(TIỂU LUẬN) bài tập NHÓM môn pháp luật và đạo đức báo chí truyền thông phân tích vai trò của pháp luật báo chí đối với hoạt động báo chí

Luật báo chí - phương tiện quan trọng đảm bảo công dân thực hiện quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí- Pháp luật Việt Nam bảo đảm quyền con người nói chung và quyền tự do bá

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

BÀI TẬP NHÓM Môn: Pháp luật và đạo đức báo chí - truyền thông

Giảng viên: Nguyễn Trí Nhiệm

Thành viên nhóm:

Mục 1,2 : Lê Nguyễn Thanh Trà - 2051070041

Mục 3,4 : Bùi Đức Anh - 2051070002

Mục 5,6 : Nguyễn Yến Nhi - 2051070029

Mục 7,8 : Nguyễn Thái Vân - 2051070047

Lớp: Truyền thông quốc tế K40

Hà Nội - 02/2022 Câu 1: Phân tích vai trò của pháp luật báo chí đối với hoạt động báo chí

a Luật báo chí - phương tiện quan trọng đảm bảo công dân thực hiện quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí

- Pháp luật Việt Nam bảo đảm quyền con người nói chung và

quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận nói riêng

- Trong tự do báo chí, tự do ngôn luận thì quyền và nghĩa vụ

công dân là điều kiện, tiền đề cho nhau

- Theo các văn kiện pháp luật, người dân có quyền tự do ngôn

luận, sử dụng các phương tiện báo chí, thông tin, mạng Internet, mạng xã hội không trái với quy định pháp luật

- Đảng và Nhà nước ta tôn trọng và bảo đảm thực thi quyền tự

do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền sángtạo tác phẩm báo chí, cung cấp thông tin cho báo chí, phảnhồi thông tin trên báo chí, tiếp cận thông tin báo chí,

- Luật pháp về báo chí đã tạo ra môi trường pháp lí thuận lợi

để quản lí nhà nước trong lĩnh vực báo chí, giúp công dân thực hiện quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí

b Pháp luật về báo chí là phương tiện cơ bản để thực hiện chức năng quản lý nhà nước về báo chí nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động báo chí

- Đảng và Nhà nước đã và đang xây dựng, ban hành và tổ

chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, các quychế, đề án đề từ đó quy hoạch và phát triển báo chí đồng thời

tổ chức lại các bộ máy, khắc phục những hạn chế liên quanđến báo chí còn tồn tại

- Trong quản lý nhà nước về báo chí, pháp luật là công cụ

quan trọng giúp báo chí phát triển, hoạt động một cách bìnhđẳng với những tiểu hệ thống xã hội khác, thực hiện và pháthuy tốt những vai trò vốn có của mình

- Nhà nước tạo điều kiện để báo chí hoạt động hiệu quả, đồng

thời ngăn chặn các hoạt động báo chí ảnh hưởng tới chính trị, văn hóa và kinh tế của đất nước

c Pháp luật về báo chí là phương tiện tổ chức và hoạt động của bộ máy quản lý nhà nước đối với báo chí

- Luật pháp chính là phương tiện để tổ chức hoạt động quản lý

nhà nước có sự thống nhất, phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành và địa phương

2

- Luật pháp quy định nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà

+ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: quản lý nhà nước về báo

chí tại địa phương

- Luật pháp báo chí quy định tổ chức chính trị - xã hội và các

nhà báo Việt Nam: Hội Nhà báo Việt Nam

- Hội Nhà báo Việt Nam có các nhiệm vụ và quyền hạn sau:+ Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên

+ Ban hành và tổ chức thực hiện quy định về đạo đức

nghề nghiệp của người làm báo+ Tham gia ý kiến xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế

hoạch, chính sách phát triển báo chí, văn bản quy phạm pháp luật về báo chí

+ Tham gia thẩm định sản phẩm báo chí khi có yêu cầu

của cơ quan nhà nước có thẩm quyền+ Bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và nghiệp vụ báo chí

cho hội viên+ Phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước tuyên truyền,

phổ biến pháp luật về báo chí+ Tham gia giám sát việc tuân theo pháp luật về báo chí,

thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế theo quy định của pháp luật

+ Tổ chức giải báo chí để tôn vinh những tác giả, nhóm

tác giả có tác phẩm báo chí chất lượng cao, có hiệu quả xã hội tích cực

Câu 2: Đánh giá thực trạng việc báo chí thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của Luật báo chí 2016

Sau 6 năm thi hành Luật Báo chí 2016, nhiều bộ, ngành, địa phương và cơquan báo chí đều nhận định rằng, Luật Báo chí và các văn bản hướng dẫn đã tạo

hành lang pháp lý để hoạt động báo chí và các hoạt động liên quan phát triển

vượt bậc, quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của nhân dân được

đảm bảo và phát huy trong khuôn khổ Hiến pháp và Luật định

Thông tin trung thực -Báo chí đã có những đóng góp quan trọng trong công tác thông tin

về tình hình đất nước và về chủ quyền biển, đảo; thông tin tuyên truyền về đối ngoại; thôngthế giới phù hợp với lợi ích tin về những thành tựu trong công cuộc xây dựng và phát triển đấtcủa đất nước và của Nhân nước; các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, đưa hình ảnhdân đất nước, con người Việt Nam nhân ái, nghĩa tình, thân thiện, hòa

bình, hữu nghị đến với các nước; thúc đẩy hội nhập quốc tế, nângcao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới

-Trong đại dịch COVID-19, Việt Nam nổi lên như một hình mẫu vềviệc chống dịch hiệu quả Các nhà báo đã ở tuyến đầu chống dịch,thông tin nhanh chóng, kịp thời, chính xác giúp người dân nângcao nhận thức, tin tưởng, đồng hành cùng Đảng, Chính phủ thựchiện các giải pháp phòng, “chống dịch như chống giặc”, góp phầntạo nên thành tích ngoạn mục, được quốc tế ghi nhận, đánh giá cao

là quốc gia mà truyền thông được người dân tin cậy trên thế giới

Tuyên truyền, phổ -Phát huy truyền thống đã đạt được, báo chí đã phản ánh kịp thờibiến, góp phần xây dựng và diễn biến mọi mặt của đời sống xã hội; tích cực tuyên truyền vềbảo vệ đường lối, chủ Chủ nghĩa Mác- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đườngtrương của Đảng, chính lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; phản ánh tâm tư,sách, pháp luật của Nhà nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp nhân dân; phát hiện vànước, thành tựu của đất cổ vũ nhân tố mới, điển hình tiên tiến và những thành tựu của côngnước và thế giới theo tôn cuộc đổi mới; phản ánh những ý kiến đóng góp tâm huyết của cácchỉ, Mục đích của cơ quan nhà khoa học, các giới đồng bào

báo chí; góp phần ổn định

-Báo chí tham gia giám sát, phản biện xã hội, phát huy quyền làmchính trị, phát triển kinh tế

chủ của người dân, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc; xung

- xã hội, nâng cao dân trí,

kích trên mặt trận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kịp thời đấuđáp ứng nhu cầu văn hóa

tranh, phản bác các thông tin, quan điểm sai trái, âm mưu “diễnlành mạnh của Nhân dân,

biến hòa bình” của các thế lực phản động, thù địch, bảo vệ Đảng,bảo vệ và phát huy truyền

bảo vệ chế độ, góp phần củng cố lòng tin của nhân dân đối với sự

4

thống tốt đẹp của dân tộc, lãnh đạo của Đảng, Nhà nước cũng như đối với công cuộc đổi mới;xây dựng và phát huy dân kiên quyết đấu tranh với những hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêuchủ xã hội chủ nghĩa, tăng cực, vi phạm pháp luật và các thói hư, tật xấu trong xã hội.

cường khối đại đoàn kết

-Báo chí là cầu nối hữu hiệu giữa Đảng, Nhà nước và nhân dântoàn dân tộc, xây dựng và

trong việc huy động và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dânbảo vệ Tổ quốc Việt Nam

tộc, thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng,

xã hội chủ nghĩa

văn minh”

Phản ánh và hướng -Với việc đất nước bước vào thời đại bùng nổ thông tin, hàng loạtdẫn dư luận xã hội; làm phương tiện truyền thông, mạng xã hội ra đời, nhiều nguồn thôngdiễn đàn thực hiện quyền tự tin được tạo ra và lan truyền với tốc độ khủng khiếp đã mang đến

do ngôn luận của Nhân dân khá nhiều bất lợi cho nền báo chí, tuy vậy, chính trong hoàn cảnh

ấy, vai trò của báo chí lại càng quan trọng hơn trước nhiệm vụ địnhhướng thông tin cho dư luận bằng cách chuyển tải những thông tinchính xác, có ích, phục vụ cho lợi ích của số đông và thông tin đếnngười dân về những chính sách, chủ trương, đường lối của Đảng…-Để vạch trần những thông tin độc hại, những luận điệu xuyên tạccủa các thế lực phản động có mục tiêu chống phá chủ trương,chính sách của Đảng và Nhà nước, bôi nhọ những lãnh đạo hiệnnay và trong quá khứ của dân tộc, ngành báo chí đã có những sựtăng cường mạnh mẽ về chất lượng và cường độ hoạt động củamình

-Mặt khác, báo chí đã tạo ra sự gần gũi, sâu sát tới đời sống củađông đảo người dân, từ đó tạo ra sức lay động và lan tỏa quầnchúng, việc định hướng dư luận cũng hiệu quả, niềm tin của nhândân vào sự lãnh đạo của Đảng mới từ đó được củng cố

Phát hiện, nêu gương -Báo chí đang chú trọng tuyên truyền về mặt tốt, mặt tích cực,

người tốt, việc tốt, nhân tố gương người tốt việc tốt, gương điển hình tiên tiến, nhân rộng các

mới, điển hình tiên tiến; phong trào thi đua yêu nước gắn với việc học tập, làm theo tấm

đấu tranh phòng, chống các gương đạo đức Hồ Chí Minh để lan tỏa những giá trị tốt đẹp, tạo

hành vi vi phạm pháp luật niềm tin, sự phấn khởi, lạc quan trong xã hội, tạo động lực tinh

và các hiện tượng tiêu cực thần thúc đẩy công cuộc xây dựng, bảo vệ đất nước ngày càng tốt

-Báo chí là lực lượng chủ lực trong tuyên truyền, phổ biến, giáodục, nâng cao nhận thức, tạo chuyển biến tích cực về hành độngcủa mọi người đối với công tác đấu tranh phòng, chống các hành vi

vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực trong xã hội

5

Góp phần giữ gìn sự -Để tránh những tác động xấu đến xã hội, các cơ quan báo chí, nhàtrong sáng và phát triển báo đang phải nghiêm túc nhìn nhận lại việc sử dụng từ ngữ trêntiếng Việt, tiếng của các báo Khi tiếp cận thông tin trên mạng xã hội hay ngoài xã hội,dân tộc thiểu số Việt Nam người làm báo phải tỉnh táo, thận trọng để biết tránh xa, “tẩy chay”

những từ ngữ không hay, thiếu chuẩn mực; chỉ nên tinh lọc, tiếpthu những từ ngữ sáng tạo, giàu chất văn hóa, giáo dục để gópphần làm phong phú ngôn ngữ tiếng Việt mà vẫn bảo đảm sự tronglành môi trường thông tin trên báo chí

-Một trong những nhiệm vụ quan trọng của báo chí và nhà báo đãđược quy định trong Luật Báo chí 2016 là “góp phần giữ gìn sựtrong sáng của tiếng Việt” Với tư cách là người truyền tin, ngườiđịnh hướng, dẫn dắt dư luận xã hội, hướng đến những giá trị tiến

bộ, lành mạnh, văn minh, cho nên, dù thông tin, tuyên truyền, phảnánh bất cứ vấn đề gì trong xã hội, dù ca ngợi, cổ vũ hay phê bình,phê phán, nhà báo phải luôn chắt lọc, lựa chọn, cân nhắc, sử dụng

từ ngữ sao cho phù hợp, đúng mực, đúng lúc, đúng chỗ, đúng đốitượng Chỉ có như vậy mới góp phần mang đến những thông tinlành mạnh, tích cực, nhân văn cho công chúng và xã hội

Mở rộng sự hiểu biết -Năm 2021 là một năm đầy khó khăn, thách thức do đại dịch lẫn nhau giữa các nước và 19 trên phạm vi toàn cầu, công tác thông tin đối ngoại nói riêng vàcác dân tộc, tham gia vào truyền thông nói chung có một năm đầy khó khăn vất vả, nhưng

Covid-sự nghiệp của nhân dân thế với sự nỗ lực vượt khó, ngành thông tin đối ngoại và báo chí

giới vì hòa bình, độc lập truyền thông đã thực hiện tốt vai trò của mình Có thể nói công tácdân tộc, hữu nghị, hợp tác, báo chí năm 2020-2021 đã giúp cộng đồng trong nước và quốc tếphát triển bền vững hiểu về Việt Nam, đặc biệt hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà

nước để thể hiện Việt Nam là bạn bè tốt, đối tác tin cậy, là thànhviên tích cực, có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế

-Thông tin đối ngoại trên báo chí nói riêng luôn được Đảng và Nhànước hết sức quan tâm Trong suốt quá trình phát triển của đấtnước, trong những giai đoạn đấu tranh giành độc lập dân tộc, xâydựng và đấu tranh bảo vệ nền độc lập, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ

và hội nhập quốc tế, thông tin báo chí đối ngoại luôn đóng vai tròquan trọng

6

Câu 3: Phân tích mối quan hệ giữa quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của công dân đối với hoạt động của báo chí, nhà báo?

a Quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của công dân.

- Quyền tự do báo chí của công dân

+ Sáng tạo tác phẩm báo chí

+ Cung cấp thông tin cho báo chí

+ Phản hồi thông tin trên báo chí

+ Tiếp cận thông tin báo chí

+ Liên kết với cơ quan báo chí thực hiện sản phẩm báo chí

+ In, phát hành báo in

- Quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân

+ Phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế giới

+ Tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước

+ Góp ý kiến, phê bình, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo trên báo chí đốivới các tổ chức của Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chứcchính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp vàcác tổ chức, cá nhân khác

b Trách nhiệm của các cơ quan báo chí đối với quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của công dân

- Đăng, phát, kiến nghị, phê bình tin, bài, ảnh và tác phẩm báo chí kháccủa công dân phù hợp với tôn chỉ mục đích và không có nội dung quy định tạiđiều cấm của Luật Trong trường hợp không đăng, phát phải trả lời và nêu rõ lý

do khi có yêu cầu

- Trả lời hoặc yêu cầu Tổ chức, người có thẩm quyền trả lời bằng văn bảnhoặc trả lời trên báo chí về kiến nghị khiếu nại tố cáo của công dân gửi đến

Câu 4: Thực trạng thực hiện quyền và nghĩa vụ của nhà báo trong thời gian qua?

- Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 25, nhà báo có các quyền sau đây:

+ Hoạt động báo chí trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩaViệt Nam, hoạt động báo chí ở nước ngoài theo quy định của pháp luật và đượcpháp luật bảo hộ trong hoạt động nghề nghiệp;

+ Được khai thác, cung cấp và sử dụng thông tin trong hoạt động báochí theo quy định của pháp luật;

+ Được đến các cơ quan, tổ chức để hoạt động nghiệp vụ báo chí.Khi đến làm việc, nhà báo chỉ cần xuất trình thẻ nhà báo Các cơ quan, tổ chức

có trách nhiệm cung cấp cho nhà báo những tư liệu, tài liệu không thuộc phạm

vi bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác theo quy định củapháp luật;

+ Được hoạt động nghiệp vụ báo chí tại các phiên tòa xét xử côngkhai; được bố trí khu vực riêng để tác nghiệp; được liên lạc trực tiếp với ngườitiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng để lấy tin, phỏng vấn theo quy địnhcủa pháp luật;

+ Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ báochí;

+ Khước từ việc tham gia biên soạn hoặc thể hiện tác phẩm báo chí trái với quy định của pháp luật

b Nghĩa vụ của nhà báo

- Căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 25, nhà báo có các nghĩa vụ sau đây:+ Thông tin trung thực về tình hình đất nước và thế giới phù hợp vớilợi ích của đất nước và của Nhân dân; phản ánh ý kiến, nguyện vọng chính đángcủa Nhân dân;

+ Bảo vệ quan điểm, đường lối, trương của Đảng; chính sách, phápluật của Nhà nước; phát hiện, tuyên truyền và bảo vệ nhân tố tích cực; đấu tranhphòng, chống các tư tưởng, hành vi sai phạm;

+ Không được lạm dụng danh nghĩa nhà báo để sách nhiễu và làm việc vi phạm pháp luật;

+ Phải cải chính, xin lỗi trong trường hợp thông tin sai sự thật, xuyêntạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của

cá nhân;

+ Chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước người đứng đầu cơ quanbáo chí về nội dung tác phẩm báo chí của mình về những hành vi vi phạm phápluật

+ Tuân thủ quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo

8

c Thực trạng thực hiện quyền và nghĩa vụ của nhà báo trong thời gian qua

- Phần lớn nhà báo Việt Nam đều nhận thức rõ về phẩm chất chính trị cần

có Số đông họ đều có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định, trung thành vớiĐảng, không ngừng phấn đấu vì lợi ích của đất nước và nhân dân Họ luôn luôngiữ vững được phẩm chất đạo đức cách mạng, có lối sống lành mạnh, trongsáng, không lợi dụng nghề nghiệp để vụ lợi và làm trái pháp luật Các nhà báođược khảo sát đều đã trải qua các khóa đào tạo chính trị bài bản Nhận thứcchính trị của số đông nhà báo tốt không chỉ do yêu cầu của công việc mà còn docác nhà báo đã được trang bị những kiến thức cơ bản về chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình học tập tại trường đại học, cao đẳng Vớinhững nhà báo có trình độ cao hơn (thạc sĩ, tiến sĩ), họ còn được học nhữngkhóa chuyên sâu về lý luận chính trị Vấn đề căn bản đặt ra ở đây là mức độchuyển từ nhận thức sang thái độ và hành vi trong thực tiễn

- Các nhà báo Việt Nam đều tích cực tham gia, đóng góp vào công cuộcđổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật củaNhà nước Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, các nhà báo còn phân tích nguyênnhân của thực trạng

- Thời gian qua, hầu hết các vụ tiêu cực, tham nhũng lớn được phát hiện và

xử lý đều có công của các nhà báo Họ cũng đi đầu trong việc thông tin, tuyêntruyền, phát hiện gương “người tốt, việc tốt”, gương điển hình tiên tiến, nhữngtấm lòng nhân ái, những sáng kiến hay, những kinh nghiệm tốt và nhữngphương pháp làm việc hiệu quả Thông qua việc phát hiện và biểu dương gươngngười tốt việc tốt, đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch và tiêu cực,các nhà báo đã góp phần nhân rộng lối sống đẹp và đẩy lùi tiêu cực trong xã hội.Kết quả điều tra của các nhà báo chống tiêu cực xã hội được dư luận ủng hộ vì

đã “điểm mặt chỉ tên” từng đối tượng, sự việc cụ thể, cung cấp những thông tinban đầu, giúp các cơ quan chức năng vào cuộc Nhiều nhà báo còn thể hiện vaitrò tiên phong trong đấu tranh tư tưởng lý luận, vạch trần âm mưu, thủ đoạn

“diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch