11.Ngô Thị Ngọc Hà -1976.Doc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC & MẦM MON BÀI TẬP LỚN BỒI DƯỠNG HỌC SINH NĂNG KHIẾU TOÁN Ở TIỂU HỌC THÔNG QUA HỆ THỐNG CÁC BÀI TOÁN ĐỐ VUI Tên học phần Phươn[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÙNG VƯƠNG

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC & MẦM MON

-BÀI TẬP LỚN

BỒI DƯỠNG HỌC SINH NĂNG KHIẾU TOÁN Ở TIỂU HỌC THÔNG QUA HỆ THỐNG CÁC BÀI TOÁN

ĐỐ VUI

Tên học phần: Phương pháp NCKH chuyên ngành GDTH

Mã học phần: LLP203

Mã lớp: K19 DLCTHA4 Học kì II, năm học 2021-2022

Phú Thọ, tháng 3 năm 2023

Điểm kết luận của bài thi Số phách

(Do HĐ chấm thi ghi)

Số phách

(Do HĐ chấm thi ghi)

Họ và tên SV: Ngô Thị Ngọc Hà Ngày, tháng, năm sinh: 01/06/1976 Tên lớp: K19 ĐHLT TIỂU HỌC

Mã lớp: K19DLCTHA4

Mã SV: 21DCTH 254

GVHD: Lê Ngọc Sơn

Ghi bằng số Ghi bằng chữ

Họ, tên và chữ ký của

cán bộ chấm thi 1

Họ, tên và chữ ký của

cán bộ chấm thi 2

Họ, tên và chữ ký của giảng viên

thu bài thi

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH ẢNH

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế Đảng và Nhà nước xác định mục tiêu của đổi mới lần này là: Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân… Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời

Ngày nay khoa học phát triển với gia tốc nhanh dần và thậm chí là gia tốc đột biến Điều đó xuất hiện một nghịch lí thời gian học trong nhà trường là hữu hạn trong khi đó tri thức khoa học vừa đổi mới, vừa tăng đột biến là vô hạn Do đó trong dạy học ở tiểu học hiện nay, việc rèn luyện cách học, năng lực tư duy, phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán là việc làm cần thiết và có ý nghĩa chiến lược quan trọng trong quá trình phát triển giáo dục ở nước ta Tuy nhiên, việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán thông qua hệ thống các bài toán nói chung, các bài toán vui nói riêng là vấn đề trăn trở, khó khăn của nhiều giáo viên tâm huyết với nghề Do thời gian có hạn, việc giải các bài toán toán vui đòi hỏi năng lực quan sát, lôgic, số học và tư duy liên tưởng thông qua không ít các bài toán vui, câu đố hóc búa khiến cho nhiều người học xem chúng như chướng ngại vật, nhưng nếu hoàn thành các bài tập này họ trở thành những chiến binh tinh nhuệ trong giải toán

Giải toán nói chung, giải các bài toán vui nói riêng là một hoạt động trí tuệ

sáng tạo và hấp dẫn đối với nhiều học sinh, đặc biệt là học sinh có năng khiếu toán, các thầy cô giáo và các bậc phụ huynh Trong giải các bài toán vui ngoài việc học sinh được củng cố các kiến thức, kỹ năng toán học, các phương pháp giải toán đã biết để xử lý những tình huống đặt ra trong môn toán, trong các môn học khác và trong thực tế đời sống lao động sản xuất, học sinh được rèn luyện những đức tính

và phong cách làm việc khoa học như ý chí khắc phục và vượt qua khó khăn, lòng say mê tìm tòi và sáng tạo Trong dạy học toán ở phổ thông nói chung, ở tiểu học nói riêng thì giải toán có vị trí quan trọng và có thể coi dạy - học giải toán là hòn

đá thử vàng, đây là một trong những hoạt động có nhiều điều kiện rèn luyện kỹ năng, rèn luyện trí thông minh cho học sinh tiểu học

Thực tế việc dạy học toán trong các trường tiểu học hiện nay, việc phát hiện

và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán nói chung, việc rèn luyện kỹ năng giải các dạng toán và phát triển các năng lực tư duy toán học chưa được chú ý một cách đúng mức Đồng thời việc tìm ra các con đường, biện pháp hữu hiệu để bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán phù hợp với đặc điểm của từng địa phương, từng trường tiểu học, từng đối tượng học sinh cũng như việc lựa chọn các bài tập phù hợp nhằm phát huy hết tác dụng của nó, chưa thực sự mang lại hiệu quả

Các bài toán vui trong chương trình toán tiểu học chưa nhiều, song cách giải các bài toán đó thường đòi hỏi trí thông minh, gây bất ngờ, thú vị Tuy nhiên các bài toán đó tạo không khí thư giãn, thoải mái trong lớp học, kích thích học sinh suy nghĩ, góp phần rèn luyện tư duy sáng tạo và gây hứng thú học tập cho học sinh Để giải được các bài toán vui ngoài việc nắm được các kiến thức kỹ năng toán học, các kiến thức thực tiễn đời sống, nhiều bài toán đòi hỏi mẹo của người làm toán Các bài toán đó rất cần thiết dùng để bồi dưỡng năng lực toán học cho học sinh, nhất là các học sinh có năng khiếu toán

Mặt khác trong bồi dưỡng học sinh có năng khiếu ở tiểu học, ở không ít giáo viên chỉ tập trung yêu cầu học sinh giải một số dạng toán mà họ cho là “trọng tâm”, nên ít chú ý đến những dạng toán vui mặc dù nó có tác dụng không nhỏ trong rèn luyện các thao tác trí tuệ, năng lực tư duy của học sinh Với mong muốn giúp học

sinh tiểu học phát triển kỹ năng giải toán, phát triển năng lực toán học, phát huy được những phẩm chất trí tuệ còn tiềm ẩn ở mỗi học sinh góp phần bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán, đồng thời tập dượt việc nghiên cứu khoa học Tôi lựa

chọn nghiên cứu đề tài: “Bồi dưỡng học sinh năng khiếu toán ở tiểu học thông

qua hệ thống các bài toán đố vui”.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Bồi dưỡng học sinh năng khiếu toán ở tiểu học thông qua hệ thống các bài toán đố vui nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học giải toán trong nhà trường

3 Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Nghiên cứu quá trình dạy học giải các bài toán ở tiểu học, giải các bài toán đố vui

ở trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu quá trình dạy học, giải các bài tập toán ở Tiểu học nói chung và các bài toán vui nói riêng

4 Giả thuyết nghiên cứu đề tài

- Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lí luận về việc rèn luyện kỹ năng giải toán, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán ở tiểu học thông qua hệ thống các bài toán vui

- Tổng hợp và xây dựng bổ sung hệ thống các bài toán vui

- Hướng dẫn cách sử dụng các bài toán vui trong bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán

- Góp phần làm sáng tỏ thực trạng việc bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán của giáo viên ở trường tiểu học Đại An - Thanh Ba - Phú Thọ

- Đề xuất và làm phong phú thêm các dạng bài toán vui trong dạy học toán ở tiểu học

- Là tài liệu tham khảo bổ ích cho giáo viên, học sinh các trường tiểu học ở tỉnh Phú Thọ và sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học của trường Đại học Hùng Vương

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

- Nghiên cứu nội dung chương trình toán tiểu học, các bài tập toán vui bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán ở tiểu học

- Sưa tầm và xây dựng bổ sung một số dạng bài toán vui, phân dạng và cách giải chúng nhằm bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán

- Hướng dẫn sử dụng hệ thống bài tập nói trên góp phần nâng cao chất lượng dạy

và học giải toán, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu

- Thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các bài tập

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

6.1.1 Nghiên cứu các văn bản, chỉ thị của Đảng, Nhà nước, của Bộ Giáo dục và Đào tạo

có liên quan đến đề tài

6.1.2 Nghiên cứu các tài liệu về lý luận dạy học nói chung, dạy học toán và các tài liệu khác có liên quan đến đề tài

6.1.3 Phân tích và tổng hợp cơ sở lý luận về bài tập toán học, rèn kỹ năng giải toán, vấn

đề bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán ở Tiểu học

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra

Điều tra cơ bản để nắm được thực trạng nhận thức của đội ngũ giáo viên toán bậc tiểu học về vai trò, tác dụng của bài tập toán học cũng như việc xây dựng và sử dụng bài tập nhằm bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán ở trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng – thành phố Việt Trì - tỉnh Phú Thọ

Đây là phương pháp chính mà chúng tôi đã sử dụng trong đề tài nghiên cứu của mình Hệ thống các câu hỏi bao gồm các câu hỏi An két đóng và mở trong phiếu điều tra

và được trình bày trong phần phụ lục

6.2.2 Phương pháp phỏng vấn, trưng cầu ý kiến của một số nhà quản lý, giáo viên các trường tiểu học

Phương pháp phỏng vấn: là phương pháp dùng một hệ thống câu hỏi miệng để người đọc được trả lời phỏng vấn bằng miệng nhằm thu được những thông tin nói lên nhận thức hoặc thái độ của cá nhân họ đối với một sự kiện hoặc một vấn đề được hỏi Đây là hình thức điều tra cá nhân , thường được sử dụng trong giai đoạn đầu khi mới làm quen mới khách thể Khi đó người điều tra phỏng vấn một vài cá nhân chủ yếu để thăm

dò, phát hiện vấn đề, chuẩn bị hệ thống câu hỏi trong phiếu điều tra Qua phỏng vấn để điều tra những khó khăn mà giáo viên gặp phải khi thực hiện bồi dưỡng học sinh có năng khiếu Toán ở trường tiểu học

6.2.3 Thực nghiệm sư phạm hệ thống các biện pháp bồi dưỡng học sinh có năng khiếu toán đã xây dựng

6.2.4 Sử dụng toán học thống kê để xử lí kết quả thực nghiệm

7 Giới hạn, phạm vi nghiêm cứu

Quá trình dạy học giải các bài toán ở tiểu học, giải các bài toán vui ở trường tiểu học Đại An – Thanh Ba – tỉnh Phú Thọ

PHẦN 2 NỘI DUNG CHÍNH

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI Chương 2 (THƯỜNG LÀ TÊN ĐỀ TÀI)

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM

3.1 Mục đích thực nghiệm

3.2 Nội dung thực nghiệm

3.3 Phương pháp thực nghiệm

3.3.1 Chọn trường, lớp TN

3.3.2 Bố trí TN

3.3.3 Kiểm tra, đánh giá HS

3.4 Kết quả thực nghiệm sư phạm và biện luận

3.4.1 Phân tích kết quả học tập của học sinh

3.4.2 So sánh sự tiến bộ của HS lớp TN với lớp ĐC

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (04/11/2013), Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Hội nghị Trung ương 8 khóa

XI, Báo điện tử Đảng cộng sản Việt Nam.

2 Đinh Quang Báo, Nguyễn Đức Thành (1996), Lí luận dạy họcSinh học phần đại cương, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

3 Bộ GD&ĐT (2015), Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể 2018.

4. Bộ giáo dục và Đào tạo (08/10/2014), Văn bản số 5555/BGDĐT-GDDT về việc hướng dẫn sinh hoạt chuyên môn và về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá; tổ chức và quản lý các hoạt động chuyên môn của trường trung học/trung tâm giáo dục thường xuyên qua mạng.

5 Bộ giáo dục và đào tạo (2006), Chương trình giảng dạy môn Sinh học, Nxb Giáo

dục.

6. Bộ giáo dục và đào tạo (2015), Tài liệu tập huấn Đổi mới phương pháp dạy học

và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh, tài liệu lưu

hành nội bộ, vụ Giáo dục trung học phát hành.

7.Nguyễn Phúc Chỉnh (chủ biên) - Phạm Đức Hậu (2007), Ứng dụng tin học

trong nghiên cứu khoa học giáo dục và dạy HS học, Nxb giáo dục

8. Nguyễn Văn Cường, BerndMeier (2010), Một số vấn đề chung về đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông, Bộ GD&ĐT - Dự án phát

triển Giáo dục Trung học phổ thông, Berlin/Hanoi.

9. Đỗ Ngọc Đạt (1997), Tiếp cận hiện đại hoạt động dạy học, Nxb Đại học Quốc

gia Hà Nội.

15