Tiểu luận vai trò chi ngân sách nhà nước với mục tiêu giảm nghèo

3 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI M ỤC TIÊU GIẢM NGHÈO VÀ GIẢI PHÁP.. Ở Việt Nam NSNN là toàn bộ các khoản Thu-Chi của Nhà nước được dự toán trong một khoảng thời gi

Họ và tên: Vũ Nguyên Phương Mã sinh viên: 2073402010230 Khóa/Lớp: CQ58/11.01LT2 (Niên chế); CQ58/11.10

BÀI THI MÔN TÀI CHÍNH – TIỀN TỆ

Hình thức thi: Tiểu luận

Mã đề thi: 19/2021 Thời gian thi: 2 ngày Tên đề tài: Vai trò Chi ngân sách Nhà nước với mục tiêu giảm nghèo

BÀI LÀM

M ỤC LỤC

M Ở ĐẦU 1

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 2

1 Khái quát chung về Chi NSNN 2

1.1 Khái niệm Chi NSNN 2

1.2 Đặc điểm của Chi ngân sách Nhà nước 2

1.3 Phân loại Chi NSNN 2

2 Vai trò của chi NSNN đối với mục tiêu giảm nghèo 3

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI M ỤC TIÊU GIẢM NGHÈO VÀ GIẢI PHÁP 5

1 Thực trạng về Chi NSNN 5

2 Kết quả đạt được 6

3 Hạn chế 7

4 Một số giải pháp khắc phục 7

5 Nhận định cá nhân 8

K ẾT LUẬN 9

DANH M ỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

1

M Ở ĐẦU

“Ngân sách Nhà nước” là cụm từ vô cùng quan trọng đối với mỗi quốc gia Nó

nắm giữ vai trò vô cùng quan trọng trong bộ máy kinh tế Nhà nước Ở Việt Nam NSNN là toàn bộ các khoản Thu-Chi của Nhà nước được dự toán trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 1 năm) để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đầy đủ mà Nhà nước đề ra Trong nền kinh tế hiện đại, NSNN càng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của quốc gia Sự nghiệp đổi mới bắt đầu từ năm 1986 đã thành công chuyển đối Việt Nam từ một trong những quốc gia nghèo nhất trên thế giới trở thành

quốc gia có nền thu nhập ở ngưỡng trung bình thấp Thu nhập bình quân theo đầu người tăng trên hai lần trong giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2014, đưa Việt Nam thành một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất và có thành tích xóa đói giảm nghèo ấn tượng nhất Đặc biệt, trong bối cảnh Covid 19 như hiện nay, nền kinh

tế toàn cầu đang bị suy thoái nghiêm trọng, để giúp nhân dân giảm thiểu khó khăn trong cuộc khủng hoảng này, Chính phủ đã sử dụng nguồn Chi NSNN tung ra hàng loạt gói cứu trợ dân nghèo

Nhận ra tầm quan trọng và tính thiết yếu của vấn đề này, bài tiểu luận “Vai trò Chi ngân sách Nhà nước với mục tiêu giảm nghèo” sẽ sử dụng những số liệu chính xác nhất, lập luận chặt chẽ giúp người đọc có một cái nhìn tổng quan hơn về thực trạng nền kinh tế hiện nay và đưa ra một số nguyên nhân giải pháp giúp nước ta thoát nghèo một cách bền vững

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo thì cấu trúc bài tiểu luận gồm

2 phần:

Chương 1: Lý luận chung về Chi ngân sách Nhà nước với mục tiêu giảm nghèo Chương 2: Thực trạng Chi ngân sách Nhà nước với mục tiêu giảm nghèo và giải pháp

Bài tiểu luận sẽ đi sâu vào phân tích từng phần, từ phân tích cốt lõi của vấn đề qua khái niệm, đặc điểm, vai trò ở Phần 1 cho đến thực trạng của công tác Chi NSNN

với mục tiêu giảm nghèo và những hạn chế, nguyên nhân dẫn đến những hạn chế đó

2

Dựa trên cơ sở này, bài tiểu luận sẽ phân tích và đưa ra những giải pháp giải quyết vấn đề nhằm cải thiện đời sống nhân dân ở phần 2

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA

CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1 Khái quát chung về Chi NSNN

1.1 Khái niệm Chi NSNN

Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán

và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định được đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước [1,

tr 250]

Chi NSNN là việc phân bổ và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước theo những nguyên tắc nhất định [1, tr.261]

1.2 Đặc điểm của Chi ngân sách Nhà nước

Chi NSNN gắn liền với bộ máy Nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế, chính trị,

xã hội mà Nhà nước đảm nhiệm trong từng thời kỳ, gắn liền với quyền lực Nhà nước Mục đích của Chi NSNN là nhằm phục vụ cho lợi ích chung quốc gia nên hoàn toàn mang tính công cộng

Chi NSNN có phạm vi rộng và quy mô lớn

Chi NSNN có tính chất không hoàn trả trực tiếp

1.3 Phân loại Chi NSNN [1, tr.261 – 265]

Do Chi NSNN có quy mô lớn, phức tạp, có tác động mạnh mẽ đến môi trường tài chính vĩ mô, đến tổng cung, tổng cầu về vốn tiền tệ Do tính đa dạng và phức tạp nên chi NSNN có nhiều nội dung khác nhau

1.3.1 Căn cứ vào tính chất phương thức quản lý NSNN

Chi đầu tư phát triển: là việc Nhà nước sử dụng một nguồn tài chính đã được tạo lập quỹ NSNN để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, kinh tế-xã hội, đầu tư phát triển sản

3

xuất và dự trữ quốc gia nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu ổn định và tăng trưởng kinh tế Chi đầu tư phát triển bao gồm: Chi đầu tư cơ sở hạ tầng kinh tế-xã hội; Chi đầu tư và hỗ trợ vốn cho các doanh nghiệp Nhà nước; Chi góp vốn cổ phần góp vốn liên doanh vào các doanh nghiệp; Chi thực hiện các mục tiêu chương trình quốc gia Chi thường xuyên là các khoản chi có thời hạn, tác động ngắn thường dưới một năm chủ yếu thực hiện cho chức năng quản lý, điều hành xã hội một cách thường xuyên của Nhà nước Chi thường xuyên được chia thành: Chi cho cơ quan Nhà nước; Chi cho quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội; Chi sự nghiệp; Chi bảo đảm

xã hội

Chi dự trữ quốc gia

Chi trả nợ lãi của Nhà nước

Chi viện trợ: chi viện trợ các nước

Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật

1.3.2 Căn cứ vào nhiệm vụ, chi NSNN gồm

Chi tích lũy: là chi cho tăng cường cơ sở vật chất như đầu tư phát triển kinh tế và kết cấu hạ tầng, trong đó phần lớn là xây dựng cơ bản, khấu hao xã hội

Chi tiêu dùng: không tạo ra sản phẩm vất chất để xã hội sử dụng trong tương lai (chi bảo đảm xã hội bao gồm: giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ, an ninh quốc phòng )

2 Vai trò của chi NSNN đối với mục tiêu giảm nghèo

Nghèo diễn tả sự thiếu cơ hội để có thể sống một cuộc sống tương ứng với các tiêu chuẩn tối thiểu nhất định Thước đo các tiêu chuẩn này và các nguyên nhân dẫn đến nghèo nàn thay đổi tùy theo địa phương và theo thời gian

Đói nghèo gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đối với nền kinh tế, nó vừa là vật cản vừa là thách thức trong quá trình phát triển kinh tế-xã hội Đói nghèo là nguyên nhân

cơ bản dẫn đến vấn đề tệ nạn xã hội gây nên nhiều khó khăn đối với nền kinh tế

4

Để khắc phục hiện trạng này, Chính phủ đã áp dụng các chính sách như:

Chi hỗ trợ cho các vùng địa phương có điều kiện kinh tế-xã hội có nhiều khó khăn: ở những địa phương nằm xa khu vực thành thị, gặp nhiều thiên tai bão lũ, đời sống nhân dân còn nhiều đói nghèo Chính phủ đã giải quyết triệt để và nhanh chóng những hậu quả sau thiên tai Bên cạnh đó Chính phủ cũng xây lại trường học, trạm

xá Đầu tư mạnh tay phát triển giáo dục, dạy nghề khắc phục tình trạng thất học giúp con người tiếp thu những điều cơ bản nhất về văn hóa, giáo dục nâng cao ý thức cảnh giác tránh đi vào còn đường phạm pháp, truyền bá tư tưởng đúng đắn của Đảng và Nhà nước

Để vùng núi, vùng quê nghèo, vùng hải đảo xa xôi muốn phát triển kinh tế thì việc xây dựng cơ sở hạn tầng là việc quan trọng và đáng được lưu tâm nhất Nhà nước cũng đã đầu tư xây nhiều con đường giao thương hàng hóa đảm tạo nhu cầu phát triển kinh tế đến từng địa phương Tạo điều kiện để cuộc sống dân nghèo trở lên tốt đẹp hơn, bớt đói khổ, thúc đẩy tinh thần lao động, tăng nguồn thu nhập ổn định cuộc sống

Ở những nơi có diện tích đất canh tác lớn, Nhà nước cũng đưa ra nhiều chính sách như mời chuyên gia về dạy bà con nuôi trồng nông nghiệp hiệu quả, áp dụng công nghệ khoa học vào sản xuất thúc đẩy phát triển nông nghiệp làm tăng năng suất lao động, thúc đẩy việc xuất khẩu nông nghiệp ra nước ngoài nhằm tăng trưởng kinh

tế, tạo công ăn việc làm cho người dân giúp xóa nghèo bền vững

Đối với những thương binh, bệnh binh, người khuyết tật có công với cách mạng cũng được Nhà nước tạo điều kiện về y tế, chế độ bảo hiểm, thăm khám, giáo dục

Từ đó giảm bớt sự chênh lệch dân trí, khoảng cách giàu-nghèo trong xã hội Những gói cứu trợ thực hiện chính sách xã hội, đảm bảo an sinh xã hội dựa theo từng nhóm đối tượng cụ thể nhằm đảm bảo cho tất cả người cần hưởng sẽ được hưởng thực hiện theo chủ trương của Đảng “không ai bị bỏ lại phía sau”

5

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

ĐỐI VỚI MỤC TIÊU GIẢM NGHÈO VÀ GIẢI PHÁP

1 Thực trạng về Chi NSNN

Nguồn: [4] Theo bảng thống kê trên ta có thể đánh giá như sau: tỉ lệ hộ nghèo trên cả nước ngày một giảm (giảm mạnh vào năm 2016) nhưng tỉ lệ người nghèo ở nông thôn vẫn còn rất cao mặc dù tính đến năm 2020 đã giảm hơn một nửa so với năm 2016, từ 9,9% năm 2016 xuống còn 4,8% năm 2020 Trung bình mỗi năm cả nước giảm 1,275% tỷ lệ hộ nghèo Tuy nhiên, để giúp cho tỷ lệ hộ nghèo tiếp tục giảm thì không thể không cần tới nguồn chi NSNN nhằm nâng cao cơ sở hạ tầng và chất lượng cuộc sống của người dân Năm 2020, do ảnh hưởng của đại dịch Covid 19 lên tỉ lệ hộ nghèo có dấu hiệu gia tăng ở khu vực thành thị

Đại dịch covid 19 đã làm nhiễu loạn cuộc sống của người dân khi nhiều gia đình đang ở mức chi tiêu vừa đủ trở lên khá thiếu thốn về mặt vật chất, khiến nhiều em

nhỏ mất cả bố lẫn mẹ trở thành mồ côi, khiến người lao động đã vất vả khó khăn nay lại mất việc làm Tất cả những điều đó gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế Việt Nam

Trong thời gian diễn biến dịch covid còn nhiều phức tạp các chỉ thị giãn cách liên tục được đưa ra đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn đặc biệt là những người nghèo, những người thuộc nhóm yếu thế trong xã hội Để hỗ trợ bộ phận này Chính phủ đã

6

đưa ra Nghị quyết 68/NQ-CQ có nhiều chính sách giảm nghèo như: Chính sách hỗ trợ đào tạo duy trì việc làm cho người lao động; chính sách hỗ trợ người lao động ngừng việc; hay chính sách đối với lao động không có giao kết hợp đồng lao động (lao động tự do) và một số đối tượng đặc thù khác cũng được nhà hỗ trợ không dưới 1.500.000 đồng/người/lần hoặc 50.000 đồng/người/ngày; [2]

Hay như vào đầu tháng 8 năm 2020 vừa qua Chính phủ đã hỗ trợ kinh phí khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra ở nhiều địa phương Cụ thể, trích 61.876 tỷ đồng nguồn dự phòng ngân sách trung ương hỗ trợ 4 địa phương thiệt hại do mưa đá, giông lốc (Bắc Cạn, Lạng Sơn, Lai Châu, Lào Cai); tạm cấp bổ sung 320 tỷ đồng từ ngân sách trung ương năm 2020 cho 9 địa phương bị lũ quét, sạt lở đất (Hà Giang, Điện Biên, Phú Thọ ) [6]

Hay như trong dịch bệnh Covid hiện nay, trong 7 tháng đầu năm 2021, Trung Ương đã chi 4,2 nghìn tỷ đồng từ nguồn dự phòng năm 2021 cho công tác phòng chống dịch Covid 19; Các địa phương đã chi 760 tỷ đồng để hỗ trợ người lao động

và người lao động gặp khó khăn trong đại dịch, xuất cấp 18.300 tấn gạo dự trữ quốc gia để khắc phục hậu quả thiên tai, cứu trợ người dân.[3]

2 Kết quả đạt được

Nhờ có những chính sách hợp lý về việc chi NSNN như: chi đầu tư phát triển, chi phòng chống thiên tai, chi xóa đói giảm nghèo Đã giúp Việt Nam ta có những thành tựu nhất định về mặt kinh tế-xã hội Trong ba thập kỷ qua, xóa đói giảm nghèo luôn là lĩnh vực mà Việt Nam đã đưa ra những phương án xử lí hiệu quả, thành công nhất trong quá trình phát triển của nền kinh tế Nhờ các gói cứu trợ của Chính phủ, của cộng đồng mà tình trạng đói nghèo ở nước ta ngày càng được cải thiện và có tín hiệu đầy tích cực

Thành tựu đáng để nói đến nhất phải kể đến Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ (MDGs) về xóa bỏ tình trạng đói nghèo cùng cực và thiếu đói năm 2006 đã về đích trước thời hạn (năm 2015) được cộng đồng quốc tế đánh giá là hình mẫu giảm nghèo hiệu quả

7

Việt Nam trở thành một trong số những nước đi đầu ở khi vực châu Á-Thái Bình Dương, theo báo cáo của Lao động-Thương binh và xã hội, trong 10 năm qua tỷ lệ đói nghèo đã giảm liên tục trong phạm vi cả nước và các vùng miền Cụ thể, năm

2010 tỷ lệ hộ nghèo trên cả nước là 14,2% thì đến năm 2015 tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 4,25% và đến năm 2019 tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 3,75% Đây là tín hiệu tốt khẳng định lợi thế của Việt Nam trong việc giảm đói nghèo

3 Hạn chế

Bên cạnh những thành tựu đáng tự hào thì Việt Nam vẫn gặp phải nhiều hạn chế trong việc xóa đói giảm nghèo

Một là, sự tiếp cận của Chính phủ đến những vùng sâu, vùng xa,vùng hải đảo biên giới còn gặp nhiều hạn chế, khắc phục hậu quả sau thiên tai khá khó khăn dẫn đến tỉ lệ tái nghèo ở đây tăng cao, bình quân tăng 4,09% trong 4 năm từ 2016 đến

2019 [5]

Hai là, tình trạng chi tiêu sai chế độ vẫn còn ở một số đơn vị Cơ quan thẩm tra cũng chỉ ra nhiều hạn chế, bất cập nhiều năm qua Cụ thể, công tác lập giao dự toán chi đầu tư vẫn tái diễn tình trạng giao vốn nhiều lần, chưa sát thực tế, bố trí dàn trải Một số dự án chưa tuân thủ nguyên tắc, chi tiêu bỏ vốn, giao vốn chậm, không đúng đối tượng

Ba là, tình trạng chấp hành chưa nghiêm chỉnh, đúng quy định trong hoạt động xây dựng và quản lý vốn

Bốn là, việc thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế để giảm chi thường xuyên còn chậm, chưa đảm bảo đầy đủ mục tiêu đề ra

4 Một số giải pháp khắc phục

Thứ nhất, tăng cường rà soát, đối chiếu để hoàn thiện chính sách thu-chi NSNN bảo đảm nguồn NSNN được sử dụng tiết kiệm, hợp lí và chặt chẽ

8

Thứ hai, nâng cao cơ sở hạ tầng về giao thông, y tế, trường học một cách nhanh chóng tạo điều kiện về thông thương kinh tế giữa các địa phương Nâng cao dân trí, giáo dục, dạy nghề để nhân dân tự có ý thức vươn lên thoát nghèo

Thứ ba, cần rà soát lại các trường hợp chính sách để có thể thực hiện chi thường xuyên một cách hiệu quả nhất

Thứ bốn, để nâng cao hiệu suất chi tiêu cần đòi hỏi các biện pháp chặt chẽ trong

quản lý vốn dự án và thầu mua sắm, phòng tránh thất thoát, xử lí triệt để hiện tượng tham nhũng

Thứ năm, cần nhanh chóng đẩy lùi covid 19, khôi phục công ăn việc làm cho người dân, chia nhỏ các vùng để dễ kiểm soát dịch

Cuối cùng, đẩy nhanh tốc độ kinh doanh hợp tác quốc tế Hỗ trợ người dân xuất khẩu lao động sang các nước phát triển nhằm nâng cao cuộc sống sau này

5 Nhận định cá nhân

Trong bối cảnh, chi NSNN càng phải được kiểm soát chặt chẽ và hợp lý Bởi lẽ, khó khăn trước mắt vẫn còn nhiều, dịch bệnh không ngừng diễn biến phức tạp Để Việt Nam có thể thực hiện mục tiêu kép vừa phát triển kinh tế vừa chống dịch hiệu quả thì công tác quản lí thu-chi NSNN là vô cùng quan trọng Với tình trạng hiện nay,

nếu chi NSNN không được kiểm soát chặt chẽ dẫn đến bội chi thì hệ quả sẽ vô cùng nghiêm trọng Khi nguồn chi NSNN không còn đủ để cứu trợ nhân dân, nền kinh tế trình trệ kéo theo tỷ lệ nghèo đói tăng cao vượt quá mức kiểm soát, lạm phát lớn

9

K ẾT LUẬN

Tóm lại, bài tiểu luận đã khái quát chung nhất về Chi NSNN và vai trò của Chi NSNN với mục tiêu giảm nghèo Qua tìm hiểu, nghiên cứu số liệu, bài viết đã tổng kết lại những vấn đề tiêu biểu trong việc Chi NSNN với mực tiêu giảm nghèo Từ đó, nêu ra những hạn chế còn tồn tại và những giải pháp khắc phục Rất mong bài tiểu luận có thể giúp người đọc hiểu biết thêm về những vấn đề trong chi NSNN đồng thời các giải pháp đề ra có thể giúp đỡ phần nào cho nước nhà trong bối cảnh dịch bệnh như hiện nay Giúp Nhà nước đạt được kết quả tốt nhất trong công tác Chi NSNN với mục tiêu giảm nghèo