Giáo trình môn học Quản trị dịch vụ: Phần 2

Phần 2 cuốn giáo trình Quản trị dịch vụ cung cấp cho người đọc nội dung về định vị công ty và bài trí mật bằng dịch vụ; thiết kế và phân tích quy trình cug ứng và phân phối dịch vụ hiệu quả; Giáo trình còn cung cấp những bài tập vận dụng để các em sinh viên có thể ôn tập và hệ thống kiến thức vừa học. Mời quý thầy cô và các em sinh viên cùng tham khảo chi tiết giáo trình tại đây.

Trang 1

Chương 5 : Định vị công ty và bài trí mặt bằng dịch vụ 253

CHƯƠNG: DỊNH VỊ CÔNG TY VÀ BÀI TRÍ MÂT BẰNG DỊCH

VỤ

THỰC CHẤT, MỤC TIÊU VÀ VAI TRÒ CỦA ĐỊNH VỊ CÔNG TY Thực

chất và mục tiêu của định vị công ty

Một trong các quyết định có ý nghĩa chiến lược mà các công ty Việt Nam cần quan tâm

là việc định vị (hay xác định địa điểm) công ty của mình ở đâu để hoạt động sản xuất kinh

doanh được ổn định, hiệu quả và hiệu suất hơn Đôi khi, việc định vị không chỉ giới hạn trong

biên giới của một quốc gia mà có phạm vi quốc tế Định vị công ty trên phạm vi quốc tế là thực hiện toàn cầu hóa quá trình sản xuất dưới góc nhìn của một công ty kinh doanh quốc tế

có tầm nhìn toàn cầu Toàn cầu hóa quá trình sản xuất là việc tiến hành quá trình sản xuất, cung ứng hàng hóa và dịch vụ từ các nơi trên toàn cầu để khai thác, tận dụng được những lợi

thế từ sự khác biệt quốc gia về chi phí và chất lượng của các nhân tố sản xuất như : lao động,

năng lượng, công nghệ, đất đai và vốn, Bằng việc làm này, các công ty kinh doanh quốc tế

kỳ vọng hạ thấp được tổng cơ cấu chi phí hoặc nâng cao được chất lượng hoặc tính năng của sản phẩm/dịch vụ cung ứng, nhờ đó giúp cho công ty cạnh tranh trên thị trường toàn cầu được hiệu quả và hiệu suất hơn

Địa điểm của công ty có tác động lâu dài đến hoạt động sản xuất kinh doanh Việc

quyết định lựa chọn địa điểm bố trí công ty hợp lý về mặt kinh tế xã hội tạo điều kiện rất thuận lợi cho các công ty hoạt động sau này và góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình sản xuất kinh doanh của công ty Quyết định về địa điểm của công ty là một loại quyết định có tính chiến lược Chọn được một địa điểm tốt có thể giảm được chi phí sản xuất, tăng sản

lượng tiêu thụ và giúp công ty ổn định sản xuất Ngược lại, địa điểm không tốt có thể gây ra nhiều bất lợi và kéo dài trong thời gian dài sẽ rất khó khắc phục Vì vậy khi lựa chọn địa điểm

của công ty ta cần tiến hành phân tích cẩn thận, có tầm nhìn xa trông rộng, xem xét một cách toàn diện và còn tính đến khả năng phát triển, mở rộng công ty trong tương lai

Trang 2

Chương 5 : Định vị công ty và bài trí mặt bằng dịch vụ

Định vị công ty có thể hiểu là quá trình lựa chọn vùng và địa điểm bố trí công ty, nhằm

đảm bảo thực hiện những mục tiêu chiến lược kinh doanh của công ty đã lựa chọn Vùng ở đây có thể hiểu là một châu lục, một quốc gia, một tỉnh hoặc một vùng kinh tế Địa điểm là một nơi cụ thể nào đó nằm trong vùng đã lựa chọn Đây là nội dung cơ bản của chọn địa điểm đặt công ty, chúng có thể được thực hiện đồng thời trong cùng một bước hoặc tách riêng tùy thuộc vào quy mô và tính phức tạp trong hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty Hoạt động này khá phức tạp, có nội dung rộng lớn đòi hỏi phải có cách nhìn tổng hợp, đánh giá toàn diện trên tất cả các mặt kinh tế, xã hội, văn hóa, công nghệ, Mỗi phương án đưa ra là sự kết hợp kiến thức của rất nhiều chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau, đòi hỏi phải rất thận trọng

Không phải lúc nào công ty cũng ra quyết định định vị công ty Công ty chỉ ra quyết

định khi có những thay đổi như là cầu vượt xa công suất hiện tại của công ty hoặc các thay đổi liên quan đến năng suất lao động, tỷ giá, dân số, nhu cầu nói chung Khi nói đến định vị công ty, người ta thường nghĩ đến việc xây dựng các công ty mới hoặc các nhà máy mới, nhưng trên thực tế nó còn diễn ra một cách khá phổ biến đối với các công ty đang hoạt động

Đó là việc tìm thêm những địa điểm mới để xây dựng các chi nhánh, phân xưởng, cửa hàng, đại lý mới,

Việc định vị công ty lại càng đặc biệt quan trọng đối với công ty trong lĩnh vực cung ứng dịch vụ, việc bố trí công ty hợp lý về mặt kinh tế xã hội tạo điều kiện rất thuận lợi cho công ty hoạt động sau này và góp phần nâng cao hiệu quả quá trình cung ứng - kinh doanh của công ty Địa điểm bố trí công ty có ảnh hưởng lâu dài đến hoạt động và lợi ích của công

ty, đồng thời nó cũng ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế xã hội và dân cư trong vùng, góp

phần củng cố và thúc đẩy công ty dịch vụ phát triển Vì vậy, chọn địa điểm bố trí công ty là

một quyết định tất yếu trong quản trị dịch vụ

Khi tiến hành hoạch định địa điểm bố trí các công ty, thường đứng trước các lựa chọn khác nhau Mỗi cách lựa chọn phụ thuộc chặt chẽ vào tình hình cụ thể và mục tiêu phát triển dịch vụ kinh doanh của công ty Có thể khái quát hóa thành một số cách lựa chọn chủ yếu sau đây :

Mở thêm những công ty hoặc bộ phận, chi nhánh mới ở các địa điểm mới,

Trang 3

trong khi vẫn duy trì năng lực hiện có

Mở thêm chi nhánh mới trên các địa điểm mới, đồng thời tăng quy mô dịch vụ của công ty.



 Đóng cửa công ty ở một vùng và chuyển sang vùng mới Đây là trường hợp bắt buộc

và rất tốn kém, đòi hỏi phải có sự cân nhắc so sánh thận trọng giữa chi phí đóng cửa và lợi ích của địa điểm mới đem lại trước khi ra quyết định.

Các công ty và tổ chức hoạt động ở lĩnh vực khác nhau đều có mục tiêu xác định địa điểm không giống nhau

Đối với các đơn vị kinh doanh sinh lợi thì đặt lợi ích tối đa là mục tiêu chủ yếu khi xây dựng phương án định vị Xác định địa điểm công ty luôn là một trong những giải pháp quan

trọng có tính chiến lược lâu dài để nâng cao khả năng cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trường

Trong thực tế, tùy từng trường hợp mà mục tiêu xác định địa điểm của công ty được đặt ra rất

cụ thể như : Tăng doanh số bán; mở rộng thị trường; huy động các nguồn lực tại chỗ; hình thành cơ cấu cung ứng dịch vụ đầy đủ; tận dụng môi trường kinh doanh thuận lợi;

Đối với các tổ chức phi lợi nhuận, mục tiêu quan trọng nhất của xác định địa điểm công

ty là đảm bảo cân đối giữa chi phí lao động xã hội cần thiết bỏ ra và mức thỏa mãn nhu cầu khách hàng về các dịch vụ cung cấp cho xã hội

Tóm lại, mục tiêu cơ bản của xác định địa điểm công ty đối với tất cả các tổ chức sản

xuất và dịch vụ là tìm địa điểm bố trí sao cho thực hiện được những nhiệm vụ chiến lược mà

tổ chức đó đặt ra

Quyết định về địa điểm đối với các công ty dịch vụ lại càng quan trọng hơn nữa nên sau

đây ta phân tích và trình bày chi tiết hơn về nội dung quyết định địa điểm công ty dịch vụ và

giải thích lý do tại sao phải quyết định định vị công ty dịch vụ Dù ta xem xét riêng cho dịch

vụ nhưng nó cũng khá hữu ích cho sản xuất

Nội dung và lý do quyết định địa điểm dịch vụ

Các quyết định về địa điểm dịch vụ có thể xuất phát từ nhiều lý do Có lẽ lý do đầu tiên nhất là sự khởi đầu của cơ sở kinh doanh mới Ai đó đang làm việc cho một mỹ viện bất chợt

quyết định “ra riêng”

Trang 4

Loại quyết định thứ hai về địa điểm dịch vụ là dời địa điểm kinh doanh hiện nay Địa

điểm hiện nay có thể đã trở thành chật chội Như trường học khi thu nhận thêm học sinh cần

phải có thêm phòng học nhưng vì không có sẵn đất kế cận nên phải chọn di dời đến địa điểm mới nhằm có thêm sân chơi cũng như phòng làm việc khác Các yếu tố quan trọng ở đây có thể là mặt bằng và chi phí, chi phí xây dựng, và các số liệu dân số hiện nay cũng như trong tương lai của khu vực nhằm tiên đoán sĩ số học sinh Một cửa hàng bách hóa có thể đang ở

trên vị trí tốt của con đường sầm uất Tuy nhiên, đang có dự án tái thiết kế trung tâm đô thị

mới với khu vực dành riêng cho người đi bộ khiến cho cửa hàng này sẽ nằm trên đoạn đường

mà tàu điện ngầm đi qua Rõ ràng là để tiếp tục kinh doanh được thì cửa hàng này sẽ phải di

dời Trong trường hợp này, yếu tố quan trọng trong việc chọn lựa địa điểm sẽ là địa điểm của những đối thủ

Nguyên nhân thứ ba cho quyết định về địa điểm dịch vụ là việc phát triển của hoạt động hiện tại, được liên kết với tên gọi “cơ hội kinh doanh” Chủ nhân một nhà hàng Việt Nam ở

khu vực thị trường đang tăng trưởng là khu đô thị Phú Mỹ Hưng có thể quyết định mở thêm một nhà hàng thứ hai cùng loại ở khu vực Thủ Thiêm để đón đầu cơ hội mới Yếu tố quan trọng là chọn lựa được một đầu bếp thứ hai có thể tạo ra cách nấu ăn hấp dẫn vì điều này đã đóng góp vào sự thành công của cửa hàng thứ nhất

Một chủ nhân của một chuỗi “quán trọ du khách” đang tìm cách phát triển mạng lưới của mình Rõ ràng địa điểm cần đến là phải ở ngay trên hay gần hệ thống xa lộ Bắc Nam (có thể ở ngay tại khu vực bảo trì xe trên đường cao tốc) Một siêu thị thực phẩm trung tâm Hà Nội đang tìm cách nới rộng hệ thống về khu vực Hà Tây là hướng mà Hà Nội mở rộng, đã chọn giải pháp là di chuyển ra khỏi khu vực địa lý hiện nay Tổ chức này có thể tìm địa điểm

ở ngoại vi thành phố để hoạt động bán lẻ cùng với những tổ chức kinh doanh bổ túc (chứ không cạnh tranh) như là cửa hàng sản phẩm gia dụng, quần áo và giày dép bán hạ giá,

Hay là một chuỗi siêu thị điện máy Nguyễn Kim đang tính đến việc phát triển chuỗi hệ thống của mình sẽ xác định các khu vực địa lý mà mình hiện chưa có cửa hàng Những khu

vực địa lý này sẽ được xem xét dưới nhiều góc cạnh, thí dụ như tầm cỡ của cửa hàng và quy

mô của thị trường trong tương lai

Trang 5

Lưu ý là trong việc đánh giá và lựa chọn khu vực phải dựa trên đặc điểm thiết yếu và đặc điểm thuận lợi Thí dụ như, đặc điểm thiết yếu của khu vực địa lý cho siêu thị có thể là sự

hiện hữu những quỹ hỗ trợ phát triển của nhà nước, còn đặc điểm thuận lợi có thể là thái độ tích cực của chính quyền địa phương tại khu vực, một đặc điểm thiết yếu khác có thể là sự gần

kề với các cửa hàng bán lẻ bổ sung và một đặc điểm thuận lợi khác có thể là sự dễ tiếp cận với

hệ thống đường sá tốt

Những quyết định về địa điểm dịch vụ xuất phát trong mọi môi trường Tuy nhiên, một

trong những đặc điểm cốt lõi của dịch vụ là sự giao tiếp cao với khách hàng, có nghĩa là quyết

định về địa điểm lại càng quan trọng hơn trong loại môi trường dịch vụ này Sự việc như vậy một phần vì những mức độ tập trung khách hàng cao rất cần thiết cho loại dịch vụ thành công cùng với tính dễ hư hao của dịch vụ

Trong quy trình dịch vụ, người cung cấp dịch vụ có thể được xem như là đang là “cầu

nối ở giữa”, phía trước nối với khách hàng và phía sau nối với những nhà cung cấp “nguyên vật liệu” để hỗ trợ cho việc cung ứng dịch vụ đó thuận lợi hơn

Trong trường hợp bán lẻ, người cung cấp dịch vụ thường là cửa hàng hay cửa hàng

thuộc một loại nào đó, và có thể có nhiều gạch nối chạy ngược chuỗi cung cấp bao gồm các nhà kho và các nhà sản xuất sản phẩm hay dịch vụ đang được bán hay cung cấp Việc này có thể nêu lên một cụm quyết định thứ hai liên quan tới địa điểm : cách hay nhất để xử lý việc phân phối này Điều này có thể trở thành quan trọng khi người cung cấp dịch vụ là một phần của dây chuyền chi nhánh và có nhiều nhà cung cấp đa loại Bạn hãy nghĩ đến các quyết định phải làm khi tổ chức việc cung cấp và giao các loại thức ăn dễ hư cho một chuỗi siêu thị (ví

dụ, Citimart hay Big C)

Trong những trường hợp dịch vụ không ở dạng bán lẻ, việc cung cấp những “vật liệu hỗ

trợ” có thể trở thành ít quan trọng hơn và có thể xem là một phần của chức năng thu mua của

tổ chức, nhà hàng mua nguyên vật liệu cho các món ăn dọn cho khách, khách sạn mua “mỹ phẩm nhà tắm” (xà bông, dầu gội đầu v.v ) để đặt trong phòng tắm

Sự tham gia của khách hàng vào quy trình, và bản chất dễ hư của dịch vụ có nghĩa rằng gạch nối giữa người cung cấp dịch vụ và khách hàng có thể rất thiết yếu Những gạch nối này

có thể là những dịch chuyển theo hướng này hay hướng kia

Trang 6

(bệnh nhân đến bệnh viện, sinh viên đến trường và du khách đến phi trường, nhưng một bác sĩ

đa khoa vẫn có thể đến nhà bệnh nhân để chữa trị, người thợ máy đến nhà để sửa hệ thống ống dẫn, và xe cứu hỏa đến nơi có hỏa hoạn) Nhiều địa điểm tương đối của nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng trong tất cả các trường hợp này đều có thể có tác động lớn vào mức độ hay “chất lượng” của dịch vụ mà khách hàng đang tiếp nhận

Rõ ràng là có rất nhiều yếu tố phải đưa vào quyết định về địa điểm Những điều này bắt

nguồn từ nội bộ, từ môi trường bên ngoài và từ những cơ quan chuyên nghiệp Một số được

dẫn chứng được nêu trong Hình 5.1

Hì nh 5.1 này cho thấy không những nguồn gốc của các thông tin đầu vào mà còn chỉ ra

những quan hệ tương quan mật thiết giữa các nguồn thông tin với nhau

Trong số các ví dụ nêu trên, một số lớn (tuy không phải tất cả) đều thuộc khu

Trang 7

vực bán lẻ Hệ quả là, hầu hết các giáo trình dịch vụ trên thế giới đều đề cập đến quản trị bán

lẻ luôn bao gồm ít nhất một chương cho lãnh vực quan trọng là ra quyết định địa điểm bán lẻ

(đáng tiếc là chẳng thấy đề cập ở xứ ta) Rõ ràng là, các yếu tố quan trọng và các phương cách

được sử dụng sẽ tùy thuộc vào bản chất của các gian hàng bán lẻ, bao gồm siêu thị (quần áo, thực phẩm, đồ gỗ, đồ điện v.v ), các cửa hàng bán hạ giá, cửa hàng chuyên biệt, cửa hàng đại

lý v.v Đôi lúc người ta thấy cũng nên sắp loại các cửa hàng theo các đặc điểm chính (như tầm cỡ cửa hàng, thị trường mục tiêu, khu vực tập trung hay phân tán…) (Xem minh họa ở

Hộp 5.1, Hộp 5.2 và Hộp 5.3)

Ở phần phương pháp định vị, chúng ta sẽ quay lại trình bày các phương pháp định

lượng khi ta phải ra quyết định về lựa chọn địa điểm dịch vụ Sau đó sẽ có các ví dụ minh họa

thật cụ thể là những mô hình chính mà các nhà quản trị dịch vụ cần biết để định vị địa điểm

công ty khi họ kinh doanh dịch vụ Giờ ta trở lại minh họa định tính là có rất nhiều yếu tố liên

quan đến quyết định về địa điểm dịch vụ

Tầm quan trọng của xác định địa điểm

Địa điểm xây dựng công ty có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động vận hành kinh doanh của từng công ty Việc xác định địa điểm công ty là công việc quan trọng thiết kế hệ

thống vận hành/cung ứng, đồng thời là giải pháp cơ bản mang tính chiến lược đối với hoạt

động vận hành kinh doanh của công ty Tác động của xác định địa điểm công ty rất tổng hợp,

đó là giải pháp quan trọng tạo ra lợi thế cạnh tranh và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh nhờ thỏa mãn tốt hơn, nhanh hơn, rẻ hơn các sản phẩm/dịch vụ mà không cần phải đầu

tư thêm

Xác định địa điểm công ty hợp lý tạo điều kiện cho công ty tiếp xúc với khách hàng, nâng cao khả năng thu hút khách hàng, thâm nhập và chiếm lĩnh thị trường mới, thúc đẩy vận hành kinh doanh phát triển, tăng doanh thu và lợi nhuận

Xác định địa điểm công ty là biện pháp quan trọng giảm giá thành sản phẩm Quyết định xác định địa điểm công ty ảnh hưởng mạnh mẽ đến chi phí vận hành/cung ứng, đặc biệt

là khi chi phí vận chuyển ở Việt Nam cao một cách bất hợp lý

Xác định địa điểm công ty hợp lý còn tạo ra một trong những nguồn lực mũi nhọn của công ty Nó cho phép công ty xác định, lựa chọn những khu vực có điều

Trang 8

kiện tài nguyên và môi trường kinh doanh thuận lợi, khai thác các lợi thế của môi trường nhằm tận dụng, phát huy tốt nhất tiềm năng bên trong

Tóm lại, xác định địa điểm công ty là một công việc hết sức phức tạp có ý nghĩa dài hạn,

nếu sai lầm sẽ rất khó sửa chữa, tốn kém nhiều chi phí và mất thời gian dễ “sai một ly, đi một

dặm” Bởi vậy, phương án xác định địa điểm công ty luôn là một trong các nhiệm vụ quan

trọng mang ý nghĩa chiến lược lâu dài

Quy trình tổ chức xác định địa điểm

Việc quyết định địa điểm công ty thường gắn bó chặt chẽ với bản chất của các lĩnh vực

kinh doanh và quy mô công ty Chẳng hạn, các công ty quy mô nhỏ thường phân bố tự do hơn,

nhưng các công ty lớn cần phải xác định vùng nguyên liệu, năng lượng và bố trí thành nhiều

địa điểm khác nhau Để quyết định địa điểm đúng đắn, hợp lý cần thực hiện bốn bước chủ yếu

sau đây :

 Xác định mục tiêu, tiêu chí sẽ sử dụng để đánh giá các phương án xác định địa điểm công ty, vấn đề quan trọng là cùng với việc xác định chỉ tiêu cần phải xác định rõ các tiêu chí (hay tiêu chuẩn) được dùng làm cơ sở đánh giá các phương án xác định địa điểm Đây là bước quan trọng nhất vì tiêu chí sai là kết quả sẽ sai lệch.



 Xác định và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến địa điểm công ty Việc bố trí công

ty chịu ảnh hưởng của rất nhiều nhân tố khác nhau như điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý của vùng, các yếu tố kinh tế, xã hội và văn hóa, 



 Xây dựng những phương án định vị khác nhau, đây là một trong những yêu cầu chung của quản trị dịch vụ, đối với địa điểm công ty lại càng quan trọng hơn Trong thực tế có rất nhiều phương án để xác định địa điểm công ty, mỗi phương án đều chính sách mặt tích cực và

hạn chế khác nhau Vì vậy, việc xây dựng nhiều phương án là cơ sở cho việc đánh giá, lựa

chọn phương án hợp lý nhất với những mục tiêu và tiêu chuẩn đã đề ra.



 Sau khi xây dựng các phương án xác định địa điểm công ty, bước tiếp theo là tính toán các chỉ tiêu về mặt kinh tế Lượng hóa các yếu tố có thể, trên cơ sở đó so sánh hệ thống các chỉ tiêu của từng phương án, tìm ra những phương án có lợi nhất tính theo các chỉ tiêu đó

Trang 9

tố khác dựa trên những chuẩn mực đã đề ra Trong nhiều trường hợp, phương án được lựa

chọn không phải là phương án có chỉ tiêu kinh tế đã lượng hóa cao nhất, mà là những phương

án khả thi và hợp lý có thể thỏa mãn được những mục tiêu chính của công ty đề ra Sau đây, chúng tôi chỉ minh họa bước đầu tiên, bạn đọc hãy tự minh họa các bước còn lại

cho công chúng biết rõ bạn đang kinh doanh cái gì Ví dụ như : du lịch, quà tặng,

con vật cảnh, hay sách kinh tế, quản trị chuyên sâu dành cho chuyên gia/giảng viên đã nói lên bạn đang kinh doanh là có nét gì độc đáo hơn các đối thủ cạnh tranh Hợp đồng thuê địa điểm của bạn và các quy định của thành phố đều có những hạn chế liên quan tới biển hiệu

Lối đi và bãi đỗ xe : Đảm bảo cửa hàng có nơi đỗ xe thuận tiện và đủ chỗ Hãy

tránh những phố có sử dụng dải phân cách hoặc phố giao thông một chiều khá phổ biến tại Việt Nam Khách hàng Việt Nam thường thích các cửa hàng có bãi đỗ xe phía trước

Khoảng cách với đối thủ cạnh tranh : Cần biết các đối thủ cạnh tranh của bạn ở

đâu Bạn có thể tìm thấy tên và địa chỉ của họ trong cuốn Những Trang Vàng hay Niên giám điện thoại Hãy tìm hiểu xem các đối thủ cạnh tranh của bạn đang làm gì và họ thực hiện như thế nào

Tiêu chí đối với các đại siêu thị : Đó là những cửa hàng khổng lồ với tầm cỡ quốc

gia dưới dạng một trung tâm thương mại, mua sắm Chẳng hạn, CitiMart, CoopMart, Big C và Aeon Mall sẽ giúp thu hút khách hàng vào trong các trung tâm Thông thường,

công ty của bạn có vị trí càng gần các đại siêu thị thì việc kinh doanh của bạn có phần thuận lợi hơn nhiều

Nói về bí quyết chọn địa điểm kinh doanh nếu chỉ nói lý thuyết suông chẳng có ích lợi

gì nhiều Vì thế, chúng tôi chủ yếu đưa ra rất nhiều các thí dụ minh họa ứng dụng thì thực tiễn hơn

điểm kinh doanh mơ ước Những giới thiệu từ các nhà môi giới bất động sản chỉ

là điều kiện cần, trên thực tế điều kiện đủ chính là việc công ty cần dành nhiều thời gian quan tâm để địa điểm kinh doanh của bạn được thích hợp nhất

Trang 10

Hãy tới đó vào các thời điểm khác nhau trong ngày và đêm, vào các ngày khác nhau trong tuần, và quan sát giao thông xung quanh Không ai có thể biết chắc chắn một địa điểm kinh doanh nào đó tốt hay không nếu không thực hiện đúng quy trình này

Khi đến lúc tìm kiếm một không gian cho hoạt động kinh doanh, cho dù là bán lẻ, nhà kho hay làm văn phòng làm việc, các công ty không chỉ cần quan tâm địa điểm mà còn cần quan tâm tới một vài yếu tố khác Không may mắn là các yếu tố này thường bị rất nhiều công ty bỏ qua cho đến khi họ nhận ra chúng quan trọng như thế nào

Tùy thuộc vào loại hình kinh doanh của mình, các công ty nên quan tâm tới một vài hay tất cả các yếu tố nhất định

Trước tiên là việc xác định xem có một quy định hay luật lệ nào ràng buộc những thiết kế cửa hàng, bảng hiệu trong khu vực hay không ? Các quy định về bảng hiệu luôn thay đổi theo thời gian và công ty có thể thấy rằng nhiều hoạt động kinh doanh hiện hữu chịu sự ảnh hưởng của một bộ các quy tắc nhất định trong khi những hoạt động kinh doanh mới lại tuân theo các hướng dẫn hoàn toàn khác biệt Nếu công ty thuê một địa điểm với suy nghĩ rằng bảng hiệu của mình có thể lớn và gần đường phố như các công

ty khác ở đây, rất có thể đó là một suy nghĩ sai lầm

Tiếp theo, công ty cần xem xét xem có quy định xây dựng hay đô thị nào điều chỉnh các loại hình kinh doanh được phép thực hiện trên địa điểm đó hay không ? Công

ty có thể nghĩ rằng thành phố hay chủ nhà không có vấn đề gì với loại sản phẩm hay dịch vụ của mình, như trừ khi đặt vấn đề, công ty có thể thấy rằng mình bị ngăn cấm thực hiện công việc kinh doanh nào đó sau khi đã thuê địa điểm

Tại mỗi địa phương, chắc chắn sẽ có những địa chỉ hay trang web cung cấp nhanh chóng các dữ liệu, thông tin về khu vực công ty quan tâm Bên cạnh đó, các thông tin về thị trường, về khu vực dân cư xung quanh địa điểm kinh doanh sẽ rất hữu ích giúp công

ty xác định địa điểm kinh doanh thích hợp

Trang 11

Mối quan tâm sau đó là liệu địa điểm có đủ chỗ đỗ xe cho các khách hàng và nhân viên của công ty hay không ? Một trong những hạn chế của những địa điểm kinh doanh

ở trung tâm đó là chỗ đỗ xe quá nhỏ Với một số lượng nhân viên nhất định và không gian giới hạn, rất có thể sẽ không còn đủ chỗ cho các khách hàng đỗ xe nữa và họ buộc phải gửi xe ở một nơi cách đó khá xa

Bàn về nhân viên, công ty cần quan tâm trước tới một không gian vừa đủ cho các nhân viên và những yêu cầu về không gian của họ Công ty cần các phòng làm việc chung rộng rãi hay từng ô làm việc một ? Có cần các phòng nghỉ riêng cho nam nhân viên và nữ nhân viên? Có cần phòng thay quần áo hay phòng thư giãn ? Sẽ có bao nhiêu nhân viên cần không gian sau quầy bán hàng vào những lúc không tiếp xúc khách hàng ? Các nhân viên luôn chiếm khá nhiều không gian vì thế hãy lên kế hoạch thích hợp

Kế nữa, kế hoạch tăng trưởng trong tương lai của công ty như thế nào ? Mọi công

ty đều tăng trưởng (hay suy thoái) và một trong những điều tồi tệ nhất có thể xảy ra đối với một hoạt động kinh doanh thành công đó là phát triển quá nhanh vượt khỏi không gian hiện tại của mình Địa điểm kinh doanh mà công ty đang quan tâm có đảm bảo đủ không gian cho kế hoạch tăng trưởng hay nó có thể trở nên quá nhỏ bé trong ngắn hạn ?

Một yếu tố khác không kém phần quan trọng đó là địa điểm kinh doanh có nằm trong một khu vực dân số tăng trưởng, kinh tế phát triển hay là một khu vực người dân

có xu hướng ra đi và mang theo túi tiền của họ ? Nhiều công ty thành công đã quyết định lựa chọn địa điểm này mà không lựa chọn địa điểm khác vì nơi đó dân số không mấy tăng trưởng và hiện có nhiều công ty phải vật lộn với sinh tồn

Tốt nhất, công ty nên ghé thăm các cửa hàng xung quanh địa điểm kinh doanh dự định thuê để xem họ bận rộn như thế nào, có thể hỏi xem liệu việc thuê địa điểm tại khu vực này có đáng hay không và doanh số bán ra tại các cửa hàng trong khu vực hiện ở mức độ nào Rất có thể công ty biết được nhiều điều chưa từng được nghe

Trang 12

Cuối cùng, điều thiết yếu là đừng để bản thân bị mê hoặc bởi một địa điểm trong một thời điểm chiêm ngưỡng địa điểm kinh doanh Hãy dành thời gian để tìm kiếm những không gian thích hợp nhất cho công ty cho một chặng đường dài, chứ không chỉ ngắn ngủi hôm nay

Tổng kết các tiêu chí về địa điểm/vị trí

Không ai có thể làm thay cho người khác được Có tự mình làm rồi điều chỉnh mới thấy mình thiếu sót ở chỗ nào Bạn hãy tự tạo cho mình một “địa điểm mẫu” để đảm bảo tính khách quan khi đánh giá các địa điểm kinh doanh Việc này có thể thực hiện bằng cách gán các giá trị (hay các trọng số) khác nhau cho các yếu tố (hay tiêu chí) có vai trò quan trọng nhất đối với loại hình kinh doanh của bạn Chả có ai và chả bao giờ có thể khám phá ra được hết các tiêu chí cả Nếu tiêu chí do bạn nghĩ ra có ảnh hưởng và liên quan mật thiết đến công việc kinh doanh đặc thù của riêng bạn thì nó có giá trị sống còn hơn tất cả các tiêu chí của bất

kỳ ai Bạn đừng ngần ngại hãy thử động não tìm ra các tiêu chí hay ho của riêng mình, có thể bạn sẽ thành công hơn tất cả Sáng tạo cần có những ý tưởng sáng tạo Sau đó mỗi địa điểm sẽ được đánh giá trên những đơn vị đo lường này Một số điều cần lưu ý khi chọn địa điểm : Chẳng có cái gì gọi là “địa điểm tốt cuối cùng còn sót lại”

Việc bắt chước những tiêu chí chọn địa điểm của các đối thủ thành công sẽ giúp cho bạn tránh được những sai lầm.



Nếu bạn đang dự định xây dựng một loạt cửa hàng, đừng bao giờ thuê địa điểm thứ hai cho đến khi việc kinh doanh ở địa điểm thứ nhất có lãi và đã được chứng minh bằng chính thực tế.

Trang 13

Bảng 5.1 sau đây sẽ cho bạn một phương pháp tiếp cận trong việc đánh giá những điểm

mạnh và điểm yếu của mỗi địa điểm tiềm năng

Đầu tiên, hãy đánh giá địa điểm của bạn theo mỗi yếu tố theo thang điểm từ 1 tới 10

Với 10 là điểm cao nhất

Thứ hai, xác định mức hay tầm quan trọng của mỗi yếu tố hay trọng số đối với ngành

kinh doanh của bạn theo mức từ 1 đến 5 Việc cho điểm là một nghệ thuật phụ thuộc vào sự nhạy bén của người kinh doanh Mức 5 là quan trọng nhất

Nhân điểm số với mức quan trọng (trọng số) sẽ được số điểm cho mỗi yếu tố Cộng tất

cả số điểm lại sẽ ra tổng số Lặp lại việc này với mỗi địa điểm mà bạn định thuê hay mua sẽ cho ta một bản phân tích so sánh khá khách quan

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐỊNH VỊ CÔNG TY

Có rất nhiều nhân tố ảnh hưởng đến quyết định xác định địa điểm công ty Tuy nhiên, vai trò và tầm quan trọng của các nhân tố đó không giống nhau Khi xây dựng phương án xác định địa điểm công ty cần tập trung phân tích, đánh giá những nhân tố quan trọng nhất Trên

cơ sở phân tích, đánh giá đó để xác định, lựa chọn được vùng và địa điểm thích hợp nhất để phân bố công ty Chỉ vì trang sách có hạn nên không thể minh họa thực tế các nhân tố thuần túy định tính này Khi định vị công ty trong quản trị dịch vụ không chỉ đơn thuần là định lượng mà phải kết hợp mật thiết với định tính Bạn đọc hãy tự minh họa những nhận định lý thuyết trình bày sau đây để hiểu được sâu sắc hơn

Bảng 5.1 : Tiêu chí về địa điểm

Yếu tố Điểm 1 -10 Trọng số 1 -5 Điểm

Mật độ giao thông : Ô tô và người đi bộ

Có thể nhìn thấy được Khoảng cách tới đối thủ cạnh tranh

Quy hoạch

Đỗ xe (bao gồm bãi đỗ xe không nằm trên đường)

Trang 14

Điều kiện của bất động sản Khoảng cách tới những nơi có nhiều khách hàng

Mức thu nhập của những người xung quanh

Mật độ dân số Các tộc người trong dân số địa phương

Yếu tố về tuổi Hướng phát triển của khu vực Tiêu chí đang tăng hay giảm giá trị

Tỷ lệ tội phạm/trộm cắp Nguồn nhân lực đạt yêu cầu

Mức lương Khoảng cách với nhà cung cấp Điều kiện và phí thuê địa điểm Mức độ đầy đủ của các thiết bị, ga, nước

Thuận tiện về giao thông

ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các công ty hoạt động trong lĩnh lực dịch vụ, công ty gần thị trường có lợi thế cạnh tranh Để xác định địa điểm đặt công ty, cần thu thập, phân tích, xử

lý các thông tin thị trường như : Dung lượng thị trường; cơ cấu và tính chất của nhu cầu; xu hướng phát triển của thị trường; tính chất và tình hình cạnh tranh; đặc điểm sản phẩm và loại

hình kinh doanh

Trang 15

Gần nguồn nguyên liệu

Nguyên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí nên có ảnh hưởng lớn đến lựa chọn địa điểm công ty như :

Gần nguồn lao động

Thường công ty đặt ở đâu thì sử dụng nguồn lao động tại đó là chủ yếu Đặc điểm của nguồn lao động như khả năng đáp ứng về số lượng, chất lượng lao động, trình độ chuyên môn, tay nghề ảnh hưởng trực tiếp tới năng suất lao động và kết quả hoạt động vận hành/cung ứng kinh doanh của công ty sau này

Nguồn lao động dồi dào, được đào tạo, có trình độ chuyên môn, kỹ năng tay nghề cao là một trong những yếu tố thu hút sự chú ý của các công ty Có nhiều ngành cần lao động phổ thông phải được phân bố gần nguồn lao động như những khu dân cư; nhưng cũng có ngành cần lao động có tay nghề cao, đòi hỏi gần thành phố lớn, gần trung tâm đào tạo nghiên cứu khoa học

Cơ sở hạ tầng kinh tế

Cơ sở hạ tầng được coi là nhân tố hết sức quan trọng khi xác định địa điểm công ty Trình độ và tình hình phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế có sức thu hút hoặc tạo nên những trở ngại to lớn cho quyết định đặt công ty tại mỗi vùng Nhân tố cơ sở hạ tầng kinh tế ảnh hưởng rất lớn đến khả năng nắm bắt thông tin kinh doanh, tạo điều kiện cho những phản ứng vận hành/cung ứng nhanh, nhạy, kịp thời với những thay đổi trên thị trường Hệ thống giao thông góp phần giảm chi phí vận chuyển, giảm giá thành và giá bán sản phẩm, tạo điều kiện nâng cao khả năng cạnh tranh của các công ty

Trang 16

Điều kiện và môi trường văn hóa xã hội

Văn hóa được xem là một trong những nhân tố có tác động rất lớn đến quyết định địa

điểm công ty Do đó phân tích, đánh giá các yếu tố văn hóa xã hội là một đòi hỏi cần thiết

không thể thiếu được trong quá trình xây dựng phương án xác định địa điểm công ty Những yếu tố về cộng đồng dân cư, tập quán tiêu dùng, cách sống và thái độ lao động ảnh hưởng gián tiếp đến hoạt động của công ty Những yếu tố này lại chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi nền văn hóa

truyền thống mỗi dân tộc, mỗi vùng Ngoài ra, cần phải tính tới hàng loạt các nhân tố xã hội khác như : chính sách phát triển kinh tế xã hội của vùng; sự phát triển của công nghiệp hỗ trợ;

quy mô của cộng đồng dân cư trong vùng và tình hình xã hội; tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tập quán;

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LỰA CHỌN ĐỊA ĐIỂM

Sau khi đánh giá những nhân tố ảnh hưởng tới việc lựa chọn vùng, một vấn đề quan trọng khác là tiến hành đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chọn địa điểm công ty Nếu như những nhân tố chọn vùng được đánh giá ở phạm vi rộng lớn thì nhân tố địa điểm lại rất cụ thể, chi tiết hơn Những nhân tố chủ yếu cần cân nhắc :

 Diện tích mặt bằng và tính chất đất đai của địa điểm công ty;

Trang 17

Xu hướng định vị các công ty hiện nay trên thế giới

Hiện nay trong tình hình quốc tế hóa các hoạt động vận hành/cung ứng kinh doanh, sự hợp tác kinh tế giữa các nước, các khu vực cùng với cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thế giới đang diễn ra những xu thế định vị công ty chủ yếu sau :

Định vị trong khu công nghiệp, khu chế xuất

Đây là một xu thế hiện đang rất được sự quan tâm chú ý ngay cả các công ty Việt Nam hiện nay Đưa các công ty vào các khu công nghiệp tạo ra rất nhiều thuận lợi cho hoạt động và phát triển của bản thân công ty Việc định vị trong các khu công nghiệp, khu chế xuất giúp các công ty tận dụng những thuận lợi do khu công nghiệp, khu chế xuất tạo ra, ứng dụng hình thức tổ chức kinh doanh hiện đại, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả của hoạt động

Xu hướng chia nhỏ các công ty đặt ngay tại thị trường tiêu thụ

Cạnh tranh ngày càng gay gắt đòi hỏi các công ty ngày càng quan tâm hơn, chú

ý nhiều hơn đến lợi ích của khách hàng Khách hàng có quyền lựa chọn người cung cấp sản

phẩm/dịch vụ cho mình, vì vậy điều kiện thuận lợi trong giao hàng và thời gian giao hàng

nhanh, kịp thời, đã và đang trở nên có ý nghĩa quyết định trong kinh doanh Một xu hướng hiện nay mà các công ty Việt Nam đang thực hiện là chia nhỏ và thường đặt ngay tại thị trường tiêu thụ nhằm giảm tối đa thời gian giao hàng và tăng các điều kiện thuận lợi trong dịch vụ sau khi bán hàng

PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỊA ĐIỂM CÔNG TY

Để ra quyết định lựa chọn địa điểm bố trí công ty có thể dùng rất nhiều phương pháp khác nhau, các phương pháp bao gồm cả phân tích định tính và định lượng

Trang 18

Trong việc quyết định lựa chọn phương án định vị công ty có nhiều yếu tố mang tính tổng hợp

rất khó xác định Việc lựa chọn cần cân nhắc dựa trên nhiều yếu tố định tính tổng hợp Tuy

nhiên, một phương án cơ bản trong lựa chọn quyết định địa điểm công ty là tạo điều kiện

giảm thiểu được chi phí vận hành/cung ứng và tiêu thụ Những chi phí này có thể định lượng

được, do đó phần lớn các kỹ thuật và phương pháp giới thiệu sau đây được dùng để tính toán

và lượng hóa một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu là chỉ tiêu chi phí của các phương án xác định định điểm công ty Trên cơ sở đó, ta lựa chọn phương án định vị có tổng chi phí nhỏ nhất

Phân tích điểm hòa vốn chi phí theo vùng

Phân tích điểm hòa vốn hay còn gọi là phân tích chi phí theo vùng được sử dụng để so sánh và lựa chọn vùng đặt cơ sở của công ty căn cứ vào chi phí cố định và chi phí biến đổi của từng vùng Do những điều kiện môi trường khác nhau nên mỗi địa điểm xây dựng công ty có tổng chi phí hoạt động cũng khác nhau Phương pháp này dùng để lựa chọn địa điểm có tổng chi phí hoạt động thấp nhất cho một công ty ứng với quy mô đầu ra khác nhau Phương pháp này được áp dụng với những giả định như sau :

Công ty chỉ sản xuất một loại sản phẩm.



Chi phí cố định không đổi trong phạm vi khoảng đầu ra đã cho.



Phương trình để biểu diễn chi phí là tuyến tính.

Phương pháp này được thực hiện theo trình tự sau :

Xác định chi phí cố định và chi phí biến đổi ở từng vùng

Vẽ đường tổng chi phí cho tất cả các vùng trên cùng một đồ thị :

Trang 19

Q - Khối lượng sản phẩm dự định sản xuất

Xác định vùng có tổng chi phí thấp nhất với mỗi khoảng đầu ra

Lựa chọn vùng có chi phí thấp nhất ứng với đầu ra dự kiến

Trong trường hợp tổng đầu ra nằm gần khoảng giữa của các mức đầu ra thì phương án được chọn là tốt nhất Trong trường hợp đầu ra nằm gần hai cực của khoảng đầu ra hoặc trên hai điểm giới hạn của đầu ra thì có thể chọn một trong hai phương án liền nhau Để quyết định chính xác sẽ lựa chọn phương án nào, cần phân

tích thêm các yếu tố định tính khác Thí dụ 1 : Một công ty bưu chính viễn thông cần

lựa chọn địa điểm để bố trí trung tâm khai thác Có 3 địa điểm được đưa ra để lựa chọn

là A, B, C Qua điều tra tính toán có được chi phí cho từng địa điểm trong Bảng 5.2 Hãy xác định địa điểm bố trí trung tâm khai thác nếu quy mô đầu ra là 2.000 đơn vị

sản phẩm và lựa chọn địa điểm ứng với mỗi khoảng đầu ra nhất định

(Đơn vị tính : triệu đồng)

Bảng 5.2 : Chi phí cho từng địa điểm

Địa điểm Định phí hàng năm Biến phí trên 1 đơn vị sản phẩm

Trang 20

yA = 1.100 + 0,25 x Q

Biểu diễn đường tổng chi phí của các địa điểm lên đồ thị :

Hì nh 5.2 : Tổng chi phí cho từng địa điểm

Như vậy nếu bỏ qua không xem xét các yếu tố định tính khác, căn cứ vào Hình 5.2,

chúng ta có thể quyết định lựa chọn địa điểm bố trí trung tâm khai thác như sau :

Khi quy mô đầu ra từ 1.000 đơn vị sản phẩm trở xuống nên đặt trung tâm khai thác tại địa điểm A hay đặt tại vùng A; Khi quy mô đầu ra từ 1.000 đến 2.500 đơn vị sản phẩm đầu ra nên chọn địa điểm B hay đặt tại vùng B;

Nếu quy mô đầu ra lớn hơn 2.500 nên chọn địa điểm C hay đặt tại vùng C

Phương pháp dùng trọng số đơn giản

Một phương pháp xác định địa điểm công ty được lựa chọn tốt nhất khi tính đầy

Trang 21

đủ đến cả hai khía cạnh là phân tích về mặt định lượng và định tính Trong từng trường hợp cụ thể có thể ưu tiên định lượng hoặc định tính tùy thuộc vào mục tiêu tổng quát của công ty Phương pháp dùng trọng số giản đơn vừa cho phép đánh giá được các phương án về định tính, vừa có khả năng so sánh giữa các phương án về định lượng Phương pháp này cho phép kết hợp những đánh giá định tính của các chuyên

gia với lượng hóa một số chỉ tiêu Tuy nhiên, phương pháp dùng trọng số giản đơn có

phần nghiêng về định tính nhiều hơn Tiến trình thực hiện phương pháp này bao gồm các bước cơ bản sau :

 Xác định các nhân tố ảnh hưởng quan trọng đến địa điểm công ty dịch vụ;

 Lựa chọn địa điểm nào có tổng số điểm cao nhất.

Ba bước đầu chủ yếu do các chuyên gia thực hiện, kết quả phụ thuộc rất lớn vào việc xác định, lựa chọn các nhân tố, khả năng đánh giá, cho điểm trọng số của các

chuyên gia Vì vậy, có thể coi đây là phương pháp chuyên gia Phương pháp này rất

nhạy cảm với những ý kiến chủ quan

Thí dụ 2 : Công ty A liên doanh với công ty xi măng B để lập một nhà máy vận

hành xi măng Công ty đang cân nhắc lựa chọn giữa 2 địa điểm X và Y Sau quá trình điều tra, nghiên cứu, các chuyên gia đánh giá các nhân tố như sau :

Trang 22

274 Chương 5 : Định vị công ty và bài trí mặt bằng dịch vụ

Thí dụ 3 : Một nhà quản trị dịch vụ đang xem xét lựa chọn 1 trong 3 địa điểm để thuê

làm trung tâm dạy ngoại ngữ Ông ta đưa ra 4 nhân tố chính để đánh giá phương án lựa chọn địa điểm Bảng dưới đây thể hiện các nhân tố lựa chọn, trọng số và điểm số từng địa điểm

Nhân tố Trọng số Điểm số các địa điểm

Trang 23

Phương pháp tọa độ trung tâm

Phương pháp này chủ yếu dùng để lựa chọn địa điểm đặt công ty trung tâm hoặc kho hàng trung tâm có nhiệm vụ cung cấp hàng hóa cho địa điểm tiêu thụ khác nhau Mục tiêu là tìm vị trí sao cho tổng quãng đường vận chuyển lượng hàng hóa/dịch vụ đến các địa điểm tiêu thụ là nhỏ nhất Phương pháp tọa độ trung tâm coi chi phí tỷ lệ thuận với khối lượng hàng hóa và khoảng cách vận chuyển Phương pháp này cần dùng một bản đồ có tỷ lệ xích nhất định Bản đồ đó được đặt vào trong một hệ tọa độ hai chiều để xác định vị trí trung tâm Mỗi điểm tương ứng với một tọa độ có hoành độ

X và tung độ là Y Công thức tính toán được thiết lập như sau :

Xt - là hoành độ x của điểm trung tâm

Yt - là trung độ y của điểm trung tâm

Qi - Khối lượng hàng hóa cần vận chuyển từ điểm trung tâm tới điểm i

Thí dụ 4 : Công ty may Cường Thịnh muốn chọn một trong bốn địa điểm phân

phối chính ở các tỉnh để đặt kho hàng trung tâm Tọa độ các địa điểm và khối lượng hàng hóa vận chuyển như sau :

Địa điểm Tọa độ X i Tọa độ Y i Khối lượng vận chuyển (tấn)

Trang 24

Hãy xác định vị trí sao cho có thể giảm tối đa khoảng cách vận chuyển hàng hóa/dịch

vụ đến các địa điểm còn lại

Như vậy, địa điểm trung tâm có tọa độ (3,05; 4,90) gần với địa điểm B nhất, do đó ta

chọn địa điểm B để đặt kho hàng trung tâm của công ty

Phương pháp bài toán vận tải 1

Mục tiêu của phương pháp này là xác định cách vận chuyển hàng hóa/dịch vụ có lợi nhất từ nhiều điểm vận hành/cung ứng đến nhiều nơi tiêu thụ sao cho tổng chi phí nhỏ nhất

Xem xét một bài toán vận tải đơn giản nhất với yêu cầu về thông tin như sau :

1Để hiểu rõ hơn về cách giải bài toán vận tải và tối ưu hóa tuyến tính, các bạn hãy tìm

đọc quyển sách “Tối ưu hóa ứng dụng – Quy hoạch tuyến tính”, Phạm Trí Cao, nhà xuất bản

Lao Động Xã Hội, năm 2016 Bạn hoàn toàn có thể tự học và thực hành ứng dụng khi đọc

quyển sách “Tối ưu hóa ứng dụng – Quy hoạch tuyến tính” này.

Trang 25

 Chi phí vận chuyển một đơn vị hàng từ A

i đến Bj cho trong ma trận chi phí

Trang 26

ảo bn+1 và chi phí từ Ai (i = l, 2, , m) đến Bn+l bằng không

Các bước giải bài toán :

Bước 1 : Xác định lời giải cho phép đầu tiên bằng phương pháp góc Tây Bắc hoặc yếu

Trang 27

Đối với các ô chọn : hệ số Ui và Vj phải thỏa mãn đẳng thức Ui + Vi = Cjj Để giải hệ

này ta cho bất kỳ một hệ số Ui hoặc Vj nào đó bằng không, sau đó tìm ra các Ui và Vj còn lại

Kiểm tra dấu hiệu tối ưu : Đối với các ô loại phải thỏa mãn điều kiện :

U i + V i  C ij hay U i + V i - C ij = E ij  0

Nếu tồn tại ít nhất một hệ số Eij > 0 thì kế hoạch chưa tối ưu Trường hợp chưa thỏa điều kiện tối ưu ta qua bước 3

Bước 3 : Cải thiện kế hoạch khi chưa thỏa dấu hiệu tối ưu :

Nếu tồn tại nhiều ô có hệ số Eij > 0 thì ta chọn ô có Eij > 0 lớn nhất (nếu Eij bằng nhau

Lập vòng xuất phát từ ô điều chỉnh, chuyển theo hàng (hoặc cột) đến một ô chọn mà từ

đó có thể chuyển tiếp được theo cột (hoặc hàng) đến ô chọn khác, cuối cùng trở về ô điều chỉnh Ví dụ một vài dạng vòng điều chỉnh ta thường gặp trong bài toán vận tải

Trang 28



Nguyên tắc đánh dấu : Đánh dấu (+) cho ô điều chỉnh, dấu (-) cho ô kế tiếp, dấu (+) cho

ô kế tiếp đó cho tất cả các ô trong vòng điều chỉnh.



Xác định lượng điều chỉnh : lượng điều chỉnh  = min(xij) với xij thuộc ô trong vòng

Bước 4 : Lặp lại bước 2, bước 3 cho đến khi đạt kế hoạch tối ưu

Thí dụ 5 : Giả sử công ty hiện có 3 nhà máy A, B, C sản xuất ra hàng cùng loại và cung

cấp cho bốn địa điểm tiêu thụ 

Trang 29



Bước 1 : Xác định 2 kế hoạch cho phép đầu tiên

Ta xác định kế hoạch cho phép đầu tiên theo phương pháp góc Tây Bắc với số liệu cho trong ví dụ sau :

2Để thực hành ứng dụng các bài toán vận tải, bạn đọc có thể tìm hiểu trong sách Bài tập

và bài giải Quản trị vận hành hi ện đại (sản xuất và dịch vụ), Đặng Minh Trang – Lưu Đan

Thọ, NXB Tài Chính, năm 2015

Trang 30



Trường hợp này, kế hoạch cho phép đầu tiên chưa phải là kế hoạch tối ưu vì có

3 hệ số Eij dương (= 4, 3 và 11 - các ô có màu đậm) Ta phải tiếp tục bước 3

Trang 31



Bước 3 : Cải thiện kế hoạch :

Ta xác định kế hoạch mới của bài toán trên trong bảng sau :

Trang 32

Kiểm tra kế hoạch, E14 = 4 > 0 Kế hoạch chưa tối ưu Ta xây dựng kế hoạch mới như sau :

Trang 33

Kiểm tra kế hoạch, E21 = 3 > 0, kế hoạch chưa tối ưu Ta cải thiện theo phương pháp như đã biết Kế hoạch này có tất cả các số kiểm tra Eij < 0, kế hoạch đã tối ưu

Trang 34

Đến đây ta đưa ra thông tin kết quả như sau :

Các phương pháp xác định địa điểm vừa trình bày ở trên chủ yếu là để áp dụng cho lĩnh vực sản xuất dù nó khá hữu ích và cũng có thể áp dụng cho lĩnh vực dịch vụ Nhưng lĩnh vực dịch vụ cũng có những đặc thù riêng (dù không liên quan lắm đến sản xuất) và ta cần chỉ ra để

so sánh với lĩnh vực sản xuất

Trang 35

PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH 3 ĐỊA ĐIỂM CÔNG TY DỊCH VỤ

Mô hình ảo về địa điểm bán lẻ

Davies và Clarke (2016) trình bày một mô hình gồm một vài yếu tố chính mà người ta cho là kim chỉ nam cho việc ra quyết định về địa điểm bán lẻ Điều này được

trình bày trong Hì nh 5.3 trang 392

Davies và Clarke chia việc quyết định địa điểm bán lẻ theo một số xu hướng Xu hướng

thứ nhất chỉ ra có một đầu này là sự tiện lợi gồm những sản phẩm cần được tái bổ sung (hàng

hóa “tiêu thụ”, như xăng dầu và thực phẩm dễ hư) và một đầu kia là sự so sánh, nơi đây khách hàng muốn xem xét những sản phẩm bày bán tại nhiều cửa hàng (như quần áo và thiết bị điện)

Họ gợi ý rằng ở đầu “so sánh” của dãy quang phổ này, hành vi, trên một phương diện nào đó,

là do sự nhàn nhã thúc đẩy/chỉ đạo, còn ở đầu “tiện lợi” thì thời gian là một yếu tố quan trọng

Xu hướng thứ hai liên quan tới kích cỡ của sản phẩm, từ cồng kềnh cho đến xách tay hay bỏ

túi Điều này

xuất phát từ bốn loại cửa hàng :“ốc đảo, cửa hàng tại khu vực bán lẻ, cửa hàng trung tâm thị

tứ và cửa hàng liên kế ở ngoại vi thành phố.”

3 Để hiểu biết hơn và thực hành các phương pháp định lượng xác định địa điểm của

các công ty dịch vụ bán lẻ, bạn hãy tìm đọc Bài tập và bài giải Quản trị vận hành hiện đại (Lý

thuyết và tình huống của các công ty Việt Nam), Lưu Đan Thọ

-Đặng Minh Trang, nhà xuất bản Tài Chính, năm 2016 minh họa rất chi tiết, còn trong quyển sách này, chúng tôi chỉ giới thiệu qua mà thôi

Trang 36

Quy tắc về sự tương thích của ngành bán lẻ

Mason và Mayer (2.016) mô tả một phần công việc nghiên cứu của Nelson (2.015), và khảo sát các ảnh hưởng mà hai cửa hàng tương thích có thể gây ra cho việc kinh doanh tổng quát của cửa hàng kia Phần nghiên cứu này được dựa trên một

Trang 37

phân tích 10.000 chuyến đi mua sắm của khách hàng Ảnh hưởng này tác động rất nhiều vào quyết định về địa điểm Ý tưởng về kinh doanh có tính hớt váng, chia phần và nghi vấn đã được đưa vào để giúp giải thích các mối tương quan

Kinh doanh hớt váng là loại hình kinh doanh mà một cửa hàng khởi đầu và phát triển

nhờ quảng cáo mạnh và nhờ những phương tiện khác Điều này có nghĩa là một tổ chức nào

đó muốn khởi đầu và phát triển mọi mặt của việc kinh doanh của mình một cách nhanh chóng đều cần đến một địa điểm ngoại hạng

Kinh doanh chia phần là loại hình kinh doanh mà cửa hàng có được nhờ năng lực “được

hưởng lợi” từ những hàng kế cận Cửa hàng thuốc lá ở một trung tâm buôn bán nhộn nhịp

trông cậy vào loại hình kinh doanh này Kinh doanh nghi vấn là khi các khách hàng đến một

cửa hàng nào đó mà lý do họ đến khu vực là vì những lý do ngoài mua sắm Một ví dụ về những cửa hàng trên ở các bến phà hay các phi trường

Quy tắc tương thích ngành bán lẻ, do Mason và Mayer đưa ra, nói rằng khi hai cơ sở kinh doanh tương thích với nhau mà ở gần nhau thì doanh số tăng và tăng theo tỷ lệ với :

 Lượng khách hàng hoán chuyển giữa họ với nhau.

IV : Gia tăng doanh số mua sắm

DI : Lượng khách hàng hoán chuyển giữa các cửa hàng với nhau

TVL : Tổng doanh số bán lẻ của cửa hàng lớn nhất

TVS : Tổng doanh số bán lẻ của cửa hàng nhỏ nhất

Trang 38

PPL : Doanh số hàng hóa mua theo mục đích tại cửa hàng lớn nhất

TVS : Doanh số hàng hóa mua theo mục đích tại cửa hàng nhỏ nhất

Thí dụ giả sử như một siêu thị lớn tại thành phố Saigon là CoopMart với doanh số bán

lẻ hằng năm là 12,5 tỷ đồng, và một cửa hàng quần áo thời thượng Blue Exchange hay An Phước “kế cận” có doanh số là 0,85 tỷ Từ các cuộc thăm dò và những nguồn thông tin khác, người ta ước chừng rằng mức độ hoán chuyển là một trong mười người khách, còn mua sắm theo mục đích ở siêu thị là 60 phần trăm và ở tiệm là 90 phần trăm Áp dụng quy tắc trên cho thấy mức gia tăng doanh số là vào khoảng :

Trang 39

Chương 5 : Định vị cơng ty và bài trí mặt bằng dịch vụ 291

Hình 5.4 : Quy luật lực hấp dẫn bán lẻ của Reilly

Quy luật này chỉ ra một cơng thức để tính ra điểm mà ở đĩ một khách hàng Việt Nam khi đi mua sắm (nếu khơng thiên vị) trong việc chọn lựa đi mua sắm là trung tâm A hay trung

tâm B (Hì nh 5.4, trang 395) Điểm này được tính ra như sau :

Khoảng cách từ trung tâm A đến trung tâm B khoảng cách từ điểm vơ tư đến

A Khoảng cách từ A đến B

1

Dân số quanh B

Dân số quanh A

Để minh họa, ta giả sử như A cĩ dân số 200.000 và B là 20.000, hai trung tâm

đĩ cách nhau 15 km Quy luật của Reilly cho biết đường điểm vơ tư là : 15

1 

320.000

200.000

Trang 40

km cách xa A nghĩa là 6,62 km cách A, hay : 15 km cách xa B hay 8,38

tố khác để đo sức thu hút (như bãi đậu xe, số lượng cửa hàng,…), cần cân nhắc các yếu tố này

để biết tầm quan trọng, chấm điểm hai trung tâm và sử dụng các điểm có tỷ trọng để thay cho

số liệu dân số Việc sử dụng các phương pháp chấm điểm của Jones rất hữu dụng, các công ty Việt Nam hoàn toàn có thể học tập và áp dụng vào thực tế

Những mô hình căn bản về địa điểm

Nhiều nhà quản trị dịch vụ đã biến đổi vài phương cách và sử dụng cho quá trình quyết định về địa điểm tại Việt Nam Sau đây là một số phương cách ấy Để phù hợp hơn với tình huống Việt Nam, các phương cách này nên sắp theo các nhóm :



Hai nhóm đầu thường được kết hợp và phân loại thành nhóm mô hình toán học của tình huống, và chính vì phạm vi ứng dụng rộng lớn này mà phần lớn việc nghiên

4Khu vực lòng chảo (catchment area : khu vực nhờ đó mà trường học có học sinh, bệnh viện có bệnh nhân, sông hồ có nước,…)

Định dạng
Số trang	148
Dung lượng	7,78 MB