TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG 1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC & MẦM MON BÀI TẬP LỚN XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC LUYỆN TỪ VÀ CÂU CHO HỌC SINH LỚP 4 THE[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC & MẦM MON
-BÀI TẬP LỚN
XÂY DỰNG VÀ TỔ CHỨC MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC LUYỆN TỪ VÀ CÂU CHO HỌC SINH LỚP 4 THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Tên học phần: Phương pháp NCKH chuyên ngành GDTH
Mã học phần: LLP203
Mã lớp: K19 DLCTHA4 Học kì II, năm học 2021-2022
Phú Thọ, tháng 3 năm 2023
Trang 2Điểm kết luận của bài
thi
Số phách
(Do HĐ chấm thi ghi)
Số phách
(Do HĐ chấm thi ghi)
Họ và tên SV: Vũ Thị Thanh Huyền
Ngày, tháng, năm sinh:
04/04/1972 Tên lớp: K19 ĐHLT TIỂU HỌC
Mã lớp: K19DLCTHA4
Mã SV: 21DCTH264
GVHD: Lê Ngọc Sơn
Ghi bằng
số
Ghi bằng chữ
Họ, tên và chữ ký của
cán bộ chấm thi 1
Họ, tên và chữ ký của
cán bộ chấm thi 2
Họ, tên và chữ ký của giảng viên
thu bài thi
Trang 3PHẦN 1 MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách HS Theo chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo mô hình phát triển năng lực thông qua những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại và các phương pháp tích cực hóa hoạt động của người học, giúp HS hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực
mà nhà trường và xã hội kì vọng Trong các môn học ở bậc Tiểu học, Tiếng Việt
là môn học có vai trò hết sức quan trọng Các kiến thức, kĩ năng của môn Tiếng Việt được ứng dụng nhiều trong đời sống Nó cung cấp cho HS những tri thức
sơ giản cần thiết bao gồm ngữ âm, chữ viết, từ vựng, ngữ nghĩa, ngữ pháp, chính tả; những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người
Ngôn ngữ vừa là công cụ và vừa là phương tiện giao tiếp quan trọng nhất của loài người Nó diễn đạt những gì mà con người nghĩ ra và nhìn thấy trong thế giới khách quan, từ cái riêng đến cái chung, từ cái cụ thể đến cái trừu tượng Trong hệ thống ngôn ngữ thì từ có vai trò đặc biệt quan trọng Từ là đơn vị trung tâm của ngôn ngữ và là đơn vị nhỏ nhất để tạo thành câu giúp con người thực hiện chức năng giao tiếp Chính vì vậy, phân môn LTVC có vị trí quan trọng trong môn Tiếng Việt nói chung và môn Tiếng Việt lớp 4 nói riêng LTVC là một phân môn khoa học cung cấp cho HS những kiến thức sơ giản về Tiếng Việt, rèn luyện kĩ năng dùng từ đặt câu và khả năng diễn đạt cho học sinh Việc dạy học LTVC ở Tiểu học có một tầm quan trọng rất lớn trong việc hình thành năng lực sử dụng từ và sử dụng câu
Xác định được tầm quan trọng của từ trong hệ thống ngôn ngữ, chương trình Tiếng Việt, cụ thể là khối lớp 4 đã chú trọng dạy từ cho HS bằng nhiều hình thức khác nhau Riêng đối với từ, chương trình đã chú trọng dạy cho HS thông qua tất cả các phân môn của Tiếng Việt, đặc biệt là phân môn LTVC ở lớp 4 Tuy nhiên, việc dạy phân môn LTVC vẫn chưa đạt được hiệu quả như mong
Trang 4muốn Việc sử dụng phương pháp dạy học của GV còn cứng nhắc, rập khuân và còn thiếu tính sáng tạo Cách dạy chủ yếu vẫn là gò ép để HS lĩnh hội một kiến thức hay một khái niệm nào đó nên tính tích cực của các em rất ít được phát huy, khả năng hiểu biết cũng như sử dụng Tiếng Việt còn hạn chế Các phương pháp dạy học chưa đạt được hiệu quả như mong muốn, HS còn bị bó hẹp kiến thức trong sách vở hơn là thực tế Phải để cho các em chiếm lĩnh và học hỏi thông qua môi trường học tập khác nhau Vì vậy, cần phải có những thay đổi trong cách dạy phân môn LTVC để đạt hiệu quả hơn Qua đó bồi dưỡng thêm tình yêu Tiếng Việt và ý thức giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt ở HS
Theo Nghị quyết 29-NQ/TW: về Đổi mới căn bản toàn diện GD và Đào tạo
đã chỉ rõ mục tiêu GD con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, sống tốt và làm việc hiệu quả Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo
và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, trải nghiệm ngoài giờ học chính khóa; tăng thời gian thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Chú trọng GD nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức công dân Qua quá trình tìm hiểu chúng tôi nhận thấy rằng bên cạnh việc sử dụng các phương pháp dạy học đặc trưng thì dạy học trải nghiệm là một phương pháp có nhiều ưu điểm và kích thích được tiềm năng trí tuệ của người học
Trong hoạt động trải nghiệm, HS được hoạt động thực hành trải nghiệm những kiến thức, kĩ năng ứng dụng kiến thức đã học ở trường, qua đó HS được
mở rộng sự hiểu biết, trau dồi kiến thức Tri thức của các em sẽ được hình thành
một cách tự nhiên, việc học thông qua làm, “học đi đôi với hành” và học từ trải
nghiệm đều giúp người học đạt được tri thức, kinh nghiệm, làm giàu vốn từ hơn bởi trải nghiệm có ý nghĩa GD cao nhất và có phần bao hàm cả làm và thực hành Do đó bản thân các em sẽ khắc sâu hơn những điều đã học được từ hoạt
Trang 5lớp 4 nói riêng tham gia vào hoạt động trải nghiệm là thực sự cần thiết, giúp HS khắc sâu những kiến thức đã học, trau dồi, làm giàu vốn từ, tạo nền tảng cho sự phát triển ngôn ngữ giao tiếp ở các bậc học tiếp theo của các em
Với những lí do trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: “ Xây dựng và tổ chức một số hoạt động trải nghiệm trong dạy học Luyện từ và câu cho học sinh lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực học sinh ”.
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Xây dựng và tổ chức được một số hoạt động trải nghiệm trong phân môn LTVC lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực học sinh nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt nói riêng và chất lượng GD trong nhà trường Tiểu học nói chung Giúp HS và GV trường Tiểu học đổi mới cách dạy và học phân môn LTVC
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lí luận của việc vận dụng dạy học trải
nghiệm trong phân môn LTVC
- Phân tích được giá trị, ý nghĩa của việc vận dụng dạy học trải nghiệm
trong phân môn LTVC
- Bước đầu làm rõ hiệu quả của việc vận dụng dạy học trải nghiệm trong phân môn LTVC cho HS lớp 4 ở trường Tiểu học
3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
* Khách thể nghiên cứu
Xây dựng và tổ chức một số hoạt động trải nghiệm trong phân môn LTVC lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực học sinh
* Đối tượng nghiên cứu
Qúa trình tổ chức hoạt động trải nghiệm trong phân môn LTVC lớp 4 theo địnhn hướng phát triển năng lực học sinh
Trang 64 Giả thuyết nghiên cứu đề tài
Nếu đề tài “ Xây dựng và tổ chức một số hoạt động trải nghiệm trong dạy học Luyện từ và câu cho học sinh lớp 4 theo định hướng phát triển năng lực học sinh ” được đánh giá cao thì có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho quá trình dạy học của GV đạt hiệu quả cao, qua đó góp phần nâng cao chất lượng GD nói chung và việc dạy phân môn LTVC nói riêng
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở khoa học, cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng dạy học trải nghiệm trong phân môn LTVC lớp 4
- Nghiên cứu thực trạng của việc vận dụng dạy học trải nghiệm trong phân môn LTVC cho HS lớp 4 trường Tiểu học Quế Lâm
- Xây dựng, tổ chức một số hoạt động trải nghiệm trong phân môn LTVC lớp 4
- Thực nghiệm sư phạm nhằm bước đầu kiểm nghiệm tính khả thi và tính hiệu quả của việc vận dụng dạy học trải nghiệm trong phân môn LTVC cho HS lớp 4 trường Tiểu học Quế Lâm
6 Phương pháp nghiên cứu
6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận (Phân tích và tổng hợp lí thuyết)
Phân tích lí thuyết là thao tác phân tích tài liệu lí thuyết, các đề tài nghiên cứu, giáo trình tham khảo thành các đơn vị kiến thức rồi tổng hợp lại các kiến thức đó sao cho phù hợp
Thực hiện phương pháp phân tích và tổng hợp kiến thức giúp người nghiên cứu nắm vững bản chất của kiến thức và của vấn đề cần nghiên cứu, cho phép xây dựng các giả thuyết và tiến tới tạo thành các lí thuyết khoa học
Phương pháp phân tích và tổng hợp lí thuyết được thực hiện chủ yếu ở Chương 1 (cơ sở khoa học của việc dạy học trải nghiệm), để hình thành các luận điểm làm sáng tỏ hướng triển khai của đề tài
Trang 76.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.1 Phương pháp quan sát
Quan sát là phương pháp tri giác có mục đích, có kế hoạch một sự kiện, hiện tượng, quá trình (hay hành vi, cử chỉ của con người) trong những hoàn cảnh
tự nhiên khác nhau nhằm thu thập những số liệu, sự kiện cụ thể đặc trưng cho quá trình diễn biến của sự kiện, hiện tượng đó
Việc sử dụng phương pháp quan sát giúp người nghiên cứu nhận xét, đánh giá tổng quan về thực tiễn vấn đề được nghiên cứu từ đó đưa ra những kết luận xác thực trong quá trình nghiên cứu
Phương pháp quan sát được thực hiện trong cả quá trình nghiên cứu, đặc biệt ở Chương 3 của đề tài
6.2.2 Phương pháp điều tra
Phương pháp điều tra nhằm khảo sát số lượng lớn các đối tượng nghiên cứu nhằm thu thập các số liệu, hiện tượng để từ đó phát hiện các vấn đề giải quyết, định tính phổ biến, nguyên nhân chuẩn bị cho các bước nghiên cứu tiếp theo
Thực hiện dự giờ điều tra, phỏng vấn, trao đổi với các GV giỏi, có kinh nghiệm chuyên môn ở trường Tiểu học, lấy ý kiến đóng góp qua phiếu điều tra Phương pháp điều tra được thực hiện ở Chương 1 và Chương 2 của đề tài
6.2.3 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia
Đó là phương pháp thu thập thông tin, nhận định, đánh giá một sản phẩm khoa học bằng cách sử dụng trí tuệ của đội ngũ chuyên gia có trình độ cao về một lĩnh vực nhất định
Phương pháp này sẽ giúp người nghiên cứu có được những đánh giá cụ thể về công trình nghiên cứu của mình Cụ thể là lấy ý kiến từ giảng viên hướng dẫn, các GV giỏi ở trường Tiểu học
6.2.4.Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Phương pháp thực nghiệm sư phạm là phương pháp thu thập thông tin về
sự thay đổi số lượng và chất lượng trong nhận thức và hành vi của các đối tượng
GD do người nghiên cứu tác động đến
Trang 8Áp dụng phương pháp này vào đối tượng HS lớp 4 nhằm kiểm nghiệm tính khả thi và tính hiệu quả để hoàn thiện đề tài
7 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu khảo sát thực trạng của việc xây dựng và tổ chức dạy học trải nghiệm trong phân môn LTVC cho HS lớp 4 trường Tiểu học Quế Lâm - huyện Đoan Hùng - tỉnh Phú Thọ