vở ghi: Kiểm tra chữ viết, kiểm tra nội dung ghi chép có đầy đủ không (nhắc nhở về cách ghi chép)
- Kiểm tra sách, tài liệu - sách tham khảo, vở nháp của học sinh Học sinh nào chưa có, chưa đúng yêu cầu nhắc nhở để kiểm tra lại Nên giới thiệu một
số sách tham khảo cho học sinh sưu tầm để học tập
- Kiểm tra đầu giờ,
+ Kiểm tra miệng: Nội dung đã nhắc từ tiết trước
+ Vừa kiểm tra miệng, vừa kiểm tra viết: Kiểm tra miệng có thể là tác giả, bài văn; kiểm tra viết có thể cho học sinh viết nội dung nghệ thuật của tác phẩm truyện, bài thơ,…
+ Làm bài tập Tiếng Việt: Nếu bài tập trong sách giáo khoa nên kiểm tra sách của học sinh để tránh việc học sinh ghi lời giải vào bài tập trong sách
Có thể ra bài tập tương tự SGK, bài tập nâng cao (HS khá, giỏi)
* Đối với học sinh chưa thuộc kĩ hoặc không thuộc Lần đầu cho kiểm tra vào cuối tiết lần 2 cho học lại và kiểm tra vào tiết học chuyên đề, lần tiếp theo có thể bố trí riêng một buổi để kiểm tra nếu không sửa chữa sẽ mời gia đình đến
để thông báo, nhắc nhở, trao đổi thêm Đối với những học sinh cá biệt như lười học, yếu kĩ năng, giáo viên nên lập một danh sách riêng để chú ý kiểm tra nhiều hơn
4 Kết hợp giữa học chính khoá và học chuyên đề (Học thêm, phụ đạo)
Bộ GD&ĐT đã cho phép các trường tổ chức học thêm để nâng câo chất lương dạy học các môn nói chung và môn Ngữ Văn nói riêng Vì thế khi tổ chức các lớp học chuyên đề giáo viên phải biết lựa chon những kiến thức cơ bản nhất để dạy có hiệu quả và gây sự hứng thú học tập bộ môn
Khi dạy học cần quan tâm nhiều hơn đến việc kiểm tra, đánh giá vì dạy chuyên đề có nhhiều thời gian so với dạy chính khoá
Ở mỗi khối lớp, cần chia theo các nội dung lớp để giảng dạy cho có hệ thống
VD: Ở lớp 9, có thể chia thành các nội dung như: Truyện Trung đại, Thơ hiện đại, truyện hiện đại, Văn bản nhật dụng, Văn bản thuyết minh, Các phương
Trang 6châm hội thoại,
Kết thúc mỗi nội dung nên có các bài kiểm tra để đánh giá việc học tập của học sinh để đề ra cách giảng dạy cho phù hợp Những học sinh chưa đạt yêu cầu (bước đầu có thể kiểu tra học sinh từ điểm 4 đến 4.75) cần cho học
sinh ôn lại để kiểm tra theo sự bố trí của giáo viên
5.Lập danh sách, tìm hiểu nguyên nhân học sinh yếu kém
Bước đầu tiên, bàn giao chuyên môn giữa giáo viên năm học cũ và năm học mới sau khi nhận lớp; qua bài khảo sát chất lượng đầu năm và bài viết số 1, tiến hành lập danh sách học sinh yếu ở các lớp và tìm ra những nguyên nhân dẫn đến học sinh yếu kém như sau:
Lười học bài (nhất là những dẫn chứng); chăm học bài nhưng mau quên; yếu
kỹ năng đọc - hiểu văn bản; viết đoạn văn chưa rõ nghĩa; đọc không kỹ đề, dẫn đến viết bài văn lạc đề; chữ viết cẩu thả, khó đọc
6.Xây dựng kế hoạch phụ đạo phù hợp
Sau khi tìm hiểu được nguyên nhân học sinh yếu kém của lớp, căn cứ vào định hướng phụ đạo của tổ, vào cấu trúc đề kiểm tra, thi học kì của Sở
GD&ĐT, thời khóa biểu của lớp , giáo viên tiến hành xây dựng kế hoạch phụ đạo cho phù hợp
Kế hoạch dạy phụ đạo giúp học sinh yếu được lãnh đạo chuyên môn kí duyệt
và sẽ thực hiện xuyên suốt hết học kì
Tuần
Chủ đề
Nội dung phụ đạo
Thời gian
Phương pháp
7. Phối hợp chặt chẽ với, nhà trường, với GVBM
Thông báo cho Ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm về tình hình học tập chung của học sinh, nhất là những học sinh chưa chịu khó, chưa tích cực đề
Trang 7xuất các hình thức khen thưởng, kỉ luật kịp thời.
8 Kết hợp gia đình học sinh
Phối hợp với gia đình để nâng cao chất lượng dạy - học: Giáo viên dạy Văn thường là các giáo viên chủ nhiệm nên có thể trao đổi với phụ huynh qua buổi họp phụ huynh, nếu không có thể đến gặp gỡ với gia đình, trao đổi qua điện thoại, thư, … để gia đình đôn đốc nhắc nhở, kiểm tra học sinh giúp học sinh chăm chỉ tích cực hơn nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn
Có thể đề nghị nhà trường tổ chức họp phụ huynh từng lớp hoặc theo đối tượng học sinh (Trung bình, Yếu) để thông báo với gia đinh, bàn với gia đình những biện pháp nâng cao chất lượng học tập
C Kết luận
Trên đây là một số kinh nghiệm có thể áp dụng để nhằm nâng cao chất lương dạy học bộ môn Tuy nhiên đó cũng chỉ là những ý kiến cá nhân Trong thực tế còn có rất nhiều các kinh nghiệm từ các đồng nghiệp Rất mong sự đóng góp của các thầy cô
Người viết tham luận Nguyễn Thị Kiều Thúy
Nâng cao ch t lấ ương môn ng vănữ
Trang 8Các môn học ở phổ thông, ngữ văn là một trong hai môn thi bắt buộc trong các kỳ thi tuyển sinh Hơn thế, học văn còn là học làm người, để mỗi người sống nhân hậu, biết yêu thương và đối nhân xử thế… Để học sinh (HS) lớp 9 học tốt môn văn, các trường THCS đã nỗ lực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng tuyển sinh vào lớp 10
Tại trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai (TP.TDM) chất lượng tuyển sinh vào lớp 10 ở môn ngữ văn mỗi năm đều được tăng lên, số HS đạt điểm cao
bộ môn cũng tăng đáng kể Theo các giáo viên (GV) dạy bộ môn văn, để thực hiện một tiết dạy sinh động, hấp dẫn, đạt kết quả cao thật vô cùng khó Trước hết, GV cần nắm rõ đặc điểm nhận thức cũng như đặc điểm nhân cách của từng HS Trên cơ sở đó sẽ phân loại HS chính xác GV cần tạo cho các em niềm đam mê học tập, nâng cao tính tự giác, tích cực chủ động học tập Trong quá trình giảng dạy, GV cần kết hợp cung cấp kiến thức mới với việc
ôn tập một cách hợp lý
GV phải phối hợp nhiều phương pháp, kỹ năng để tạo nên những giờ học sinh động, lôi cuốn, đạt hiệu quả cao GV chú ý hướng dẫn HS cách học trên lớp, ở nhà; đa dạng hóa các hình thức kiểm tra đánh giá; kết hợp giữa học chính khóa và học tự chọn, tăng tiết Theo kinh nghiệm của trường, trong tháng ôn tập thi tuyển sinh, ngay sau khi kết thúc kiểm tra học kỳ 2 nhà trường xếp lịch ôn tập cho HS Sau 2 tuần đầu ôn tập nhà trường sẽ tổ chức thi thử lần 1 Trước khi kết thúc ôn tập khoảng 1 tuần, nhà trường tiếp tục tổ chức thi thử lần 2 và kịp thời báo điểm để GV rút kinh nghiệm sửa sai những thiếu sót cho HS giúp các em làm bài tốt
Trong khi đó, GV dạy môn ngữ văn ở trường THCS Trịnh Hoài Đức (TX.Thuận An) đã đưa ra phương pháp giảng dạy để hạn chế tỷ lệ HS yếu kém Ngay từ đầu năm, GV phân loại HS bằng cách chia nhóm và ngồi theo nhóm Sau 1 tháng sẽ thay đổi nhóm Điều quan trọng là GV không coi thường, bỏ mặc HS yếu kém mà chia nhóm để động viên các em học GV còn tìm hiểu nguyên nhân yếu kém của từng em Để nâng cao chất lượng môn học đòi hỏi sự nhiệt tình của GV GV tổ chức dạy buổi tối không thu học phí đối với những em yếu kém Chủ yếu là trả bài, làm những bài tập ngắn GV
Trang 9nhờ các em học khá giỏi hỗ trợ kèm những em yếu Ngoài ra, GV còn hướng dẫn các em phương pháp học Khi ở nhà các em làm những bài tập GV giao Đọc bài mẫu, sửa lại các bài tập làm văn Ngay từ đầu năm cứ mỗi bài HS tự ghi câu hỏi ra giấy, xếp lại và cho vào một hộp Hộp này các em để ở chỗ thuận tiện, đi qua bốc một câu đọc rồi cho vào một hộp rỗng kế bên Một ngày học được 3 đến 4 câu, lâu ngày chuyển từ hộp có đến hộp không, sau đó làm ngược lại…Thầy Đặng Thanh Nhàn, GV trường THCS Tân Đông Hiệp (TX.Dĩ An) cho biết, qua những năm tham gia chấm thi tuyển sinh lớp 10, thầy nhận thấy HS còn mắc nhiều lỗi về hình thức lẫn nội dung Để khắc phục tình trạng trên, GV cần trang bị cho HS nền tảng kiến thức văn học theo từng giai đoạn, từng tác giả, tác phẩm… cũng như kiến thức tiếng Việt một cách vững chắc Rèn cho HS kỹ năng nhận dạng đề, kỹ năng viết văn tùy theo thời gian, theo yêu cầu, thể loại khác nhau Chú ý nhắc nhở và sửa lỗi cho HS trong quá trình giảng dạy, kiểm tra để các em tránh được những lỗi nhỏ khi làm bài Đối với HS, các em không nên học tủ, học vẹt mà phải nắm kiến thức tổng quát phải rèn kỹ năng, phương pháp làm bài, nắm vững cấu trúc đề thi Không nên viết quá vội, chú ý chính tả, trình bày sạch đẹp, không nên viết theo cảm tính mà phải đọc kỹ đề bài, nắm rõ yêu cầu của đề, phải cân nhắc phân bố thời gian hợp lý theo từng câu hỏi, phải lập dàn ý trước khi viết Tránh việc bôi xóa, cần làm bài cẩn thận
Để đạt kết quả cao ở kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sắp tới, hiện tại HS bắt đầu chạy nước rút, tập trung cao độ cho việc học Với những kinh nghiệm giảng dạy các GV chia sẻ cùng nhau, hy vọng chất lượng tuyển sinh lớp 10 ở môn ngữ văn sẽ được nâng lên, góp phần nâng cao chất lượng ở bậc THPT
Trang 10“Tham luận về giải pháp nâng cao chất lượng bộ môn Ngữ Văn”
CHO HỌC SINH TRƯỜNG THCS-THPT TẢ SÌN THÀNG
I/ THỰC TRẠNG
Trong nhiều năm qua, từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đổi mới nội dung kiểm tra đánh giá theo hướng mở, đưa các vấn đề cuộc sống, sự kiện lịch sử, xã hội vào đề thi thì kết quả của học sinh chúng ta đã không còn như trước Kết quả thi THPT môn Ngữ văn năm học 2014-2015 thấp, điểm bình quân môn văn của trường đạt 4,39 điểm Và như vậy mục tiêu lấy các môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội như Văn, Sử, Địa làm cứu cánh cho học sinh vùng đặc biệt khó khăn trong kỳ thi THPT là chưa đạt được
Học sinh 100% là con em dân tộc thiểu số với khả năng ngôn ngữ tiếng Việt
từ nghe, nói, đọc, viết, đến hiểu vốn từ tiếng việt còn thiếu, yếu
Thống kê chất lượng môn ngữ văn HKI năm học 2015-2016
< 3,5 3,5 - 5,0 5,1 - 6,4 6,5 -7,9 > 8,0