Phân tích, đánh giá và nêu ví dụ minh hoạ đối với các quy định về đối tượng chịu thuế và căn cứ tính thuế thuế tiêu thụ đặc biệt..

Trên thị trường có những loại hàng hóa rất cần thiết cuộc sống hàng ngày của con người như lương thực, quần áo,… tuy nhiên, bên cạnh đó cũng tồn tại một số loại hàng hóa, dịch vụ mà theo đánh giá chung là không thật sự cần thiết thậm chí còn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống, môi trường hay sức khỏe của người dân. Vì vậy, để hướng người dân tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ một cách tiết kiệm, hợp lý, Nhà nước đã ban hành thuế tiêu thụ đặc biệt với mức thuế suất cao đánh vào các hàng hóa, dịch vụ không thiết yếu nhằm hạn chế tiêu dùng. Nhận thấy được tầm quan trọng đó, bởi vậy, trong bài tiểu luận này em xin được trình bày về đề tài số 02. Thông qua sự phân tích, đánh giá, em sẽ làm rõ thực trạng quy định pháp luật hiện hành, qua đó đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật về đối tượng chịu thuế và căn cứ tính thuế TTĐB.

MÔN: LUẬT TÀI CHÍNH

Đề bài số 2: Phân tích, đánh giá và nêu ví dụ minh hoạ đối với các quy định về đối tượng chịu thuế và căn cứ tính thuế thuế tiêu

thụ đặc biệt

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT 1

1 Khái niệm thuế tiêu thụ đặc biệt 1

2 Đặc điểm của thuế tiêu thụ đặc biệt 1

3 Vai trò của thuế tiêu thụ đặc biệt 2

II ĐÁNH GIÁ CÁC QUY ĐỊNH VỀ ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ VÀ CĂN CỨ TÍNH THUẾ THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT 3

1 Quy định pháp luật về đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt 3

1.1 Về hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB 3

1.2 Về dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB 6

1.3 Một số bất cập trong quy định pháp luật về đối tượng chịu thuế thuế TTĐB 7

2 Quy định về căn cứ tính thuế thuế tiêu thụ đặc biệt 8

2.1 Giá tính thuế 8

2.2 Thuế suất 11

2.3 Một số bấp cập của các quy định về căn cứ tính thuế TTĐB 12

III MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ VÀ CĂN CỨ TÍNH THUẾ THUẾ TTĐB 14

1 Kiến nghị đối với đối tượng chịu thuế TTĐB 14

2 Kiến nghị đối với căn cứ tính thuế TTĐB 14

KẾT LUẬN 15

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

PHỤ LỤC 19

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

Trên thị trường có những loại hàng hóa rất cần thiết cuộc sống hàng ngày củacon người như lương thực, quần áo,… tuy nhiên, bên cạnh đó cũng tồn tại một sốloại hàng hóa, dịch vụ mà theo đánh giá chung là không thật sự cần thiết thậm chícòn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống, môi trường hay sức khỏe của ngườidân Vì vậy, để hướng người dân tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ một cách tiết kiệm,hợp lý, Nhà nước đã ban hành thuế tiêu thụ đặc biệt với mức thuế suất cao đánhvào các hàng hóa, dịch vụ không thiết yếu nhằm hạn chế tiêu dùng Nhận thấy đượctầm quan trọng đó, bởi vậy, trong bài tiểu luận này em xin được trình bày về đề tài

số 02 Thông qua sự phân tích, đánh giá, em sẽ làm rõ thực trạng quy định phápluật hiện hành, qua đó đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật

về đối tượng chịu thuế và căn cứ tính thuế TTĐB

NỘI DUNG

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT.

1 Khái niệm thuế tiêu thụ đặc biệt.

Luật thuế TTĐB năm 2008 không có điều khoản nào giải thích cụ thể vềkhái niệm thuế TTĐB mà chỉ liệt kê những hàng hóa, dịch vụ là đối tượng chịuthuế TTĐB, tuy nhiên, từ những đặc trưng về thuế và những quy định về thuếTTĐB có thể rút ra khái niệm về thuế TTĐB như sau:“Thuế TTĐB là loại thuếđánh vào một số hàng hóa, dịch vụ đặc biệt, cần điều tiết mạnh nhằm hướng dẫnsản xuất và tiêu dùng, đồng thời tăng nguồn thu cho NSNN”.1

2 Đặc điểm của thuế tiêu thụ đặc biệt.

Thứ nhất, thuế TTĐB có tính chất gián thu, thuế TTĐB đánh vào thu nhập

của người tiêu dùng hàng hoá và dịch vụ chịu thuế TTĐB một cách gián tiếp thôngqua giá cả của hàng hoá, dịch vụ mà người đó tiêu dùng và người sản xuất, kinhdoanh hàng hoá, dịch vụ chịu thuế TTĐB là người nộp thuế cho Nhà nước thay chongười tiêu dùng Như vậy, người sản xuất, nhập khẩu hàng hoá, kinh doanh dịch vụ

sẽ nộp thuế TTĐB và khoản thuế này được chuyển vào giá bán sản phẩm vàchuyển sang cho người tiêu dùng cuối cùng phải gánh chịu

Thứ hai, thuế TTĐB thường có mức thuế suất cao Yếu tố này góp phần gia

tăng giá bán hàng hóa, dịch vụ hoặc giá hàng hóa nhập khẩu thuộc diện chịu thuế

1 Trường Đại học Luật Hà Nội (2019), Giáo trình Luật Thuế Việt Nam, Nxb Tư Pháp.

Đặc điểm này gây áp lực thanh toán lớn cho người tiêu dùng, làm thay đổi hành vingười tiêu dùng theo hướng giảm hoặc không tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ đặc biệt 2

Từ đó tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước

Thứ ba, thuế TTĐB có diện đánh thuế hẹp, khác với các loại thuế gián thu

khác, thuế TTĐB chỉ tập trung điều chỉnh một số mặt hàng và dịch vụ nhất định.Thuế TTĐB chỉ đánh vào 10 loại hàng hoá và 06 loại dịch vụ Đối tượng chịu thuếchủ yếu là những hàng hóa, dịch vụ gây ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe ngườitiêu dùng, cộng đồng hoặc những hàng hóa, dịch vụ cao cấp, đắt tiền, gây lãng phícho lợi ích xã hội… nhưng không thể cấm tiêu dùng

Thứ tư, thuế TTĐB thường chỉ được thu một lần ở khâu sản xuất hoặc nhập

khẩu Cùng một mặt hàng chịu thuế TTĐB, khi hàng hoá và dịch vụ này chuyểnqua khâu lưu thông thì không phải chịu thuế TTĐB Đặc điểm này cho thấy thuếTTĐB khác với thuế doanh thu và thuế GTGT ở chỗ loại thuế này đánh trên toàn

bộ doanh thu bán hàng hoặc trên giá trị tăng thêm của hàng hóa ở mỗi khâu tronglưu thông

3 Vai trò của thuế tiêu thụ đặc biệt.

Thứ nhất, thuế TTĐB là một trong những công cụ giúp Nhà nước thực hiện

chính sách quản lý đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh và nhập khẩu hàng hóa,dịch vụ, góp phần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh đối với hàng hóa, dịch vụ cùngloại sản xuất trong nước Việc thu thuế TTĐB ở khâu sản xuất giúp Nhà nước nắmbắt tương đối chính xác số lượng thực tế các cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuếTTĐB, cũng như năng lực sản xuất của từng cơ sở sản xuất từng loại mặt hàng chịuthuế TTĐB, giúp Nhà nước sắp xếp có hiệu quả các hoạt động sản xuất kinh doanhcác mặt hàng chịu thuế TTĐB và có chính sách điều chỉnh thích hợp đối với hoạtđộng này Ngoài ra, việc thu thuế TTĐB ở khâu nhập khẩu cũng giúp Nhà nướcquản lí được hoạt động nhập khẩu mặt hàng, dịch vụ được coi là đặc biệt Việc thuthuế TTĐB ở khâu nhập khẩu còn nhằm hạn chế việc tiêu dùng hàng hóa, dịch vụnhập khẩu từ nước ngoài, từ đó khuyến khích việc tiêu dùng hàng hóa, dịch vụcùng loại sản xuất trong nước

Thứ hai, thuế TTĐB là một trong những công cụ kinh tế để Nhà nước điều

tiết thu nhập của các tầng lớp dân cư có thu nhập cao, hướng dẫn tiêu dùng hợp lí

2 Phan Hiển Minh (2019), Giáo trình Thuế, Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh Khoa Tài chính -

Ngân hàng, Nxb Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh.

Thuế TTĐB chỉ đánh vào một số loại hàng hóa, dịch vụ đặc biệt, thông qua việcthu thuế TTĐB, Nhà nước có thể định hướng tiêu dùng xã hội, góp phần tích cựcvào việc hình thành xu hướng tiêu dùng xã hội lành mạnh, phù hợp với điều kiện vàhoàn cảnh kinh tế đất nước Mặc khác, Nhà nước còn có thể huy động một bộ phậnthu nhập của những đối tượng có khả năng tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ không thiếtyếu, không được khuyến khích tiêu dùng vào NSNN để sử dụng cho những mụctiêu công cộng, góp phần đảm bảo công bằng xã hội.

Thứ ba, thuế tiêu thụ đặc biệt là công cụ quan trọng được sử dụng nhằm ổn

định và tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước: Thuế TTĐB mặc dù códiện thu hẹp nhưng lại có thuế suất cao hơn thuế suất của các loại thuế gián thukhác, vì vậy số tiền thu được từ thuế TTĐB chiếm tỉ trọng đáng kể trong tổng thungân sách nhà nước 3

II ĐÁNH GIÁ CÁC QUY ĐỊNH VỀ ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ VÀ CĂN

CỨ TÍNH THUẾ THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT.

1 Quy định pháp luật về đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

1.1 Về hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB.

Điều 2 Luật Thuế TTĐB năm 2008 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều củaLuật thuế TTĐB năm 2014 đã quy định cụ thể về đối tượng chịu thuế TTBĐ Cụthể, đối tượng chịu thuế TTĐB hiện nay bao gồm 10 loại hàng hóa và 06 loại hìnhdịch vụ

 Thuốc lá điếu, xì gà và chế phẩm khác từ cây thuốc lá dùng để hút, hít, nhai, ngửi, ngậm.

Việc đưa hàng hóa này vào danh mục đối tượng chịu thuế TTĐB là phù hợpbởi đây là một mặt hàng gây ảnh hưởng xấu về sức khỏe Ngoài ra, nó còn gây ảnhhưởng đến môi trường Một số loại thuốc là phổ biến hiện nay như: thuốc là ThăngLong, Vinataba, 555… Tuy nhiên, cần lưu ý những sản phẩm từ cây thuốc là màchưa qua chế biến như lá thuốc lá thì không thuộc diện chịu thuế TTĐB

 Rượu, Bia

Rượu, bia bị đánh thuế TTĐB bởi những loại đồ uống này có những đặctrưng là gây hại hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây hại tới sức khỏe, tính mạng của conngười, thậm chí là những ảnh hưởng tiêu cực khi sử dụng rượu bia như quấy rối trật

3 Trường Đại học Luật Hà Nội (2019), Giáo trình Luật Thuế Việt Nam, Nxb Tư Pháp.

tự xã hội, mất an toàn giao thông Với mặt hàng rượu, mức độ điều tiết được tính

theo nồng độ cồn được chia thành hai loại từ 20 độ trở lên và 20 độ trở xuống Ví dụ: hiện nay các loại rượu từ 20 độ trở lên như: Brandy, whisky, … sẽ bị đánh thuế

là 65%, mức này đã tăng cao hơn so với Luật thuế TTĐB số 27/2008/QH12 Vàmột số loại bia gồm cả bia chai, bia hơi, bia lon như bia Hà Nội, 333… đều cùngchịu mức thuế suất là 65% Nhìn chung các nước trên thế giới đều đánh thuế đồuống có cồn ở mức cao nhằm chống lại khả năng gây nghiện của đồ uống có cồn

nhằm thực hiện mục tiêu xã hội Ví dụ: ở Hàn Quốc, thuế suất 72% được áp dụng

cho rượu và đồ uống có cồn được chưng cất nói chung và thuế suất 100% đối vớibia

 Xe ô tô dưới 24 chỗ, kể cả xe ô tô vừa chở người, vừa chở hàng loại có từ hai hàng ghế trở lên, có thiết kế vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng.

Tiêu chí để xác định ô tô thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB dựa vào số chỗngồi, thuế TTĐB áp dụng cho loại xe dưới 24 chỗ ngồi Quy định như vậy xuấtphát từ điều kiện cơ sở hạ tầng ở Việt Nam chưa phát triển, việc gia tăng số lượng

xe dưới 24 chỗ gây ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường, ngoài ra đây là mặthàng khá xa xỉ so với mức thu nhập của đại bộ phận người dân, do đó cần điều tiết

thu nhập của những người sở hữu loại xe này Đối với xe 24 chỗ trở lên Ví dụ như

xe buýt, xe khách được nhà nước khuyến khích nhằm hạn chế sử dụng xe cá nhânnên không thuộc đối tượng chịu thuế Đối với các loại xe dưới 24 chỗ vừa chở

người, vừa chở hàng Ví dụ: xe tải Van, xe pick-up cũng là đối tượng chịu thuế

TTĐB Tuy nhiên do có tính chất đặc trưng nên mức thuế suất thấp hơn xe dưới 24chỗ chỉ dùng để chở người Ở Việt Nam số lượng ô tô tăng hàng năm với một sốloại xe như Toyota Vios, Kia sedona, Huyndai Santafe… với số lượng rất lớn, khíthải ô tô chứa những chất độc như CO, NOx, HC,… không những có hại cho môitrường mà còn có hại đến sức khỏe con người Do vậy, quy định xe dưới 24 chỗ làđối tượng chịu thuế TTĐB là hợp lý

 Xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh có dung tích xi lanh trên 125cm3.

Đại bộ phận các loại xe ở trên thuộc loại xe tay ga ví dụ như Honda SH150cc, Air Blade 150cc, moto phân khối lớn như Honda CBR1000rr… Những loại

xe này thường có giá trị lớn, được sử dụng và lưu thông ở những thành phố lớn,người sử dụng phần lớn là bộ phận dân cư có thu nhập cao Việc đánh thuế do đó

không ảnh hưởng đến bộ phận người dân sử dụng xe máy phổ thông, người laođộng có thu nhập trung bình trở xuống mà vẫn đảm bảo được định hướng tiêudùng, khuyến khích sử dụng năng lượng có hiệu quả, tiết kiệm nhiên liệu và giảm ônhiễm môi trường.

 Tàu bay, du thuyền (trừ những loại được sử dụng cho mục đích kinh doanh vận chuyển hàng hóa, hành khách, khách du lịch và phun thuốc trừ sâu, chữa cháy, quay phim, chụp ảnh, đo đạc bản đồ, an ninh, quốc phòng theo khoản 1 Điều 1 Nghị định số 14/2019/NĐ-CP).

Đây là loại mặt hàng cao cấp phục vụ cho bộ phận người dân có thu nhập rấtcao để phục vụ cho nhu cầu riêng do sự phát triển của nền kinh tế và thiên hướngtiêu dùng xã hội Đánh thuế mặt hàng này nhằm mục tiêu chủ yếu là thực hiện

chính sách điều tiết thu nhập của Nhà nước Ví dụ ở Việt Nam ông Đoàn Nguyên

Đức là người đầu tiên công khai chuyện mua máy bay riêng Năm 2008, ông Đức

đã bỏ 5.1 triệu USD mua chiếc máy bay hãng Beechcraft King Air 350, đây làphương tiện sử dụng cho cá nhân ông Đức nên không thuộc đối tượng không chịuthuế TTĐB nên ông vẫn phải đóng thuế TTĐB 4

 Xăng các loại.

Hiện nay, Luật thuế TTĐB quy định có 03 loại xăng thuộc đối tượng chịuthuế là xăng, xăng E5 và xăng E10 Mặc dù đây là mặt hàng chiến lược phục vụcho sản xuất, kinh doanh, sinh hoạt Tuy nhiên việc sử dụng xăng quá nhiều gây ônhiễm môi trường Xăng dầu là loại hàng hóa cần hạn chế để bảo vệ môi trường vìđây là loại nhiên liệu gốc hóa thạch, không có khả năng tái tạo, do đó cần điều tiết

để người dân sử dụng tiết kiệm, hợp lý tài nguyên

 Điều hòa nhiệt độ công suất từ 90.000 BTU trở xuống.

Quy định này chỉ áp dụng với loại điều hòa có công suất dưới 90000 BTU

Ví dụ điều hòa Panasonic 9000 BTU, 12000 BTU… Xuất phát từ quan điểm thông

thường những loại điều hòa có công suất dưới 90000 BTU sẽ được sử dụng cho cánhân, hộ gia đình và khí thải của nó gây ô nhiễm môi trường và tiêu thụ nhiều điện.Còn các loại điều hòa có công suất trên 90000 BTU thường được sử dụng tronglĩnh vực công nghiệp, hỗ trợ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thì không đánhthuế Một điểm cần lưu ý là trường hợp cơ sở sản xuất bán hoặc cơ sở nhập khẩu

4

https://danviet.vn/bau-duc-va-cac-dai-gia-viet-chi-bao-tien-thang-de-nuoi-mot-chiec-may-bay-5020202071022261.htm

tách riêng từng bộ phận là cục nóng và cục lạnh thì hàng hóa bán ra hoặc nhập khẩu(cục nóng, cục lạnh) vẫn thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB như đối với sản phẩmhoàn chỉnh (máy điều hoà nhiệt độ hoàn chỉnh) 5

 Bài lá.

Đây là đối tượng chịu thuế TTĐB bởi những mặt hàng nhà nước khôngkhuyến khích sử dụng do gây ảnh hưởng xấu đến người sử dụng Bài lá là một loạihàng hóa mà con người có thể dùng để giải trí, bói toán, làm ảo thuật Tuy nhiên,thực tế hiện nay lại xuất hiện nhiều người lạm dụng lấy kết quả chơi bài để cá cược,đánh bạc gây ra các tệ nạn xã hội

 Vàng mã, hàng mã

Hàng mã là hàng hóa làm bằng giấy, phong phú về chủng loại như đồ chơitrẻ em, đồ dùng để trang trí, các vật dụng sinh hoạt hay các hàng mô phỏng ô tô,nhà, xe máy bằng giấy Vàng mã là các loại tiền, nhà, xe, ti vi, điện thoại làmbằng giấy dùng để cúng bái Hai loại mặt hàng này chủ yếu dùng để thỏa mãn nhucầu tín ngưỡng của người dân Tuy nhiên, loại hàng hóa này cũng mang tính chất

mê tín dị đoan khi lạm dụng và gây lãng phí và là mối nguy cơ hỏa hoạn Vì vậyhàng hóa này được quy định là đối tượng chịu thuế là phù hợp

1.2 Về dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB.

+ Kinh doanh vũ trường Ví dụ: The Bank Bar, Next Top Club, 1990 Le

Theater…

+ Kinh doanh mát-xa (massage), ka-ra-ô-kê (karaoke) Ví dụ: quán Karaoke

Xmen Club, Tom Karaoke…

+ Kinh doanh ca-si-nô (casino); trò chơi điện tử có thưởng bao gồm trò chơi

bằng máy giắc-pót (jackpot), máy sờ-lot (slot) và các loại máy tương tự; Ví dụ:

Casino Đồ Sơn (Hải Phòng), Casino Hạ Long, Casino Phú Quốc…

+ Kinh doanh đặt cược

+ Kinh doanh gôn (golf) bao gồm bán thẻ hội viên, vé chơi gôn; Ví dụ: sân

gôn Đồng Mô, Sân gôn Đầm Vạc…

+ Kinh doanh xổ số Ví dụ: Công Ty TNHH MTV Xổ Số Kiến Thiết Thành

Phố Hồ Chí Minh kinh doanh xổ số

5 Điều 2 Thông tư số 195/2015/TT-BTC.

Đây là các loại dịch vụ thuộc danh mục chịu thuế tiêu thụ đặc biệt bởi cácloại dịch vụ này thuộc nhóm xa xỉ, nhà nước không khuyến khích sử dụng, khôngthiết yếu cho cuộc sống Đây là dịch vụ mang lại lợi nhuận lớn cho cơ sở kinhdoanh nhưng giá trị đóng góp cho nền kinh tế lại hạn chế, thậm chí là nảy sinh các

tệ nạn xã hội như cờ bạc… Nhà nước quy định như vậy một mặt để hạn chế tiêudùng, mặt khác để điều tiết một phần thu nhập của người tiêu dùng cho thu nhậpcao, đảm bảo công bằng xã hội, tăng ngân sách nhà nước

Lưu ý rất quan trọng về đối tượng chịu thuế TTĐB là nếu 10 loại hàng hóa

thuộc các trường hợp quy định tại Điều 3 Luật thuế TTĐB 2008 về các “Đối tượng

không chịu thuế” thì sẽ không phải chịu thuế TTĐB Ví dụ: vẫn là ô tô dưới 24 chỗ

ngồi, rượu, bia, thuốc lá nhưng được sản xuất, gia công để xuất khẩu hoặc bán, ủythác cho cơ sở kinh doanh khác để xuất khẩu 6 thì đây không là đối tượng chịu thuế.Bởi mục đích của thuế TTĐB đó là đánh vào hàng hóa, dịch vụ được sử dụng trongnước nhằm định hướng tiêu dùng, điều tiết thu nhập còn việc xuất khẩu ra nướcngoài thì không cần đánh thuế TTĐB với các đối tượng này

1.3 Một số bất cập trong quy định pháp luật về đối tượng chịu thuế thuế TTĐB.

Bên cạnh những kết quả đạt được thì các quy định pháp luật về đối tượngchịu thuế TTĐB vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế như:

Thứ nhất, đối tượng các loại đồ uống bị đánh thuế hiện nay còn hẹp, mới chỉ

có rượu và bia Hiện nay trên thị trường còn có những đồ uống chứa nồng độ cồnnhẹ như nước hoa quả lên men, nước ngọt có ga,… cũng là những đồ uống có hạicho sức khỏe nhưng chưa bị thu thuế Trong khi đó, tại hầu hết các quốc gia châu

Âu, những đồ uống này bị đánh thuế với mức thuế khá cao Do đó cần bổ sung cácloại hàng hóa trên vào danh mục đối tượng chịu thuế TTĐB

Thứ hai, nhiều đối tượng thuộc diện chịu thuế không còn phù hợp với thực

tiễn Kinh tế xã hội ngày càng phát triển, thu nhập và đời sống của người dân cũngđược nâng lên rất nhiều, việc sử dụng máy điều hòa đã trở nên phồ biến, máy điềuhòa đã trở thành hàng hóa bình thường vì vậy việc vẫn giữ nguyên mặt hàng nàytrong đối tượng chịu thuế TTĐB là không phù hợp

Bên cạnh đó, dịch vụ massage nằm trong đối đối tượng thuộc diện chịu thuếTTĐB cũng là không phù hợp Bởi massage - vật lý trị liệu cũng là một loại hình

6 Khoản 1 Điều 3 Luật thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008.

chăm sóc sức khỏe người dân Hiện tại có không ít cơ sở massage - vật lý trị liệurất nổi tiếng, góp phần không nhỏ trong việc chăm sóc sức khỏe người dân, nhất làngười già, người bị mắc một số bệnh cần phục hồi về cơ Ở nhiều nơi, cơ sởmassage do người mù thực hiện chỉ với mục đích có việc làm, có thu nhập chínhđáng và thu nhập của họ cũng thuộc loại thấp trong xã hội, vậy mà phải nộp thuếTTĐB là không hợp lý, vì vậy cũng nghiên cứu bỏ dịch vụ này ra khỏi đối tượngchịu thuế.

Thứ ba, dựa trên tình hình kinh tế - xã hội hiện đại đã phát sinh một số loại

hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng xa xỉ, dành cho đối tượng thu nhập cao trong xã hộinhưng Luật thuế TTĐB vẫn chưa điều chỉnh tới chẳng hạn mặt hàng túi xách caocấp, đồng hồ cao cấp,… hoặc các loại hình kinh doanh không được khuyến khích

như kinh doanh trò chơi điện tử,… Ví dụ: Rolex, Vertu, Dior, Chanel,… Điều này

đã gây bất bình đẳng trong hoạt động kinh doanh đồng thời không tận dụng đượcnguồn thu cho NSNN 7 Hiện tại, Trung Quốc đánh thuế đồng hồ đeo tay cao cấpvới mức thuế suất 20%, mỹ phẩm chịu mức thuế suất 30%, đồ trang sức từ 5%-10%.8

2 Quy định về căn cứ tính thuế thuế tiêu thụ đặc biệt.

Thuế TTĐB là một loại thuế gián thu nên tiền thuế sẽ cấu thành trong giá cảhàng hóa, dịch vụ Thông qua thuế TTĐB, Nhà nước thực hiện việc điều tiết thunhập và định hướng tiêu dùng Do đó căn cứ tính thuế TTĐB gồm giá tính thuế củahàng hóa, dịch vụ chịu thuế và thuế suất

2.1Giá tính thuế.

Giá tính thuế TTĐB đối với hàng hóa, dịch vụ là giá bán ra, giá cung ứngdịch vụ chưa có thuế TTĐB, chưa có thuế BVMT, và chưa có thuế GTGT

 Đối với hàng hóa:

Hiện nay, cách xác định giá tính thuế không phân biệt cứng nhắc dựa vàoxuất xử hàng hóa là sản xuất hay nhập khẩu mà bóc tách hàng hóa nhập khẩu thành

02 nhóm:

(1) Hàng hóa nhập khẩu do cơ sở kinh doanh nhập khẩu bán ra

(2) Hàng hóa nhập khẩu tại cửa khẩu

7 Johnnie Phanthavong (2016), Pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc

tế, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội

8 334675.html.

https://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-quoc-te/kinh-nghiem-quan-ly-thue-tieu-thu-dac-biet-cua-mot-so-nuoc-+ Nhóm hàng hóa thứ nhất được gộp vào một nhóm với hàng hóa sản xuấttrong nước được quy định tại Khoản 1 Điều 6 Luật Thuế TTĐB 2008, sửa đổi bởiLuật năm 2016 Giá tính thuế với loại hàng hóa này được tính theo công thức:

1 + Thuế suất thuế TTĐB

Ví dụ: Cửa hàng B sản xuất mặt hàng A chịu thuế TTĐB Năm 2021 sản

xuất được 1000 sản phẩm với giá bán chưa có thuế GTGT là 11.000.000 đồng/sảnphẩm Tính số thuế phải nộp biết rằng thuế suất thuế TTĐB với mặt hàng này là10% Như vậy, trong trường hợp này có thể áp dụng công thức để tính giá tính thuếvới mặt hàng này là 11.000.000/1+10%= 10.000.000 đồng Do đó, thuế TTĐB màdoanh nghiệp phải nộp trong năm 2021 là 1.000.000.000 đồng

+ Đối với nhóm hàng hóa nhập khẩu thứ hai, giá tính thuế TTĐB được xácđịnh bằng giá tính thuế nhập khẩu cộng với thuế nhập khẩu Trường hợp hàng hóanhập khẩu được miễn, giảm thuế nhập khẩu thì giá tính thuế không bao gồm sốthuế nhập khẩu được miễn, giảm Hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt nhập khẩuđược khấu trừ số thuế tiêu thụ đặc biệt đã nộp ở khâu nhập khẩu khi xác định sốthuế tiêu thụ đặc biệt phải nộp bán ra.9 Quy định này làm cho giá bán của hàng hóachịu thuế TTĐB nhập khẩu vào thị trường Việt Nam cao hơn so với giá bán mặthàng cùng loại sản xuất trong nước nhằm bảo vệ nền sản xuất trong nước

Ví dụ: Giá tính thuế TTĐB của một chiếc moto dung tích xi lanh trên

125m3 có giá bán 200 triệu đồng, thuế nhập khẩu 20% Biết mô tô khi nhập khẩuđược giảm 50% thuế nhập khẩu, giá tính thuế TTĐB là: 200 triệu + (200 triệu x20%) = 240 triệu

 Đối với dịch vụ là giá cung ứng dịch vụ của cơ sở kinh doanh chưa có thuế TTĐB và chưa có thuế GTGT, được xác định như sau:

1 + Thuế suất thuế TTĐB Tuy nhiên, đối với một số trường hợp giá tính thuế được pháp luật quy định

cụ thể với từng nhóm dịch vụ, việc phân nhóm dựa vào hệ quả đặc thù mà dịch vụ

đó có thể gây ra, cụ thể:

9 Khoản 2 Điều 6 Luật thuế TTĐB 2008 sửa đổi bổ sung năm 2016.

+ Đối với kinh doanh gôn là doanh thu chưa có thuế giá trị gia tăng về bánthẻ hội viên, bán vé chơi gôn, bao gồm cả tiền bán vé tập gôn, tiền bảo dưỡng sân

cỏ, hoạt động cho thuê xe (buggy) và thuê người giúp việc trong khi chơi gôn(caddy), tiền ký quỹ (nếu có) và các khoản thu khác do người chơi gôn, hội viên trảcho cơ sở kinh doanh gôn Trường hợp Cơ sở kinh doanh gôn có kinh doanh cácloại hàng hóa, dịch vụ khác không thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB như: Kháchsạn, ăn uống, bán hàng hóa, hoặc các trò chơi thì các hàng hóa, dịch vụ đó không

phải chịu thuế TTĐB Ví dụ: Cơ sở kinh doanh gôn có kinh doanh ăn uống, bán

hàng hóa không thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB thì các hàng hóa, dịch vụ đókhông phải chịu thuế TTĐB

+ Đối với kinh doanh ca-si-nô, trò chơi điện tử có thưởng là doanh thu từhoạt động này trừ số tiền đã trả thưởng cho khách

+ Đối với kinh doanh đặt cược là doanh thu bán vé đặt cược đã trừ tiền trảthưởng cho khách hàng (giá chưa có thuế GTGT), không bao gồm doanh số bán vévào cửa xem các sự kiện giải trí gắn với hoạt động đặt cược

+ Đối với kinh doanh vũ trường, mát-xa, ka-ra-ô-kê là doanh thu của cáchoạt động kinh doanh trong vũ trường, cơ sở kinh doanh mát-xa, ka-ra-ô-kê Đây làcác loại dịch vụ xa xỉ, dễ làm nảy sinh tệ nạn xã hội do đó giá tính thuế của cácdịch vụ này gồm cả doanh thu của các hoạt động trong cơ sở kinh doanh, kể cảdoanh thu từ dịch vụ ăn uống và dịch vụ khác đi kèm như tắm, xông hơi (bất kểhàng hóa, dịch vụ đi kèm có thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB hay không)

Ví dụ: Doanh thu chưa có thuế GTGT kinh doanh vũ trường (bao gồm cả

doanh thu dịch vụ ăn uống) của cơ sở kinh doanh A là 100.000.000 đồng,

Giá tính thuế TTĐB = 100.000.000 đồng = 71.428.571 đồng

1 + 40%

 Đối với một số trường hợp đặc biệt.

+ Đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để trao đổi hoặc tiêu dùng nội bộ, biếu,tặng cho là giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặctương đương tại thời điểm phát sinh các hoạt động này

+ Đối với hàng hóa gia công là giá tính thuế của hàng hóa bán ra của cơ sởgiao gia công hoặc giá bán của sản phẩm cùng loại hoặc tương đương tại cùng thờiđiểm bán hàng

+ Đối với hàng hóa bán theo phương thức trả góp, trả chậm là giá bán theophương thức bán trả tiền một lần của hàng hóa đó không bao gồm khoản lãi trảgóp, lãi trả chậm.

+ Đối với hàng hóa sản xuất dưới hình thức hợp tác kinh doanh giữa cơ sởsản xuất và cơ sở sử dụng hoặc sở hữu thương hiệu (nhãn hiệu) hàng hóa, côngnghệ sản xuất thì giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt là giá bán ra của cơ sở sử dụng hoặc

sở hữu thương hiệu hàng hóa, công nghệ sản xuất

+ Đối với cơ sở kinh doanh xuất khẩu mua hàng chịu thuế TTĐB của cơ sởsản xuất để xuất khẩu nhưng không xuất khẩu mà bán trong nước thì giá tính thuếTTĐB trong trường hợp này là giá bán chưa có thuế TTĐB, thuế bảo vệ môi trường(nếu có) và chưa có thuế GTGT Trường hợp cơ sở kinh doanh xuất khẩu kê khaigiá bán (đã có thuế GTGT, thuế bảo vệ môi trường (nếu có) và thuế TTĐB) làmcăn cứ xác định giá tính thuế TTĐB thấp hơn 7% so với giá bán trên thị trường thìgiá tính thuế TTĐB là giá do cơ quan thuế ấn định theo quy định của Luật quản lýthuế và các văn bản hướng dẫn thi hành.10

2.2 Thuế suất.

 Khái niệm thuế suất.

Thuế suất là mức độ mà dựa trên đó người nộp thuế phải nộp một khoản tiềnnhất định, tính trên một đơn vị đối tượng chịu thuế.11

 Thực trạng quy định của pháp luật về thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt.

Hiện nay, đối với các hàng xa xỉ như ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống: Loại códung tích xi lanh trên 6.000 cm3 thuế suất thuế TTĐB là 150%, loại có dung tích xilanh trên 5.000 cm3 đến 6.000 cm3 thuế suất thuế TTĐB là 130%; loại có dungtích xi lanh trên 4.000 cm3 đến 5.000 cm3 thuế suất thuế TTĐB là 110% Đối vớitàu bay, du thuyền, thuế suất thuế TTĐB là 30% Đối với dịch vụ cao cấp như kinhdoanh gôn, thuế suất thuế TTĐB là 20%; kinh doanh casino, trò chơi điện tử cóthưởng: thuế suất thuế TTĐB là 35%; đối với kinh doanh đặt cược, thuế suất thuếTTĐB là 30% Thông qua quy định thuế suất thuế TTĐB cao đối với hàng hóa,dịch vụ cao cấp, xa xỉ đã góp phần tăng điều tiết vào thu nhập của những người cóthu nhập cao, qua đó góp phần giải quyết vấn đề tái phân phối thu nhập, đảm bảocông bằng xã hội

10 Khoản 8 Điều 5 Thông tư số 195/2015/TT-BTC.

11Trường Đại học Luật Hà Nội (2019), Giáo trình Luật Thuế Việt Nam, Nxb Tư Pháp.

Đối với ô tô thuế suất thuế TTĐB phân biệt theo nhiên liệu sử dụng, hiệnhành thuế suất thuế TTĐB đối với xe ô tô chạy bằng xăng kết hợp năng lượngđiện, năng lượng sinh học, trong đó tỷ trọng xăng sử dụng không quá 70% số nănglượng sử dụng, thì thuế suất thuế TTĐB bằng 70% mức thuế suất áp dụng cho xecùng loại; đối với xe ô tô chạy bằng năng lượng sinh học, thì thuế suất thuế TTĐBchỉ bằng 50% mức thuế suất áp dụng cho xe cùng loại; đối với ô tô chạy bằng điệnloại chở người từ 9 chỗ trở xuống, thì thuế suất thuế TTĐB là 15%; đối với ô tôchạy bằng điện loại chở người từ 10 đến dưới 16 chỗ, thì thuế suất TTĐB là 10%;đối với ô tô loại chở người từ 16 đến dưới 24 chỗ, thì thuế suất là 5% Việc phânbiệt thuế suất thuế TTĐB đối với ô tô tùy theo nhiên liệu sử dụng theo hướng ô tô

sử dụng nhiên liệu càng thân thiện với môi trường, thì thuế suất thuế TTĐB ngàycàng thấp, đã thể hiện quan điểm của Nhà nước là khuyến khích sử dụng ô tô thânthiện với môi trường

Thuế suất thuế TTĐB đối với thuốc lá là 75%; đối với bia là 65%; đối vớirượu từ 20 độ trở lên là 65%, đối với rượu dưới 20 độ là 35% Việc quy định thuếsuất thuế TTĐB đối với thuốc lá, rượu, bia cao như em đã phân tích ở trên lòanhằm mục đích hạn chế việc sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, bởi lẽ những hànghóa này có ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe, đến môi trường

Hiện thuế suất thuế TTĐB đối với xăng là 10%, đối với xăng E5 là 8%, đốivới xăng E10 thuế suất thuế TTĐB là 7% Việc quy định thuế suất thuế TTĐB đốivới các loại xăng theo hướng thấp đối với các loại xăng thân thiện với môi trường,qua đó tạo điều kiện để giảm giá bán của các loại xăng này, thể hiện quan điểm củaNhà nước là khuyến khích tiêu dùng các loại xăng E5, E10

2.3 Một số bấp cập của các quy định về căn cứ tính thuế TTĐB.

Thứ nhất, hiện nay, mức thuế suất với sản phẩm thuốc lá là 75% Tuy nhiên,

thuế suất thuế TTĐB đối với mặt hàng thuốc lá còn thấp, chưa tương xứng với yêucầu điều tiết đối với mặt hàng này Theo Tổ chức Y tế thế giới, thuốc lá là mộttrong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên thế giới Sử dụngthuốc lá gây ra 25 căn bệnh trong đó có rất nhiều bệnh nguy hiểm như ung thưphổi, ung thư thanh quản, … Việc đánh thuế cao là biện pháp tốt để vừa thu ngânsách vừa giảm nhu cầu với những mặt hàng cần hạn chế tiêu dung Một trong cácnguyên nhân dẫn đến tỷ lệ người hút thuốc lá còn cao là do khả năng dễ tiếp cậnvới thuốc lá và do giá bán lẻ thuốc lá còn thấp Giá bán lẻ thuốc lá thấp là do thuế

TTĐB chưa cao Với việc áp dụng mức thuế suất này thì tỷ lệ thuế trong giá bán lẻchỉ chiếm khoảng 36% giá bán lẻ thuốc lá, trong khi trung bình của nhiều nước trênthế giới là 56%, thấp hơn so với nhiều nước ở khu vực ASEAN.12 Do đó, cần phảisửa đổi mức thuế suất với mặt hàng này.

Thứ hai, việc quy định thuế suất thuế TTĐB đối với ô tô là chưa thực sự phù

hợp Theo quy định của Luật Thuế TTĐB hiện hành, mặt hàng xe ô tô vừa chởngười, vừa chở hàng đang được áp dụng mức thuế suất thuế TTĐB thấp hơn đốivới xe ô tô chở người có cùng dung tích xi lanh (gồm 3 mức 15%, 20% và 25%),trong khi xe chở người có 8 mức thuế suất từ 35% đến 150% Do có thuế suất thấphơn, nên nhiều người tiêu dùng đã có xu hướng chuyển sang sử dụng xe bán tải,dẫn tới số lượng xe ô tô vừa chở người, vừa chở hàng nhập khẩu và tiêu dùng tăngnhanh trong những năm qua Trong khi đó, thực tế là loại xe này vừa tiêu hao nhiềunhiên liệu, vừa chiếm nhiều diện tích khi tham gia giao thông

Thứ ba, Luật thuế TTĐB của Việt Nam chỉ xác định thuế suất theo tỉ lệ phần

trăm cố định Ưu điểm của thuế suất tỉ lệ là co giãn theo giá tính thuế Tuy nhiên,nếu giá tính thuế thấp thì mức thuế thu được sẽ không cao Điều đó góp phầnkhuyến khích sản xuất các loại hàng hóa có giá trị thấp, đặc biệt là thuốc lá, rượu,bia, do khi sử dụng người sử dụng sẽ dễ bị lệ thuộc vì khó có sản phầm nào thaythế Như vậy, các sản phẩm thuốc lá, rượu, bia có chất lượng thấp sẽ được dùngnhiều do đó ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng nhiều hơn Khi đánh thuế cố định,lợi ích lớn nhất là đảm bảo một mức thu hợp lý đối với đối tượng chịu thuế màkhông phụ thuộc vào mức giá, chỉ phụ thuộc vào mức độ ảnh hưởng đến sức khỏecủa hàng hóa thuộc diện chịu thuế Như vậy, cho dù hàng hóa có mức giá thấp thìvẫn phải nộp thuế TTĐB ở một mức cố định, từ đó khuyến khích cả chủ thể nộpthuế và người tiêu dùng sản xuất hàng hóa có giá trị cao hơn để làm giảm tỷ trọngcủa thuế trong cơ cấu giá bán

III MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT

VỀ ĐỐI TƯỢNG CHỊU THUẾ VÀ CĂN CỨ TÍNH THUẾ THUẾ TTĐB.

1 Kiến nghị đối với đối tượng chịu thuế TTĐB.

12 san-xuat-va-tieu-dung-330948.html