Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn huyện gò dầu, tỉnh tây ninh

Quản lý ngân sách Nhà nước NSNN trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh giai đoạn từ năm 2014 - 2016 được thực hiện áp dụng theo Luật ngân sách nhà nước trong toàn bộ các khâu từ khâu

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công

bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác

Nếu nội dung nghiên cứu của tôi trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào đã công bố, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm và tuân thủ kết luận đánh giá luận văn của Hội đồng khoa học

Tây Ninh, ngày 17 tháng 5 năm 2018

Người cam đoan

Hồ Thị Mai Thi

LỜI CÁM ƠN

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được

sự quan tâm giúp đỡ tận tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể

Trước tiên, tôi xin trân trọng gửi lời cám ơn tới Ban giám hiệu nhà trường, Tổ Sau đại học, Ban khoa học công nghệ, trường Đại học Lâm Nghiệp, phân hiệu Đồng Nai, đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, đến PGS.TS.Trần Thị Thu Hà, cô đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và chỉ bảo tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Đồng thời, tôi cũng xin trân trọng cám ơn Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Gò Dầu, Kho bạc nhà nước huyện Gò Dầu đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cung cấp số liệu, tài liệu và đã cho tôi có được những bài học kinh nghiệm thực

tế quý giá trong công tác quản lý chi NSNN cấp xã tại địa phương, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Cuối cùng xin gửi lời cám ơn sâu sắc tới gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp, đã quan tâm động viên, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện nghiên cứu Luận văn

Mặc dù đã cố gắng nỗ lực hết sức, song luận văn không tránh khỏi thiếu sót và hạn chế Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến và chỉ bảo của quý thầy cô giáo và sự chia sẻ của các bạn đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

Trang phụ bìa Trang

Lời cam đoan i

Lời cám ơn ii

Mục lục iii

Danh mục bảng vi

Lời mở đầu 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ 5

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý chi NSNN cấp xã 5

1.1.1 Khái niệm quản lý chi NSNN cấp xã 5

1.1.2 Nội dung công tác quản lý chi ngân sách Nhà Nước cấp xã 7

1.1.3 Mục đích của quản lý chi NSNN cấp xã 10

1.1.4 Nguyên tắc quản lý chi NSNN cấp xã 10

1.1.5 Bộ máy quản lý chi NSNN cấp xã 11

1.1.6 Nội dung công tác quản lý chi NSNN cấp xã 13

1.1.7 Chỉ tiêu đánh giá chất lượng công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước cấp xã 19

1.1.8 Đặc điểm cơ bản của công tác quản lý chi NSNN cấp xã 21

1.1.9 Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến công tác quản lý chi ngân sách Nhà Nước cấp xã 22

1.2 Cơ sở thực tiển về quản lý chi NSNN cấp xã 25

1.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương về quản lý chi ngân sách Nhà Nước cấp xã 25

1.2.2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 29

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN HUYỆN GÒ DẦU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32

2.1 Đặc điểm cơ bản của huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh 32

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 32

2.1.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 35

2.2 Phương pháp nghiên cứu 39

2.2.1 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 39

2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu 39

2.2.3 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 40

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 43

3.1 Thực trạng công tác quản lý chi ngân sách Nhà Nước cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2014-2016 43

3.1.1 Lập dự toán chi ngân sách Nhà Nước cấp xã 43

3.1.2 Tổ chức thực thi và chấp hành dự toán chi ngân sách Nhà Nước cấp xã 45

3.1.3 Quyết toán chi ngân sách Nhà Nước cấp xã 55

3.1.4 Công tác thanh tra, kiểm tra 59

3.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi ngân sách Nhà Nước cấp xã 61

3.2.1 Môi trường kinh tế, xã hội, tự nhiên 61

3.2.2 Môi trường pháp lý 61

3.2.3 Chính quyền địa phương các cấp 63

3.2.4 Các yếu tố bên trong 65

3.3 Đánh giá công tác quản lý chi ngân sách Nhà Nước cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh 65

3.3.1 Tính thống nhất 65

3.3.2 Tính hiệu lực 66

3.3.3 Tính hiệu quả 66

3.3.4 Tính bền vững 67

3.4 Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách Nhà

Nước cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh 67

3.4.1 Giải pháp trong khâu lập dự toán chi 67

3.4.2 Giải pháp trong khâu tổ chức thực thi và chấp hành dự toán chi ngân Nhà Nước cấp xã 69

3.4.3 Giải pháp trong khâu quyết toán chi NSNN cấp xã 72

3.4.4 Giải pháp trong công tác thanh tra, kiểm tra 73

3.4.5 Khuyến nghị cho thực thi giải pháp 74

Kết luận 81

Tài liệu tham khảo 83

Phụ lục 84

DANH MỤC BẢNG

Ký hiệu

Bảng 1.1 Sơ đồ bộ máy quản lý chi ngân sách cấp xã 11

Bảng 2.1 Tình hình sử dụng đất đai trên địa bàn 34

Bảng 3.1 Dự toán chi ngân sách cấp xã huyện Gò Dầu tỉnh Tây

48

Bảng 3.4 Cơ cấu chi NSNN cấp xã trong cân đối và ngoài cân

Bảng 3.5 Cơ cấu thu bổ sung có mục tiêu và thu cân đối từ ngân

Bảng 3.6 Đánh giá về thực thi và chấp hành dự toán chi NSNN

Bảng 3.7 Trình độ chuyên môn, của đội ngũ cán bộ phụ trách

công tác kế toán tài chính ngân sách cấp xã 55

Bảng 3.8 Quyết toán so với dự toán chi NSNN cấp xã

Bảng 3.9 Đánh giá về công tác quyết toán chi NSNN cấp xã 58

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Luật Ngân sách nhà nước được Quốc hội ban hành vào năm 1996 và được thay thế bổ sung sửa đổi vào năm 2002 (Luật Ngân sách nhà nước số 01/2002/QH11 ngày 16/12/2002) Do tính đặc thù nhất định của từng địa phương nên việc vận dụng Luật ngân sách nhà nước vào quản lý ngân sách của từng địa phương cũng có những điểm riêng biệt, thiếu tính đồng bộ, thống nhất

Quản lý ngân sách Nhà nước ( NSNN ) trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh giai đoạn từ năm 2014 - 2016 được thực hiện áp dụng theo Luật ngân sách nhà nước trong toàn bộ các khâu từ khâu lập dự toán chi ngân sách; Khâu tổ chức thực hiện, chấp hành dự toán; Khâu quyết toán ngân sách được chuẩn xác, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tập trung nguồn lực để ổn định chính trị và phát triển kinh tế - xã hội cho chính quyền địa phương các cấp nói chung và đặc biệt là đối với chính quyền cấp xã

Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đã đạt được, thì việc quản lý chi NSNN cấp xã trên địa bàn cả nước nói chung và chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh trong thời gian qua vẫn còn một số điểm hạn chế cần phải sớm khắc phục, điều chỉnh cho phù hợp với thực trạng hiện nay Một số hạn chế đó là: (1) Công tác lập dự toán thu, chi ngân sách chưa sát với thực trạng; (2) Tổ chức thực thi và chấp hành dự toán chi ngân sách còn bộc lộ nhiều khuyết điểm, sai sót trong khâu hạch toán kế toán, còn lỏng lẻo trong quá trình thanh tra, kiểm tra, giám sát; (3) Công tác quyết toán chi NSNN cấp xã còn nhiều sai sót, chưa được các cấp, các ngành quan tâm điều chỉnh cho phù hợp

Chính vì vậy để chính quyền cấp xã thực thi có hiệu quả những nhiệm

vụ chính trị, kinh tế - xã hội trên địa bàn, thực hiện chiến lược phát triển kinh

tế nhà nước, kinh tế địa phương trên các lĩnh vực đặc biệt là nông nghiệp nông thôn thì điều cần thiết là xây dựng NSNN cấp xã trở thành hệ thống quản lý tài chính hoàn thiện một cách toàn diện Muốn vậy chính quyền địa phương các cấp cần hoàn thiện quản lý chi NSNN cấp xã trong tất cả các nội dung quản lý như lập dự toán chi, chấp hành dự toán và quyết toán chi ngân sách một cách phù hợp, khoa học

Qua quá trình công tác, nghiên cứu và tìm hiểu từ các kênh thông tin, hiện tại vấn đề về quản lý chi NSNN cấp xã rất ít được quan tâm, chỉ có một

số tác giả nghiên cứu, tuy nhiên mục đích nghiên cứu chỉ mang tính tham khảo chưa đi vào chiều sâu Các nghiên cứu đó đươc thực hiện trên phạm vi tổng quát từ đó đề ra các giải pháp mang tính định hướng Do bị giới hạn về phương pháp nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu rộng Mặt khác, các nghiên cứu này tập trung vào cả quy trình quản lý thu và chi ngân sách vì vậy những phân tích và đề xuất còn mang tính tổng hợp chung, chưa được sâu sát và chi tiết cụ thể đối với việc quản lý chi NSNN cấp xã

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả đã lựa chọn đề tài “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh” với mục đích tìm ra những giải pháp

thiết thực góp phần hoàn thiện hơn nữa đối với công tác quản lý chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh, làm đề tài bảo vệ luận văn thạc sĩ của mình

Rút kinh nghiệm từ những nghiên cứu đi trước, đề tài sẽ tập trung chủ yếu vào việc quản lý chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh, với chu kỳ ngân sách ba năm (giai đoạn từ năm 2014 – 2016) để tiếp tục làm rõ hơn về cơ sở lý luận và những vấn đề mà thực tiễn quản lý chi NSNN

cấp xã hiện nay đang áp dụng cũng như trong thời gian tới đặt ra cần được giải quyết một cách có hiệu quả và thống nhất

2 Mục tiêu nghiên cứu

Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi NSNN cấp xã

ở huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh;

Đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN cấp xã trên

địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu gồm: công tác tổ chức bộ máy Quản lý chi NSNN cấp xã; thực trạng về trình độ, năng lực, đạo đức của cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ; việc chấp hành các văn bản quy phạm pháp luật của trung ương và của địa phương như việc áp dụng các tiêu chuẩn chi, định mức chi, đối tượng chi, lĩnh vực chi, ngành chi, một số lĩnh vực chi đặc thù

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu, phân tích, so sánh, đánh

giá về thực trạng và kết quả quản lý dự toán chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh

- Về thời gian: Nghiên cứu trong một chu kỳ ngân sách 03 năm từ năm

2014 đến năm 2016

Số liệu sơ cấp thu thập trong thời gian từ tháng 10 năm 2017 đến tháng

3 năm 2018

4 Nội dung nghiên cứu

- Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi NSNN cấp xã;

- Thực trạng công tác quản lý chi NSNN cấp xã ở huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh trong giai đoạn từ năm 2014-2016;

- Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi NSNN cấp xã tại huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh;

- Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm có ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiển về quản lý chi ngân sách Nhà Nước cấp xã

Chương 2: Đặc điểm đàn bàn huyện Gò Dầu và phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỂN

VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ

1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý chi NSNN cấp xã

1.1.1 Khái niệm quản lý chi NSNN cấp xã

Quản lý chi NSNN cấp xã là việc vận dụng các chủ trương của Đảng, sử dụng các chính sách pháp luật của Nhà nước và các biện pháp nghiệp vụ hành chính, kinh tế, tài chính, kế toán để xây dựng, quyết định, tổ chức thực hiện, giám sát, kiểm tra việc sử dụng các khoản chi của ngân sách xã có hiệu quả và tiết kiệm

Theo quy trình quản lý, quản lý chi NSNN cấp xã là một quá trình lập

dự toán, tổ chức thực thi chấp hành dự toán và quyết toán chi ngân sách cấp xã nhằm đảm bảo thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội được giao trên địa bàn cấp xã

Như vậy, quy trình quản lý chi NSNN cấp xã bao gồm:Lập dự toán và

phân bổ dự toán chi NSNN cấp xã, tổ chức thực thi và chấp hành dự toán, quyết toán chi NSNN cấp xã

Việc hoàn thiện quy trình quản lý chi NSNN cấp xã một nội dung quan

trọng và cần thiết vì những lý do cơ bản sau:

NSNN cấp xã là một công cụ tài chính quan trọng của Nhà nước trong

việc thực hiện chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước, nâng cao hiệu lực điều hành của chính quyền cơ sở, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh

tế - xã hội ở địa phương Việc hoàn thiện quản lý chi NSNN cấp xã nhằm góp phần đạt được những mục tiêu phát triển và ổn định môi trường kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh chính trị ở địa phương

Các nguồn lực của nhà nước đầu tư cho phát triển kính tế xã hội và nhất

là cho cấp xã còn hạn chế do đó khi sử dụng kinh phí ngân sách đòi hỏi phải

tiết kiệm và hiệu quả Tuy nhiên, thực tế cho thấy về hiệu quả đầu tư các

nguồn lực này vẫn còn kém hiệu quả, lãng phí, về quản lý chi NSNN cấp xã

còn tạo ra nhiều kẽ hở làm thất thoát các nguồn lực của nhà nước

Như vậy, việc hoàn thiện về quản lý chi NSNN cấp xã sẽ góp phần làm

lành mạnh hoá hệ thống tài chính quốc gia

Công cụ tài chính là một trong những công cụ quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước ở địa phương Tuy nhiên, lĩnh vực tài chính cũng lại là nguồn gốc của nhiều vấn đề khiến cho môi trường kinh tế, xã

hội, chính trị ở địa phương không ổn định Quản lý chi NSNN cấp xã chưa

thực sự tiết kiệm và hiệu quả, nhất là công tác quản lý đất đai, đầu tư xây dựng

cơ bản còn buông lỏng, phát sinh nhiều tiêu cực Từ thực tiễn quản lý cho thấy

phải hoàn thiện về công tác quản lý chi NSNN cấp xã để tăng cường hiệu lực

quản lý nhà nước ở địa phương

Ngân sách cấp xã, phường, thị trấn (dưới đây gọi chung là ngân sách cấp xã) là một bộ phận của ngân sách nhà nước Xét về hình thức biểu hiện, NSNN cấp xã là toàn bộ các khoản thu, chi trong dự toán đã được Hội đồng nhân dân cấp xã quyết định và được thực hiện trong một năm, nhằm đảm bảo nguồn tài chính cho chính quyền nhà nước cấp xã trong quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình về quản lý kinh tế - xã hội trên địa bàn

Xét về bản chất, NSNN cấp xã là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa chính quyền nhà nước cấp xã với các chủ thể khác phát sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính nhằm tạo lập quỹ ngân sách cấp xã, trên cơ sở

đó đáp ứng các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã

Chi NSNN cấp xã là hệ thống những quan hệ phân phối lại các khoản thu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền tập trung của cấp xã nhằm thực hiện các chức năng của cấp xã theo quy định của pháp luật

1.1.2 Nội dung công tác quản lý chi NSNN cấp xã

Có thể phân loại nội dung chi của ngân sách nhà nước cấp xã theo những tiêu thức sau

Căn cứ vào chức năng của Nhà nước

Nội dung chi của NSNN cấp xã bao gồm chi cho các hoạt động như xây dựng cơ sở hạ tầng, hệ thống quân đội và an ninh, hệ thống giáo dục,

hệ thống an sinh xã hội, hỗ trợ cho các doanh nghiệp, hệ thống tổ chức hành chính Nhà nước, chi tiêu cho các chính sách đặc biệt, chi khác

Căn cứ vào quy trình lập ngân sách

Nội dung chi của NSNN cấp xã bao gồm chi ngân sách cấp xã theo các yếu tố đầu vào và chi NSNN cấp xã theo yếu tố đầu ra Chi NSNN cấp

xã theo yếu tố đầu vào thông thường có các khoản mục cơ bản như: Chi mua sắm tài sản cố định, chi mua tài sản lưu động, chi tiền lương và các khoản phụ cấp, chi bằng tiền khác Chi NSNN cấp xã theo yếu tố đầu ra gồm mức kinh phí phân bổ cho một cơ quan, đơn vị không căn cứ vào các yếu tố đầu vào mà dựa vào khối lượng công việc đầu ra và kết quả tác động đến mục tiêu hoạt động của đơn vị

Căn cứ vào tính chất kinh tế

Nội dung chi NSNN cấp xã bao gồm chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển Chi thường xuyên là các khoản chi có thời hạn tác động ngắn, mang tính chất bắt buộc và gắn liền với việc duy trì hoạt động của bộ máy chính quyền nhà nước cấp xã Chi đầu tư phát triển là các khoản chi gắn liền với chức năng kinh tế của Nhà nước, có thời hạn tác động lâu dài

Hiện nay, tiêu thức thông dụng để phân loại chi ngân sách cấp xã là căn cứ vào tính chất kinh tế, nội dung cụ thể như sau:

Chi đầu tư phát triển gồm

Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn theo phân cấp của cấp tỉnh

Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của xã từ nguồn huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân hộ gia đình cho từng dự án nhất định theo quy định của pháp luật, do Hội đồng nhân dân cấp xã quyết định đưa vào ngân sách cấp xã quản lý

Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật

Các khoản chi thường xuyên

Chi cho hoạt động của các cơ quan nhà nước ở cấp xã:tiền lương, tiền công cho cán bộ, công chức cấp xã, phụ cấp đại biểu Hội đồng nhân dân xã, các khoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước, công tác phí,chi về hoạt động, văn phòng, như: chi phí điện, nước, văn phòng phẩm, phí bưu điện, điện thoại, hội nghị, chi tiếp tân, khánh tiết Chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiện làm việc.Chi khác theo chế độ quy định Kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam ở xã Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội ở xã (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam) và các tổ chức chính trị xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp khác, sau khi trừ các khoản thu theo điều lệ và các khoản thu khác theo quy định (nếu có)

Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn cho cán bộ

xã và các đối tượng khác theo chế độ quy định

Chi cho công tác dân quân tự vệ, trật tự an toàn xã hội: Chi huấn luyện dân quân tự vệ, các khoản phụ cấp huy động dân quân tự vệ và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách cấp xã theo quy định của Pháp lệnh về dân quân tự vệ; Chi thực hiện việc đăng ký nghĩa

vụ quân sự, công tác nghĩa vụ quân sự khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân

sách cấp xã theo quy định của pháp luật;

Chi tuyên truyền, vận động và tổ chức phong trào bảo vệ an ninh, trật

tự an toàn xã hội trên địa bàn xã;Các khoản chi khác theo chế độ quy định

Chi cho công tác xã hội và hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục thể thao do xã quản lý

Trợ cấp hàng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc theo chế độ quy định (không kể trợ cấp hàng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc và trợ cấp thôi việc một lần cho cán bộ xã nghỉ việc từ ngày 01/01/1998 trở về sau do tổ chức bảo hiểm xã hội chi); chi thăm hỏi các gia đình chính sách; cứu tế xã hội và công tác xã hội khác;

Chi hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao, truyền thanh do

xã quản lý

Chi sự nghiệp giáo dục: Hỗ trợ các lớp bổ túc văn hoá, trợ cấp nhà trẻ, lớp mẫu giáo, kể cả trợ cấp cho giáo viên mẫu giáo và cô nuôi dạy trẻ do cấp xã quản lý

Chi sự nghiệp y tế: Hỗ trợ chi thường xuyên và mua sắm các khoản trang thiết bị phục vụ cho khám chữa bệnh của trạm y tế xã

Chi sửa chữa, cải tạo các công trình phúc lợi, các công trình kết cấu

hạ tầng do xã quản lý như: trường học, trạm y tế, nhà trẻ, lớp mẫu giáo, nhà văn hoá, thư viện, đài tưởng niệm, cơ sở thể dục thể thao, cầu, đường giao thông, công trình cấp và thoát nước công cộng, ;

Riêng đối với Thị trấn còn có nhiệm vụ chi sửa chữa cải tạo vỉa hè, đường phố nội thị, đèn chiếu sáng, công viên, cây xanh (đối với phường

do ngân sách cấp trên chi) Hỗ trợ khuyến khích phát triển các sự nghiệp kinh tế như: khuyến nông, khuyến ngư, khuyến lâm theo chế độ quy định

Các khoản chi thường xuyên khác ở xã theo quy định của pháp luật Căn cứ vào định mức, chế độ, tiêu chuẩn của Nhà nước; Hội đồng

nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể mức chi thường xuyên cho từng công việc phù hợp với tình hình đặc điểm và khả năng ngân sách địa phương

1.1.3 Mục đích của quản lý chi NSNN cấp xã

Quản lý chi NSNN cấp xã nhằm sử dụng có hiệu quả nguồn vốn của

ngân sách nhà nước, bố trí đủ kinh phí cho các nhiệm vụ chi nhằm đảm bảo

phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn và sử dụng có hiệu quả nguồn lực NSNN

cấp xã cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn hiện nay và đặc biệt là xây dựng nông thôn mới theo chủ trương của Đảng

Quản lý chi NSNN cấp xã góp phần xây dựng một hệ thống tài chính,

ngân sách cấp xã lành mạnh

Quản lý chi NSNN cấp xã nhằm phát hiện đúng, đủ và kịp thời những

sai sót trong quá trình quản lý chi NSNN cấp xã để có các biện pháp xử lý, khắc phục

1.1.4 Nguyên tắc quản lý chi NSNN cấp xã

NSNN cấp xã là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN nên khi xây dựng cơ chế quản lý chi NSNN cấp xã cần phải tuân thủ theo một số nguyên

tắc cơ bản là:

Nguyên tắc pháp chế: Quản lý chi NSNN cấp xã phải tuân thủ những

quy định của Luật Ngân sách nhà nước và các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thực hiện

Nguyên tắc công khai, dân chủ: Các khoản chi ngân sách xã cần phải được công khai theo quy trình, quy định của pháp luật, chịu sự giám sát của Hội đồng nhân dân xã và của nhân dân

Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả: Việc quản lý sử dụng NSNN cấp xã cần

đảm bảo nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả để đáp ứng được các yêu cầu và mục tiêu của các cấp chính quyền địa phương đề ra

Nguyên tắc cân đối thu, chi ngân sách: Lập và điều hành ngân sách

theo dự toán là cơ sở để kiểm soát thu, chi ngân sách, đảm bảo cân đối ngân

sách Nhà nước cấp xã, chấp hành chi ngân sách đúng chế độ, chính sách, định

mức quy định Hạn chế tính tùy tiện trong việc sử dụng ngân sách nhà nước của chính quyền cấp xã

1.1.5 Bộ máy quản lý chi NSNN cấp xã

Bảng 1.1 Sơ đồ bộ máy quản lý chi ngân sách cấp xã

Theo quy định của Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật ngân sách; Bộ máy quản lý chi NSNN cấp xã gồm:

Hội đồng nhân dân cấp tỉnh: Thực hiện phê chuẩn phân cấp nguồn thu, tỷ

lệ % phân chia các khoản thu cho NSNN cấp xã, phê chuẩn dự toán chi NSNN

cấp xã, quyết định điều chỉnh, bổ sung dự toán ngân sách cấp xã trong trường hợp cần thiết, phê chuẩn quyết toán chi ngân sách cấp xã; Phê chuẩn các chủ trương, biện pháp để triển khai thực hiện chi ngân sách cấp xã; Giám sát việc thực hiện chi NSNN cấp xã đã được Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định

Hội đồng nhân dân cấp tỉnh

Hội đồng nhân dân cấp huyện

Uỷ ban nhân dân tỉnh

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quản lý thống nhất về chi ngân sách và các hoạt động tài chính khác của cấp xã bao gồm: (1) Quyết định dự toán chi, phương án phân bổ dự toán chi, dự toán điều chỉnh, bổ sung chi ngân sách cấp

xã trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phê chuẩn; (2) Quản lý NSNN cấp xã, kiểm tra việc tổ chức thực hiện chi NSNN của chính quyền cấp xã; (3) Báo cáo quyết toán chi NSNN cấp xã với Hội đồng nhân dân tỉnh

Cơ quan tài chính cấp tỉnh (Sở Tài chính): Tham mưu giúp Ủy ban nhân dân tỉnh thực hiện quản lý thống nhất về chi NSNN và các hoạt động tài chính khác của cấp xã

Hội đồng nhân dân cấp huyện: Phê chuẩn về dự toán chi NSNN cấp xã, phê chuẩn quyết toán chi NSNN cấp xã; Quyết định các chủ trương, biện pháp

để triển khai thực hiện NSNN cấp xã; Quyết định điều chỉnh, bổ sung dự toán chi NSNN cấp xã trong trường hợp cần thiết; Giám sát việc thực hiện chi NSNN cấp xã đã được Hội đồng nhân dân huyện quyết định

Ủy ban nhân dân cấp huyện: Quản lý thống nhất về chi NSNN và các hoạt động tài chính khác của cấp xã bao gồm: (1) Quyết định dự toán chi, điều chỉnh, bổ sung dự toán chi NSNN cấp xã trình Hội đồng nhân dân cấp huyện

và báo cáo Sở Tài chính, Ủy ban nhân dân tỉnh chấp thuận; (2) Quản lý NSNN cấp xã và kiểm tra việc tổ chức thực hiện chi NSNN của chính quyền cấp xã; (3) Báo cáo chi NSNN cấp xã với Hội đồng nhân dân huyện và Sở Tài chính, Ủy ban nhân dân tỉnh

Cơ quan tài chính cấp huyện (Phòng Tài chính - Kế hoạch): Tổng hợp và tham mưu giúp Ủy ban nhân dân huyện thực hiện quản lý thống nhất về chi NSNN và các hoạt động tài chính khác của cấp xã

Hội đồng nhân dân xã: Thực hiện quyết định dự toán, quyết toán ngân sách xã; Quyết định các chủ trương, biện pháp để triển khai thực hiện ngân sách xã; Quyết định điều chỉnh dự toán chi NSNN cấp xã trong trường hợp cần thiết;

Giám sát việc thực hiện chi NSNN cấp xã đã được Hội đồng nhân dân xã quyết định

Uỷ ban nhân dân xã: Uỷ ban nhân dân xã tổ chức quản lý thống nhất NSNN cấp xã và các hoạt động tài chính khác của xã gồm: (1) Lập dự toán NSNN cấp xã, phương án phân bổ NSNN cấp xã, dự toán điều chỉnh NSNN cấp xã trong trường hợp cần thiết trình Hội đồng nhân dân xã và báo cáo Hội đồng nhân dân huyện và phòng Tài chính - Kế hoạch huyện quyết định; (2)

Tổ chức quản lý, điều hành NSNN cấp xã; (3) Báo cáo chi NSNN cấp xã với cấp trên theo quy định của Luật ngân sách nhà nước

Bộ phận kế toán NSNN cấp xã: Ủy ban nhân dân cấp xã phải thành lập

Bộ phận kế toán NSNN cấp xã để giúp Ủy ban nhân dân cấp xã xây dựng và thực hiện dự toán thu, chi ngân sách, lập báo cáo ngân sách hàng tháng, quyết toán ngân sách năm, tổ chức quản lý tài sản và tài chính nhà nước trên địa bàn

Lập dự toán chi NSNN cấp xã là một nội dung của lập dự toán NSNN

cấp xã, là một quá trình xác định các mục tiêu của NSNN cấp xã và chỉ tiêu chi dự kiến trong kỳ kế hoạch, trên cơ sở phân tích nhu cầu chi trong mối quan

hệ cân đối với nguồn thu dự kiến nhằm đảm bảo ngân sách cho phát triển kinh

tế xã hội của địa phương

a Yêu cầu

Lập dự toán chi NSNN cấp xã phải bám sát kế hoạch phát triển kinh tế -

xã hội của địa phương; phải bố trí hợp lý các nhu cầu chi tiêu, đảm bảo thực

hiện các chức năng của chính quyền cấp xã trên cơ sở tính toán đầy đủ và chính xác các nguồn thu, chi theo quy định

nguồn thu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định;

Dựa trên chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định; Dựa trên số kiểm tra về dự toán NSNN cấp xã do Ủy ban nhân dân cấp huyện thông báo;

Dựa trên tình hình thực hiện dự toán NSNN cấp xã năm hiện hành và năm trước;

Dựa trên báo cáo dự toán ngân sách của các cơ quan, đơn vị sử dụng NSNN cấp xã

c Trình tự lập, quyết định dự toán NSNN xã

Bộ phận tài chính, kế toán xã phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thu thuế xã (nếu có) tính toán các khoản thu ngân sách nhà nước trên địa bàn (trong phạm vi phân cấp cho xã quản lý);

Các đơn vị, tổ chức thuộc Ủy ban nhân dân xã căn cứ vào chức năng nhiệm vụ được giao và chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi lập dự toán chi của đơn vị, tổ chức mình;

Bộ phận tài chính, kế toán xã lập dự toán thu, chi và cân đối ngân sách

xã trình Ủy ban nhân dân xã báo cáo Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét, cho ý kiến trước khi gửi Ủy ban nhân dân cấp huyện và Phòng Tài chính -

Kế hoạch huyện tổng hợp Thời gian báo cáo dự toán ngân sách xã do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định;

Đối với năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện làm việc với Ủy ban nhân dân xã về cân đối thu, chi ngân sách

xã thời kỳ ổn định mới theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương Đối với các năm tiếp theo trong thời kỳ ổn định ngân sách, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện chỉ tổ chức làm việc với Ủy ban nhân dân xã về

dự toán ngân sách khi có đề nghị của Ủy ban nhân dân xã;

Quyết định dự toán NSNN cấp xã: Sau khi nhận được quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân xã hoàn chỉnh dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn được giao quản lý; dự toán thu, chi ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách xã báo cáo Ban Kinh tế - Xã hội xã thẩm tra, Thường trực Hội đồng nhân dân xã xem xét, cho ý kiến, trình Hội đồng nhân dân xã quyết định theo thời hạn do

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định Sau khi dự toán ngân sách xã được Hội đồng nhân dân xã quyết định, Ủy ban nhân dân xã báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện và cơ quan Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch để tổ chức thực hiện;

Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện có trách nhiệm thẩm định dự toán ngân sách xã, trường hợp có sai sót phải báo cáo Ủy ban nhân dân cấp huyện yêu cầu Hội đồng nhân dân xã điều chỉnh dự toán theo đúng quy định, đồng thời gửi Kho bạc Nhà nước cùng cấp làm căn cứ để thực hiện dự toán theo quy định

Nguồn: Thông tư số 344/2016/ TT-BTC của Bộ Tài chính

1.1.6.2 Tổ chức thực thi và chấp hành dự toán chi NSNN cấp xã

Tổ chức thực thi và chấp hành dự toán chi NSNN cấp xã là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp kinh tế, tài chính và hành chính nhằm thực hiện

các nhiệm vụ chi trong dự toán ngân sách đã được phê duyệt Chấp hành dự toán chi NSNN cấp xã bao gồm các nội dung sau:

Để làm căn cứ thanh toán và kiểm soát chi ngân sách, Uỷ ban nhân dân

xã phân bổ chi tiết dự toán chi NSNN cấp xã theo mục lục ngân sách Nhà nước gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã hoặc người được uỷ quyền là chủ tài khoản thu, chi ngân sách cấp xã

Phòng Tài chính kế hoạch huyện căn cứ vào dự toán số bổ sung đã giao cho từng xã, dự toán thu chi hàng quý của các xã và khả năng cân đối của ngân sách huyện, thông báo số bổ sung hàng tháng, quý cho xã chủ động điều hành chi ngân sách Phòng Tài chính kế hoạch huyện cấp số bổ sung cho

xã theo định kỳ hàng tháng (hình thức cấp phát bằng lệnh chi tiền)

Chấp hành nguyên tắc chi NSNN cấp xã: Chi NSNN cấp xã phải dựa trên các nguyên tắc chi theo đúng dự toán được giao Chi NSNN cấp xã phải đảm bảo chi đúng, chi đủ theo tiêu chuẩn, định mức, chế độ do Nhà nước quy định Các khoản chi phải do chủ tài khoản (hoặc người được uỷ quyền) quyết định chi và phải được thực hiện thanh toán theo đúng quy định về chế độ chứng từ kế toán ngân sách

Đối với các khoản chi thường xuyên: Ưu tiên chi trả tiền lương, phụ cấp và các khoản đóng góp cho cán bộ công chức xã, nghiêm cấm việc nợ lương và các khoản phụ cấp Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm, khối lượng thực hiện công việc, khả năng của ngân sách cấp

xã tại thời điểm chi để thực hiện chi cho phù hợp và đảm bảo đúng chế độ

Đối với chi đầu tư phát triển: Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của ngân sách cấp xã phải thực hiện đầy đủ theo quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản và theo phân cấp của tỉnh; việc cấp phát

thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSNN cấp xã thực

hiện theo quy định của Bộ Tài chính

Đối với dự án đầu tư bằng nguồn vốn đóng góp của nhân dân theo nguyên tắc tự nguyện, ngoài các quy định chung cần phải bảo đảm: Mở sổ sách theo dõi và phản ánh kịp thời mọi khoản đóng góp bằng tiền, ngày công lao động, hiện vật của nhân dân Quá trình thi công, nghiệm thu và thanh toán phải có sự giám sát của Ban giám sát đầu tư cộng đồng do nhân dân cử Kết quả đầu tư và quyết toán dự án phải được thông báo công khai cho nhân dân biết

Thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng dự toán, nguồn tài chính theo chế độ quy định, nghiêm cấm việc nợ xây dựng cơ bản, chiếm dụng vốn dưới mọi hình thức

Kiểm tra, giám sát hoạt động NSNN cấp xã: Hội đồng nhân dân xã giám sát việc thực hiện thu, chi NSNN cấp xã Các cơ quan tài chính cấp trên thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn công tác quản lý NSNN cấp xã

1.1.6.3 Quyết toán chi NSNN cấp xã

Quyết toán chi NSNN cấp xã là việc tổng kết lại quá trình thực hiện dự

toán ngân sách năm, nhằm đánh giá lại toàn bộ kết quả hoạt động của một năm ngân sách, từ đó rút ra được các ưu nhược điểm và bài học kinh nghiệm

cho những chu trình ngân sách tiếp theo Nội dung của khâu quyết toán ngân

sách Nhà Nước cấp xã là:

Bộ phận kế toán NSNN cấp xã lập báo cáo quyết toán thu, chi NSNN

cấp xã hàng năm theo biểu mẫu quy định trình Uỷ ban nhân dân xã xem xét

để trình Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn quyết toán, đồng thời gửi Phòng Tài chính kế hoạch huyện để thẩm định, tổng hợp Thời gian gửi báo cáo quyết toán năm cho Phòng Tài chính kế hoạch huyện được thực hiện theo quy định của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh

Về nguyên tắc: Quyết toán chi NSNN cấp xã không được lớn hơn

quyết toán thu NSNN cấp xã Kết dư NSNN cấp xã là số chênh lệch giữa số

thực thu và số thực chi NSNN cấp xã Toàn bộ kết dư năm trước (nếu có) được chuyển vào thu ngân sách năm sau để tiếp tục sử dụng

Sau khi Hội đồng nhân dân xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lập thành 05 bản để gửi cho Hội đồng nhân dân xã, Uỷ ban nhân dân xã, Phòng Tài chính kế hoạch huyện, Kho bạc Nhà nước nơi xã giao dịch (để làm thủ tục ghi thu kết dư ngân sách), lưu Bộ phận kế toán NSNN cấp xã

Phòng Tài chính kế hoạch huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo

quyết toán thu, chi NSNN cấp xã, trường hợp có sai sót phải báo cáo Uỷ ban

nhân dân huyện yêu cầu Hội đồng nhân dân xã điều chỉnh

Quyết toán NSNN cấp xã phải được công khai theo quy định của Luật NSNN

1.1.6.4 Công tác thanh tra, kiểm tra

Kiểm tra, thanh tra, kiểm toán là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lý chi NSNN cấp xã, nó đảm bảo cho việc thực hiện chi NSNN cấp xã đúng pháp luật, đảm bảo việc sử dụng nguồn lực đóng góp của nhân dân đúng mục tiêu đã đề ra Công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán chi NSNN cấp xã được thực hiện bởi nhiều cơ quan Trong

đó, chịu trách nhiệm chính và trước hết là Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp

Công khai tài chính - ngân sách NSNN và các hoạt động tài chính khác của xã thực hiện theo quy định tại các thông tư của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện công khai NSNN

1.1.7 Chỉ tiêu đánh giá chất lượng công tác quản lý chi NSNN cấp xã

23/06/2003 quy định về quản lý NSNN cấp xã và các hoạt động tài chính

khác của xã, phường, thị trấn từ năm 2003 đến nay

Ngoài ra còn có rất nhiều Thông tư của Bộ Tài chính, các văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương cấp trên ban hành hướng dẫn và

quy định bổ sung về các chính sách, chế độ quản lý chi NSNN cấp xã

Ở các khâu lập dự toán chi, tổ chức thực thi, chấp hành dự toán, quyết toán chi đều được thực hiện theo quy trình đã được quy định về nội dung, thời gian, luôn chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền ở các cấp chính quyền địa phương, bao gồm cả cấp xã

Đồng thời, trong quản lý chi NSNN cấp xã tính công khai, minh bạch được thể hiện cao ở các báo cáo niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã và các báo cáo công khai tài chính, ngân sách cho cơ quan tài chính cấp trên theo quy định

1.1.7.3 Tính hiệu quả

Quản lý chi NSNN cấp xã đảm bảo cho việc thực hiện các nhiệm vụ chi tiết kiệm, không thất thoát, lãng phí (chi theo dự toán, định mức, chính sách, chế độ đã được phê duyệt và được kiểm soát chặt chẽ theo hệ thống)

từ đó đảm bảo chính quyền cấp xã phát huy hết khả năng quản lý, điều hành các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội trên địa bàn

1.1.7.4 Tính bền vững

Quản lý chi NSNN cấp xã cần đảm bảo mục tiêu phát triển kinh tế xã

hội với kết quả cao một cách lâu dài

Quản lý chi NSNN cấp xã đạt mục tiêu nâng cao đời sống dân cư dài

hạn

Quản lý chi NSNN cấp xã đảm bảo nuôi dưỡng nguồn thu trên địa bàn

xã được ổn định

Theo từng giai đoạn (thực hiện Luật ngân sách Nhà nước năm 1996,

thực hiện Luật ngân sách (sửa đổi) năm 2002, quản lý chi NSNN cấp xã đã có

những chuyển biến tích cực, thay đổi, phát triển nhanh về quy mô và chất lượng trong đó, việc xây dựng và tổ chức thực hiện, chấp hành dự toán chi được thực hiện theo hướng nguồn thu được phân cấp mạnh cho ngân sách cấp

xã để chính quyền cấp xã chủ động lập dự toán cân đối chi ngân sách từ đó đẩy mạnh các nhiệm vụ chi hoạt động của Đảng, chính quyền, đoàn thể, góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, ổn định chính trị, an ninh nông thôn nói riêng và sự phát triển kinh tế xã hội toàn địa phương nói chung Đồng thời thực hiện chính sách huy động, động viên nhân dân đóng

góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi xã hội đã làm thay đổi một cách toàn diện bộ mặt nông thôn của các đơn vị cấp xã

1.1.8 Đặc điểm cơ bản của công tác quản lý chi NSNN cấp xã

NSNN cấp xã là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách Nhà nước nên nó cũng mang đầy đủ những đặc điểm của NSNN; Thêm vào đó NSNN cấp xã có những đặc điểm riêng tạo nên sự khác biệt căn bản với các cấp ngân sách khác

Huy động nguồn thu vào quỹ hay còn gọi là nguồn thu của ngân sách nhà nước cấp xã

Phân phối sử dụng quỹ tiền tệ hay còn gọi là các nhiệm vụ chi NSNN cấp xã

Các hoạt động chi của NSNN cấp xã luôn gắn với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã theo quy định của pháp luật, luôn chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quyền lực Nhà nước ở cấp xã

Hoạt động chi NSNN cấp xã phản ánh các mối quan hệ lợi ích giữa một

bên là lợi ích cộng đồng do chính quyền xã đại diện với một bên là lợi ích của các chủ thể kinh tế, xã hội khác Hình thức biểu hiện của các mối quan hệ này rất đa dạng, nó có thể là quan hệ kinh tế giữa ngân sách cấp xã với các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh dịch vụ; giữa ngân sách cấp xã với các tổ chức xã hội; giữa ngân sách cấp xã với cá nhân và các hộ gia đình

NSNN cấp xã vừa là một cấp trong hệ thống NSNN nhưng đồng thời lại là một đơn vị dự toán Đây là đặc điểm riêng có của NSNN cấp xã so với các cấp ngân sách khác trong hệ thống NSNN NSNN cấp xã vừa thực hiện nhiệm vụ chi của một cấp ngân sách sau khi thực hiện nhiệm vụ thu từ ngân sách cấp trên và các nguồn thu khác

1.1.9 Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến công tác quản lý chi NSNN cấp xã

Quản lý NSNN cấp xã chịu sự tác động của một số yếu tố cơ bản sau:

1.1.9.1 Môi trường kinh tế, xã hội, tự nhiên

Trình độ phát triển kinh tế xã hội ở địa phương có ảnh hưởng lớn đến nguồn thu ngân sách cấp xã Quy mô nguồn thu ngân sách cấp xã ở những địa phương có trình độ phát triển kinh tế - xã hội cao lớn hơn ở những địa phương

có trình độ phát triển thấp Vì thế, tùy vào từng đặc điểm cụ thể về trình độ phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương mà hoàn thiện về quản lý chi ngân sách cấp xã cho phù hợp với thực tiễn quản lý ngân sách Nhà nước cấp

xã, đảm bảo cân đối giữa nhiệm vụ chi ngân sách với nguồn thu của các địa phương về chi cho các mục tiêu đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn, an ninh quốc phòng, đảm bảo an sinh xã hội

1.1.9.2 Môi trường pháp lý

Tuỳ vào từng hoàn cảnh lịch sử mà quan điểm của Nhà nước ta về ngân sách cấp xã trong những giai đoạn cụ thể là khác nhau Sự tác động của chính sách của nhà nước đối với ngân sách cấp xã rất rộng, trong một số trường hợp

có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của ngân sách cấp xã như: Quan điểm

về phát triển ngân sách cấp xã thành một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách nhà nước; Quan điểm về việc nâng cao vai trò của Hội đồng nhân dân các cấp trong quản lý, điều hành ngân sách cấp xã; Quan điểm phân cấp mạnh lĩnh vực quản lý ngân sách cấp xã cho địa phương cơ sở Những quan điểm này - xét trên phạm vi toàn quốc - có ảnh hưởng mang tính đột phá, bước ngoặt đối với sự chuyển biến trong cơ chế quản lý ngân sách cấp xã ở nước ta

Ngoài nhân tố mang tính bước ngoặt kể trên thì quản lý chi ngân sách cấp xã còn chịu ảnh hưởng bởi các chế độ, chính sách chung của Nhà nước (chế độ, chính sách về tài chính, công tác tổ chức cán bộ ) Đây cũng chính

là những tiêu chuẩn, định mức, tiêu chí mang tính định hướng để khi xây dựng, ban hành cơ chế quản lý chi ngân sách cấp xã ở từng địa phương vừa mang tính đặc thù phù hợp điều kiện thực tiễn về quản lý chi ngân sách cấp xã vừa đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, các chế độ, chính sách của Nhà nước nói chung

1.1.9.3 Chính quyền địa phương các cấp

Yếu tố này có vai trò rất quan trọng, nhất là khi Luật ngân sách Nhà nước quy định giao tăng thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân tỉnh trong việc quyết định một số vấn đề về ngân sách cấp xã

Trên cơ sở đó, chính quyền địa phương các cấp chủ động xây dựng, ban hành các chính sách nhằm phát triển ngân sách cấp xã phù hợp như: Phân cấp mạnh nguồn thu, nhiệm vụ chi ngân sách cấp xã; quy định tỷ lệ điều tiết các khoản thu ngân sách cấp xã được hưởng; tăng cường nguồn thu huy động đóng góp để đầu tư phát triển Những chính sách này có tác động mạnh đến

sự phát triển của chi ngân sách cấp xã, khuyến khích được quá trình nuôi dưỡng, phát triển nguồn thu từ đó tạo sự chủ động cho chính quyền cơ sở để cân đối nguồn cho các nhiệm vụ chi

Chính sách quản lý NSNN cấp xã thường được đề ra và được vận hành

có hiệu quả ở những nơi mà năng lực quản lý, điều hành của chính quyền nơi

đó vững mạnh Có thể nói, yếu tố này tác động trực tiếp đến chất lượng quản

lý, điều hành ngân sách cấp xã

Năng lực quản lý, điều hành bao gồm: trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ; khả năng hoàn thiện về cơ cấu quản lý tài chính; khả năng triển khai các chính sách, chế độ của đội ngũ cán bộ quản lý các cấp; sự quan tâm, sáng tạo của chính quyền các cấp trong phát triển ngân sách cấp xã Thực tế cho thấy, ở những nơi có trình độ quản lý, điều hành năng động, vững mạnh thì dù điều kiện về vị trí địa lý ở địa phương đó bất lợi nhưng ngân sách cấp xã vẫn duy trì được sự ổn định và phát triển

1.1.9.4 Các yếu tố bên trong

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến các chế độ, chính sách về quản lý chi NSNN cấp xã như: Số lượng cán bộ hưởng lương ngân sách ở xã; điều kiện làm việc của chính quyền địa phương có những khác nhau; những tàn dư của

tư duy quản lý cũ Những yếu tố này trong hiện tại đang trở thành các vấn

đề cấp bách cần phải giải quyết, xử lý dứt điểm

Từ yêu cầu thực tiễn đó, đòi hỏi các cấp, các ngành phải đề xuất được những giải pháp xử lý thích hợp để hạn chế mặt tiêu cực, phát huy mặt tích cực trong quản lý, điều hành chi NSNN cấp xã

1.2 Cơ sở thực tiễn về quản lý chi NSNN cấp xã

1.2.1 Kinh nghiệm của một số địa phương về quản lý chi NSNN cấp xã

1.2.1.1 Kinh nghiệm của huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh

Trảng Bàng là huyện duy nhất của tỉnh Tây Ninh triển khai chương trình phần mềm kế toán xã MISA hoàn toàn đáp ứng Chế độ kế toán ngân sách và tài chính xã ban hành theo Quyết định số 94/2005/QĐ-BTC ngày

12/12/2005 luôn cập nhật các chế độ kế toán, tài chính mới nhất ngân sách xã trong việc quản lý chi NSNN cấp xã

Kinh nghiệm triển khai chương trình phần mềm kế toán xã MISA ở huyện Trảng Bàng là:

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tầm quan trọng của việc ứng dụng phần mềm kế toán xã MISA trong quản lý chi ngân sách

Thiết lập Website riêng để phục vụ công tác điều hành tài chính ngân sách nói chung và triển khai tin học hoá nói riêng Phần mềm kế toán xã MISA có điểm đặc biệt hơn so với phần mềm KTX khi bị lỗi, điều chỉnh, in báo cáo không đúng sẽ có nhân viên hỗ trợ trực tiếp, giúp kế toán xã sửa chữa Hiệu quả từ việc triển khai phần mềm kế toán xã MISA rất to lớn, giúp

kế toán NSNN cấp xã ở huyện Trãng Bàng thực hiện nhanh chóng, thuận tiện trên các khâu: Từ khâu lập dự toán ngân sách, quản lý chấp hành ngân sách, quyết toán ngân sách; Theo dõi và tổng hợp tình hình thu, chi ngân sách cấp

xã phục vụ cho điều hành và báo cáo lên cơ quan tài chính cấp trên; đặc biệt phần mền kế toán ngân sách xã MISA đã giúp chính quyền các xã trên địa bàn huyện Trãng Bàng theo dõi các khoản chi xây dựng cơ bản và đảm bảo tính chính xác cho các báo cáo ngân sách cấp xã

1.1.1.2 Kinh nghiệm của huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh

Dương Minh Châu là huyện rất thành công trong triển khai chương

trình phần mềm kế toán ngân sách xã KTX trong việc quản lý chi ngân sách

Nhà nước cấp xã

Chương trình phần mềm kế toán xã do Cục Tin học - Thống kê Tài chính phối hợp với Vụ chế độ Kế toán và Vụ Ngân sách nhà nước Bộ Tài chính biên soạn, lập trình trên nền ngôn ngữ Foxpro, sau đó được cập nhật và phát triển trên nền cơ sở dữ liệu Oracle Phần mềm này liên tục được cập nhật

thay đổi và đến nay phiên bản kế toán xã mới nhất là KTXA 5.0 được biên soạn trên nền tảng chế độ, chính sách của Quyết định số 94/2005/QĐ-BTC ngày 30/03/2006 của Bộ Tài chính ban hành "Chế độ kế toán ngân sách và tài chính xã"

Cục Tin học Bộ Tài chính chịu trách nhiệm đảm nhận triển khai phần mềm kế toán xã cho tất cả các huyện, thị xã, thành phố trong cả tỉnh nhưng về hiệu quả của việc triển khai tại từng huyện lại rất khác nhau Ở huyện Dương Minh Châu, có 11 đơn vị cấp xã đã triển khai ứng dụng thuần thục KTXA 5.0, trong khi ở các huyện khác thì triển khai kém, ví dụ như ở huyện Gò Dầu hiện nay mặc dù đã triển khai hết trên địa bàn các đơn vị cấp xã nhưng việc ứng dụng chương trình phần mềm KTXA 5.0 trong tác nghiệp vẫn còn có một số hạn chế như chưa khai thác hết các chức năng báo cáo của chương trình, một

số báo cáo phải xử dụng bằng Excel

Kinh nghiệm triển khai chương trình phần mềm kế toán xã ở huyện Dương Minh Châu là:

Phòng tài chính kế hoạch huyện Dương Minh Châu có 01 ván bộ chuyên quản lý NSNN cấp xã, cán bộ này rất thông thạo về phần mềm KTX 5.0, luôn sẵn sàng giải đáp và xử lý các vướng mắc, sự cố trong quá trình ứng dụng phần mềm kế toán NSNN cấp xã

Hiệu quả từ việc triển khai phần mềm kế toán ngân sách xã KTXA 5.0 rất to lớn, giúp kế toán ngân sách cấp xã ở huyện Dương Minh Châu thực hiện nhanh chóng, thuận tiện trên các khâu: Từ khâu lập dự toán ngân sách, quản lý chấp hành ngân sách, quyết toán ngân sách; Theo dõi và tổng hợp tình hình thu, chi NSNN cấp xã phục vụ cho việc đối chiếu, báo cáo số liệu chi lên

cơ quan tài chính cấp trên

1.2.1.3 Kinh nghiệm của thị xã Long Khánh, tỉnh Đồng Nai

Tại kỳ họp Hội đồng nhân dân Khóa VI thị xã Long Khánh đã phê chuẩn Nghị quyết số 36/2011/NQ-HĐND ngày 18/12/2011 về tiêu chí và định mức phân bổ chi đầu tư cho các xã giai đoạn 2011 - 2014 trong đó đẩy mạnh việc tiêu chí phân bổ dự toán chi xây dựng cơ bản cho ngân sách cấp xã Cụ thể:

Đối với các xã, phường, trị trấn thì tùy theo quy mô dân số để chia làm

Riêng tại địa bàn huyện Gò Dầu tỉnh Tây Ninh không phân bổ dự toán chi xây dựng cơ bản cho cấp xã, toàn bộ nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản

do Ban quản lý dự án Huyện quản lý, trừ trường hợp các xã được chọn đầu tư xây dựng nông thôn mới, mới được phân bổ dự toán chi xây dựng cơ bản

Như vậy, về định mức phân bổ dự toán chi đầu tư cho các đơn vị ngân sách cấp xã, phường của thị xã Long Khánh tỉnh Đồng Nai Từ đó đã tạo điều kiện cho chính quyền cấp xã chủ động đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng trên địa bàn, góp phần cải thiện đáng kể và làm thay đổi căn bản bộ mặt kinh tế - xã

hội đô thị, của thị xã, tạo điều kiện để các thành phần kinh tế phát triển sản xuất kinh doanh và cải thiện đời sống của nhân dân Ngoài định mức phân bổ

dự toán chi đầu tư cho các xã, phường, thị trấn theo Nghị quyết còn phân cấp mạnh cho các xã, phường, thị trấn về thực hiện chủ đầu tư các dự án do ngân sách cấp trên cấp và nguồn vận động xã hội hóa Do đó các phường, xã của Long Khánh đã hoàn thành các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới đầu tiên của cả nước

1.2.1.4 Những bài học kinh nghiệm cho huyện Gò Dầu

Qua việc học tập kinh nghiệm của các địa phương như huyện Trãng Bàng, huyện Dương Minh Châu tỉnh Tây Ninh, thị xã Long Khánh tỉnh Đồng Nai, những bài học kinh nghiệm cho quản lý chi NSNN cấp xã trên địa bàn huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh là rất cụ thể:

Về công tác triển khai chương trình phần mềm kế toán xã KTXA 5.0

Tổ chức thực hiện việc triển khai tập huấn tập trung cho toàn bộ khối

xã, phòng Tài chính kế hoạch huyện và cụ thể cho từng xã, thị trấn cụ thể để các cán bộ kế toán xã đảm bảo nắm bắt một cách toàn diện về tính hiệu quả của việc ứng dụng phần mềm quản lý ngân sách xã KTXA 5.0

Thành lập bộ phận tin học thường trực, vừa đảm bảo cả về mặt nghiệp

vụ ngân sách cấp xã và việc sử dụng phần mềm KTXA 5.0 để giải đáp, hướng dẫn kịp thời các đơn vị cấp xã khi có sự cố vướng mắc.Tránh tình trạng chờ

sự giúp đỡ của Sở tài chính Tỉnh

Về công tác triển khai chương trình phần mềm kế toán xã MISA

Phòng tài chính kế hoạch huyện nên để cho xã lựa chọn phần mềm kế toán thích hợp với đơn vị mình Đồng thời đồng ý cho các xã xử dụng phần mềm kết toán MISA khi có yêu cầu

Về định mức phân bổ dự toán dự toán chi đầu tư của khối xã:

Nên giao định mức chi đầu tư cho các đơn vị cấp xã để đảm bảo mục tiêu đầu tư phát triển, xây dựng cơ sở hạ tầng, đổi mới bộ mặt nông thôn từng bước thực hiện đô thị hóa xã, phường, thị trấn trên địa bàn.Tạo điều kiện cho

xã chủ động trong việc phát triển, xây dựng cơ sở hạ tầng tại địa phương

Đối với các xã điểm về xây dựng nông thôn mới thì bố trí định mức chi đầu tư cao hơn để đảm bảo kinh phí thực hiện đúng lộ trình

1.2.2 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Qua quá trình nghiên cứu và tìm hiểu các kênh thông tin, hiện tại vấn đề

về quản lý NSNN cấp xã đã được một số tác giả nghiên cứu, cụ thể là các đề tài:

Công tác tổ chức quản lý ngân sách cấp xã của xã Minh Tân huyện Phú Xuyên tỉnh Hà Tây" của tác giả Phạm Huy Thọ (2007); "Hoàn thiện cơ chế quản lý ngân sách cấp xã góp phần thực hiện chương trình phát triển nông thôn Cà Mau” do Cơ quan chủ quản Sở Khoa học công nghệ tỉnh Cà Mau thực hiện (2010) và một số các nghiên cứu khác như "Ngân sách cấp xã, tình hình ngân sách cấp xã và một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh (2011)", "Hoàn thiện quản lý ngân sách cấp xã, phường, thị trấn tại tỉnh Quảng Trị theo hướng tự cân đối” (2009); “Quản lý ngân sách cấp xã tại tỉnh Lâm Đồng” (2010), “Thực trạng

và giải pháp đổi mới quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh” (2010); “Hoàn thiện cơ chế quản lý ngân sách cấp xã nhằm phát triển kinh tế - xã hội nông thôn Việt Nam (Lấy ví dụ tỉnh Nam Định 2010)"

Trần Thị Tài (2010) đã nghiên cứu vấn đề tăng cường kiểm soát nội bộ thu, chi ngân sách tại Trường Đại học Quảng Nam Nguyễn Phương Thảo (2011) đã tiến thành nghiên cứu giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm tra chi ngân sách nhà nước do Sở Tài chính Nghệ An thực hiện”

Nguyễn Thúy Hiền (2013) thực hiện nghiên cứu công tác kiểm soát nội bộ thu, chi ngân sách tại Trường Cao đẳng nghề khu vực Long Thành - Nhơn Trạch - Thực trạng và giải pháp hoàn thiện

Phạm Ngọc Cương (2014) nghiên cứu về thực trạng và giải pháp của việc kiểm soát nội bộ các khoản chi tại Sở Tài chính Đồng Nai

Đoàn Tấn Lực (2015) đã nghiên cứu đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện kiểm soát nội bộ thu - chi ngân sách xã tại phòng Tài chính kế hoạch huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai Võ Minh Nhật Phương (2012) đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác kế toán ngân sách xã, phường trên địa bàn TP Hội

An Lê Trung Kiên (2007) đã thực hiện đánh giá công tác quản lý ngân sách

xã trên địa bàn huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ Nguyễn Hà Phương (2011) nghiên cứu công tác quản lý ngân sách xã, phường ở TP Việt trì, tỉnh Phú Thọ

Trong các nghiên cứu nêu trên về quản lý ngân sách cấp xã, có một số

đề tài “Công tác tổ chức quản lý ngân sách cấp xã của xã Minh Tân huyện Phú Xuyên tỉnh Hà Tây” (2007), “Ngân sách cấp xã, tình hình ngân sách cấp

xã và một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Trà Vinh”(2011), là những báo cáo tốt nghiệp các lớp đào tạo theo chương trình bổ sung kiến thức của địa phương hoặc luận văn tốt nghiệp đại học nên tác giả chủ yếu dựa vào đánh tình hình thực hiện thu, chi ngân sách trên địa bàn xã để đề ra các giải pháp Do đó chưa thật sự mang tính chất nghiên cứu về quản lý

Đối với các nghiên cứu còn lại "Hoàn thiện quản lý ngân sách cấp xã, phường, thị trấn tại tỉnh Quảng Trị theo hướng tự cân đối" (2009, “Quản lý ngân sách cấp xã tại tỉnh Lâm Đồng” (2010), “Thực trạng và giải pháp đổi mới quản lý ngân sách cấp xã trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (2010)” đều là đề tài luận văn thạc sĩ kinh tế do đó đã thể hiện rõ về mục đích nghiên cứu, đối

tượng, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu,… về nội dung nghiên

cứu, các tác giả đã phân tích đánh giá sâu từ đó rút ra được các ưu điểm và hạn

chế về thực trạng quản lý ngân sách cấp xã trên từng địa phương để đề ra các

giải pháp hoàn thiện

Trong các đề tài này, các tác giả đã nghiên cứu về các giai đoạn lập dự

toán chi NSNN cấp xã, tổ chức thực thi và chấp hành dự toán chi NSNN cấp

xã, quyết toán chi NSNN cấp xã trên địa bàn từng địa phương trong từng giai

đoạn cụ thể

Về ưu điểm: Nghiên cứu trên phạm vi tổng quát từ đó đề ra các giải

pháp mang tính định hướng, vĩ mô

Về hạn chế: Bị giới hạn về phương pháp nghiên cứu do phạm vi nghiên

cứu rộng Mặt khác, các nghiên cứu này tập trung vào cả quản lý thu và chi

ngân sách vì vậy những phân tích và đề xuất còn mang tính chung chung, chưa

được sâu sát, cụ thể đối với quản lý chi ngân sách cấp xã

Rút kinh nghiệm từ các nghiên cứu trước, đề tài nghiên cứu “Giải

pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách Nhà nước cấp xã trên địa bàn

huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh” sẽ tập trung chủ yếu vào quản lý NSNN cấp

xã giai đoạn từ năm 2014 - 2016 để tiếp tục làm rõ hơn cơ sở lý luận và những

vấn đề mà thực tiễn quản lý chi NSNN cấp xã hiện nay cũng như trong giai

đoạn tới đặt ra cần giải quyết

Chương 2 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đặc điểm cơ bản của huyện Gò Dầu, tỉnh Tây Ninh

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Huyện Gò Dầu nằm ở phía Nam tỉnh Tây Ninh, có 9 đơn vị hành chính (01 thị trấn Gò Dầu và 08 xã) Huyện có địa giới hành chính phía Đông và Nam giáp huyện Trảng Bàng; phía Tây giáp huyện Bến Cầu và huyện Châu

Thành; phía Bắc giáp huyện Hòa Thành và huyện Dương Minh Châu

Trung tâm huyện lỵ Gò Dầu cách Tp.Hồ Chí Minh khoảng 63km về phía Đông Nam, cách Tp.Tây Ninh khoảng 37km về phía Tây Bắc và cách thủ đô PhnomPenh 180km về phía Tây Bắc

Hình 2.1: Bản đồ hành chính Huyện Gò Dầu

2.1.1.1 Về vị trí địa lý kinh tế:

Trên địa bàn huyện Gò Dầu có các tuyến giao thông đường bộ cấp quốc gia đi qua (đường Xuyên Á, QL 22B) cùng với tuyến đường thủy trên sông Vàm Cỏ Đông đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu giữa huyện với các địa phương khác trong và ngoài tỉnh Tây Ninh Trong thời gian sắp tới, khi các tuyến đường cao tốc Tp.Hồ Chí Minh - Mộc Bài, tuyến cao tốc Gò Dầu -

Xa Mát, đường Hồ Chí Minh, tuyến Quốc lộ 22 đoạn tránh thị trấn, tuyến đường sắt Tp.Hồ Chí Minh - Mộc Bài và tuyến đường sắt Gò Dầu - Xa Mát được đầu tư, đưa vào sử dụng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn thúc đẩy sự phát

triển kinh tế - xã hội của địa phương

Như vậy, với vị trí địa lý kinh tế tương đối thuận lợi (nằm ở trung tâm, gần các đô thị lớn và có các tuyến đường giao thông quốc gia), huyện Gò Dầu

có nhiều điều kiện để thúc đẩy phát triển toàn diện kinh tế - xã hội cả trong hiện tại và tương lai Phấn đấu trở thành một trong những trung tâm trung chuyển hàng hóa của tỉnh với các vùng xung quanh

Theo phân loại của FAO-UNESCO, tài nguyên đất trên địa bàn huyện

Gò Dầu có 4 nhóm đất chính: (1) Nhóm đất xám: có diện tích lớn nhất, chiếm 81,1% diện tích tự nhiên của huyện; và phân bố đều ở các xã và thị trấn Nhóm đất thích hợp với nhiều loại cây trồng (lúa, khoai mì, cây ăn quả, mía, đậu phộng, cao su, điều); (2) Nhóm đất phèn: chiếm 12,7% diện tích tự nhiên

của huyện, phân bố tập trung dọc theo sông Vàm Cỏ Đông và những nơi thấp trũng của các xã Cẩm Giang, Thạnh Đức, Hiệp Thạnh, Thanh Phước, Phước Trạch, Phước Thạnh và thị trấn Gò Dầu; (3) Nhóm đất than bùn: chiếm 5,61% diện tích tự nhiên của huyện, phân bố khu vực ven sông Vàm Cỏ Đông tại các

xã Hiệp Thạnh, Thanh Phước và Phước Trạch; (4) Nhóm đất phù sa: chiếm gần 0,6% diện tích tự nhiên của huyện, phân bố trên dạng địa hình vàn, thấp trũng ở các xã Cẩm Giang và Thanh Phước

Tổng diện tích đất tự nhiên của huyện Gò Dầu có 25.998,51ha, chiếm 6,44% tổng diện tích tự nhiên của tỉnh Tây Ninh; có quy mô diện tích tự nhiên xếp thứ 6/9 các địa phương của Tỉnh Theo kết quả thống kê đất đai năm 2015 thì đất nông nghiệp chiếm 82,12%, đất phi nông nghiệp chiếm 17,88% và đất chưa sử dụng chiếm 0,00% Nhìn chung, quá trình sử dụng đất đai theo hướng giảm diện tích đất nông nghiệp và tăng diện tích đất phi nông nghiệp Tuy nhiên, tỷ trọng đất nông nghiệp vẫn còn chiếm khá lớn Trong thời gian tới do yêu cầu phát triển đô thị, hệ thống kết cấu hạ tầng, công nghiệp, dịch vụ, xây dựng nông thôn mới, v.v nên nhu cầu chuyển mục đích sử dụng đất lớn nên đòi hỏi phải được cân đối hợp lý và sử dụng hiệu quả

Bảng 2.1: Tình hình sử dụng đất đai trên địa bàn