Mục đích nghiên cứu của khóa luận là đánh giá được tình hình chăn nuôi lợn tại trại lợn. Đồng thời đánh giá được tình hình dịch bệnh trên đàn lợn thịt được nuôi tại trại, thực hiện được các quy trình phòng, chẩn đoán và điều trị bệnh cho lợn thịt. Mời các bạn tham khảo!
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
Điều kiện cơ sở thực tập
2.1.1 Quá trình thành lập và phát triển trại chăn nuôi Vũ Thị Hoa
Trang trại chăn nuôi Vũ Thị Hoa, tọa lạc tại huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên, được thành lập vào năm 2015 và là trại lợn gia công của Công ty TNHH Charoen Pokphand Việt Nam Trại hoạt động theo mô hình chủ trại xây dựng cơ sở vật chất và thuê công nhân, trong khi công ty cung cấp giống lợn, thức ăn, thuốc thú y và cán bộ kỹ thuật Hiện tại, cô Vũ Thị Hoa là chủ trang trại, với sự giám sát của cán bộ kỹ thuật từ công ty CP Việt Nam đối với mọi hoạt động của trại.
Trại lợn Vũ Thị Hoa nằm trên địa phận xã Nguyên Hòa – huyện Phù
Cừ, thuộc tỉnh Hưng Yên, là một trại có diện tích 15 ha, tọa lạc giữa cánh đồng và gần các tuyến đường giao thông thuận tiện, cách trung tâm huyện Phù Cừ không xa.
Trại nằm cách 10 km về phía Bắc của huyện Văn Giang, phía Nam giáp sông Luộc, tạo ranh giới giữa tỉnh Hưng Yên và Thái Bình, phía Đông tiếp giáp tỉnh Hải Dương, và phía Tây giáp huyện Khoái Châu Vị trí địa lý thuận lợi này giúp việc vận chuyển lợn, thức ăn, thuốc men, cũng như giao thương hàng hóa trở nên dễ dàng và hiệu quả.
Khí Trại nằm ở miền Bắc, chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới ẩm với bốn mùa rõ rệt: xuân, hạ, thu và đông Nhiệt độ mùa hè có thể lên tới 40°C, trong khi mùa đông thấp nhất là 6°C Khu vực này có hai mùa chính: mùa khô từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau và mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 Độ ẩm thấp nhất thường xuất hiện vào tháng 11-12, trong khi độ ẩm cao nhất rơi vào tháng 3-4 Huyện Phù Cừ chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió Đông Bắc vào mùa đông và gió Đông Nam vào mùa hè, điều này gây khó khăn trong việc thiết kế chuồng trại và điều chỉnh tiểu khí hậu cho việc nuôi trồng.
2.1.1.4 Cơ sở vật chất của trang trại
Trang trại Vũ Thị Hoa được xây dựng trên diện tích gần 15 ha, chia làm
2 khu chính là: khu sinh hoạt chung và khu chăn nuôi, ngoài ra còn có ao cá, vườn cây ăn quả
Khu sinh hoạt chung bao gồm nhà ở cho công nhân với 8 phòng, 1 phòng tiếp khách, 1 phòng quản lý, 1 phòng kỹ sư và 4 phòng cho công nhân, cùng với 1 phòng ăn Nhà bếp được trang bị đầy đủ dụng cụ và bếp ga, đảm bảo tiện lợi cho việc nấu nướng Khu chăn nuôi có 6 chuồng nuôi lợn thịt, nhà kho và phòng sát trùng, với mỗi chuồng được chia thành 2 dãy, mỗi dãy lại có 7 ô với kích thước đa dạng: 1 ô 8 m x 10 m, 4 ô 6 m x 10 m và 2 ô 5 m x 6 m.
Hệ thống chuồng được xây dựng hoàn toàn khép kín, với giàn mát ở phía đầu và 6 quạt thông gió ở cuối Hai bên tường có dãy cửa sổ kính diện tích 1,5m², cách nền 1,2m và cách nhau 1m Trên trần, hệ thống chống nóng được lắp đặt để đảm bảo nhiệt độ trong chuồng luôn ổn định.
Sau mỗi chuồng đều có đường rãnh thoát nước thải, các đường rãnh này đều thông về một bể chứa nước thải tập trung
Nước trong trại được bơm từ giếng khoan vào bể chứa 20 m³ để cung cấp nước uống, cùng với 2 bể 100 m³ dùng để xả máng Từ bể nước uống, nước được bơm lên các téc riêng biệt cho từng chuồng.
2.1.1.5 Cơ cấu tổ chức của trang trại
Cơ cấu của trại được tổ chức như sau:
2.1.1.6 Tình hình sản xuất của trang trại
Trang trại chuyên nuôi lợn thịt với thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh chất lượng cao từ công ty chăn nuôi CP.
Quy trình phòng bệnh cho đàn lợn tại trang trại được thực hiện nghiêm ngặt và được giám sát chặt chẽ bởi các kỹ thuật viên của công ty chăn nuôi CP Việt Nam.
Công tác vệ sinh trong hệ thống chuồng trại được thực hiện nghiêm ngặt, đảm bảo không gian luôn thoáng mát vào mùa hè và ấm áp vào mùa đông Mỗi tuần, khu vực chăn nuôi và kho cám được phun thuốc sát trùng, đồng thời rắc vôi và quét vôi hành lang để duy trì vệ sinh Ngoài ra, việc nhổ cỏ xung quanh chuồng trại được thực hiện định kỳ mỗi tháng một lần.
Sinh viên, kỹ sư và khách tham quan cần thực hiện quy trình sát trùng và tắm bằng nước sạch trước khi thay quần áo bảo hộ lao động khi vào khu chăn nuôi lợn.
Công tác phòng bệnh tại khu vực chăn nuôi được thực hiện nghiêm ngặt với việc rắc vôi bột giữa các chuồng và bên ngoài chuồng Các phương tiện vào trại đều phải trải qua quy trình sát trùng tại cổng ra vào Trại luôn tuân thủ quy trình tiêm vắc xin một cách đầy đủ và đúng kỹ thuật để đảm bảo sức khỏe cho đàn vật nuôi.
Lợn cần được tiêm vắc xin khi ở trạng thái khỏe mạnh và được chăm sóc tốt, không mắc bệnh truyền nhiễm hay bệnh mãn tính, nhằm đảm bảo đạt được trạng thái miễn dịch tốt nhất cho đàn lợn.
Công tác trị bệnh tại trại lợn được thực hiện thông qua việc theo dõi và kiểm tra thường xuyên đàn lợn Kỹ thuật viên phát hiện sớm các bệnh xảy ra, cách ly và điều trị ngay từ giai đoạn đầu, giúp đạt hiệu quả điều trị từ 80 - 90% trong thời gian ngắn Nhờ đó, công tác này không gây thiệt hại lớn về số lượng đàn lợn.
2.1.2 Thuận lợi và khó khăn
2.1.2.1 Thuận lợi Được sự quan tâm của Uỷ ban nhân dân xã Nguyên Hòa tạo điều kiện cho sự phát triển của trại
Trại được xây dựng ở vị trí thuận lợi: Xa khu dân cư, thuận tiện đường giao thông
Chủ trại có năng lực, năng động, nắm bắt được tình hình xã hội, luôn quan tâm đến đời sống vật chất và tinh thần của sinh viên
Cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn vững vàng, công nhân nhiệt tình và có tinh thần trách nhiệm cao trong sản xuất
Con giống tốt, thức ăn, thuốc chất lượng cao đã mang lại hiệu quả chăn nuôi cao cho trại
Cơ sở vật chất tốt thuận lợi cho quá trình chăm sóc và nuôi dưỡng
Trại được xây dựng trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết diễn biến phức tạp nên khâu phòng trừ dịch bệnh gặp nhiều khó khăn
Dịch bệnh diễn biến phức tạp, nên chi phí dành cho phòng và chữa bệnh lớn, làm ảnh hưởng đến giá thành.
Tổng quan các nghiên cứu trong nước và nước ngoài
2.2.1 Cơ sở khoa học của chuyên đề
2.2.1.1 Đặc điểm sinh trưởng khả năng sản xuất và phẩm chất thịt của lợn
* Đặc điểm sinh trưởng, cơ sở di truyền của sự sinh trưởng
Sinh trưởng được nhiều tác giả nghiên cứu cho các khái niệm cũng phần nào khác nhau
Sinh trưởng là quá trình tổng hợp và tích lũy chất dinh dưỡng từ môi trường bên ngoài, giúp tăng kích thước và khối lượng các mô trong cơ thể.
Sinh trưởng là quá trình gia tăng khối lượng và kích thước cơ thể do sự phát triển của tế bào Để đánh giá sinh trưởng, người ta thường sử dụng phương pháp cân định kỳ và đo các kích thước cơ thể Đối với lợn, các kích thước thường được đo bao gồm chiều dài thân, vòng ngực, cao vây và vòng ống Thời điểm đo thường diễn ra vào các tháng tuổi như 1, 2, 4, 6, 8, 10, 12, 18, 24 và 36 tháng.
* Sự phát triển các cơ quan trong cơ thể
Trong quá trình sinh trưởng của lợn, các tổ chức được ưu tiên tích lũy theo thứ tự khác nhau Đầu tiên, hệ thần kinh, hệ tiêu hóa và tuyến nội tiết phát triển trước, tiếp theo là bộ xương và hệ cơ bắp, cuối cùng là mô mỡ.
Cơ bắp đóng vai trò quan trọng trong sản phẩm thịt lợn, với sự ổn định về số lượng bó cơ và sợi cơ từ sơ sinh đến trưởng thành Trong giai đoạn lợn nhỏ đến khoảng 60 kg, cơ thể ưu tiên phát triển các tổ chức nạc Sự gia tăng về số lượng và kích thước tế bào mỡ là nguyên nhân chính dẫn đến tăng khối lượng mô mỡ Cuối quá trình phát triển, lợn sẽ ưu tiên tích lũy mỡ.
* Quy luật ưu tiên các chất dinh dưỡng trong cơ thể
Trong cơ thể lợn, nhu cầu dinh dưỡng thay đổi theo từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển, phản ánh sự ưu tiên cho các hoạt động chức năng của từng bộ phận.
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc ưu tiên cho hoạt động thần kinh, sinh sản, phát triển bộ xương, và tích lũy nạc, trước khi ảnh hưởng đến tích lũy mỡ Nghiên cứu cho thấy, khi lượng dinh dưỡng giảm 20% so với tiêu chuẩn, quá trình tích lũy mỡ bị ngưng trệ; nếu giảm 40%, sự tích lũy nạc và mỡ hoàn toàn dừng lại Do đó, việc nuôi lợn với chế độ dinh dưỡng không đầy đủ sẽ dẫn đến việc không tăng khối lượng.
* Ảnh hưởng của quy trình chăm sóc nuôi dưỡng lợn thịt
Lợn thịt là giai đoạn chăn nuôi cuối cùng nhằm sản xuất sản phẩm, chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu đàn lợn (65 - 80%) Do đó, chăn nuôi lợn thịt đóng vai trò quyết định thành bại trong ngành chăn nuôi lợn.
Chăn nuôi lợn thịt hiệu quả cần đảm bảo các yêu cầu như: lợn có tốc độ sinh trưởng nhanh, tiêu tốn ít thức ăn, giảm thiểu công chăm sóc và có chất lượng thịt tốt.
+ Dinh dưỡng thức ăn:
Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và sản lượng thịt của lợn Nghiên cứu của Trần Văn Phùng và cộng sự chỉ ra rằng chế độ dinh dưỡng hợp lý là yếu tố quyết định cho sự phát triển khỏe mạnh của lợn.
Nghiên cứu năm 2004 chỉ ra rằng yếu tố di truyền không thể phát huy tối đa nếu thiếu môi trường dinh dưỡng và thức ăn đầy đủ Các thí nghiệm cho thấy chế độ dinh dưỡng khác nhau có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ các thành phần cơ thể lợn Cụ thể, khẩu phần có năng lượng cao và protein thấp dẫn đến lợn tích lũy nhiều mỡ hơn, trong khi khẩu phần có protein cao giúp lợn có tỷ lệ nạc cao hơn.
Lượng thức ăn và thành phần dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng khối lượng lợn Khi hàm lượng xơ thô tăng từ 2,4% lên 11%, khối lượng tăng hàng ngày của lợn giảm từ 566 g xuống 408 g, đồng thời lượng thức ăn cần thiết để đạt 1 kg khối lượng cũng tăng lên 62%.
Để chăn nuôi hiệu quả, cần phối hợp khẩu phần ăn sao cho đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng cho từng giai đoạn phát triển của vật nuôi, đồng thời tận dụng nguồn thức ăn có sẵn tại địa phương.
Môi trường xung quanh, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, mật độ và ánh sáng, đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thịt lợn Nhiệt độ lý tưởng cho lợn nuôi béo dao động từ 15 đến 18 độ C, trong khi độ ẩm không khí phù hợp cho lợn nên duy trì ở mức khoảng 70% Những yếu tố này cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo sức khỏe và phát triển tối ưu cho đàn lợn.
Trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm cao, lợn cần tăng cường quá trình toả nhiệt qua hô hấp để duy trì thăng bằng thân nhiệt, do chúng có ít tuyến mồ hôi Nhiệt độ cao làm giảm khả năng thu nhận thức ăn hàng ngày, ảnh hưởng đến khả năng tăng khối lượng và chuyển hoá thức ăn, dẫn đến sự phát triển kém Mật độ lợn trong chuồng nuôi cũng ảnh hưởng lớn đến năng suất; nhốt lợn ở mật độ cao làm giảm tốc độ tăng khối lượng và hiệu quả chuyển hoá thức ăn, đồng thời gia tăng tính không ổn định trong đàn Lợn có thể cắn nhau, giảm thời gian ăn và nghỉ ngơi Nghiên cứu cho thấy nuôi lợn ở mật độ thấp giúp tăng tốc độ tăng khối lượng và giảm mức tiêu tốn thức ăn Chăm sóc kém, chuồng nuôi bẩn và ồn ào cũng làm giảm năng suất Sức khoẻ kém trong giai đoạn bú sữa như thiếu máu và còi cọc sẽ dẫn đến tăng khối lượng kém trong giai đoạn nuôi thịt.
Phương thức nuôi dưỡng lợn ảnh hưởng lớn đến tốc độ tăng trưởng và chất lượng sản phẩm Cho ăn tự do giúp lợn tăng trưởng nhanh hơn so với cho ăn hạn chế Đối với giống lợn hướng mỡ, nên áp dụng chế độ cho ăn hạn chế từ giai đoạn đầu, trong khi giống lợn hướng nạc sẽ đạt năng suất và chất lượng tốt nhất khi được cho ăn tự do.
* Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất và phẩm chất thịt lợn
ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
Đối tượng
- Lợn ngoại, giai đoạn từ 4 tuần tuổi đến xuất chuồng.
Địa điểm và thời gian tiến hành
- Địa điểm: trại chăn nuôi Vũ Thị Hoa, huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên
Nội dung thực hiện
- Đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại Vũ Thị Hoa, huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên
- Thực hiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng trên đàn lợn thịt nuôi tại trại
- Thực hiện quy trình phòng bệnh cho đàn lợn thịt, giai đoạn từ 4 tuần tuổi đến khi thu hoạch
Trong giai đoạn từ 4 tuần tuổi đến khi thu hoạch, việc xác định tình hình dịch bệnh trên đàn lợn thịt là rất quan trọng Cần thực hiện các quy trình phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị bệnh một cách hiệu quả tại trại để đảm bảo sức khỏe và năng suất của đàn lợn.
Các chỉ tiêu và phương pháp thực hiện
3.4.1 Các chỉ tiêu theo dõi
- Điều tra cơ cấu đàn lợn nuôi tại trại
- Tỉ lệ nuôi sống của đàn lợn
- Tỉ lệ nhiễm bệnh, tỉ lệ khỏi bệnh của đàn lợn sau điều trị.
3.4.2.1 Phương pháp đánh giá tình hình chăn nuôi
Để đánh giá tình hình chăn nuôi tại trại, chúng tôi thu thập thông tin từ cán bộ quản lý và công nhân viên, đồng thời xem xét sổ sách theo dõi Ngoài ra, chúng tôi cũng kết hợp với kết quả theo dõi thực tế tại trang trại trong thời gian thực tập.
3.4.2.2 Áp dụng quy trình nuôi dưỡng, chăm sóc cho đàn lợn thịt tại trang trại
Trong thời gian thực tập tại trại, em đã áp dụng kiến thức học được để chăm sóc đàn lợn thịt, nhờ vào sự hướng dẫn của kỹ sư trại về các kỹ thuật nuôi dưỡng hiệu quả Trang trại thực hiện vệ sinh và sát trùng chuồng trại định kỳ, đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y và môi trường thuận lợi cho lợn phát triển nhanh, mang lại hiệu quả kinh tế cao Chuồng nuôi được thiết kế kín với trang thiết bị hiện đại, cho phép điều chỉnh nhiệt độ và độ thông thoáng, đồng thời có ô thoáng và dàn mát để cải thiện khí hậu trong chuồng, đặc biệt vào mùa hè Hệ thống quạt hút ở cuối chuồng giúp luân chuyển không khí, và máng ăn bằng sắt hình nón có sức chứa tối đa 80 kg, đáp ứng tốt nhu cầu dinh dưỡng của lợn.
Thức ăn cho lợn của trại là thức ăn hỗn hợp đầy đủ chất dinh dưỡng do công ty CP tự sản xuất
Thức ăn của công ty CP gồm các loại: 550p, 550SF, 551F, 552SF, 552F, 553F, 553WDF
Trong chăn nuôi lợn, các yếu tố như kỹ thuật, giống, thức ăn, chuồng trại, thú y và quản lý đóng vai trò quyết định đến năng suất, chất lượng, giá thành và lợi nhuận Để đáp ứng yêu cầu này, việc phân loại lợn, đặc biệt là tách lợn ốm ra một ô riêng, là cần thiết nhằm lập kế hoạch chăm sóc phù hợp và đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng cho sự phát triển của đàn lợn Quy trình áp dụng cho đàn lợn thịt tại trang trại cần được thực hiện và theo dõi, đánh giá hiệu quả qua các bước cụ thể.
Mỗi ngày, trước khi vào khu vực làm việc, tất cả công nhân và sinh viên chúng em đều phải trải qua quá trình sát trùng và tắm rửa sạch sẽ Sau đó, chúng em sẽ mặc quần áo lao động và đi ủng trước khi vào chuồng.
- Kiểm tra sức khỏe lợn, kiểm tra thức ăn, ghi nhiệt độ, đảo quạt
- Trở thức ăn từ kho cám vào chuồng theo tiêu chuẩn ăn hàng ngày
- Dọn chất thải, đẩy máng, quét chuồng
- Điều tiết nhiệt độ, ghi nhiệt độ
3.4.2.3 Quy trình phòng bệnh của trại
Trong những năm gần đây, dịch bệnh tại Việt Nam đã diễn biến phức tạp, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi Do đó, việc vệ sinh và sát trùng trong chăn nuôi trở nên cực kỳ quan trọng, giúp kiểm soát dịch bệnh, nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi, đồng thời đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành này.
Trong quá trình thực tập, tôi đã thực hiện quy trình vệ sinh chăn nuôi hiệu quả Hàng ngày, tôi dọn vệ sinh chuồng và quét lối đi giữa các dãy chuồng Định kỳ, tôi phun thuốc sát trùng, quét mạng nhện, và rắc vôi bột ở cửa ra vào và hành lang chuồng để đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, từ đó hạn chế và ngăn ngừa dịch bệnh.
Rắc vôi Tiêm vacxin QUY TRÌNH PHÒNG BỆNH
Phun xung quanh chuồng trại
Quét vôi lối đi và hành lang chuồng
Rắc vôi đường đi và xung quanh chuồng Phun sát trùng
3.4.2.4 Phương pháp xác định tỷ lệ mắc các bệnh trên lợn thịt
- Thống kê toàn bộ đàn lợn cần theo dõi của trại theo các chỉ tiêu
- Trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc, vệ sinh, phòng trị bệnh cho đàn lợn thịt của trại theo quy trình chăn nuôi của công ty C.P.
- Quan sát trực tiếp đàn lợn hàng ngày để chẩn đoán các bệnh có thể xảy ra trên đàn lợn thịt
Bệnh viêm khớp ở lợn thường biểu hiện qua triệu chứng què, đi khập khiễng và sưng khớp chân Khi tiến hành rạch ổ khớp viêm, có thể quan sát thấy mủ đặc, vết máu và các chất hoại tử màu trắng bên trong khớp.
Hội chứng tiêu chảy ở lợn biểu hiện qua các triệu chứng như lợn ăn ít hoặc bỏ ăn, gầy nhanh, lông xù, đuôi rũ và da nhăn nheo nhợt nhạt Ngoài ra, đuôi lợn thường dính đầy phân, khi đi ỉa có dấu hiệu rặn nhiều, lưng uốn cong và bụng thóp lại Thể trạng của lợn trở nên đờ đẫn, ít vận động.
Hội chứng hô hấp: Ho nhiều, ho khan, kéo dài trong nhiều tuần, nặng lợn sẽ sốt cao, bỏ ăn, rất khó thở
- Ghi chép số liệu và tính toán tỷ lệ lợn mắc các bệnh
3.4.2.5 Phác đồ điều trị bệnh tại trang trại
- Hội chứng hô hấp: Nova - Gentylo + Analgin
- Hội chứng tiêu chảy: MD - Nor100
- Bệnh viêm khớp: Amoxinject LA
3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu
Các số liệu thu thập được xử lý theo phương pháp thố ng kê sinh vật học của Nguyễn Văn Thiện (2008) [24] và phần mềm Microsoft Excel 2007
- Tỷ lệ lợn mắc bệnh:
Tỷ lệ lợn mắc bệnh (%) số lợn mắc bệnh x 100
Tỷ lệ lợn khỏi bệnh (%) =
Tỷ lệ nuôi sống (%) số lợn chết x 100