44 _ Vũ Thị Hồng Thu.doc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC & MẦM MON BÀI TẬP LỚN NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG GIẢI TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 5 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Tên học p[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC & MẦM MON

-BÀI TẬP LỚN

NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG GIẢI TOÁN CHO HỌC SINH LỚP 5 THEO ĐỊNH HƯỚNG

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC

Tên học phần: Phương pháp NCKH chuyên ngành GDTH

Mã học phần: LLP203

Mã lớp: K19 DLCTHA4 Học kì II, năm học 2021-2022

Phú Thọ, tháng 4 năm 2023

Điểm kết luận của bài thi Số phách

(Do HĐ chấm thi ghi)

Số phách

(Do HĐ chấm thi ghi)

Họ và tên SV: Vũ Thị Hồng Thu Ngày, tháng, năm sinh:

Tên lớp: K19 ĐHLT TIỂU HỌC

Mã lớp: K19DLCTHA4

Mã SV: 21DCTH283

GVHD: Lê Ngọc Sơn

Ghi bằng số Ghi bằng chữ

Họ, tên và chữ ký của

cán bộ chấm thi 1

Họ, tên và chữ ký của

cán bộ chấm thi 2

Họ, tên và chữ ký của giảng viên

thu bài thi

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH ẢNH

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng, coi phát triển giáo dục

là quốc sách hàng đầu và đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển; giáo dục vừa là mục tiêu vừa là động lực để phát triển kinh tế - xã hội Phương châm này đã được nêu

rõ trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 của Đại hội Đảng Cộng sản

Việt Nam lần thứ XI “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế…”.

Với giáo dục phổ thông, văn kiện này nhấn mạnh một số điểm như: “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp, bậc học Tích cực chuẩn bị để từ sau năm 2015 thực hiện chương trình GDPT mới Mở rộng và nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ”; “Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội.”; “Thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở với chất lượng ngày càng cao”.

Trong bối cảnh đó, Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khẳng định: “ Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; tạo môi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hoà về thể chất

và tinh thần, trở thành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức và kĩ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hoá, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hoá và cách mạng công nghiệp mới”.

Phát triển năng lực người học là định hướng cơ bản, then chốt trong dạy học ở nhiều nước trên thế giới Ở nước ta, Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang

phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn;…”[4] Nghị quyết 88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2014 của Quốc

hội về đổi mới chương trình, SGK GDPT cũng đã nhấn mạnh vấn đề này Theo đó

“Tiếp tục đổi mới phương pháp giáo dục theo hướng: phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư duy độc lập: đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập,…”[15]

Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học Định hướng nêu trên tạo tiền đề, cơ sở cho việc đổi mới GDPT theo định hướng phát triển năng lực người học, từ việc quan tâm HS học được cái gì đến quan tâm HS vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất cho HS

Dạy học Toán có nhiệm vụ và vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực thiết yếu cho HS tiểu học Đặc biệt, môn Toán ở tiểu học giúp HS hình thành được những kiến thức, kĩ năng nền tảng ở bậc tiểu học và là công cụ để giúp HS học tập được những môn học khác, đồng thời môn Toán là môn học giúp các em hình thành và phát triển được những năng lực quan trọng để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống thực tiễn của HS

Để tạo ra những con người lao động mới có năng lực cần có một phương pháp dạy học mới để khơi dậy và phát triển năng lực của người học Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực (định hướng phát triển năng lực) nay còn gọi là dạy học định hướng kết quả đầu ra được bàn đến nhiều từ những năm 90 của thế kỷ XX và ngày nay đã trở thành xu hướng giáo dục quốc tế Giáo dục định hướng phát triển năng lực nhằm mục tiêu phát triển năng lực cần thiết cho người học Do đó, một yêu cầu cấp thiết được đặt ra trong hoạt động giáo dục phổ thông là phải đổi mới phương pháp dạy học, trong đó đổi mới phương pháp dạy học môn Toán ở tiểu học là một trong những vấn đề được quan tâm nhiều

Năng lực giải quyết vấn đề giúp HS tiểu học giải quyết được các vấn đề trong thực tiễn cuộc sống của các em, giúp các em thích nghi được với mọi sự thay đổi của

cuộc sống, là nền tảng cho sự hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực của người lao động mới

Trong thực tiễn, việc tổ chức các hoạt động dạy học Toán trong các nhà trường tiểu học còn nhiều hạn chế và gặp một số khó khăn nhất định Một trong những cách thức dạy học môn Toán chủ yếu ở trường tiểu học hiện nay đó là GV vẫn truyền thụ kiến thức cho HS và HS tiếp thu, vận dụng kiến thức một cách máy móc GV vẫn dạy học Toán ở tiểu học theo định hướng tiếp cận nội dung là chủ yếu, tức là chú trọng đến lượng kiến thức hình thành cho HS mà chưa thực sự có sự chú trọng hình thành các năng lực cần thiết cho HS tiểu học Dạy học giải toán là một trong những nội dung quan trọng của môn Toán đối với HS tiểu học Dạy học giải toán có lời văn góp phần hình thành và phát triển được một số năng lực nền tảng thông qua việc HS tư duy và giải quyết các vấn đề, yêu cầu do dạng toán đặt ra, nhất là năng lực giải quyết vấn đề

Do vậy, rèn luyện và phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS lớp cuối cấp tiểu học thông qua giải toán là một việc làm cần thiết

Nhận thức được tầm quan trọng của các vấn đề nêu trên chúng tôi chọn đề tài: “Nâng cao hoạt động giải toán cho học sinh lớp 5 theo định hướng phát triển năng lực người học”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS cuối cấp tiểu học trong dạy học giải toán có lời văn, góp phần nâng cao chất lượng người học môn Toán ở tiểu học

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

- Học sinh lớp 5 trường Tiểu học Tiêu Sơn, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ

3.2 Đối tượng nghiên cứu

- Năng lực giải quyết vấn đề của HS các lớp 5 trong dạy học giải toán

4 Giả thuyết nghiên cứu đề tài

Nếu đề xuất được các biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS các lớp cuối cấp tiểu học qua dạy học giải toán có lời văn thì góp phần nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán ở tiểu học nói chung và dạy học giải toán có lời văn nói riêng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về năng lực, năng lực giải quyết vấn đề cho HS các lớp 5

thông qua dạy học giải toán có lời văn

- Nghiên cứu nội dung dạy học ở tiểu học nói chung và ở các lớp 5 nói riêng

- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS lớp 5 thông qua dạy học giải toán có lời văn

- Đề xuất biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS lớp 5 thông qua dạy học giải toán có lời văn

- Thực nghiệm sư phạm

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nghiên cứu tài liệu về năng lực, năng lực giải quyết vấn đề ở HS tiểu học thông qua dạy học giải toán có lời văn

- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp: Phân tích, tổng hợp các công trình đã có cả

ở trong nước và ngoài nước về vấn đề phát triển năng lực giải quyết vấn đề ở HS tiểu học

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát, khảo sát việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề ở HS tiểu học

- Thực nghiệm sư phạm: Áp dụng các biện pháp đề xuất trong đề tài nghiên cứu vào thực tiễn giáo dục, dạy học ở một số trường tiểu học cụ thể

6.3 Phương pháp xử lý thông tin

Trong quá trình nghiên cứu, tôi tiến hành thống kê số liệu về việc thực nghiệm sư

phạm Sau khi thống kê, chúng tôi tiến hành nhập và xử lí số liệu bằng cách dùng Excel

vẽ sơ đồ, biểu bảng

7 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu

7.1 Giới hạn nghiên cứu

Chương trình toán có lời văn lớp 5

7.2 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện và khả năng có hạn nên trong đề tài, tôi tập trung nghiên cứu Nâng

cao hoạt động giải toán cho học sinh lớp 5 theo định hướng phát triển năng lực người học tại trường Tiêu Sơn – Huyện Đoan Hùng – Phú Thọ năm học 2022 -2023

PHẦN 2 NỘI DUNG CHÍNH Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Chương 2 (THƯỜNG LÀ TÊN ĐỀ TÀI)

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

3.1 Mục đích thực nghiệm

3.2 Nội dung thực nghiệm

3.3 Phương pháp thực nghiệm

3.3.1 Chọn trường, lớp TN

3.3.2 Bố trí TN

3.3.3 Kiểm tra, đánh giá HS

3.4 Kết quả thực nghiệm sư phạm và biện luận

3.4.1 Phân tích kết quả học tập của học sinh

3.4.2 So sánh sự tiến bộ của HS lớp TN với lớp ĐC

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (04/11/2013), Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Hội nghị Trung ương 8 khóa

XI, Báo điện tử Đảng cộng sản Việt Nam.

2 Đinh Quang Báo, Nguyễn Đức Thành (1996), Lí luận dạy họcSinh học phần đại cương, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

3 Bộ GD&ĐT (2015), Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018.

4 Bộ giáo dục và Đào tạo (08/10/2014), Văn bản số 5555/BGDĐT-GDDT về việc hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn và về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá; tổ chức và quản lý các hoạt động chuyên môn của trường trung học/trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng.

5 Bộ giáo dục và đào tạo (2006), Chương trình giảng dạy môn Sinh học, Nxb Giáo

dục

6 Bộ giáo dục và đào tạo (2015), Tài liệu tập huấn Đổi mới phương pháp dạy học

và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh, tài liệu lưu

hành nội bộ, vụ Giáo dục trung học phát hành

7.Nguyễn Phúc Chỉnh (chủ biên) - Phạm Đức Hậu (2007), Ứng dụng tin học

trong nghiên cứu khoa học giáo dục và dạy HS học, Nxb giáo dục

8 Nguyễn Văn Cường, BerndMeier (2010), Một số vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông, Bộ GD&ĐT - Dự án phát

triển Giáo dục Trung học phổ thông, Berlin/Hanoi

9 Đỗ Ngọc Đạt (1997), Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học, Nxb Đại học Quốc

gia Hà Nội

13