TRƯỜNG THCS CHU VĂN AN BÁO CÁO THAM LUẬN TÌM HIỂU GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THCS Kính thưa các quý vị đại biểu, khách quý !Thưa các thầy giáo cô giáo! Kính thưa Hội nghị![.]
Trang 1BÁO CÁO THAM LUẬN
TÌM HIỂU GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THCS
Kính thưa các quý vị đại biểu, khách quý !Thưa các thầy giáo cô giáo!
Kính thưa Hội nghị!
Lời đầu tiên tôi xin kính chúc các quý vị đại biểu, khách quý, các thầy cô giáo sức
khỏe, hạnh phúc Chúc Hội nghị Hội thảo đổi mới phương pháp dạy môn Ngữ Văn THCS của ngành giáo dục Huyện năm học 2016-2017 thành công tốt đẹp !
Trong những năm gần đây ngành giáo dục đã có rất nhiều chủ trương nâng cao chất lượng dạy học bằng nhiều hình thức và biện pháp như đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh, tăng cường đưa công nghệ thông tin vào nhà trường Ngành cũng đã phát động nhiều phong trào lớn trên phạm vi toàn ngành như cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử, bệnh thành tích trong giáo dục”; “Không để học sinh không đạt chuẩn mà được lên lớp”, “ Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương về đạo đức, tự học
và sáng tạo” “Phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”… Khách quan mà nói thì với những nổ lực lớn của toàn ngành, sự tập trung cao của các nhà trường, và sự quan tâm, ủng hộ của xã hội, chất lượng học sinh giỏi có phần cải thiện đáng kể, số lượng có tăng, nổi lên một bộ phận học sinh thực sự xuất sắc Song, bên cạnh đó chất lượng học sinh đại trà lại vẫn còn lại là nỗi lo, chưa có được những kết quả tích cực Đặc biệt là chất lượng môn Ngữ văn còn nhiều hiện tượng quay cóp, học chống đối, thi lấy điểm,; việc học văn và thực hành văn còn mơ hồ Theo khảo sát trên các học sinh ở trường THCS Vũ Bản thì có đến 30% học sinh ngại học văn, chỉ có 10% thực sự yêu văn và học văn,còn lại học vì chương trình Từ tâm ý đó nên chất lượng học môn văn chỉ dựng ở mức độ nhất định Cộng thêm rất nhiều nguyên nhân như:
1.Ngày nay, ở địa bàn nông thôn một bộ phận người dân có cuộc sống khó khăn nên họ tập trung thời gian cho công cuộc mưu sinh hơn là quan tâm đến việc học tập của con em, đành phó mặc cho nhà trường
Trang 22 Tác động của môi trường xã hội hiện nay đến học sinh là rất lớn Đó là ảnh hưởng của một bộ phận thanh thiếu niên hư, là tác động của game online, chat trên internet do không được định hướng đúng đắn
3 Gia đình chưa kiểm soát được việc học tập của học sinh tại nhà, tình trạng học sinh không học bài cũ và không chuẩn bị bài trước khi đến lớp trở thành phổ biến nên việc tiếp thu bài ở lớp trở nên khó khăn dẫn đến tình trạng lười học, chán học
4 Tình hình cơ sở vật chất nhà trường những năm gần đây tuy có đầu tư lớn nhưng tựu trung cũng chỉ ở CSVC bên ngoài, nhiều trường vẫn chưa đủ điều kiện đáp ứng yêu cầu dạy học một cách tốt nhất, nhất là việc đầu tư trang thiết bị phương tiện dạy học
5 Sự phối kết, hợp giữa nhà trường và gia đình còn thiếu chặt chẽ, thiếu đồng
bộ Kênh thông tin cung cấp dữ liệu từ nhà trường đến phụ huynh và ngược lại còn rất hạn chế nhất là trường ở địa bàn nông thôn
Tuy nhiên,được sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Chính quyền và nhân dân trong
xã, với sự nỗ lực không ngừng của thầy và trò, trong những năm gần đây trường THCS Vũ Bản luôn giữ vững lá cờ thi đua là cái nôi văn hóa quan trọng nhất của xã nhà Chât lượng giáo dục toàn diện của nhà trường không ngừng được cải thiện và nâng cao Trong năm học 2008-2009, nhà trường đã được UBND tỉnh công nhận trường đạt chuẩn Quốc gia Nhiều năm học liên tiếp, trường luôn đạt danh hiệu trường tiên tiến Kết quả thi kiểm tra chất lượng cuối kì môn ngữ văn đều xếp 5,6 trong toàn Huyện Số học sinh dự thi và đỗ vào lớp 10 THPT các loại hình ngày càng Đặc biệt năm học vừa qua, số điểm thi vào 10 môn Ngữ văn của trường THCS Vũ Bản tính trung bình đạt trên 5, 35 điểm/ một bài Nhiều học sinh đạt số điểm ngữ văn cao nhất trong tổng số học sinh dự thi như:em Trần Văn Huynh đạt 8,5 điểm, 2 em Nguyễn Thị Hương Giang và Trần Thị Dung đạt 8 điểm và 6 em đạt 7,75 điểm Tình chung, toàn trường xếp thứ 5/ 20 trường trong toàn huyện
Hôm nay, ngành giáo dục huyện chúng ta tổ chức hội nghị này để tiếp tục đi tìm giải pháp cụ thể nhất, thiết thực nhất, tốt nhất nhằm cải thiện tình hình chất lượng giảng dạy môn Ngữ văn nói cũng như góp phần nâng cao chất lượng dạy học
ở THCS nói chung
Trang 3Thay mặt cho đơn vị Trường THCS Vũ Bản, tôi xin góp một số ý kiến cùng hội nghị nhằm tìm ra giải pháp nâng cao chất lượng môn Ngữ văn đặc biệt là nâng cao chất lượng môn ngữ văn vào lớp 10 THPT:
Là những giáo viên tham gia giảng dạy lớp 9 nhiều năm, chúng tôi luôn trăn trở, suy nghĩ để tìm ra phương pháp dạy học, ôn tập tốt nhất để giúp học sinh của mình đạt được kết quả cao nhất trong kì thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT.Bởi lẽ nắm trọng trách giảng dạy lớp 9 là nắm giữ vai trò mở cánh cửa tương lai tiếp theo cho các em Một trong những tiêu điểm mang lại niềm tin cho phụ huynh và nhân dân Nhiệm vụ càng quan trọng thì việc thực hiện càng khó khăn Nhưng kết quả thành công không chỉ phụ thuộc vào chủ quan của người thầy mà còn phụ thuộc vào trò và những yếu tố khách quan tác động Xác định được những điều đó,qua nhiều năm tham gia giảng dạy môn Ngữ văn lớp 9, gặt hái được ít nhiều thành tựu, góp phần nhỏ bé của mình vào sự thành công chung của nhà trường, tôi xin chia sẻ với các anh chị, các bạn đồng nghiệp một vài kinh nghiệm giảng dạy góp phần nâng cao chất lượng tuyển sinh vào lớp 10 như sau:
Đối với thầy :Trước hết chúng ta cần nắm rõ đặc điểm nhận thức cũng như đặc
điểm nhân cách của từng học sinh Trên cơ sở đó, chúng ta sẽ có một cách phân loại học sinh chính xác Điều này rất cần thiết, bởi lẽ , có phân loại được học sinh chúng
ta mới lựa chọn được nội dung cũng như phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng HS.Đồng thời phân loại học sinh cũng giúp các thầy cô thực hiện vai trò hướng nghiệp và tư vấn tâm lý, nghề nghiệp cho trò
Ngay từ những ngày đầu, tuần đầu cần kết hợp chặt chẽ với giáo viên chủ nhiệm
và gia đình để kiểm soát thật chặt nền nếp học tập của các em Cần tạo cho các em niềm đam mê học tập cũng như nâng cao ý thức tự giác, tích cực chủ động học tập của các em Chỉ khi nào các em nhận thức đầy đủ mục đích chân chính của việc học
và có ý thức học tập tốt thì khi đó kết quả học tập của các em mới được nâng cao
Trong qúa trình giảng dạy, cần kết hợp cung cấp kiến thức mới với việc ôn tập 1 cách hợp lý theo phương châm : Học mới ôn cũ, Học đến đâu chắc đến đó Việc lựa chọn nội dung ôn tập là vô cùng quan trọng Nội dung ôn tập phải mang tính hệ thống Chuyên sâu vào những vấn đề trọng tâm song ko được dạy tủ, học tủ Tất cả những đơn vị kiến thức cơ bản học sinh phải nắm được một cách đầy đủ Nội dung
đó được xây dựng trong suốt quá trình giảng dạy và sẽ hoàn thiện khi bước vào thời
kì ôn tập chính thức Để nắm được , hiểu được và vận dụng được một khối lượng
Trang 4kiến thức khổng lồ đó, đòi hỏi giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh những phương pháp học tập hợp lý Trong đó đặc biệt chú trọng phương pháp tự học của học sinh Kiên quyết loại trừ các lối học máy móc, học vẹt, học tủ vốn rất phổ biến trong học sinh hiện như môn Ngữ văn thật sự gây khó khăn cho các em trong vấn đề này Bởi một môn nhưng bao gồm 3 phân môn đòi hỏi khác nha Tiếng việt cần chính xác Văn học cần hệ thống và hiểu biết rộng còn tập làm văn cần kĩ năng, phương pháp trình bày, tư duy ngôn ngữ Để giúp học sinh nắm vững yêu cầu và kiến thức của cả
3 phần tôi thường dạy lồng ghép tránh sự nhàm chán và đặt ra yêu cầu cụ thể đối với từng phân môn Bên cạnh đó, dạy hệ thống và khơi gợi tình cảm Dạycảm nhận tác phẩm văn học, nhân vật văn học không chỉ bằng hiểu biết mà bằng cả tâm hồn để các em lĩnh hội kiến thức văn học dễ hơn và thấm thía hơn Phân môn tập làm văn thật sự phải uyển chuyển linh hoạt, có khi hướng dẫn chi tiết có khi chỉ xác định tìm hiểu đề còn để học sinh thực hành, giáo viên sẽ sửa chữa sau Vừa dạy diễn đạt vừa khuyến khích tập diễn đạt, phát huy sự sáng tạo Cần tránh áp đặt “mẫu”.Dạy văn khó như dạy người, phải chạm được đến trái tim của học trò mới có thể học và hiểu
ý nghĩa tận cùng của những tác phẩm, hiểu những nhân vật, hiểu các biện pháp nghệ thuật và thông hiểu ý mình cần viết gì trong bài tập làm văn này? Vậy là ta sẽ vừa trang bị kiến thức và hoàn thiện kĩ năng, tránh tình trạng học vẹt học tủ, học qua loa đối phó, học vì điểm, học xong quên luôn
Việc kiểm tra đánh giá học sinh trong quá trình ôn tập cũng là hết sức quan trọng
và cần phải được chú ý một cách đúng mức Giáo viên có thể phối kết hợp nhiều hình thức kiểm tra (kiểm tra vấn đáp, kiểm tra viết, tự luận hay trắc nghiệm) Dù lựa chọn hình thức kiểm tra nào thì nội dung kiểm tra cũng phải đảm bảo tính vừa sức (không quá khó với HS yếu, không quá dễ với HS khá giỏi) và quan trọng hơn, các vấn đề kiểm tra phải gần gũi, sát với các vấn đề thường gặp trong thi tuyển sinh Khi chấm trả bài cần đặc biệt lưu ý tới việc chữa lỗi sai cho học sinh Cần chỉ rõ sai ở chỗ nào và tại sao sai Cần cho học sinh thấy bản chất của vấn đề và lưu ý các em nghiêm túc rút kinh nghiệm để lần sau ko mắc phải những lỗi đó nữa Việc rèn kỹ năng trình bày cho HS cũng cần phải chú ý đúng mức, đặc biệt là các kĩ năng trình bày trong môn Ngữ văn.Vì vậy trong khi chấm trả tôi đặc biệt chấm và sửa chi tiết
từ lỗi chính tả đến dùng từ và đặt câu Qua nhiều bài viết tự nhiên các em rút ra kinh nghiệm và diễn đạt tốt hơn
Song suy cho cùng, tất cả các giải pháp trên chỉ có thể đạt đuợc hiệu quả khi người thầy có cái tâm, thực sự nhiệt huyết, thực sự lo lắng cho tương lai con em mình, coi
Trang 5kết quả học sinh vào cấp 3 là mục đớch, là thước đo đỏnh giỏ trỡnh độ tay nghề cũng
như nhõn cỏch nhà giỏo của người thầy M.Goocki cú núi: “Tài năng đợc phát triển do tình yêu đối với công việc và có thể tài năng thực chất là tình yêu đối với công việc”.Hay cú danh nhõn đó núi: Người thầy giỏi khụng phải là người thầy trỏ vẽ kiến thức cho trũ mang là người đến đốt lửa niềm tin để tự trũ tỡm ra chõn lý Mang theo suy nghĩ ấy để người thầy thực sự
là “một đạo diễn tài ba” và “kĩ sư thiết kế tõm hồn” cho học trũ Khi cú trỏi tim nhiệt huyết là phương chõm, kiến thực là trọng tõm, kĩ năng là phương hướng người thầy
chắc chắn hoàn thành xuất sắc cụng việc của mỡnh
Thứ đến là yếu tố người học và gia đỡnh học sinh Trước hết học sinh phải cú
ý thức tuõn thủ nội quy trường lớp để theo học nghiờm tỳc và cú hiệu quả Học sinh phải thấy ddwwocj mỗi ngày đến trường là một ngày vui, luụn luụn tự giỏc nỗ lực Đặc biệt,học sinh phải thực sự sống chết với mục đớch của mỡnh, coi mục tiờu vào cấp 3 là ước mơ chỏy bỏng mà từ đú nỗ lực, tự giỏc học tập Cỏc em phải đặt mỡnh vào tỡnh huống cú vấn đề ở chỗ : Nếu khụng thi đỗ vào cấp 3 thỡ mỡnh sẽ ra sao, sẽ làm gỡ, tương lai của mỡnh sẽ như thế nào? Phụ huynh học sinh cần phải định hướng học tập cho con em mỡnh Cần quan tõm sõu sỏt tới việc học tập của cỏc em Khắc phục mọi khú khăn để đảm bảo cho cỏc em điều kiện học tập tốt nhất
Chỳng tụi xin kiến nghị một số giải phỏp sau :
1) Đối với cỏc nhà trường:
- Cần nhiều biện phỏp cho cụng tỏc quản lớ bao gồm quản lớ hoạt động dạy học của giỏo viờn, quản lý đội ngũ nhõn viờn, quản lớ nền nếp học sinh Chỳ trọng đặc biệt đến cụng tỏc bồi dưỡng đội ngũ về năng lực chuyờn mụn, nghiệp vụ sư phạm và lũng yờu nghề
- Vận dụng cỏc quan điểm dạy học mới bằng cỏc phương phỏp dạy học tớch cực là cần thiết nhưng phải đảm bảo tớnh thực tế trong điều kiện cho phộp Khụng nờn cứng nhắc ỏp đặt quan điểm phải thực hiện phương phỏp dạy học mới một cỏch cứng nhắc buộc GV phải thực hiện trong khi cơ sở chưa hội đủ điều kiện, tạo nờn sự rối loạn trong nhận thức của học sinh
- Tăng cường cụng tỏc kiểm tra cú biện phỏp động viờn, nhắc nhở học sinh việc học bài cũ ở nhà, chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp Hướng dẫn phương phỏp học tập
Trang 6- Tăng cường mối quan hệ: Gia đình – Nhà trường – Xã hội, làm cho mối quan
hệ nầy thực sự có ý nghĩa, có tác dụng thiết thực
2 Đối với Phòng Giáo Dục – Đào Tạo:
- Cần thay đổi phương pháp kiểm tra đánh giá học sinh đảm bảo tính khách quan để thu nhận kết quả bài kiểm tra đánh giá đúng thực lực
- Cần chỉ đạo chỉ đạo các nhà trường nâng cao chất lượng học tập của học sinh yếu kém bằng những giải pháp cụ thể, thực tế, khả thi và kiên quyết không để các nhà trường cho học sinh yếu kém được lên lớp
- Cần có tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động chuyên môn các nhà trường, tổ chức khảo sát, kiểm tra đánh giá chất lượng học sinh một cách nghiêm túc, công bằng, khách quan Lấy đó làm căn cứ đánh giá thi đua các trường Hằng năm, cần độc lập công bố mức độ thứ hạng chuyên môn các nhà trường (căn cứ kết quả khảo sát học sinh, không nhất thiết dựa vào kết quả đánh giá giáo viên)
3 Đối với huyện:
- Cần tạo điều kiện về kinh phí hoạt động cho các nhà trường để có điều kiện đầu tư vào hoạt động chuyên môn vì mức phân bổ kinh phí như hiện nay là rất thấp, không đảm bảo cho chi hoạt động dạy học dù nhu cầu chỉ ở mức vừa phải
4 Đối với chính quyền địa phương:
- Là nơi gần gủi nhất đảm bảo trước hết tình hình an ninh cho nhà trường thực hiện nhiệm vụ chuyên môn Kịp thời can thiệp, xử lí những vụ việc thuộc về trật tự
an ninh khi nhà trường có yêu cầu
- Tạo điều kiện giúp đỡ nhà trường về mọi mặt trên tinh thần chủ trương xã hội hóa giáo dục
- Cần vận động tổ chức tốt hoạt động khuyến học ở địa phương
Kính thưa quí vị đại biểu!
Kính thưa các thày cô giáo!
Trên đây là một vài ý kiến của tôi về vấn đề nâng cao chất lượng dạy môn Ngữ văn THCS và tuyển sinh vào lớp 10 THPT Ý kiến của tôi chắc còn nhiều thiếu sót Rất mong các quý thầy cô tiếp tục bổ sung để tham luận của tôi được hoàn thiện hơn
Trang 7Cuối cùng, một lần nữa tôi xin kính chúc các quý vị đại biểu, các thầy cô giáo sức khỏe, hạnh phúc
Chúc hội nghị thành công tốt đẹp!
Xin chân thành cảm ơn!