Lv ths luật kt quản lý hành chính nhà nước về báo chí tại tỉnh điện biên thực trạng và giải pháp

MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ 6 1 1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của báo chí trong quản lý hành chính nhà nước 6 1 2 Quản lý hành chính nhà n[.]

1.2 Quản lý hành chính nhà nước về báo chí trong quá trình phát

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ TẠI

2.1 Những yếu tố đảm bảo hiệu quả quản lí nhà nước về báo chí

2.3 Hoạt động quản lý nhà nước về báo chí tại tỉnh Điện Biên 412.4 Đánh giá kết quả công tác quản lý nhà nước về báo chí tại tỉnh

Chương 3: QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN BÁO CHÍ; GIẢI PHÁP NÂNG

CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ TẠI

3.1 Quan điểm phát triển báo chí tại tỉnh Điện Biên 57

KẾT LUẬN 71

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Qua thực tiễn lịch sử, ngành báo chí cách mạng nước ta có nhữngđóng góp to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trước đây cũngnhư trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và phát triển đất nước theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa hiện nay Chủ trương đổi mới do Đảng khởi xướngcùng với những thành tựu vĩ đại của công nghệ thông tin, làm cho ngành báochí nước ta trong những năm gần đây phát triển nhanh cả về số lượng và chấtlượng Chính vì vậy, công tác quản lý nhà nước về báo chí cần được tăngcường trong giai đoạn hiện nay

Ngày 17/10/1997, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảngkhóa VIII đã ban hành Chỉ thị 22/CT-TƯ về tiếp tục đổi mới và tăng cường

sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản Cùng với những quan điểmchỉ đạo quan trọng về hoạt động báo chí, quan điểm "phát triển đi đôi vớiquản lý tốt" là một nguyên tắc cơ bản định hướng cho nội dung quản lý nhànước về báo chí trong tình hình mới Kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa X cũng đãthông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí ngày12/6/1999 Đến ngày 5/4/2016, Quốc hội khóa XIII đã ban hành Luật Báo chí

2016 trên cơ sở sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí 1999 Việc thông qua luật Báochí 2016 tạo cơ sở hoàn chỉnh về hành lang pháp lý cho hoạt động báo chí,đảm bảo sự bình đẳng, dân chủ trong thông tin, bảo đảm quyền tự do báo chí,

tự do ngôn luận trên báo chí của công dân Đây cũng là điều kiện mới để báochí Việt Nam phát triển và hội nhập với báo chí trong khu vực nói riêng vàbáo chí trên toàn thế giới nói chung

Cùng với quá trình đổi mới của đất nước, hơn 30 năm qua, báo chínước ta đã chuyển hướng kịp thời để phát triển và đã đạt được những thànhtựu quan trọng Chưa thời điểm nào mặt trận báo chí phát triển phong phú cả

về số lượng và chất lượng như hiện nay Báo chí đã bám sát đời sống xã hội;

cung cấp thông tin đa chiều, chính xác; tạo sự đồng thuận của quần chúngnhân dân với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Hầu hết các cơquan báo chí đều bám sát tôn chỉ, mục đích, tập trung tuyên truyền chủtrương, nghị quyết của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tích cựctuyên truyền, nêu gương người tốt - việc tốt; sản phẩm mới, công trình mới,rút ra những kinh nghiệm hay, bài học tốt, thúc đẩy phong trào thi đua, xâydựng xã hội phát triển lành mạnh Đặc biệt trên lĩnh vực chống tham nhũng,lãng phí, nhiều cơ quan báo chí đã dũng cảm vạch trần sai phạm của nhiều cánhân, tổ chức mà trong đó có cả Ủy viên Bộ Chính trị, lãnh đạo chủ chốt các

bộ, ngành và các tướng lớn trong công an, quân đội…

Tuy nhiên, bên cạnh đó thì thời gian qua báo chí cũng bộc lộ nhiềuhạn chế, sai sót cần sớm khắc phục Đó là xu hướng thương mại hóa báo chí,

xa rời tôn chỉ mục đích, đối tượng phục vụ; làm lộ bí mật, an ninh quốc gia.Nhiều tờ báo đăng bài, ảnh dung tục, thiếu văn hóa đi ngược thuần phong mĩtục của dân tộc Có nhiều phóng viên báo chí bộc lộ sự non nớt về chính trị,phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, thiếu tính chuyên nghiệp khi tác nghiệp làmảnh hưởng xấu đến uy tín tờ báo và giới báo chí cả nước Ở một số nơi, báochí còn chưa đến được đông đảo nhân dân lao động ở nông thôn, miền núi,vùng sâu vùng xa

Những tồn tại trên một phần là do hệ thống văn bản pháp luật tronghoạt động quản lý nhà nước về báo chí còn thiếu, chưa đồng bộ; nguyên tắc

"Phát triển báo chí đi đôi với quản lý tốt" chưa được quán triệt, thực hiện mộtcách nghiêm túc, đầy đủ Đặc biệt với địa bàn tỉnh miền núi, biên giới nhưĐiện Biên, dù không có nhiều cơ quan báo chí song việc thực hiện các quyđịnh quản lý nhà nước về báo chí còn bộc lộ nhiều hạn chế Vì vậy, việcnghiên cứu thực tiễn công tác quản lý nhà nước về báo chí tại tỉnh Điện Biên

để chỉ rõ nguyên nhân của tồn tại, hạn chế, đồng thời đề xuất giải pháp khắcphục, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh ĐiệnBiên là vô cùng cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Với lý do đó, tôi lựa chọn vấn đề: "Quản lý hành chính nhà nước về báo chí tại tỉnh Điện Biên - Thực trạng và giải pháp" làm đề tài luận văn

Thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong quá trình nghiên cứu lý luận báo chí, đề cập tới các khía cạnhkhác nhau của đề tài đã có nhiều bài báo nghiên cứu khoa học được đăng tải

trên các tạp chí chuyên ngành như: "Phạm vi bao quát và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước thi hành Luật Báo chí" (Nguyễn Văn Dững - Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền, số 4/1998); "Quản lý nhà nước về Báo chí qua 8 năm thi hành Luật Báo chí" (Đỗ Quý Doãn - Chuyên san Nhà báo và Công luận, số 4/1998); "Báo chí Việt Nam - nhìn lại để bước vào thế kỷ mới" (Đỗ Quý Doãn - Tạp chí Người làm báo, số tháng 12/1999); "Vấn đề lãnh đạo quản lý báo chí trong thời kỳ đổi mới" (Bùi Đình Khôi - Tạp chí Người làm báo, số tháng 6/1997); "Quản lý Báo chí trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay" (Lê Doãn Hợp - Báo Điện tử Nhân dân, ngày 18/6/2007)… Ngoài

ra, vấn đề quản lý nhà nước về báo chí luôn luôn được đề cập trong các cuốnsách nghiên cứu nghiệp vụ của các cơ sở đào tạo báo chí, trong các tác phẩmcủa các tác giả nghiên cứu về lý luận báo chí của các nhà báo, như: nhà báo HữuThọ, Tạ Ngọc Tấn, Hà Minh Đức… Tuy nhiên như trên đã trình bày, hầu hếtcác tác giả trên mới dừng lại ở mức độ đề cập giải quyết một số khía cạnh củavấn đề, những hiện tượng đơn lẻ của thực tiễn báo chí đất nước Chưa có mộtcông trình nghiên cứu sâu, đầy đủ, có trọng tâm trọng điểm và toàn diện vềvấn đề này với tư cách là một đề tài nghiên cứu khoa học từ góc nhìn của nhàkhoa học luật - đi tìm cơ sở pháp lý của quản lý nhà nước trong lĩnh vực báochí

Với thực tiễn công tác quản lý nhà nước về báo chí tại tỉnh Điện Biên,tác giả đã dày công tìm hiểu, nghiên cứu các văn bản: Lịch sử Đảng bộ tỉnhĐiện Biên; Đề án quy hoạch, phát triển báo chí tỉnh Điện Biên, giai đoạn2015-2020, tầm nhìn 2030 do Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên ban hành; báo

cáo công tác quản lý nhà nước về báo chí các năm 2015, 2016, 2017 và 6 thángđầu năm 2018; báo cáo kết quả công tác phối hợp quản lý nhà nước về báochí giữa Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Điện Biên và Sở Thông tin - Truyền thôngĐiện Biên, Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh Điện Biên năm 2016, 2017; Đề ánphát triển Báo Điện Biên Phủ giai đoạn 2010-2015 và tầm nhìn 2025; báo cáoquá trình xây dựng, trưởng thành của Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh ĐiệnBiên, sau 40 năm thành lập…

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Mục đích của luận văn nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận vàthực tiễn của pháp luật về quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí nóichung, từ đó soi rọi vào thực tiễn công tác quản lý nhà nước về báo chí tạitỉnh Điện Biên nói riêng, để chỉ ra những tồn tại, hạn chế và giải pháp khắcphục, nâng cao hiệu quả quản lý báo chí ở Điện Biên, giúp báo chí Điện Biênđóng góp nhiều hơn trong công cuộc tuyên truyền, thực hiện chủ trương,chính sách của Đảng và Nhà nước trên địa bàn tỉnh biên giới còn nhiều khókhăn

Từ mục đích đặt ra như trên, nhiệm vụ của luận văn là:

- Làm rõ sự cần thiết quản lý nhà nước về báo chí; vai trò của phápluật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí

- Nêu thực trạng quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí ở Điện Biên;thành tựu và hạn chế, nguyên nhân của những mặt còn tồn tại và những vấn

đề đặt ra đối với báo chí Điện Biên hiện nay

- Trên cơ sở đó đưa ra những đề xuất, kiến nghị, các giải pháp nhằmnâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí ở Điện Biên

4 Cơ sở khoa học của đề tài

- Cơ sở lý luận: Luận văn được nghiên cứu dựa trên quan điểm của

chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối chính sách củaĐảng, Nhà nước ta về pháp luật quản lý nhà nước đối với tổ chức, hoạt độngcủa báo chí

- Cơ sở thực tiễn: Hoạt động báo chí và công tác quản lý nhà nước về

báo chí tại tỉnh Điện Biên

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là pháp luật về quản lý nhà nướctrong lĩnh vực báo chí; thực hiện các quy định pháp luật về quản lý nhà nướccủa các cơ quan chuyên môn tại tỉnh Điện Biên

Phạm vi nghiên cứu: Luận văn không nghiên cứu về báo chí nóichung mà chỉ đi sâu nghiên cứu quy định hiện hành về quản lý nhà nước đốivới lĩnh vực báo chí; từ đó đối chiếu với thực trạng của tỉnh Điện Biên để chỉ

ra hạn chế, bất cập về công tác quản lý nhà nước về báo chí tại Điện Biên;đồng thời kiến nghị biện pháp khắc phục

6 Phương pháp nghiên cứu của luận văn

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu, như: phân tích, tổnghợp, thống kê, logic, so sánh, đối chiếu, khoa học dự báo để đánh giá phápluật, thực hiện pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí nóichung; quản lý báo chí tại tỉnh Điện Biên nói riêng

7 Đóng góp mới của luận văn

Một là, làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước trong lĩnh

vực báo chí

Hai là, bước đầu đánh giá thực trạng thực hiện quy định pháp luật về

quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí trong nước nói chung và tỉnh ĐiệnBiên nói riêng

Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về quản lý

trong lĩnh vực báo chí, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về báochí tại tỉnh Điện Biên

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nộidung của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận, pháp lý của quản lý nhà nước về báo chí Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về báo chí tại tỉnh Điện Biên.

Chương 3: Quan điểm phát triển báo chí; giải pháp nâng cao hiệu quả

quản lý nhà nước về báo chí tại tỉnh Điện Biên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ

1.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của báo chí trong quản lý hành chính nhà nước

1.1.1 Khái niệm báo chí

Ở Việt Nam hiện nay, có nhiều học giả đưa ra nhiều định nghĩa khácnhau về báo chí

Theo tác giả Dương Xuân Sơn, trong cuốn Cơ sở lý luận báo chí truyền thông đã trích dẫn triết học cổ Hy Lạp: "Chữ báo chí xuất phát từ chữ information có nghĩa là thông tin, thông báo, báo tin và được hiểu như việc tạo ra hình thái giúp cho sự hiểu biết của con người về thế giới xung quanh đang tồn tại bằng việc lấy hiện thực khách quan để phản ánh một cách liên tục, xuyên suốt trong quan hệ chặt chẽ giữa nhà báo - tác phẩm - công chúng" Tác giả cuốn sách này cũng cho rằng: "Báo chí bao gồm tất cả các tổ chức thông tin thuật ngữ những loại hình khác nhau (xuất bản, radio, vô tuyến truyền hình ) và ở những cấp độ khác nhau từ trung ương đến địa phương, với ý nghĩa là tất cả phương tiện các thông tin đại chúng".

Trong Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học định nghĩa, báo chí

là "báo và tạp chí; xuất bản phẩm định kỳ" Theo cuốn từ điển này thì báo chí được định nghĩa là "xuất bản phẩm định kỳ in trên giấy khổ lớn, đăng tin, bài, tranh ảnh để thông tin, bằng các bài viết, tranh vẽ trực tiếp trên giấy, trên bảng, v.v…"; tạp chí được định nghĩa là "xuất bản phẩm định kỳ, đăng nhiều bài do nhiều người viết, đóng thành tập thường có khổ nhỏ hơn báo".

Còn tác giả Trần Hữu Quang trong cuốn Xã hội học báo chí cho rằng, báo chí là một loại hình truyền thông đã định nghĩa: "Truyền thông là một quá trình truyền đạt, tiếp nhận và trao đổi thông tin nhằm thiết lập các mối quan hệ giữa con người với con người".

Luật Báo chí năm 1989 đưa ra định nghĩa: "Báo chí của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là diễn đàn của nhân dân".

Từ quan điểm của các học giả nghiên cứu lý luận về báo chí và cáchtiếp cận của pháp luật hiện hành về báo chí, ở mức độ khái quát có thể đưa rađịnh nghĩa: Báo chí Việt Nam là một phương tiện truyền đạt, chia sẻ thông tinmang tính đại chúng giữa các chủ thể trong xã hội với công chúng

Hiện tại, theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Báo chí 2016 thì "Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình báo

in, báo nói, báo hình, báo điện tử".

1.1.2 Đặc điểm của báo chí

- Đặc điểm về chính trị

Báo chí tác động sâu sắc vào tư tưởng, nhận thức, tình cảm và thái độcủa công chúng; góp phần hình thành và định hướng tư tưởng, nhận thức, tìnhcảm và lối sống của độc giả Bên cạnh việc giúp cho độc giả nâng cao trithức, thỏa mãn nhu cầu giải trí, ở nước ta, báo chí còn là công cụ lợi hại trongđấu tranh trên mặt trận tư tưởng, chính trị Vì đặc điểm này, ở Việt Namkhông có báo chí tư nhân như một số nước trên thế giới

Do vậy, những cơ quan báo chí xuất bản các ấn phẩm có chất lượngcao, có lượng độc giả đông đảo thường có vị thế cao trong xã hội, có khảnăng tác động đến chủ trương, chính sách của nhà nước

Nhà nước ta cũng thông qua các cơ quan báo chí để thông tin đếncông chúng các chủ trương, chính sách, pháp luật của nhà nước Điều này thểhiện ở việc nhiều văn bản quy phạm pháp luật được ban hành đều được đăngtải, phát sóng

Đặc điểm này đã được thể hiện trong phần nhiệm vụ của báo chí là

"tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệ đường lối, chủ trương,

chính sách, pháp luật của nhà nước" tại Khoản 2 Điều 6 Luật Báo chí và

"phản ánh hướng dẫn dư luận xã hội" tại Khoản 3 Điều 6 Luật Báo chí.

- Đặc điểm về hình thức thể hiện

Tùy từng loại hình báo chí mà hình thức thể hiện khác nhau Ví như,báo in chuyển tải nội dung thông tin bằng văn bản in, bao gồm: chữ và hìnhảnh Toàn bộ những nội dung này xuất hiện đồng thời và được người đọc tiếpnhận bằng thị giác Cách tiếp cận thông tin của người đọc là chủ động: từ việclựa chọn tờ báo có tôn chỉ, mục đích phù hợp với sự quan tâm của mình chođến thời gian đọc và trình tự đọc

Truyền hình lại có hình thức thể hiện khác, đó là bằng hình ảnh và lờidẫn Cách tiếp cận thông tin của độc giả là chủ động: từ việc lựa chọn kênhtruyền hình có tôn chỉ, mục đích phù hợp với sự quan tâm của mình cho đếnthời gian

Với phát thanh thì hình thức thể hiện là tiếng Cách tiếp cận thông tincủa độc giả là chủ động: từ việc lựa chọn kênh truyền hình có tôn chỉ, mụcđích phù hợp với sự quan tâm của mình cho đến thời gian; nhưng cũng có khi

là bị động (hệ thống loa truyền thanh cơ sở)

Báo điện tử chuyển tải nội dung thông tin bằng hình thức văn bản in,bao gồm chữ và hình ảnh Toàn bộ những nội dung này xuất hiện đồng thời vàđược người đọc tiếp nhận bằng thị giác Cách tiếp cận thông tin của ngườiđọc là chủ động: từ việc lựa chọn tờ báo có tôn chỉ, mục đích phù hợp với sựquan tâm của mình cho đến thời gian đọc, trình tự đọc và cách thức đọc Tuynhiên để đọc được báo điện tử thì người đọc cần có điều kiện nhất định, như:phải có máy tính kết nối internet hoặc điện thoại smarkphone hay máy tínhbảng

- Đặc điểm là sản phẩm hàng hóa

Bên cạnh đặc điểm mang tính chính trị, mỗi một ấn phẩm báo chí làmột sản phẩm hàng hóa tuân theo quy luật thị trường báo chí: Vừa mang tính

sáng tạo về tinh thần nhằm thỏa mãn nhu cầu thưởng thức thông tin của độcgiả, vừa là một loại dịch vụ xã hội.

Là một sản phẩm, báo chí được sản xuất tuân theo một quy trình chặtchẽ, từ việc tiếp nhận thông tin, xử lý thông tin, viết, biên tập nội dung, trìnhbày; lãnh đạo cơ quan báo chí duyệt, thẩm định toàn bộ nội dung trước in(hoặc phát) rồi mới chính thức đến độc giả Sản phẩm báo chí cũng đượchạch toán như những sản phẩm hàng hóa trên thị trường, bao gồm các loại chiphí theo định mức được nhà nước quy định và chi phí tăng thêm, lợi nhuậnthu được Báo chí còn là một sản phẩm hàng hóa đặc biệt vì được hưởngchính sách trợ giá của nhà nước Do thông tin thường mang tính thời sự nênsản phẩm báo chí không phải là loại sản phẩm có thể dự trữ Chính về thế,báo chí có một đặc tính rất đặc thù là tính thời sự nhanh, chính xác và kịpthời; cơ quan báo chí nào đáp ứng được đòi hỏi này thì lợi nhuận thu được từbán báo, tài trợ quảng cáo càng cao

- Đặc điểm về cơ quan sản xuất báo chí

Ở nước ta, báo chí là sản phẩm được sản xuất bởi cơ quan báo chíthuộc loại hình đơn vị sự nghiệp có thu hoặc doanh nghiệp kinh doanh cóđiều kiện, không tồn tại độc lập và hoạt động theo mô hình doanh nghiệp như

ở nhiều nước tư bản mà trực thuộc một cơ quan hoặc tổ chức (thuộc đốitượng quy định trong Luật Báo chí) được gọi là cơ quan chủ quản báo chí Cơquan chủ quản báo chí là tổ chức đứng tên xin cấp giấy phép hoạt động báochí và trực tiếp quản lý cơ quan báo chí

Cơ quan báo chí hoạt động theo tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ

và phạm vi phát hành chủ yếu, thời gian xuất bản và ngôn ngữ thể hiện do cơquan chủ quản báo chí xác định và được cơ quan quản lý nhà nước chấpthuận, cấp phép; những nội dung này được quy định trong giấy phép hoạtđộng báo chí

Việc bổ nhiệm, miễn nhiệm người lãnh đạo cơ quan báo chí cũng do

cơ quan chủ quản báo chí thực hiện sau khi trao đổi ý kiến với cơ quan quản

lý nhà nước về báo chí, trên cơ sở các điều kiện, tiêu chuẩn về chức danh lãnhđạo cơ quan báo chí do pháp luật quy định.

1.1.3 Vai trò báo chí trong quản lý hành chính nhà nước

Quản lý hành chính nhà nước là một hình thức hoạt động của Nhànước được thực hiện trước hết và chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhànước, có nội dung là bảo đảm sự chấp hành pháp luật, pháp lệnh, nghị quyếtcủa các cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo một cách trựctiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa - xã hội và hànhchính - chính trị Nói cách khác, quản lý hành chính nhà nước là hoạt độngmang tính chấp hành và điều hành

Quản lý hành chính ở nước ta có những đặc điểm: là hoạt động mangquyền lực nhà nước; được tiến hành bởi những chủ thể có quyền năng hànhpháp; có tính thống nhất, được tổ chức chặt chẽ; có tính chấp hành - điềuhành và là hoạt động mang tính liên tục

Trong công tác quản lý hành chính nhà nước, báo chí có vai trò đặcbiệt quan trọng Được mệnh danh là cơ quan "quyền lực thứ tư" báo chí thựchiện nhiệm vụ: tuyên truyền, phản ánh, giám sát và phản biện xã hội ở tất cảcác cơ quan, đơn vị, tổ chức Điều đó cũng được hiểu là báo chí tham giaquản lý hành chính nhà nước bằng việc thực hiện các nhiệm vụ trên

1.2 Quản lý hành chính nhà nước về báo chí trong quá trình phát triển của tỉnh Điện Biên

1.2.1 Khái niệm quản lý hành chính nhà nước về báo chí

Theo Luật Báo chí 2016, công tác quản lý nhà nước về báo chí, bao

gồm các nội dung sau: Xây dựng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo chí; Ban hành và tổ chức thực hiện các

văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báochí; Tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí; Đào tạo,bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp chođội ngũ người làm báo của các cơ quan báo chí và cán bộ quản lý báo chí; Tổ

chức quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí; Cấp, thuhồi các loại giấy phép trong hoạt động báo chí và thẻ nhà báo; Quản lý hợptác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của cơ quan báo chí Việt Nam liênquan đến nước ngoài và hoạt động của báo chí nước ngoài tại Việt Nam;Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý hệ thống lưu chiểu báo chí quốc gia; Chỉđạo, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công tác khen thưởng,

kỷ luật trong hoạt động báo chí; Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm phápluật về báo chí

Từ những nội dung nêu trên, có thể thấy rằng hoạt động quản lý nhànước trong lĩnh vực báo chí ở nước ta xuất hiện chủ yếu là hoạt động của cơquan lập pháp và cơ quan hành pháp, nhưng còn thiếu vắng hoạt động của cơquan tư pháp (xét xử) khi có hành vi vi phạm pháp luật về báo chí

Như các hoạt động quản lý nhà nước nói chung, quản lý nhà nướctrong lĩnh vực báo chí luôn hướng tới phục vụ mục đích xây dựng trên quanđiểm của Đảng và Nhà nước là: Mọi chủ trương, đường lối hoạt động củaĐảng và Nhà nước và toàn xã hội đều nhằm mục đích vì cuộc sống và hạnhphúc của nhân dân, vì nhân dân là cội nguồn của quyền lực Vì vậy, hoạtđộng này mang tính quyền lực đặc biệt của Nhà nước "của dân, do dân và vìdân"

Một là, hoạt động quản lý nhà nước về báo chí thực chất là sự tác động mang tính tổ chức cao và được điều chỉnh bằng pháp luật Để quản lý

tốt, cần biết tổ chức về mặt thực tiễn các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực báochí Tính tổ chức cao thể hiện ở hai phương diện Phương diện thứ nhất, đây

là hoạt động trực tiếp của các cơ quan Nhà nước được giao chức năng, nhiệm

vụ trong lĩnh vực báo chí Thứ hai, đây là hoạt động phải được bảo đảm về tổchức (bộ máy) chuyên trách mà tổ chức này được hình thành xuất phát từ nhucầu quản lý nhà nước và đòi hỏi mang tính khoa học để đảm bảo tính hiệuquả của hoạt động Thực tiễn cho thấy, không có tổ chức thì quản lý sẽ bịlỏng, sơ hở và kém hiệu quả; thậm chí có thể dẫn tới tình trạng vô chính phủ

Để quản lý nhà nước về báo chí có hiệu quả, pháp luật được nhà nước

sử dụng như một kênh để tổ chức bộ máy và định chi tiết các khuôn mẫu xử

sự của các cơ quan quản lý cũng như công dân trong mối quan hệ thể hiệnquyền và nghĩa vụ giữa Nhà nước và công dân Trong hoạt động quản lý nhànước về báo chí, các cơ quan nhà nước luôn đụng chạm tới quyền tự do báochí, tự do ngôn luận của công dân cho nên phải căn cứ vào các quy định củapháp luật để giải quyết Do vậy cũng giống như quản lý hành chính nhà nướcnói chung, quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí được điều chỉnh bằngpháp luật theo phương pháp mệnh lệnh (biểu hiện rõ nhận thấy nhất là cácquy định về điều kiện thành lập cơ quan báo chí; các quy định về phát hành,lưu chiểu; chi trả chế độ nhuận bút trong cơ quan báo chí)

Hai là, quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí là hình thức quản lý nhà nước vừa mang tính phổ quát vừa mang tính đặc thù Điều này được thể hiện trên hai phương diện: Thứ nhất, quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận là

một quyền cơ bản của công dân Các nhà nước trên thế giới không thể khôngghi nhận trong hiến pháp và tạo ra cơ chế pháp lý để bảo đảm thực hiện nótrong đời sống xã hội Các Nhà nước đều thực hiện chức năng quản lý nhànước trong lĩnh vực báo chí, đồng thời luôn coi việc thực hiện chức năngquản lý trong lĩnh vực này là hoạt động có mục tiêu, chiến lược, có chươngtrình và có kế hoạch để thực hiện mục tiêu nhằm mở rộng dân chủ, thúc đẩyquá trình giao lưu và hội nhập, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho ngườidân… Đặc điểm này đòi hỏi hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực báochí phải có chương trình, kế hoạch dài hạn, trung hạn và hàng năm; có tiêuchí vừa mang tính định hướng vừa mang tính pháp lệnh và có biện pháp cơbản để tổ chức thực hiện các tiêu chí đó Vì vậy, quản lý báo chí là quản lý

mang tính phổ quát toàn cầu Thứ hai, do báo chí có vai trò hết sức to lớn

trong việc thông tin, tư tưởng, phát triển văn hóa và giải trí; là vũ khí tư tưởngsắc bén nên mỗi nhà nước với các thể chế chính trị, điều kiện kinh tế - xã hội,

văn hóa khác nhau sẽ quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí với những nétđặc thù.

Ba là, quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí là quản lý trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa Quản lý nhà nước trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa khác

với quản lý nhà nước trong hoạt động vật chất như: quản lý hoạt động xuấtnhập cảnh, kinh doanh, du lịch… Lĩnh vực báo chí liên quan trực tiếp đến conngười - thực thể xã hội cụ thể với tư tưởng, trạng thái, nhận thức cụ thể Hơnnữa, quản lý nhà nước trên lĩnh vực báo chí gắn liền với thể chế chính trị nhấtđịnh, thể hiện mục tiêu, lợi ích của nhà nước nên tính định hướng chính trịcủa nội dung thông tin được quan tâm đặc biệt

1.2.2 Nội dung quản lý hành chính nhà nước về báo chí

Theo quy định Luật Báo chí 2016, công tác quản lý nhà nước về báo

chí, bao gồm các nội dung sau: Xây dựng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo chí; Ban hành và tổ chức thực hiện

các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách vềbáo chí; Tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí; Đàotạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệpcho đội ngũ người làm báo của các cơ quan báo chí và cán bộ quản lý báochí; Tổ chức quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí;Cấp, thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động báo chí và thẻ nhà báo; Quản

lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của cơ quan báo chí ViệtNam liên quan đến nước ngoài và hoạt động của báo chí nước ngoài tại ViệtNam; Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý hệ thống lưu chiểu báo chí quốcgia; Chỉ đạo, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công tác khenthưởng, kỷ luật trong hoạt động báo chí; Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạmpháp luật về báo chí

Ngoài quy định tại Luật Báo chí 2016 còn nhiều văn bản do Chínhphủ, các Bộ, ngành ban hành quy định về các khía cạnh của công tác quản lýnhà nước về báo chí, ví dụ như: Luật Ngân sách, Luật Xuất bản; Luật Thanh

tra, khiếu nại, tố cáo… Do vậy, để tránh sự trùng lặp quá nhiều, trong khikhảo sát, luận văn không thể liệt kê chi tiết nội dung các văn bản Vì vậy,trong mục này, luận văn chỉ đi sâu phân tích, làm rõ một số quy định củapháp luật hiện hành về quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí theo nhữngnhóm sau: Quy định quản lý nhà về phát hành báo chí (giấy phép hoạt động,thẻ nhà báo, lưu chiểu….); quy định quản lý nhà nước về nội dung, thông tintrên báo chí; quản lý nhà nước về báo chí trong hoạt động đối ngoại; xử lý viphạm pháp luật về báo chí và thực tiễn áp dụng.

Quy định quản lý nhà nước liên quan đến phát hành báo chí

Theo quy định tại Điều 14 Luật Báo chí 2016, cơ quan được cấp giấy

phép hoạt động báo chí gồm: Cơ quan của Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức

chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổchức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức tôn giáo từ cấp tỉnh hoặc tương đương trởlên, hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam được thànhlập cơ quan báo chí

Cơ sở giáo dục đại học theo quy định của Luật Giáo dục đại học; tổchức nghiên cứu khoa học, tổ chức nghiên cứu khoa học và phát triển côngnghệ được tổ chức dưới hình thức viện hàn lâm, viện theo quy định của LuậtKhoa học Công nghệ; bệnh viện cấp tỉnh hoặc tương đương trở lên được

thành lập tạp chí khoa học.

Tại Điều 49, Luật Báo chí 2016 quy định: Cơ quan báo chí thực hiệnphát hành báo chí theo đúng quy định ghi trong giấy phép hoạt động báo chí.Như vậy, với quy định tại Điều 14 và Điều 49, chúng ta hiểu chỉ những cơquan được cấp giấy phép hoạt động báo chí mới được sản xuất, phát hành báochí với điều kiện ấn phẩm, loại hình báo chí đó phải đúng với tôn chỉ, mục

đích ghi rõ trong giấy phép xuất bản Về phương thức, cơ quan báo chí được

tổ chức phát hành hoặc ủy thác cho tổ chức, cá nhân phát hành

Cơ quan chủ quản báo chí, cơ quan báo chí, tổ chức, cá nhân tham giaphát hành báo chí, tổ chức được phép xuất khẩu, nhập khẩu báo chí có trách

nhiệm thực hiện quyết định thu hồi ấn phẩm báo chí của cơ quan nhà nước có

thẩm quyền; Sở Thông tin và Truyền thông, cơ quan Công an cấp tỉnh có

trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện

Cơ quan báo chí, tổ chức phát hành báo chí có ấn phẩm bị thu hồiphải chịu toàn bộ chi phí cho việc thu hồi

Bộ Thông tin và Truyền thông là cơ quan quy định giá cước tối đa vớidịch vụ phát hành báo chí công ích qua mạng bưu chính công cộng

Quy định về cấp giấy phép hoạt động báo chí

- Một nội dung quan trọng của quản lý nhà nước về báo chí là cấpgiấy phép hoạt động báo chí, giấy phép xuất bản đặc san, số phụ (báo chí in),chương trình đặc biệt, chương trình phụ (đối với truyền hình, nghe nhìn)

Theo quy định của pháp luật hiện hành, Bộ Thông tin và Truyềnthông được giao nhiệm vụ chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản

lý nhà nước về báo chí Việc cấp giấy phép hoạt động báo chí hiện nay (tất cảloại hình báo chí) do một cơ quan duy nhất trong nước thực hiện là Bộ Thôngtin và Truyền thông

Điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí được quy định tại Điều 17Luật Báo chí 2016 Theo đó, để được cấp giấy phép hoạt động báo chí cần cócác điều kiện sau:

- Cơ quan chủ quản báo chí phải xác định loại hình báo chí; tôn chỉ,mục đích phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chủ quản; đối tượng

phục vụ; khuôn khổ tờ báo, kỳ phát hành, đối tượng phục vụ (đối với báo in) chương trình, thời gian, thời lượng, phương thức truyền dẫn, phát sóng (đối với báo nói, báo hình); tên miền, nơi đặt máy chủ và đơn vị cung cấp dịch vụ kết nối (đối với báo điện tử).

- Có phương án về tổ chức và nhân sự bảo đảm hoạt động của cơ quanbáo chí, có người đủ tiêu chuẩn theo quy định tại Điều 23 Luật Báo chí 2016

để đảm nhiệm chức vụ người đứng đầu cơ quan báo chí (là công dân Việt Nam, có địa chỉ thường trú tại Việt Nam; Có bằng tốt nghiệp đại học trở lên;

Có thẻ nhà báo còn hiệu lực; Có phẩm chất đạo đức tốt; không trong thời gian thi hành hình thức kỷ luật từ khiển trách trở lên theo quy định của pháp luật về công chức, viên chức và pháp luật về lao động).

- Có tên, hình thức trình bày tên cơ quan báo chí; tên và hình thứctrình bày tên ấn phẩm báo chí; tên và biểu tượng kênh phát thanh, kênhtruyền hình; tên và hình thức trình bày tên chuyên trang của báo điện tử

- Có trụ sở và các điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật; phương án tàichính; có các giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn, an ninh thông tin; đối vớibáo điện tử phải có ít nhất một tên miền ".vn" đã đăng ký phù hợp với tên báochí và sử dụng hệ thống máy chủ đặt tại Việt Nam; đối với báo nói, báo hìnhphải có phương án, kế hoạch thuê hoặc sử dụng hạ tầng truyền dẫn, phátsóng

- Phù hợp với quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đượcThủ tướng Chính phủ phê duyệt

Việc cấp giấy phép hoạt động báo chí phải căn cứ vào các điều kiệnquy định tại Điều 14, Điều 17 của Luật Báo chí 2016 gửi Bộ Thông tin vàTruyền thông đề nghị cấp giấy phép hoạt động báo chí Hồ sơ xin cấp giấyphép hoạt động báo chí do Bộ Thông tin và Truyền thông quy định

Khoản 4 Điều 18 Luật Báo chí năm 2016 cũng quy định: Sau 03 thángđối với báo in và báo điện tử, 09 tháng đối với báo nói, báo hình, kể từ ngàygiấy phép hoạt động báo chí có hiệu lực, nếu cơ quan báo chí không đượcthành lập hoặc không có sản phẩm báo chí thì giấy phép hết hiệu lực BộThông tin và Truyền thông ra quyết định thu hồi giấy phép

Đối với nhiều nước trên thế giới, việc cấp giấy phép là cơ chế để quản

lý quyền sở hữu và nội dung báo chí Ở nước ta, báo chí cần phát triển theoquy hoạch và Nhà nước cũng có cơ chế để quản lý nội dung báo chí

Quy định về cấp, đổi thẻ nhà báo

Theo quy định tại khoản 7 Điều 28 Luật Báo chí 2016, Bộ Thông tin

và Truyền thông là cơ quan cấp, đổi, cấp lại và thu hồi thẻ nhà báo

Thông tư 49/2016/TT-BTTTT ngày 26/12/2016 hướng dẫn cấp, đổi

và thu hồi thẻ nhà báo có quy định về đối tượng được cấp thẻ nhà báo, điềukiện, tiêu chuẩn được cấp thẻ nhà báo, thủ tục và hồ sơ cấp thẻ nhà báo và

"Người đứng đầu cơ quan báo chí (Tổng biên tập, Tổng giám đốc, giám đốc)duyệt bản khai, lập danh sách đề nghị cấp thẻ nhà báo cho những người đủđiều kiện trong cơ quan báo chí mình và chịu trách nhiệm về toàn bộ hồ sơ

đề nghị cấp thẻ nhà báo

Các nhà báo được đổi thẻ khi chuyển sang làm việc tại cơ quan, đơn

vị công tác khác mà cương vị công tác vẫn thuộc đối tượng được cấp thẻ nhàbáo; được cấp lại thẻ nhà báo khi làm mất, hư hỏng có đơn đề nghị có xácnhận của cơ quan báo chí Trường hợp người đang có thẻ nhà báo chuyển sang

cơ quan không thuộc ngành báo chí, người về hưu nhưng không tiếp tục cộngtác với cơ quan báo chí để hoạt động báo chí, người đã hết hợp đồng lao độngnhưng không được ký tiếp hợp đồng lao động mới hoặc cơ quan báo chí bị thuhồi giấy phép hoạt động thì người đứng đầu cơ quan báo chí chịu trách nhiệmthu lại thẻ nhà báo và nộp cho Bộ Thông tin - Truyền thông (Cục Báo chí)

Với những điều, khoản được quy định cụ thể về cấp, thu hồi giấyphép hoạt động báo chí và thẻ nhà báo trên đã thực sự trở thành công cụ, làm

cơ sở cho việc quản lý của Nhà nước đối với báo chí trong lĩnh vực này

Về xuất bản, lưu chiểu báo chí

Một đặc điểm rất riêng mà chỉ có quản lý báo chí, xuất bản mới có đó

là quản lý việc nộp lưu chiểu

Theo quy định tại điều 52 Luật Báo chí 2016, cơ quan báo chí phảithực hiện chế độ lưu chiểu theo quy định sau đây:

a) Đối với báo chí Trung ương và báo chí in tại Hà Nội, cơ quan báochí phải nộp 5 bản cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở Trung ươngchậm nhất là 08 giờ sáng của ngày phát hành;

b) Đối với báo chí in tại địa phương, cơ quan báo chí phải nộp hai bảncho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương chậm nhất là 08 giờ

sáng của ngày phát hành; đồng thời nộp năm bản cho cơ quan quản lý nhànước về báo chí ở trung ương qua hệ thống bưu chính;

c) Cơ quan báo nói, báo hình có trách nhiệm lưu giữ toàn bộ chươngtrình đã truyền dẫn, phát sóng, thông tin về nguồn tín hiệu sử dụng để chuyểntiếp sóng phát thanh - truyền hình trung ương trong thời hạn 30 ngày kể từngày truyền dẫn, phát sóng; cung cấp tín hiệu truyền dẫn, phát sóng theo yêucầu của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ công tác lưu chiểu điện tử;

d) Cơ quan báo điện tử phải thực hiện chế độ lưu trữ nguyên vẹn nộidung thông tin đăng, phát trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đăng, phát đểphục vụ công tác kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước

Điều kiện bắt buộc: Khi nộp báo in lưu chiểu, cơ quan báo chí phải

ghi rõ báo in nộp lưu chiểu, số lượng phát hành, ngày, giờ nộp lưu chiểu, chữ

ký của người đứng đầu cơ quan báo chí hoặc người được ủy quyền

Báo in được in lại phải nộp lưu chiểu như in lần thứ nhất

Báo in nộp lưu chiểu qua hệ thống bưu chính được ưu tiên chuyểnnhanh nhất đến cơ quan nhận lưu chiểu Thời gian nộp lưu chiểu căn cứ vàodấu bưu chính nơi chuyển đi

Cơ quan báo in phải nộp năm bản ấn phẩm báo in để lưu giữ tại Thưviện Quốc gia Việt Nam

Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện việc lưu chiểu điện tử đối với

báo nói, báo hình và báo điện tử độc lập với cơ quan báo chí theo quy địnhcủa Chính phủ; thực hiện việc đo kiểm và công bố số liệu liên quan đến hoạtđộng báo chí

Về chế độ nhuận bút

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 18/2014/NĐ-CP ngày14/3/2014 của Chính phủ thì nhuận bút là khoản tiền do bên sử dụng tácphẩm trả cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả khi tác phẩm báo chí,

xuất bản phẩm (gọi chung là tác phẩm) được sử dụng.

Ngoài những quy định về nguyên tắc chung trả nhuận bút, Nghị định

18/2014/NĐ-CP cũng quy định rõ nhuận bút cho từng loại hình cụ thể Tùytheo thể loại, chất lượng tác phẩm, Tổng biên tập quyết định mức hệ số nhuậnbút của tác phẩm Giá trị một đơn vị hệ số nhuận bút bằng 10% mức tiềnlương tối thiểu Đối với cơ quan báo chí tự cân đối được kinh phí và có lãi dohoạt động báo chí và các hoạt động kinh tế hỗ trợ, căn cứ vào chất lượng, thểloại theo khung hệ số nhuận bút, Tổng biên tập có thể trả cho tác giả cao hơnmức nhuận bút bình quân chung, nhưng không vượt quá nhuận bút cho phép.

Nhìn chung, với một hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật vềnhuận bút, trong nhiều năm qua các văn bản này đã tạo được tính pháp lý vàphát huy hiệu quả trong việc chi trả và hưởng thụ thù lao nhuận bút cho cáctác giả có tác phẩm, đồng thời góp phần khuyến khích được sự sáng tạo nhiềutác phẩm báo chí có giá trị

Quản lý nhà nước về nội dung, thông tin trên báo chí

* Về vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của báo chí

Điều 4, Luật Báo chí nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2016quy định: "Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phươngtiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơquan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xãhội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàncủa nhân dân"

Nhiệm vụ, quyền hạn của báo chí được quy định cụ thể: Thông tintrung thực về tình hình đất nước và thế giới phù hợp với lợi ích của đất nước

và của Nhân dân; Tuyên truyền, phổ biến, góp phần xây dựng và bảo vệđường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thànhtựu của đất nước và thế giới theo tôn chỉ, mục đích của cơ quan báo chí; góp

phần ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao dân trí, đáp ứng nhu

cầu văn hóa lành mạnh của nhân dân, bảo vệ và phát huy truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc, xây dựng và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường khốiđại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ

nghĩa; Phản ánh và hướng dẫn dư luận xã hội; làm diễn đàn thực hiện quyền tự

do ngôn luận của nhân dân; Phát hiện, nêu gương người tốt - việc tốt, nhân tốmới, điển hình tiên tiến; đấu tranh phòng, chống các hành vi vi phạm phápluật và các hiện tượng tiêu cực trong xã hội; Góp phần giữ gìn sự trong sáng

và phát triển tiếng Việt, tiếng của các dân tộc thiểu số Việt Nam; Mở rộng sựhiểu biết lẫn nhau giữa các nước và các dân tộc, tham gia vào sự nghiệp củanhân dân thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, hữu nghị, hợp tác, phát triểnbền vững

Luật Báo chí 2016 cũng quy định trách nhiệm của Nhà nước đối vớiquyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân (Điều 13):Tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự

do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình Báochí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ.Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báochí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức

và công dân Báo chí không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền dẫn và phátsóng

Luật Báo chí cũng quy định cụ thể những điều không được thông tintrên báo chí (Điều 9): Không được kích động nhân dân chống Nhà nước Cộnghòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phá hoại khối đoàn kết toàn dân; không đượckích động bạo lực, tuyên truyền chiến tranh xâm lược, gây hận thù giữa cácdân tộc và nhân dân các nước, kích động dâm ô, đồi trụy, tội ác; không đượctiết lộ bí mật Nhà nước, bí mật quân sự, kinh tế, đối ngoại và những bí mậtkhác do pháp luật quy định; không được đưa tin sai sự thật, xuyên tạc, vukhống nhằm xúc phạm danh dự của tổ chức, danh dự, nhân phẩm của công dân

* Thông tin trên báo chí

Khác với Luật Báo chí 1999, Luật Báo chí 2016 quy định cụ thể việc

cung cấp thông tin cho báo chí, tại Điều 38, như sau: Trong phạm vi quyền

hạn, nhiệm vụ của mình, các cơ quan, tổ chức, người có trách nhiệm có quyền

và nghĩa vụ cung cấp thông tin cho báo chí và chịu trách nhiệm trước phápluật về nội dung thông tin đã cung cấp Việc cung cấp thông tin cho báo chí

có thể bằng văn bản, trên trang thông tin điện tử tổng hợp, họp báo, trả lờiphỏng vấn và các hình thức khác Cơ quan báo chí phải sử dụng chuẩn xácnội dung thông tin được cung cấp và phải nêu rõ xuất xứ nguồn tin

Phát ngôn trên báo chí: Cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm

cử người phát ngôn, thực hiện phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chíđịnh kỳ và đột xuất, bất thường

Chính phủ quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin chobáo chí của các cơ quan hành chính nhà nước

Ngày 4/5/2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số25/2013/QĐ-TTg ban hành Quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báochí thay thế Quy chế năm 2007

Theo đó, Quy chế quy định về một số nội dung: Người phát ngôn (cửngười phát ngôn; Ủy quyền phát ngôn; Công bố thông tin người phát ngôn(Họ và tên, chức vụ, số điện thoại và địa chỉ mail.)

Chế độ phát ngôn gồm định kỳ: Do Chính phủ tiến hành họp báo

1 tháng/01 lần và đăng tải thông tin trên cổng thông tin điện tử Chính phủ;Các bộ, ngành: Hàng tháng cung cấp thông tin định kỳ cho báo chí và cậpnhật thông tin trên Cổng thông tin điện tử hoặc Trang thông tin điện tử của cơquan mình theo Nghị định số 43/2011/NĐ-CP ngày 13/6/2011 quy định vềviệc cung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến trên thông tin điện tử hoặccổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước Ít nhất 3 tháng một lần tổ chứchọp báo cung cấp thông tin kịp thời, chính xác cho cổng thông tin điện tử củaChính phủ theo quy định hiện hành

Phát ngôn và cung cấp thông tin đột xuất, bất thường: Khi cơ quan

hành chính nhà nước thấy cần thiết phải thông tin trên báo chí về các sự kiện,vấn đề quan trọng, gây tác động lớn trong xã hội thuộc phạm vi của cơ quanmình nhằm định hướng và cảnh báo kịp thời trong xã hội Trường hợp xảy ra

các vụ việc cần có ngay ý kiến ban đầu của cơ quan hành chính thì phải chủđộng phát ngôn, cung cấp thông tin cho báo chí trong thời gian chậm nhất 1ngày kể từ khi vụ việc xây ra

Để đảm bảo quyền được cung cấp thông tin của cơ quan báo chí, LuậtBáo chí 2016 cũng quy định các trường hợp cụ thể cơ quan, tổ chức, cá nhân

có quyền từ chối cung cấp thông tin cho báo chí, sau đây: Thông tin thuộcdanh mục bí mật nhà nước, bí mật thuộc nguyên tắc và quy định của Đảng, bímật đời tư của cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật Thông tin

về vụ án đang được điều tra hoặc chưa xét xử, trừ trường hợp cơ quan hànhchính nhà nước, cơ quan điều tra cần thông tin trên báo chí những vấn đề cólợi cho hoạt động điều tra và công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm;Thông tin về vụ việc đang trong quá trình thanh tra chưa có kết luận thanhtra; vụ việc đang trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo; những vấn đềtranh chấp, mâu thuẫn giữa các cơ quan nhà nước đang trong quá trình giảiquyết, chưa có kết luận chính thức của người có thẩm quyền mà theo quyđịnh của pháp luật chưa được phép công bố; Những văn bản chính sách, đề ánđang trong quá trình soạn thảo mà theo quy định của pháp luật chưa được cấp

có thẩm quyền cho phép công bố

Đối với vụ án đang trong quá trình điều tra, truy tố mà chưa được xét

xử, các vụ việc tiêu cực hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nhưng chưa cókết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, báo chí có quyền thông tintheo các nguồn tài liệu của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nộidung thông tin

Cơ quan báo chí và nhà báo có quyền và nghĩa vụ không tiết lộ ngườicung cấp thông tin, trừ trường hợp có yêu cầu bằng văn bản của Viện trưởngViện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đươngtrở lên cần thiết cho việc điều tra, truy tố, xét xử tội phạm rất nghiêm trọng,đặc biệt nghiêm trọng

Quản lý nhà nước về báo chí trong hoạt động thông tin đối ngoại

Nội dung này được quy định trong Điều 55 và Điều 56 Luật Báo chí

2016 gồm quản lý hoạt động của báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài

và hoạt động báo chí nước ngoài tại Việt Nam Theo đó, báo chí Việt Namđược hợp tác với nước ngoài để: Phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩmbáo chí ra nước ngoài; ủy thác cho tổ chức, cá nhân in lại, truyền dẫn, phátsóng sản phẩm báo chí Việt Nam ở nước ngoài; Thuê chuyên gia, cộng tácviên nước ngoài; Cử nhà báo hoạt động báo chí ở nước ngoài; Thành lập vănphòng đại diện ở nước ngoài; Hoạt động hợp tác với nước ngoài

Ngược lại, báo chí nước ngoài, cơ quan đại diện nước ngoài, tổ chứcnước ngoài tại Việt Nam, chỉ được phép tiến hành sau khi có sự chấp thuậncủa cơ quan có thẩm quyền quy định và phải tuân thủ quy định của pháp luậtViệt Nam Phóng viên nước ngoài không thường trú có nhu cầu hoạt độngbáo chí tại Việt Nam phải gửi một bộ hồ sơ đề nghị chấp thuận trực tiếp, qua

hệ thống bưu chính, fax hoặc thư điện tử đến Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diệnngoại giao, cơ quan lãnh sự hoặc các cơ quan khác được ủy quyền thực hiệnchức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài (sau đây gọi chung là cơ quanđại diện Việt Nam ở nước ngoài)

Bộ Thông tin và Truyền thông nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước các hoạt động của báochí Việt Nam liên quan đến nước ngoài và cho phép các hoạt động của báochí Việt Nam liên quan đến nước ngoài Đó là các hoạt động: Phát hành báochí, phát sóng chương trình phát thanh, truyền hình Việt Nam ra nước ngoài;Thành lập cơ quan báo chí của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; inbáo chí, phát sóng chương trình phát thanh, truyền hình Việt Nam ở nướcngoài; Cử nhà báo, phóng viên ra nước ngoài; Lập văn phòng đại diện củabáo chí Việt Nam ở nước ngoài; Cung cấp tin, bài, hình ảnh cho báo chí nướcngoài; Hoạt động hợp tác của báo chí Việt Nam với nước ngoài; Thuê chuyêngia, cộng tác viên nước ngoài Bộ Thông tin và truyền thông có quyền cấpgiấy phép hoặc không cấp giấy phép cho các hoạt động trên

Có thể nói, trong công tác thông tin đối ngoại, Đảng và Nhà nước tarất quan tâm đến việc xây dựng một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đểquản lý tốt hoạt động sâu rộng và nhạy cảm văn hóa - tư tưởng - chính trị này.Điều này được thể hiện rõ nét với hệ thống tương đối dày đặc các văn bảnquy phạm pháp luật trên đây mà nội dung các văn bản đó đã phần nào đápứng được yêu cầu của thông tin đối ngoại trong tiến trình đổi mới.

Xử lý vi phạm pháp luật về báo chí

Một nội dung không thể thiếu được của quản lý nhà nước về báo chí

là việc thanh tra, kiểm tra hoặc phối hợp kiểm tra thực hiện Luật Báo chí và

xử lý vi phạm các quy định về báo chí

Theo quy định tại Điều 6 Nghị định 07/2012/NĐ-CP thì Cục Báo chí(Bộ Thông tin và Truyền thông) là cơ quan thực hiện chức năng thanh trachuyên ngành

Thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành, thẩm quyền thực hiệnthanh tra và xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí gồm các cơquan: Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông (đối với toàn bộ hoạt độngbáo chí trên cả nước); Cục Báo chí (đối với báo in, báo điện tử, tạp chí in, tạpchí điện tử); Cục Phát thanh truyền hình và thông tin đối ngoại (đối với báonói, báo hình, thông tin điện tử);

Ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Thanh tra Sở Thôngtin và Truyền thông thực hiện thanh tra đối với các cơ quan báo chí thuộcđịa phương

Thực hiện nhiệm vụ thanh tra, năm 2014, 2015, Cục Báo chí đã tiếnhành một số cuộc thanh tra tại các báo, như: Đời sống và pháp luật, Nôngthôn ngày nay, Người cao tuổi (tham gia đoàn), qua thanh tra đã thu hồi giấyphép một số ấn phẩm, xử phạt theo quy định Ngoài công tác thanh tra, quathông tin báo chí, các cơ quan chức năng của Bộ Thông tin và Truyền thôngcũng đã xử lý nhiều vụ vi phạm thông tin trên báo chí

Về chế tài xử lý vi phạm trong hoạt động báo chí được thực hiện theo

quy định pháp luật về hình sự, dân sự, cán bộ, công chức, viên chức; quy địnhpháp luật về hành chính.

Điều 28 Luật Báo chí 2016 quy định: Cơ quan báo chí vi phạm quyđịnh về giấy phép hoạt động báo chí, về những điều không được thông tintrên báo chí quy định tại Điều 10 của Luật Báo chí, về cải chính trên báo chí

và các quy định khác của pháp luật về báo chí thì tùy theo tính chất, mức độ

vi phạm mà bị cảnh cáo, phạt tiền, thu hồi, tịch thu ấn phẩm, băng đĩa ghi âm,ghi hình, đình bản tạm thời hoặc thu hồi giấy phép theo quy định của pháp luật

Cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm trước pháp luật trong phạm vi nhiệm

vụ, quyền hạn của mình đối với các sai phạm của cơ quan báo chí trực thuộc

Cơ quan báo chí, nhà báo, tổ chức, cá nhân thông tin gây thiệt hại đếnlợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác thì phải bồi thường theo quy địnhcủa pháp luật dân sự

Người đứng đầu cơ quan báo chí, nhà báo, người hoạt động nghiệp vụbáo chí khác vi phạm các quy định tại khoản 1 Điều này thì tùy theo tính chất,mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, thu hồi thẻ nhà báo, xử phạt hành chínhhoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự…

Người nào vi phạm các quy định về cung cấp thông tin, trả lời trênbáo chí, thành lập cơ quan báo chí, phát hành, quảng cáo, họp báo, cản trởhoạt động báo chí, đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩmcủa nhà báo, phá hủy, làm hư hỏng phương tiện, tài liệu và các quy định kháccủa pháp luật về báo chí thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý

kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Ngoài ra còn các quy định cụ thể về mức phạt, hình thức phạt đối vớicác lỗi vi phạm của cơ quan báo chí, như: xuất bản, sản xuất chương trìnhkhông đúng nội dung ghi trong giấy phép; không đảm bảo quyền thông tincủa nhà báo…

Người đứng đầu cơ quan chủ quản báo chí, tổng giám đốc, phó tổng giámđốc, giám đốc, phó giám đốc, tổng biên tập, phó tổng biên tập cơ quan báo chí,

nhà báo, tác giả tác phẩm báo chí và cá nhân khác có hành vi vi phạm quy địnhcủa Luật này thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, thu hồithẻ nhà báo, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnhvực báo chí thì bị xử lý theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ

Trường hợp cơ quan báo chí, nhà báo, tổ chức, cá nhân tham gia hoạtđộng báo chí vi phạm gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơquan, tổ chức, cá nhân khác, ngoài việc bị xử lý theo quy định tại các Khoản

1, 2, 3 và 4 Điều này, còn phải công khai xin lỗi, cải chính trên báo chí, bồithường thiệt hại theo quy định của pháp luật

Về thẩm quyền, Bộ Thông tin và Truyền thông có thẩm quyền xử lýcác vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí của tổ chức, cá nhân trong cảnước; Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có thẩm quyền

xử lý các vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí của tổ chức, cá nhân ởđịa phương; trường hợp Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộctrung ương xử lý không thỏa đáng thì Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyềnthông quyết định hình thức xử lý thích hợp; Bộ Thông tin và Truyền thôngquyết định việc thu hồi, tịch thu ấn phẩm, băng đĩa ghi âm, ghi hình; đình bảntạm thời hoặc thu hồi giấy phép hoạt động báo chí, thu hồi giấy phép; trongtrường hợp khẩn cấp, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộctrung ương có quyền ra lệnh tạm thời và phải báo cáo ngay cho Bộ trưởng BộThông tin và Truyền thông xem xét và ra quyết định chính thức

1.2.3 Vai trò của quản lý hành chính nhà nước về báo chí đối với quá trình phát triển của tỉnh Điện Biên

Giai đoạn 2010-2015: Đánh giá kết quả phát triển kinh tế, chính trị,

xã hội của tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2010-2015, Ban Chấp hành Đảng

bộ tỉnh khóa XII, ghi nhận: Mặc dù trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, tháchthức, song cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp, các ngành và nhân dâncác dân tộc tỉnh Điện Biên đoàn kết, nỗ lực phấn đấu triển khai thực hiện

Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, Nghị quyết Đại hội XII Đảng bộ tỉnh và đạtđược những kết quả tích cực Đa số các mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu đạt và vượt

so với Nghị quyết Đại hội XII đề ra Kinh tế tiếp tục tăng trưởng và pháttriển, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo định hướng Kết cấu hạ tầng kinh tế -

xã hội tiếp tục được đầu tư Văn hóa - xã hội chuyển biến tích cực Các vấn

đề xã hội bức xúc được chỉ đạo giải quyết có kết quả, nhất là chương trìnhxóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội Đời sống của nhân dân nâng lên.Chính trị ổn định, quốc phòng- an ninh giữ vững; quan hệ đối ngoại mở rộng;khối đoàn kết các dân tộc được tăng cường Cải cách hành chính, giải quyếtkhiếu nại, tố cáo; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệm cóchuyển biến tiến bộ Xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị đạt kết quảquan trọng ở các nội dung và nhiệm vụ

Đạt được những kết quả đó, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biênkhẳng định: Có Đảng, Nhà nước đề ra nhiều chủ trương, chính sách ưu tiênphát triển các tỉnh đặc biệt khó khăn, trong đó có Điện Biên Cấp ủy, chínhquyền các cấp tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo điều hành;đánh giá đúng tình hình, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, chủ trương, giảipháp để lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời Sự chỉ đạo, giúp đỡ của Trung ương Đảng,Chính phủ và các ban, bộ ngành, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể Trung ương;ủng hộ, hỗ trợ của các địa phương, tổ chức, doanh nghiệp; phát huy được sứcmạnh tổng hợp của Đảng bộ và nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ chính trị

Bên cạnh đó, còn có sự đóng góp tích cực của các cơ quan báo chí, cơquan quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương đã thực hiện tốt nhiệm vụtuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đến nhândân Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các cơ quan báo chí tại Điện Biênchú trọng nêu gương người tốt - việc tốt, những tấm gương tập thể, cá nhânđiển hình trong thực hiện học tập, làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.Trong công tác phòng chống tiêu cực, tham nhũng lãng phí, các cơ quan báochí tại Điện Biên đã chủ động lên án những hành vi sai trái, những biểu hiện

cửa quyền, tham nhũng của cá nhân, tập thể, giúp cơ quan chức năng vàocuộc điều tra làm rõ nhiều vụ tiêu cực, tham nhũng Báo chí Điện Biên đượcđánh giá làm tốt các nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, phản ánh và phản biện

xã hội

Giai đoạn 2015-2020: Xác định nhiệm vụ đề ra trên lĩnh vực phát

triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của tỉnh Điện Biên trong giai đoạn2015-2020, là hết sức quan trọng, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XIII vẫnkiên trì thực hiện mục tiêu: "Tăng cường xây dựng Đảng bộ trong sạch vữngmạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng; xâydựng hệ thống chính trị vững mạnh Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân caohơn, bền vững hơn giai đoạn 2010-2015 Phát huy truyền thống lịch sử ĐiệnBiên Phủ, sức mạnh đoàn kết các dân tộc và những thành quả đã đạt được;đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới; tập trung phát triển kinh tế, xã hội,nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; bảo đảm quốc phòng - anninh, phấn đấu xây dựng Điện Biên thành tỉnh phát triển trung bình trongvùng trung du và miền núi phía Bắc"

Để hoàn thành mục tiêu chung, bên cạnh các mục tiêu, giải pháp cụthể, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên đặc biệt coi trọng công tác thôngtin, tuyền truyền của các cơ quan báo chí và cơ quan quản lý nhà nước về báochí Do vậy, giai đoạn 2015-2020, tỉnh Điện Biên ưu tiên thực hiện giải pháp:Nâng cao chất lượng hoạt động các loại hình báo chí, đảm bảo đúng tôn chỉmục đích Phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật phát thanh, truyền hình, nâng caochất lượng nội dung, chương trình, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị, thôngtin tuyên truyền và nhu cầu của xã hội Khuyến khích phát triển các ấn phẩmmới phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, tuyên truyền,phổ biến giáo dục pháp luật, thông tin đối ngoại trên cơ sở tự chủ về kinh phí.Tăng cường quản lý nhà nước về hoạt động báo chí và định hướng tuyên truyền

Kết luận chương 1

1- Quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí là một bộ phận của pháp

luật hành chính, có đối tượng điều chỉnh là nhóm các quan hệ xã hội phát sinhtrong lĩnh vực báo chí Quản lý nhà nước trong lĩnh vực báo chí tạo môitrường thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, tự do ngôn luậntrên báo chí; đồng thời là phương tiện cơ bản để thực hiện chức năng quản lýnhà nước về báo chí nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động báo chí, đảm bảo

định hướng xã hội chủ nghĩa, chống xu hướng thương mại hóa báo chí Pháp

luật là phương tiện đảm bảo cho tổ chức và hoạt động quản lý nhà nước đốivới báo chí tiến hành thống nhất nhưng có sự phân công và phối hợp chặt chẽ,ngăn chặn sự lộng quyền, lạm quyền đảm bảo cho quản lý nhà nước về báochí có hiệu lực và hiệu quả

2- Lịch sử phát triển pháp luật báo chí cách mạng Việt Nam cho thấyĐảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến báo chí đặc biệt khi Luật Báo chí

2016 được thông qua là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hànhlang pháp lý báo chí Luật Báo chí 2016 thể hiện những quan điểm cơ bản vềtính chất, vai trò, chức năng, tác dụng, tổ chức và quản lý ở một nước mànhân dân làm chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản trong tiến trình đổimới và hội nhập mạnh mẽ với thế giới Để cụ thể hóa Luật Báo chí, Nhà nước

ta đã ban hành một khối lượng khá đồ sộ các văn bản quy phạm pháp luật đểđiều chỉnh vấn đề quản lý nhà nước về báo chí

3- Tuy nhiên, trong thực tiễn sôi động và cơ chế thị trường đã, đangchi phối mọi mặt của đời sống xã hội thì ít nhiều hoạt động báo chí cũng bịtác động Dù rất cố gắng nhưng một số cơ quan báo chí chưa làm tốt công tácquản lý phóng viên, thực hiện chưa hoàn toàn đúng tôn chỉ, mục đích cơ quanbáo; kinh phí đầu tư cho hoạt động báo chí từ Trung ương đến địa phương cóhạn nên tình trạng các báo đua nhau làm kinh tế đã ảnh hưởng đến hiệu quảtuyên truyền Về phía cơ quan quản lý nhà nước về báo chí cũng gặp nhiềukhó khăn về nhân lực, chất lượng cán bộ làm công tác quản lý báo chí cònhạn chế cùng với đó nguồn kinh phí đầu tư cho công tác quản lý báo chí còn

eo hẹp, nên thực tiễn hiệu quả quản lý nhà nước về báo chí không cao; còn

hình thức Song do khuôn khổ luận văn có hạn, trong phần chính chương 1,tác giả chỉ tập trung nghiên cứu các quy phạm pháp luật cơ bản nhất về quản

lý nhà nước đối với báo chí theo những nội dung: quản lý nhà nước về pháthành; quản lý nhà nước về nội dung, thông tin trên báo chí; quản lý nhà nước

về báo chí trong hoạt động thông tin đối ngoại; xử lý vi phạm pháp luật về báochí và thực tiễn tại các địa phương

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ TẠI ĐIỆN BIÊN

2.1 Những yếu tố đảm bảo hiệu quả quản lí nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh Điện Biên

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện kinh tế - xã hội tỉnh Điện Biên

Tỉnh Điện Biên có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng, là tỉnh biên giới,miền núi phía Tây Bắc của Tổ quốc Điện Biên có đường biên giới dài hơn400km giáp với hai nước Lào, Trung Quốc; dân số toàn tỉnh hiện trên 570nghìn người, 19 dân tộc; trong đó chủ yếu là dân tộc Thái, Mông, Khơ Mú,Lào, Kháng… Tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh trên 58%; tình trạng tái mù chữ có xuhướng gia tăng trong đồng bào dân tộc thiểu số; nhiều người do trình độ nhậnthức hạn chế, cuộc sống đói nghèo đã cả tin, nghe theo luận điệu tuyên truyềncủa các thế lực thù địch Trên địa bàn tỉnh Điện Biên, tình trạng di cư tự do,tuyên truyền vận động theo tôn giáo trái pháp luật liên tục diễn biến phức tạp.Năm 2011, có hàng chục nghìn người dân tộc Mông trên địa bàn tỉnh ĐiệnBiên và các tỉnh: Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang đã tụ tập tại huyện MườngNhé đòi thành lập vương quốc Mông Sự việc gây hỗn loạn, phức tạp địa bàn,các thế lực thù địch lợi dụng xuyên tạc, đổ lỗi cho Đảng, chính quyền địaphương chiếm đất của người Mông, đàn áp người Mông… Do đó, cùng vớimục tiêu tuyên truyền, đưa báo chí về cơ sở tại tỉnh Điện Biên còn góp phầnquan trọng thực hiện mục tiêu nâng cao năng lực cung cấp thông tin, đưathông tin đến với đông đảo đồng bào các dân tộc trong tỉnh nhằm tuyêntruyền các chủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhànước, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, duy trìđoàn kết các dân tộc được đặt lên hàng đầu

Theo đánh giá mới nhất của Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên, trong 6tháng đầu năm 2018, tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh Điện Biên (GRDP) đạt5.334,56 tỷ đồng, tăng 6,28% so với cùng kỳ năm trước; cơ cấu kinh tế chuyển

dịch theo hướng tích cực: Khu vực nông, lâm nghiệp thủy sản chiếm 23,18%,giảm 1,33%, khu vực công nghiệp - xây dựng chiếm 29,2%, tăng 0,01%, khu vựcdịch vụ chiếm 45,53%, tăng 1,3% Những kết quả này thúc đẩy nhu cầu vềthông tin ngày càng cao Do đó các cơ quan báo chí, xuất bản cần nỗ lực đápứng nhu cầu hưởng thụ thông tin của nhân dân.

Tỉnh Điện Biên có nhiều dân tộc sinh sống, mỗi dân tộc mang nét bảnsắc văn hóa riêng biệt, có truyền thống lịch sử; các di sản văn hóa phong phú

và đa dạng Đây là những tiềm năng lớn để phát triển ngành du lịch với cácloại hình du lịch độc đáo, thu hút nhiều du khách Đây chính là nguồn tàinguyên thông tin có giá trị cho hoạt động báo chí, xuất bản khai thác và pháttriển, là động lực thúc đẩy phát triển thị trường thông tin báo chí, xuất bản, làyếu tố đảm bảo tính riêng biệt, tạo nên thị trường báo chí, xuất bản mang bảnsắc riêng

2.1.2 Điều kiện chính trị - xã hội của tỉnh Điện Biên

Ban Chấp hành Đảng bộ khóa XII xác định, để hoàn thành nhiệm vụcần: Nâng cao chất lượng hoạt động các loại hình báo chí, đảm bảo đúng tônchỉ mục đích Phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật phát thanh, truyền hình, nângcao chất lượng nội dung, chương trình, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị,thông tin tuyên truyền và nhu cầu của xã hội Khuyến khích phát triển các ấnphẩm mới phục vụ phát triển kinh tế- xã hội, khoa học- công nghệ, tuyêntruyền phổ biến giáo dục pháp luật, thông tin đối ngoại trên cơ sở tự chủ vềkinh phí Tăng cường quản lý nhà nước về hoạt động báo chí; định hướngtuyên truyền

Nâng cao chất lượng tuyên truyền, phổ biến, quán triệt nghị quyết, chỉthị của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, của tỉnh, đảm bảo hiệu quả,phù hợp với điều kiện thực tế, tạo sự thống nhất cao về nhận thức tư tưởng vàhành động trong toàn Đảng bộ Tạo chuyển biến trong việc nâng cao chấtlượng xây dựng, cụ thể hóa, triển khai thực hiện nghị quyết đại hội đảng bộcác cấp

Tập trung lãnh đạo thực hiện có hiệu quả các giải pháp chống suythoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống Kiên quyết đấu tranh với nhữngbiểu hiện sai trái, lệch lạc Chủ động nắm tình hình, phân tích, đánh giá, dựbáo, định hướng, cung cấp thông tin và tham mưu giải quyết các vấn đề tưtưởng phát sinh từ cơ sở; kịp thời giải quyết những nhu cầu bức thiết, nguyệnvọng chính đáng của nhân dân Tăng cường định hướng tư tưởng, chính trị;quản lý hoạt động báo chí, văn hóa, văn học- nghệ thuật, theo tôn chỉ, mụcđích, quy định của pháp luật.

2.1.3 Đảm bảo pháp luật trong quản lý hành chính nhà nước về báo chí tại tỉnh Điện Biên

Tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí trên địa bàn tỉnh hoạt động,ngay khi thành lập Sở Thông tin - Truyền thông Điện Biên (năm 2007), Ủyban nhân dân tỉnh Điện Biên đã giao nhiệm vụ cho Sở Thông tin - Truyềnthông: Ngoài nhiệm vụ chuyên môn theo quy định, giai đoạn 2010-2015 SởThông tin - Truyền thông phải hoàn thành xây dựng Đề án quy hoạch báo chítỉnh Điện Biên, trình Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành; xây dựng quy hoạch, kếhoạch phát triển báo chí dài hạn, 5 năm và hàng năm, chương trình, đề án, dự án

về thông tin và truyền thông; chương trình, biện pháp tổ chức thực hiệnnhiệm vụ cải cách hành chính nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực báo chí tuyêntruyền

Để tạo điều kiện cho các cơ quan báo chí hoạt động, tạo điều kiện chophóng viên tác nghiệp, ngay khi Chính phủ ban hành quy chế phát ngôn, cungcấp thông tin cho báo chí (sửa đổi năm 2017), Sở Thông tin - Truyền thông ĐiệnBiên đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Quyết định 124/QĐ-UBNDtỉnh ngày 11/12/2017, về việc cung cấp thông tin cho cơ quan báo chí trên địabàn Theo đó, tại Quy chế, Ủy ban nhân dân tỉnh yêu cầu tất cả các cơ quan,

tổ chức trên địa bàn tỉnh Điện Biên có trách nhiệm cử người phát ngôn vàcung cấp thông tin cho báo chí đúng quy định Trường hợp không cung cấpthông tin cho báo chí phải có lý do báo cáo bằng văn bản, gửi Chủ tịch Ủyban nhân dân tỉnh xem xét; cá nhân, tổ chức không thực hiện đúng quy định

phát ngôn thì tùy từng trường hợp bị xem xét trách nhiệm theo mức độ.

Đảm bảo sự thống nhất, đảm bảo kinh phí cho các cơ quan báo chíhoạt động: Căn cứ Nghị định 18/2014/NĐ-CP ngày 14/3/2014 của Chính phủQuy định về Chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản; Căn cứ Nghịđịnh số 43/2011/NĐ-CP ngày 13/6/2011 của Chính phủ Quy định về việcCung cấp thông tin và dịch vụ công trực tuyến trên trang thông tin điện tửhoặc cổng thông tin điện tử của cơ quan Nhà nước; Căn cứ Thông tư Liêntịch số 19/2012/TTLT-BTC-BKH&ĐT-BTTTT ngày 15/02/2012 của Bộ Tàichính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Thông tin và Truyền thông Hướng dẫnQuản lý và sử dụng kinh phí thực hiện Chương trình Quốc gia về Ứng dụngcông nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan nhà nước; Căn cứ Nghịquyết số 22/2016/NQ-HĐND ngày 04/8/2016 của Hội đồng nhân dân tỉnhQuy định Chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản trên địa bàn tỉnhĐiện Biên, ngày 17/8/2016, Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên đã ban hành

Quyết định số 17/2016/QĐ-UBND, quy định chế độ nhuận bút trong lĩnh vực

báo chí, xuất bản trên địa bàn tỉnh Điện Biên Với quyết định này đã thực sựtạo sự bình đẳng trong thực hiện chi trả nhuận bút giữa các cơ quan báo chínhư trước đây

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Sở Thông tin - Truyền thôngĐiện Biên thường xuyên cập nhật văn bản, chế độ chính sách mới về báo chí,quản lý báo chí để thông tin, cung cấp cho các cơ quan báo chí địa phươngmột cách kịp thời, trách nhiệm

2.2 Hoạt động báo chí tại tỉnh Điện Biên

Trong những năm gần đây, các cơ quan báo chí trong tỉnh đã và đangđược quan tâm, đầu tư về cơ sở vật chất và nguồn nhân lực Đến nay, mạnglưới báo chí của tỉnh phát triển toàn diện với các loại hình báo in, báo nói,báo hình, báo điện tử, cụ thể:

Tỉnh có hai cơ quan báo chí cấp tỉnh: Báo Điện Biên Phủ, Đài Phátthanh và Truyền hình tỉnh Ngoài ra, tỉnh còn có 01 Đặc san Văn nghệ của

Hội Văn học Nghệ thuật; 12 Bản tin của các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh; 3 cơquan Báo Trung ương có Văn phòng đại diện tại Điện Biên, gồm: Báo NhânDân, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam; phóng viên các báo:Tài nguyên Môi trường (Bộ Tài nguyên - Môi trường), Báo Dân Việt (Cơquan chủ quản là Trung ương Hội Nông dân Việt Nam) thường trú tại ĐiệnBiên Ngoài ra trên địa bàn tỉnh cũng có nhiều trang thông tin điện tử của các

cơ quan, doanh nghiệp

2.2.1 Báo Điện Biên Phủ

Báo Điện Biên Phủ là cơ quan ngôn luận của Đảng bộ tỉnh Điện Biên,tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc tỉnh Điện Biên

Từ tờ nguyệt san "Lai Châu kháng chiến" xuất bản năm 1952, đếnnăm 1963 chuyển thành "Tờ tin"; ngày 1/5/1964 tờ Báo Lai Châu số 1 chínhthức ra mắt bạn đọc Những năm đầu mới phát hành, báo Lai Châu xuất bảnmỗi tuần một kỳ, khổ nhỏ, 4 trang, in ty pô, số lượng phát hành từ 200-300bản/kỳ Năm 1994, nhân kỷ niệm 40 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, được

sự đồng ý của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu (nay là tỉnh Điện Biên), BộVăn hóa - Thông tin, báo Lai Châu chính thức được đổi tên thành Báo ĐiệnBiên Phủ Từ "Báo Lai Châu" và năm 1994 thành "Báo Điện Biên Phủ" là cảmột hành trình dài Báo Điện Biên Phủ nỗ lực phấn đấu, vượt khó để pháttriển và đồng hành trong dòng chảy của lịch sử Đảng bộ tỉnh Sự lớn mạnhkhông ngừng của Báo thể hiện rõ nhất trên các mặt như: Thủa ban đầu, cán

bộ quản lý, phóng viên là những người hoạt động kiêm nhiệm Tờ báo rahàng tháng rồi đến mỗi tuần một số, với một số bài viết chưa có ảnh minhhọa, đến nay Báo Điện Biên Phủ có đội ngũ cán bộ quản lý báo chí, phóngviên, biên tập viên vững về bản lĩnh chính trị, thạo về chuyên môn, nghiệpvụ; báo được in trên dây chuyền công nghệ hiện đại, hình ảnh, nét chữ rõ,đẹp Hiện nay Báo Điện Biên Phủ thời sự đã được xuất bản tuần 3 số; các ấnphẩm Báo Điện Biên Phủ dành cho đồng bào vùng cao ra 3 kỳ/ tháng, BáoĐiện Biên Phủ cuối tuần xuất bản 4 kỳ/tháng Các ấn phẩm của Báo Điện

Biên Phủ được phát hành tới các chi, đảng bộ cơ sở, các cơ quan, đơn vị,trường học, các xã, phường, thị trấn, tổ dân phố và thôn bản trong tỉnh BáoĐiện Biên Phủ cũng luôn chú trọng tạo dựng, quy tụ được lực lượng cộng tácviên hùng hậu trong và ngoài tỉnh, góp phần làm cho tờ báo ngày càng phongphú về nội dung thông tin

Trong suốt quá trình thành lập, phát triển, đến nay, Báo Điện BiênPhủ luôn thực hiện tốt nhiệm vụ là cơ quan tuyên truyền, phổ biến chủ trươngđường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; Phản ánh tâm tư,nguyện vọng của quần chúng nhân dân đối với Đảng, Nhà nước Cổ vũ tinhthần thi đua yêu nước, động viên quần chúng nhân dân tích cực tham gia thựchiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xă hội v́ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Việt Nam xă hội chủ nghĩa

Trải qua quá trình phát triển từ khi chia tách tỉnh, Báo Điện Biên Phủ

đã liên tục tăng số lượng ấn phẩm, tăng kỳ phát hành và sản lượng phát hành.Năm 2003 báo có 2 ấn phẩm là Báo Điện Biên Phủ thời sự (phát hành 2kỳ/tuần, mỗi kỳ 8 trang) và Báo Điện Biên Phủ dành cho đồng bào vùng cao(phát hành 1 kỳ/tháng) Đến nay, Báo có 4 ấn phẩm, trong đó có 1 ấn phẩmbáo điện tử và 3 ấn phẩm báo in, cụ thể: Ấn phẩm báo Điện Biên Phủ thời sự:Phát hành 3 kỳ/tuần, 4 trang, khổ 41 cm x 56 cm, sản lượng 2.000 tờ/kỳ Ấnphẩm báo Điện Biên Phủ dành cho đồng bào vùng cao: Phát hành 3 kỳ/tháng,

4 trang, sản lượng 3.700 tờ/kỳ Ấn phẩm báo Điện Biên Phủ cuối tuần: Pháthành 4 kỳ/tháng, 8 trang, sản lượng 2.000 tờ/kỳ

Bộ máy, tổ chức: Từ 1/1/2004 thực hiện Nghị quyết của Quốc hộichia tách tỉnh Lai Châu thành hai tỉnh Điện Biên và Lai Châu, Báo Điện BiênPhủ chuyển 8 cán bộ, phóng viên đi Lai Châu, cơ quan còn 16 biên chế bố trítại 4 bộ phận: Ban Biên tập, Phòng Phóng viên, Phòng Biên tập và PhòngHành chính trị sự Đến năm 2007, biên chế Báo Điện Biên Phủ được Tỉnh ủyĐiện Biên bổ sung, tăng thành 27 biên chế Từ 2007 đến nay, Báo Điện BiênPhủ thường xuyên duy trì 27 biên chế và hợp đồng từ 10-12 phóng viên; cơ